BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Мажоритар тогтолцооноос салж ядаад байвал ядаж мандатаа мадаггүй хуваа

Үндсэн хуульд оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийн хүрээнд зөвшилцөх ажлын хэсгийн саналыг эрх баригч намын гишүүд өнгөрсөн долоо хоногийн турш хэлэлцсэн ч ямар нэг шийдэлд хүрсэн нь үгүй. 


Тодорхой хэдэн санал тойрон хэлэлцэж байгаа ч тэрийг нь ингээд шийдчихлээ гээд хэлэх зүйлгүй сууна. УИХ дахь олонхын бүлгийн дарга нь “Эцсийн шийдвэр гараагүй, бид ярилцаж байгаа, зөвшилцлийг үргэлжлүүлэх ёстой” гэсэн тайлбар хийсэн. УИХ-ын даргын дэргэдэх зөвлөлийн баталсан хуваариас харахад маргааш, нөгөөдрөөс байнгын хорооны болон нэгдсэн хуралдаанаар Үндсэн хуульд оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийн төслийн хоёр дахь хэлэлцүүлгийг хийхээр байгаа.

Тасралтгүй үргэлжлэх учиртай уг хэлэлцүүлгийг зөвшилцөх нэрээр гацаагаад буй хэдхэн асуудлын нэг нь УИХ-ын сонгуулийн тогтолцоог холимог хувилбараар явуулах тухай заалтыг Үндсэн хуульд тусгахыг тулгаж буй Ерөнхийлөгчийн санал. Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн хэлэлцүүлгийг УИХ-ын түвшинд албан ёсоор эхлүүлэхээс урьтаж ирэх жилийн сонгуулийг улс-нэг тойрог буюу цэвэр мажоритар тогтолцоогоор явуулах санаагаа цухуйлгасан эрх баригчдын хувьд холимог хувилбарыг сонгоод зогсохгүй, түүнийгээ Үндсэн хуульд зооно гэдэг нь өөрсдөдөө унах нүхээ ухсанаас ялгаагүй хэрэг.

Өөрөөр хэлбэл, эхлээд дараагийн сонгуулийг ямар хувилбараар явуулбал үнэмлэхүй биш юм гэхэд олонхын байр сууриа хадгалж үлдэх вэ гэсэн бодол МАН-ынхныг зовоож байгаа. Ийм явцуу бодол өдгөө л Ардын намынхныг зовоож буй болохоос биш үе үеийн эрх баригчдыг сонгуулийн өмнө тарчилгаж ирсэн. Тиймээс ч тэд сонгууль бүрийн өмнө хуулийг нь хөнддөг түүхтэй. Ямар сайндаа л 62 гишүүн гарын үсгээ зурсан, Үндсэн хуульд оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийн төсөлд “УИХ-ын ээлжит сонгууль явуулахын өмнөх нэг жилийн дотор УИХ-ын сонгуулийн тухай хууль батлах, түүнд нэмэлт, өөрчлөлт оруулахыг хориглоно” хэмээн тусгах билээ.

Гэхдээ тэд “УИХ-ын сонгуулийн тогтолцоо, журмыг хуулиар тогтооно” гэхээс өөрөөр үг, өгүүлбэр төсөлдөө оруулаагүй. Уг нь “УИХ-ын сонгуулийн журмыг хуулиар тогтооно” хэмээх заалт Үндсэн хуулийн 21.4-т бий. “Тогтолцоо” гэдэг үг нэмснийг эс тооцвол бараг ялгаагүй гэсэн үг. Харин Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын төсөлд “УИХ нэг танхимтай, 108 гишүүнээс бүрдэх бөгөөд 54 гишүүнийг нэг мандат бүхий сонгуулийн тойргоос мажоритар, 54 гишүүнийг сонгуулийн нэгдсэн нэг тойргоос пропорциональ тогтолцоогоор тус тус сонгоно. УИХ-ын сонгуулийн журмыг хуулиар тогтооно” гэх заалт байгаа.

Нэг талаас Д.Лүндээжанцан нарын гишүүн сонгуулийг тогтолцоог Үндсэн хуульдаа хатуу заадаг жишиг олон улсад байхгүй хэмээн тайлбарлаж буй нь худлаа биш. Үнэхээр ч өдгөө 34 улс Үндсэн хуулиараа сонгуулийн тогтолцооны талаарх зарим зохицуулалтыг тогтоосноос ердөө долоо нь л холимог хувилбарыг нэр цохон баталсан байх аж. Нөгөө талаас АН, МАН гэлтгүй үе үеийн улстөрчид дөрвөн жил тутам Сонгуулийн хуулиар оролдож, өөрсдөдөө ашигтай хувилбар баталж, “тоглосон” нь Ерөнхийлөгчийг ийм санал дэвшүүлэхэд хүргэсэн.

Тэгээд ч хууль тогтоох байгууллагад олон намын төлөөлөл сонгогдож, нэг намын хэт давамгайллыг бууруулах ач холбогдлыг нь судлаачид, улстөрчид үнэлдэг. Гэвч өнөөдөр зөвшицөж байгаа ч энэ удаагийн нэмэлт, өөрчлөлтийг МАН дангаараа ч баталчих боломжтой. Өөрөөр хэлбэл, үнэмлэхүй олонх бүхий парламентын батлах гэж буй нэмэлт, өөрчлөлтөөс сонгуулийн тогтолцоотой холбоотой гайхам үр дүн хүлээгээд хэрэггүй л болов уу. Тиймээс ядаж л МАН-ынхны найдвар тавиад буй мажоритар тогтолцооны аль дөнгүүр хувилбараар сонгууль зохион байгуулах чиглэлд бүгдээрээ шахалт үзүүлж болох юм.

Тухайлбал, наад зах нь тойргийн хуваарилалтыг оновчтой хийчих хэрэгтэй байгаа юм. Өнгөрсөн сонгуулиар УИХ-ын 76 гишүүний 28-ыг нь нийслэлээс сонгосон. Хүн амынх нь талаас илүү нь оршин суудаг, сая хол давсан иргэнтэй нийслэлээс сонгогдсон гишүүд хууль тогтоох байгууллагын бүрэлдэхүүний ердөө гуравны нэгтэй тэнцэх хэсгийг бүрдүүлж байгаа хэрэг. 1992 онд одоогийн Үндсэн хуулийг баталж байхад УИХ-ын нэг гишүүн 28.3 мянган хүнийг төлөөлж байсан бол одоо энэ тоо 42.6 мянга болж нэмэгдсэн тул парламентын гишүүдийн тоог 108 болгох саналыг Ерөнхийлөгч дэвшүүлсэн. Тэгвэл нийслэлээс сонгогдсон нэг гишүүний төлөөлөх иргэний тоо 42.6 мянгаас хавьгүй нэмэгдэх нь ойлгомжтой. Энэ хэрээр тэдний зүй бус нөлөөлөлд автах эрсдэл нэмэгдэнэ.

Үнэндээ 2016 оны сонгуулиар Улаанбаатараас 28 гишүүн сонгогдсон нь хамгийн өндөр тоо юм билээ. Үүний өмнөх сонгуулийг холимог хувилбараар явуулж, 48 гишүүнийг тойргоос мажоритар тогтолцоогоор сонгоход 14-ийг нь нийслэлээс тодруулсан байдаг. Энэ бол тойргоос сонгосон гишүүдийн дунд Улаанбаатарын төлөөлөл гуравны нэгд нь ч хүрэхгүй үзүүлэлт. Тэгж яривал Улаанбаатарын дүүрэг, хороод социализм нэвт шингэсэн нэршлээсээ салаагүй байх үе буюу 1992 оноос хойш 2008 оныг хүртэл мажоритар тогтолцоогоор сонгууль явуулах бүртээ нийслэлд ердөө 18 гишүүний квот олгож ирсэн байх аж.

10 гаруй жилийн өмнө 18 гишүүний квот авдаг байсан нийслэл одоо 28 хүн УИХ-д оруулж байна гэж тайлбар тавих хэрэггүй л болов уу. Өнгөрсөн сонгуулиар АН, МАН-ын аль алинд нь тойргийн төлөөх цусгүй тулаан өрнөснийг мартах учиргүй. Үнэндээ тэрний хүчинд, хоёр “том” намын нийслэлийн хорооныхны лоббины ачаар Улаанбаатараас УИХ-д 28 гишүүн орох эрхтэй болсон. Угтаа ингэх учиргүй юм. Тухайн үеийн эрх баригч хүчин АН-ын УИХ дахь бүлгийг удирдаж байсан нөлөөгөө ашиглан, улайм цайм лоббидож, их эзэн Чингис хааны төрсөн нутаг, Хэнтий аймгийн сонгуулийн мандатыг нэмсэн шиг явдал давтагдах учиргүй.

Дахин хэн нэгэн улстөрч, бүлэглэл намын тухайн үеийн удирдлагад ойр, нөлөөгөө ашиглах, магадгүй мөнгө, бусад хүчин зүйлийн тусламжтайгаар мандатын тоог тогтоодог баймааргүй. Өөрөөр хэлбэл, мажоритар тогтолцооноос салж ядан байгаа өнөөгийн нөхцөлд МАН-ынхан ядаж мандатын тоог нь бодитой тогтоох нь бодлого байхаас бус, лоббигоор шийдэгдэх ёсгүй.

Энэ нь бодлого болж гэмээнэ улс-нэг тойрог гэх хувилбар зүтгүүлээд байгаагийн зорилгод бага ч болов дөхнө. Төсвийн хөрөнгийг тойрог руугаа, тал тал тийш нь татаж, тарамдаж хаядаг нь багасна. Алслагдсан сумын анги нь дүүрэхгүй байгаа сургуулийг жил бүр их засварт оруулж байхаар нийслэлд нэг сургууль нэмээд барьчих боломж бүрдэнэ. Цаашлаад Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн хүрээнд хөндөгдөж буй аль аль төсөлд тусгасан орон нутгийн удирдлагыг боловсронгуй болгох, хот, нийслэлийн статусыг тодорхой хуульчилж чадвал Улаанбаатараас үүдэлтэй ч улсынх болчихсон олон асуудал шийдэгдэнэ. Энэ удаагийн нэмэлт, өөрчлөлтийг баталсны дараа Үндсэн хуулийн заалтаас болоод нийслэл хөгжихгүй, урагшлахгүй байна гээд сууж байвал хэнд гомдоно гэж.

https://updown.mn/94180.html

Мажоритар тогтолцооноос салж ядаад байвал ядаж мандатаа мадаггүй хуваа
Бусад мэдээ ▼

1
09-20
Улсын хоёрдугаар төв эмнэлгийн дарга Г.Баясгаланг ажлаас нь чөлөөлжээ

2
09-20
ӨМӨЗО-ыг БНХАУ-ын өмнөд бүстэй холбосон нүүрс тээвэрлэх төмөр зам ашиглалтад орно

3
09-20
‘’Ус-Амин Эрдэнэ’’ гар зургийн уралдаан зарлалаа

4
09-20
ТЕГ-аас Т.Чимгээг УЛСЫН НУУЦ ЗАДРУУЛСАН хэргээр шалгаж байна

5
09-20
“Эрдэнэс-Тавантолгой” ХК олон улсын “ISO“ стандартуудын гэрчилгээ гардан авлаа

6
09-20
Гарын үсэг зурсан гишүүд дахин нэр дэвшихгүй гэдгээ амлах ёстой

7
09-20
Шавь нараа дэлхийн дэвжээнээс 10 медаль авахуулсан аатай дасгалжуулагч

8
09-20
1000 оюутны байранд 290 мянгын хагас автомат угаалгын машиныг 2 САЯ төгрөгөөр шахсан түүхээс ...

9
09-20
УИХ-ын гишүүн Л.Болд С.Зоригийн хэргийн сэжигтнүүдтэй холбоотой ил захидал илгээлээ

10
09-20
“Huawei” шинэ ухаалаг гар утсаа танилцууллаа

11
09-20
Өмнөд хөрш Монголын хамгийн том ажил олгогч болоход ойрхон байна

12
09-20
Судлаач Д.Ганхуяг: Монголчуудын "онолдох" өвчин ба сонгууль...

13
09-20
Хүний биеийн тухай сонирхолтой баримтууд

14
09-20
МАН-ын бүлгийн гишүүд УИХ-ыг тараах эсэхээр дахин хуваагдав

15
09-20
Бяцхан үрсээ жорлонгийн нүхэнд “алдсаар” байх уу

16
09-20
Дуучин Б.Амархүүг ХАР ТАМХИНЫ хэргээр цагдан хорьжээ

17
09-20
Алхаж сурахаасаа өмнө мөлхөж сур

18
09-20
Лидергүй болсон АН-ын зовлон буюу Ерөнхийлөгчөөс Ардчиллаа аврах төлөвлөгөө

19
09-20
НӨАТ-ын тохирол энэ сарын 22-нд явагдана

20
09-20
Ядууралд МОНГОЛ ЯЛАГДЛАА

21
09-20
Солонгос, Хонгконг, Казахстан, буриад дахь тэмцэл хөдөлгөөнүүд

22
09-20
Кремлиэс буг чөтгөрийг зайлуулахаар алхаж яваа Якут бөөг замд нь баривчилжээ

23
09-20
Ерөнхийлөгч Энэтхэгээс юу богцолж болох вэ

24
09-20
МАН 65 кнопоо ашиглаж чадсангүй ДЭЭ

25
09-20
Ерөнхий сайдын эрх мэдлийг хумьсан Үндсэн хуулийн өөрчлөлт

26
09-20
Харийн мафийнханд элэг нэгтнүүдээ золиослогч бол Үндэсний аюулгүй байдлын эсрэг хэрэгтэн

27
09-19
БНХАУ: “Хонгконгийн бослогод барууны орнуудыг буруутгалаа

28
09-19
НҮБ -ын “утгагүй” зөвлөмжгүйгээр агаарын бохирдол буурахгүй гэж үү

29
09-19
Николь Шерзингер хамтлагтаа эргэн ирнэ

30
09-19
ОХУ-д суух элчин сайдад Сү.Батболдын нэр яригдаж эхэлжээ

31
09-19
УИХ-ыг тараах гишүүд нь бүрдсэн ч шалтаг нь олдоогүй байна

32
09-19
Эвхэгддэг ''Samsung Galaxy'' 4856 ам.долларт хүрэв

33
09-19
Хурдтай арга хэмжээ авахгүй бол хувьцааны зах зээл хөлдөх нь

34
09-19
Дэлхийн хамгийн баян бас ядуу орон

35
09-19
Али Хаменей: АНУ яаж ч дарамталсан Иран хэлэлцээр хийхгүй

36
09-19
Зураг түүх өгүүлнэ: Гавьяат дуучин Т.Ариунаа

37
09-19
Э.Сноудений номыг Германд худалдаалж эхэлжээ

38
09-19
Гадаад өр нэмэгдэхэд валютын ханшийн өсөлт нөлөөлж байна

39
09-19
Билл Гейтс энэ онд 35 тэрбум доллар хандивласан ч нийт хөрөнгийн хэмжээ нь нэмэгджээ

40
09-19
Канадын Ерөнхий сайд хүлцэл өчжээ

41
09-19
Хуучны 3000 гаруй ном судрыг сэргээн засварлажээ

42
09-19
Г.Доржзодов: Ц.Сандуй хуулиас зугатаад 192 хонолоо

43
09-19
Мексиктэй залгаа хилийн дагуух ханан дээр Д.Трамп гарын үсгээ үлдээжээ

44
09-19
Ж.Батзандан: Шинэ нам УИХ-ыг тарахыг дэмжиж байгаа

45
09-19
Ард нийтийн санал асуулга: МАН-ын тулгалт уу, ард түмний сонголт уу

46
09-19
Өмнөд Солонгосын хамгийн том цуврал аллагын эзнийг 30-аад жилийн дараа илрүүлжээ

47
09-19
БНХАУ, ОХУ-ын харилцан нээлттэй байдлыг бэхжүүлэхийг санал болгожээ

48
09-19
Шонхорын анчин арабуудад хэлмэрч хийж байсан этгээд малчин эмэгтэйг зодож, хүчинджээ

49
09-19
“Gatwick” нүүр царай таних технологи нэвтрүүлнэ

50
09-19
Хууль бус алт олборлолтыг зогсоов

51
09-19
МАН-ын дарга нар юунд найдаж Ээлжит бус сонгуулийг хүснэ вэ?

52
09-19
Монгол хүний хүн байх суурь чадвар “сэжиглэх”-ийг хэн сүжгээр сольж орхив оо?

53
09-19
Гайхамшигт галт уулны тал нутаг

54
09-19
Хэрвээ УИХ тарвал онц байдал, тэгээд засаглалын өөрчлөлт рүү орох төлөвлөгөө байна уу?

55
09-19
Монголчуудын амжилт буурсаар...

56
09-19
Хэрэг хуучирдаггүйн учир буюу нэхэн тоолох хугацаа

57
09-19
Мансуурч буй Монголын ирээдүй

58
09-19
Ж.Эрдэнэбат МАН-аас УИХ-д нэр дэвшиж чадахааргүй болжээ

59
09-19
Итгэ, гэхдээ шалга

60
09-18
Эрүүл мэндийн салбарт хийгдсэн дэвшилтэт технологи, томоохон хөрөнгө оруулалтыг танилцууллаа

61
09-18
ОУ-ын наадамд "Хөх тавилан" кино шалгарчээ

62
09-18
Б.Бат-Эрдэнэ МҮБХ-ны албан ёсны тамга тэмдгийг хүлээн авлаа

63
09-18
Нийтэд хүрэлцдэггүй НИЙТИЙН ТЭЭВЭР

64
09-18
Парламентыг тарааж, ээлжит бус сонгуулийг хүссэн “хий үзэгдэл” тэнүүчилж эхэллээ

65
09-18
3 нас хүртэл нь ХҮҮХЭДДЭЭ заавал ЗААХ хэрэгтэй зүйлс

66
09-18
Улаанбаатарын агаар угаартай хэвээрээ л байна

67
09-18
Тагнуулынхан шалгалт хийгээд ч махны үнэ хямдарсангүй

68
09-18
Эрх мэдэл, мөнгөнд бөхийсөн Монголын бокс

69
09-18
Монгол Улсад шинээр байгуулагдах цахилгаан станцуудад Герман технологийг нэвтрүүлэх саналаа уламжиллаа

70
09-18
Парламентад сууж цөм баяжсан Н.Амарзаяа

71
09-18
Орхон аймгийн дараагийн Засаг дарга хэн бэ?

72
09-18
ДУНДГОВЬ: Айрагны баяр боллоо

73
09-18
Хөөн хэлэлцэх хугацааг яллагдагчаар татах хүртэл ТООЛОХ хуулийн төсөл өргөн барилаа

74
09-18
Л.Болд: Бидний зовлонгийн эх үүсвэр Үндсэн хуулийн дордуулсан долоон өөрчлөлтөөс болсон

75
09-18
Гурван ерөнхийлөгч юу шийдсэн бэ?

76
09-18
Адольф Гитлерийн хоолыг амталж, өөр дээрээ туршдаг байсан эмэгтэйн гунигт дурсамж

77
09-18
Улаан бал - Э.Бат-Үүл: Элбэгдорж, Баттулга бид 3 найз

78
09-18
УИХ-ын гишүүн Н.Учралын сургуульд ХАР ТАМХИ хэрэглэдэг багш хичээл заадаг байжээ

79
09-18
Ээлжит бус сонгууль энгийн иргэдэд бус эрх баригчдад л хэрэгтэй

80
09-18
Английг дууриах гэнэхэн оролдлого Монголыг сүйрэлрүү хөтөлсөөр...

81
09-18
Төрийн дэмжлэггүйгээс авлигатай тэмцэх ажил урагшилдаггүй

82
09-18
“Гэмтнүүдийн чуулбар” суугаад үлдэнэ гэв үү

83
09-17
Маршал Ю.Цэдэнбалын хөшөөнд цэцэг өргөж, хүндэтгэл үзүүлэв

84
09-17
Ардын авьяастнуудаас уучлал гуйхыг шаардлаа!!!

85
09-17
Тив дэлхийн 12 рекордыг эзэмшдэг Э.Содномпилжээд Хөдөлмөрийн баатар цол олгоё

86
09-17
“Монголын эзэнт улсын түүх” цуврал 5 боть зохиолын тухай

87
09-17
Өмнөд Солонгосын сөрөг хүчний намын дарга эсэргүүцлээ илэрхийлж, үсээ хусуулав

88
09-17
Роналду дээд амжилт руу дөтөлсөөр

89
09-17
Сибириэс Монголд дүрвэсэн баавгай 30 гаруй бог мал иджээ

90
09-17
“40 САЯЫН ГҮҮР”-ИЙН ТУХАЙ ГУРВАН ШҮҮМЖ

91
09-17
"Тамын тавь" буюу Дорнодчуудын амь насны аранга!!!

92
09-17
Нүүдэлчин Монголчуудын уламжлалт мэдлэг, бэлчээрийн ургамлын ашиг тус дэлхийн түвшинд үнэлэгдэж байна

93
09-17
С.Молор-Эрдэнэ: Өөрийнхөө амьдралыг тохиолдолд орхи!

94
09-17
Монголбанкны ерөнхийлөгч асан Н.Золжаргалын хэргийг шүүхэд шилжүүлжээ

95
09-17
Нүүрс: Монголын экспорт нэмэгдэж, Хятадын импорт буурч байна

96
09-17
Орост хэн хамгийн өндөр цалин авдаг вэ

97
09-17
БУУРАЛ ДАРГЫН БУРХАН УХААН

98
09-17
20 жилийн өмнөх хийн хоолойн ТЭЗҮ В.Путины ширээн дээр эргэн ирэх нь

99
09-17
Бөхийн холбоо нэгдсэн гэв үү

100
09-17
Төрийн банк сурагчийн карт, кредит карт, гялс банкны үйлчилгээг санал болгож байна