BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Мажоритар тогтолцооноос салж ядаад байвал ядаж мандатаа мадаггүй хуваа

Үндсэн хуульд оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийн хүрээнд зөвшилцөх ажлын хэсгийн саналыг эрх баригч намын гишүүд өнгөрсөн долоо хоногийн турш хэлэлцсэн ч ямар нэг шийдэлд хүрсэн нь үгүй. 


Тодорхой хэдэн санал тойрон хэлэлцэж байгаа ч тэрийг нь ингээд шийдчихлээ гээд хэлэх зүйлгүй сууна. УИХ дахь олонхын бүлгийн дарга нь “Эцсийн шийдвэр гараагүй, бид ярилцаж байгаа, зөвшилцлийг үргэлжлүүлэх ёстой” гэсэн тайлбар хийсэн. УИХ-ын даргын дэргэдэх зөвлөлийн баталсан хуваариас харахад маргааш, нөгөөдрөөс байнгын хорооны болон нэгдсэн хуралдаанаар Үндсэн хуульд оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийн төслийн хоёр дахь хэлэлцүүлгийг хийхээр байгаа.

Тасралтгүй үргэлжлэх учиртай уг хэлэлцүүлгийг зөвшилцөх нэрээр гацаагаад буй хэдхэн асуудлын нэг нь УИХ-ын сонгуулийн тогтолцоог холимог хувилбараар явуулах тухай заалтыг Үндсэн хуульд тусгахыг тулгаж буй Ерөнхийлөгчийн санал. Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн хэлэлцүүлгийг УИХ-ын түвшинд албан ёсоор эхлүүлэхээс урьтаж ирэх жилийн сонгуулийг улс-нэг тойрог буюу цэвэр мажоритар тогтолцоогоор явуулах санаагаа цухуйлгасан эрх баригчдын хувьд холимог хувилбарыг сонгоод зогсохгүй, түүнийгээ Үндсэн хуульд зооно гэдэг нь өөрсдөдөө унах нүхээ ухсанаас ялгаагүй хэрэг.

Өөрөөр хэлбэл, эхлээд дараагийн сонгуулийг ямар хувилбараар явуулбал үнэмлэхүй биш юм гэхэд олонхын байр сууриа хадгалж үлдэх вэ гэсэн бодол МАН-ынхныг зовоож байгаа. Ийм явцуу бодол өдгөө л Ардын намынхныг зовоож буй болохоос биш үе үеийн эрх баригчдыг сонгуулийн өмнө тарчилгаж ирсэн. Тиймээс ч тэд сонгууль бүрийн өмнө хуулийг нь хөнддөг түүхтэй. Ямар сайндаа л 62 гишүүн гарын үсгээ зурсан, Үндсэн хуульд оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийн төсөлд “УИХ-ын ээлжит сонгууль явуулахын өмнөх нэг жилийн дотор УИХ-ын сонгуулийн тухай хууль батлах, түүнд нэмэлт, өөрчлөлт оруулахыг хориглоно” хэмээн тусгах билээ.

Гэхдээ тэд “УИХ-ын сонгуулийн тогтолцоо, журмыг хуулиар тогтооно” гэхээс өөрөөр үг, өгүүлбэр төсөлдөө оруулаагүй. Уг нь “УИХ-ын сонгуулийн журмыг хуулиар тогтооно” хэмээх заалт Үндсэн хуулийн 21.4-т бий. “Тогтолцоо” гэдэг үг нэмснийг эс тооцвол бараг ялгаагүй гэсэн үг. Харин Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын төсөлд “УИХ нэг танхимтай, 108 гишүүнээс бүрдэх бөгөөд 54 гишүүнийг нэг мандат бүхий сонгуулийн тойргоос мажоритар, 54 гишүүнийг сонгуулийн нэгдсэн нэг тойргоос пропорциональ тогтолцоогоор тус тус сонгоно. УИХ-ын сонгуулийн журмыг хуулиар тогтооно” гэх заалт байгаа.

Нэг талаас Д.Лүндээжанцан нарын гишүүн сонгуулийг тогтолцоог Үндсэн хуульдаа хатуу заадаг жишиг олон улсад байхгүй хэмээн тайлбарлаж буй нь худлаа биш. Үнэхээр ч өдгөө 34 улс Үндсэн хуулиараа сонгуулийн тогтолцооны талаарх зарим зохицуулалтыг тогтоосноос ердөө долоо нь л холимог хувилбарыг нэр цохон баталсан байх аж. Нөгөө талаас АН, МАН гэлтгүй үе үеийн улстөрчид дөрвөн жил тутам Сонгуулийн хуулиар оролдож, өөрсдөдөө ашигтай хувилбар баталж, “тоглосон” нь Ерөнхийлөгчийг ийм санал дэвшүүлэхэд хүргэсэн.

Тэгээд ч хууль тогтоох байгууллагад олон намын төлөөлөл сонгогдож, нэг намын хэт давамгайллыг бууруулах ач холбогдлыг нь судлаачид, улстөрчид үнэлдэг. Гэвч өнөөдөр зөвшицөж байгаа ч энэ удаагийн нэмэлт, өөрчлөлтийг МАН дангаараа ч баталчих боломжтой. Өөрөөр хэлбэл, үнэмлэхүй олонх бүхий парламентын батлах гэж буй нэмэлт, өөрчлөлтөөс сонгуулийн тогтолцоотой холбоотой гайхам үр дүн хүлээгээд хэрэггүй л болов уу. Тиймээс ядаж л МАН-ынхны найдвар тавиад буй мажоритар тогтолцооны аль дөнгүүр хувилбараар сонгууль зохион байгуулах чиглэлд бүгдээрээ шахалт үзүүлж болох юм.

Тухайлбал, наад зах нь тойргийн хуваарилалтыг оновчтой хийчих хэрэгтэй байгаа юм. Өнгөрсөн сонгуулиар УИХ-ын 76 гишүүний 28-ыг нь нийслэлээс сонгосон. Хүн амынх нь талаас илүү нь оршин суудаг, сая хол давсан иргэнтэй нийслэлээс сонгогдсон гишүүд хууль тогтоох байгууллагын бүрэлдэхүүний ердөө гуравны нэгтэй тэнцэх хэсгийг бүрдүүлж байгаа хэрэг. 1992 онд одоогийн Үндсэн хуулийг баталж байхад УИХ-ын нэг гишүүн 28.3 мянган хүнийг төлөөлж байсан бол одоо энэ тоо 42.6 мянга болж нэмэгдсэн тул парламентын гишүүдийн тоог 108 болгох саналыг Ерөнхийлөгч дэвшүүлсэн. Тэгвэл нийслэлээс сонгогдсон нэг гишүүний төлөөлөх иргэний тоо 42.6 мянгаас хавьгүй нэмэгдэх нь ойлгомжтой. Энэ хэрээр тэдний зүй бус нөлөөлөлд автах эрсдэл нэмэгдэнэ.

Үнэндээ 2016 оны сонгуулиар Улаанбаатараас 28 гишүүн сонгогдсон нь хамгийн өндөр тоо юм билээ. Үүний өмнөх сонгуулийг холимог хувилбараар явуулж, 48 гишүүнийг тойргоос мажоритар тогтолцоогоор сонгоход 14-ийг нь нийслэлээс тодруулсан байдаг. Энэ бол тойргоос сонгосон гишүүдийн дунд Улаанбаатарын төлөөлөл гуравны нэгд нь ч хүрэхгүй үзүүлэлт. Тэгж яривал Улаанбаатарын дүүрэг, хороод социализм нэвт шингэсэн нэршлээсээ салаагүй байх үе буюу 1992 оноос хойш 2008 оныг хүртэл мажоритар тогтолцоогоор сонгууль явуулах бүртээ нийслэлд ердөө 18 гишүүний квот олгож ирсэн байх аж.

10 гаруй жилийн өмнө 18 гишүүний квот авдаг байсан нийслэл одоо 28 хүн УИХ-д оруулж байна гэж тайлбар тавих хэрэггүй л болов уу. Өнгөрсөн сонгуулиар АН, МАН-ын аль алинд нь тойргийн төлөөх цусгүй тулаан өрнөснийг мартах учиргүй. Үнэндээ тэрний хүчинд, хоёр “том” намын нийслэлийн хорооныхны лоббины ачаар Улаанбаатараас УИХ-д 28 гишүүн орох эрхтэй болсон. Угтаа ингэх учиргүй юм. Тухайн үеийн эрх баригч хүчин АН-ын УИХ дахь бүлгийг удирдаж байсан нөлөөгөө ашиглан, улайм цайм лоббидож, их эзэн Чингис хааны төрсөн нутаг, Хэнтий аймгийн сонгуулийн мандатыг нэмсэн шиг явдал давтагдах учиргүй.

Дахин хэн нэгэн улстөрч, бүлэглэл намын тухайн үеийн удирдлагад ойр, нөлөөгөө ашиглах, магадгүй мөнгө, бусад хүчин зүйлийн тусламжтайгаар мандатын тоог тогтоодог баймааргүй. Өөрөөр хэлбэл, мажоритар тогтолцооноос салж ядан байгаа өнөөгийн нөхцөлд МАН-ынхан ядаж мандатын тоог нь бодитой тогтоох нь бодлого байхаас бус, лоббигоор шийдэгдэх ёсгүй.

Энэ нь бодлого болж гэмээнэ улс-нэг тойрог гэх хувилбар зүтгүүлээд байгаагийн зорилгод бага ч болов дөхнө. Төсвийн хөрөнгийг тойрог руугаа, тал тал тийш нь татаж, тарамдаж хаядаг нь багасна. Алслагдсан сумын анги нь дүүрэхгүй байгаа сургуулийг жил бүр их засварт оруулж байхаар нийслэлд нэг сургууль нэмээд барьчих боломж бүрдэнэ. Цаашлаад Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн хүрээнд хөндөгдөж буй аль аль төсөлд тусгасан орон нутгийн удирдлагыг боловсронгуй болгох, хот, нийслэлийн статусыг тодорхой хуульчилж чадвал Улаанбаатараас үүдэлтэй ч улсынх болчихсон олон асуудал шийдэгдэнэ. Энэ удаагийн нэмэлт, өөрчлөлтийг баталсны дараа Үндсэн хуулийн заалтаас болоод нийслэл хөгжихгүй, урагшлахгүй байна гээд сууж байвал хэнд гомдоно гэж.

https://updown.mn/94180.html

Мажоритар тогтолцооноос салж ядаад байвал ядаж мандатаа мадаггүй хуваа
Бусад мэдээ ▼

1
10-19
Тэрбумаар нь тендер авдаг С.Бямбацогтын мафийн СҮЛЖЭЭ

2
10-19
Дуучин Б.Ангирмаа, Х.Оюунбилэг нарын "Сүүдэр буусан өглөө" дууны клип гарчээ

3
10-19
Гурван уулзварт зүүн гарын эргэхийг хориглолоо

4
10-19
Белла Хадид дэлхийн хамгийн үзэсгэлэнтэй эмэгтэй болохыг тооцоолон баталжээ

5
10-19
Ослын улмаас долоон хүн амь эрсдэж, 30 гаруй хүн гэмтжээ

6
10-19
Элегестийн нүүрс манайхаар дамжин Хятадад хүрэх нь Тавантолгойд нөлөөлөх үү?

7
10-19
Долларын ханш нэмэгдэв

8
10-19
Монгол улсын хөгжлийн банкинд ажиллахыг урьж байна

9
10-19
Монгол улс "Сааралт жагсаалт"- д Исланд, Зимбабветай хамт орлоо

10
10-19
Гэрээслэл бичээд сураггүй алга болсон хосыг олжээ

11
10-19
ХХҮЕГ-ын газрын дарга болон мэргэжилтнийг ТЕГ-аас шалгаж эхэлжээ

12
10-19
Европын холбоонд элсүүлэх талаар тохиролцоонд хүрч чадсангүй

13
10-19
Утаатай холбогдуулан НҮБ Монголд зориулж ЗӨВЛӨМЖ гаргалаа

14
10-19
Нам гацсан НАМ

15
10-19
Монголчууд бид кирилл, латин үсгийг зэрэгцүүлэн хэрэглэх нь зөв

16
10-19
Түүхэнд анх удаа эмэгтэйчүүдийн баг задгай сансарт ажиллалаа

17
10-19
АШУҮИС-ийн захирал асан Г.Батбаатарын төрсөн өдөрт очсон эмнэлгийн дарга Х.Алтайсайхан зодуулж хүнд гэмтэл авчээ

18
10-19
Да.Ганболд: Н.Энхбаяр, С.Ганбаатар нар иргэдэд орон сууц үнэгүй өгнө гэж бүтэшгүй мөрөөдлийг ярьж явна

19
10-19
Элэгний хорт хавдрыг эдгээжээ

20
10-19
“SUNSHINE VILLAGE” хотхон дээр ариутгал хийх гэж байна

21
10-19
Монгол Улс саарал жагсаалтад орсонд банкнууд буруутай юу

22
10-19
СЕХ-ныхоон сонгогчийн боловсролыг дээшлүүлье

23
10-19
Матаачдын эх орон

24
10-18
Машиныг нь авахаар залуухан бүсгүйг хөнөөсөн этгээдүүд хэргээ хүлээжээ

25
10-18
Кино зураг авалтын үеэр хайрын романс үүсгэсэн Холливудын алдартнууд

26
10-18
Дэлхийн хамгийн сайхан өгзөгтэй бүсгүйгээр Бразил бүсгүй тодорчээ

27
10-18
Сонгуулийн жилийн төсвийн халамжийн хэмжээ өсжээ

28
10-18
Д.Ганбат нутгийнхаа “Алдарт эх”-чүүдэд бидон бэлэглэжээ

29
10-18
Жүдогоор залуучуудын эмэгтэй дэлхийн аварга төрлөө

30
10-18
ХУУЛЬ: 40-өөс дээш насныхныг жилд 1 удаа ходоод, улаан хоолойн хорт хавдрыг илрүүлэх шинжилгээнд хамруулна

31
10-18
Согтуу жолооч нарын хийрхэл хэрээс хэтэрчээ

32
10-18
Дэлхийн хамгийн том шоронг хаана

33
10-18
Дуудлагаа хүчирдэггүй хэлтэс хэрэг, зөрчлийг багасгаж дийлэх үү?

34
10-18
Японы эрх баригчид олон мянган гэм буруутай этгээдэд өршөөл үзүүлнэ

35
10-18
Ипотекийн зээл: Хүртээмж багасаж, бухимдал ихэснэ

36
10-18
Орос ах

37
10-18
Автобус хүрэлцэхгүйгээс хүний амь эрсдэх нь

38
10-18
Сонгуулийн сурталчилгаа сая төгрөгөөр яригддаг байсан бол ирэх сонгуулийнх тэрбумаар эхэлж байна

39
10-18
Хөрөнгөө нуудаг хурган дарга нарыг өөгшүүлсээр байх уу

40
10-18
Өмгөөллийн тухай хууль юу болов

41
10-18
"Ухаа худаг"-ийн ордыг төр буцаан авч, хувьцааг нь Монголын ард түмэнд өгөх хэрэгтэй

42
10-18
Монгол Улс “саарал жагсаалт”-аас мултарcан бололтой

43
10-18
Д.Сарангэрэл НАМЭХ-ны Ерөнхийлөгч боллоо

44
10-18
Дэлхийн хамгийн аюултай шашны 10 урсгал

45
10-18
Ашиг сонирхлын зөрчилтэй хүнийг Авилгын эсрэг хуульд ойртуулж болох уу?

46
10-17
Түрээсийн орон сууцанд хамрагдах ахмад настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн квотыг нэмэхийг хүслээ

47
10-17
Ц.Батсайхан: Газар хөдлөлтийн давтамж, хүч өсөж байна

48
10-17
Г.Ганхуяг иргэнийг дарамталж автомашин нэхсэн, Х.Бээжин 80 сая төгрөг шантаалжилж авсан хэргээр шалгагдаж байна

49
10-17
TOOTOO ft HURD - НӨМРӨГ ХАДНЫ ЦУУРАЙ

50
10-17
Монгол Улс "саарал жагсаалт"-д орсноор ямар эрсдэл үүрэх вэ?

51
10-17
Багийн спортын төрлөөр хүрэл медалийн эзэн болсон тамирчддаа баяр хүргэе

52
10-17
Туркийн цэргүүд Сирид үлдэх ёсгүй

53
10-17
Удаа дараа автомашин хулгайлсан 16 настай хоёр хүүхдийг барьжээ

54
10-17
Оюу толгойн гэрээ Монголд ашигтай юу?

55
10-17
Угаар мэдрэгч зүгээр өгөхийн цаана...

56
10-17
Засгийн газрын агентлагийн тоо ойрын үед хоёроор нэмэгдэх нь

57
10-17
Д.Амарбаясгаланд хууртагдах ХӨӨРХИЙ “Говь-Алтай”-чууд

58
10-17
Ирэх жил сонгууль хийх үү, МАН дарга аа?

59
10-16
Энрике Иглесиас, Анна Курникова нар гэрлэсэн үү?

60
10-16
Японд олон мянган барилга сүйджээ

61
10-16
Өнчин улааны ганган Тогосоо буюу залуу жүжигчин Д. Хулан

62
10-16
Өрхийн орлого тэлсэн ч талыг нь инфляц залгиж байна

63
10-16
“Хүннү Эйр” гэмтсэн ажилтнаа үл тоож, асуудлыг нуун дарагдуулсан уу

64
10-16
Google компани Pixel 4 утсаа танилцууллаа

65
10-16
"Joker" осолд оржээ

66
10-16
Трамп улиран сонгогдвол “НATO” үгүй болно

67
10-16
Зэрлэг ан амьтдын шилдэг зурагчныг тодруулжээ

68
10-16
Олон улсын хөлбөмбөгийн холбооны ерөнхийлөгч Жианни Инфантиног хүлээн авч уулзлаа

69
10-16
Монгол, Хятадын дипломат харилцааны онцлогийг шингээсэн марк худалдаанд гарлаа

70
10-16
В. Путин Абу-Дабигийн угсаа залгамжлах хунтайжид цагаан шонхор бэлэглэжээ

71
10-16
АТГ-аас Сэлэнгэ аймгийн засаг даргын албан өрөө болон гэрт нь нэгжлэг хийж байна

72
10-16
Монголчууд Киргизийн багт 2:1-ээр хожигдов

73
10-16
Зэс баяжуулах үйлдвэрт осол гарч, 39 настай эрэгтэй амиа алджээ

74
10-16
Технологийн эрин дэх спикерийн “төрх”

75
10-16
Сар руу робот илгээхээр судалж байна

76
10-16
Н.Золжаргал Монголбанкны Ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байхдаа “маш нууц” тушаал гарган банкуудад их хэмжээний мөнгө шилжүүлжээ

77
10-16
Нийлэг уутыг хэрэглээнээс халж чадсангүй

78
10-16
Владимир Путин: Дайн болбол хамгийн бага хохирол амсах нь ОХУ

79
10-16
Итгэлийн зээлийн оронд ипотекийг санхүүжүүлбэл 5000 айл байртай болно

80
10-16
Сирийн дүрвэгсэд эх орондоо буцаж эхэлжээ

81
10-16
Ё.Баатарбилэг: Хариуцлага тооцох гэж байгаа юм шиг болж ирээд хуйвалдаж алга болсоор өнөөг хүрлээ

82
10-16
Хятадын иргэн 100 гаруй сая төгрөгтэй тэнцэх валют нууж орж ирэхийг завджээ

83
10-16
Үйлдвэрлэл, урлалын политехникийн коллежийг ямар хүмүүс үймүүлээд байна вэ?

84
10-16
Тавантолгой-Зүүнбаян чиглэлийн төмөр замын ажилд оролцож байсан ажилчин амиа алдлаа

85
10-16
Засгаас 2020-2024 онд дараах хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлэхээр боллоо

86
10-16
Саарал жагсаалтын “хаалгач” нь сайд Ц.Нямдорж байжээ

87
10-16
Монголд өнөөдөр шударга бусаар баяжсан хөрөнгөтний төр засаг ноёрхлоо тогтоожээ

88
10-15
Эрээн-Ийву-Занжиажэ - 72 дахь бизнес аялалд бүртгэж байна

89
10-15
Эмэгтэй хүн хүчний байгууллагад ажиллана гэдэг амаргүй даваа байдаг

90
10-15
Электроник, автоматжуулалтын сургалт, судалгааны шинэ лабораторийн нээлт боллоо

91
10-15
Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын Номхон далайн баруун бүсийн хорооны 70 дугаар чуулган болж өндөрлөлөө

92
10-15
''Эрдэнэс-Тавантолгой'' ХК нэрэмжит төгөлдөө 100 мод тарилаа

93
10-15
Эквадорт онц байдал зарлажээ

94
10-15
Сөүлд дроны фестивал болжээ

95
10-15
Лам нар архидан согтуурч, нэгнийхээ амь насыг хөнөөжээ

96
10-15
The Hu хамтлаг Грэммийн шагналд нэр дэвшин, өрсөлдөж байна

97
10-15
Сөүлд дроны фестивал болжээ

98
10-15
У.Хүрэлсүх эрх мэдлээ тэлсээр...

99
10-15
ЖДҮ-чидийн сан татан буугдана

100
10-15
Улаанбаатар Ховдын чиглэлд 35 хүн тээвэрлэж явсан автобус шатжээ