BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

УИХ-ын гишүүдийг суудалтай нь үлдээх зохицуулалт "эцэг" хуулийн шинэчлэлийг нураах эрсдэлтэй

Үндсэн хуульд оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийн төсөлд УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татах заалт орох нь тодорхой болжээ. 


Ерөнхийлөгчийн зүгээс энэ заалттай уялдах тухайлсан санал гаргаагүй. Харин УИХ-ын 62 гишүүний өргөн барьсан төсөлд “УИХ-ын гишүүнийг гэмт хэрэгт холбогдсон тохиолдолд гишүүнээс нь эгүүлэн татах шийдвэрийг УИХ-аас гаргана” гэсэн заалт хэлэлцүүлгийн шатанд “тунасан” тухай бүлгийн дарга нь хэллээ. АН-ын зүгээс “Ард түмний засаглах эрхийг хангах, парламентын хариуцлагыг дээшлүүлэх зорилгоор УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татах асуудлыг тусгах” гэсэн шаардлага тавьж байгаа. Аль аль нь хүсэл байгаа учир Зөвшилцлийн ажлын хэсэг энэ заалт дээр “зовлон” үзэхгүй. Гэвч эл заалт Үндсэн хуулийн том маргааны эхлэл болох үндэстэй.

1992 оноос хойш мөрдөж ирсэн Үндсэн хуульд “УИХ-ын гишүүн гэмт хэрэгт холбогдсон тухай асуудлыг УИХ-ын чуулганаар хэлэлцэж, бүрэн эрхийг нь түдгэлзүүлэх эсэхийг шийдвэрлэнэ. Уул гишүүн гэмт хэрэг үйлдсэн гэж шүүх тогтоовол УИХ түүнийг гишүүнээс нь эгүүлэн татна” гэсэн заалт бий. УИХ-ын 62 гишүүний өргөн барьсан төслөөр бол парламентын гишүүнийг гэмт хэрэгт холбогдсон тохиолдолд эгүүлэн татах агуулга бий. Өмнөх заалтаас ялгаатай нь “Уул гишүүн гэмт хэрэг үйлдсэн гэж шүүх тогтоовол УИХ түүнийг гишүүнээс нь эгүүлэн татна”  гэсэн хэсгийг хасахаар болжээ. Ингэснээр гишүүнийг гэмт хэрэгт холбогдсоныг прокурор нотолж яллагдагчаар татсан тохиолдолд УИХ хэлэлцэнэ гэсэн үг. Энэ тохиолдолд прокурор “тодорч”, шүүгч “бүдгэрэх” үйл явц өрнөх болохоос чанарын хувьд өмнөхөөс нэг их ялгарахгүй заалт. Дан ганц УИХ-ын Халдашгүй байдлын дэд хороонд хулгайч, худалч, ёс зүйгүй гишүүдийг даатгадаг хэлбэрийг өөрчлөөгүй нөхцөлд өмнөх үйл явдал давтагдана л гэсэн үг. Гэмт хэрэгтэн, ЖДҮ-чин гишүүдээ аваад үлдсэн муу жишээ халуунаараа байхад ийм заалт санал болгох нь олон нийтийн дургүйцлийг хүргэж хоёрдугаар хэлэлцүүлэгт “гал” дуудаж мэдэх юм. Гишүүнээ эгүүлэн татдаг болох сонгогчдын хүсэлтийг үл хайхарч төслийн гадна үлдээхээр санаархаж буй нь ч иргэдийн дургүйцлийг даамжруулж Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөө нураах ёр дуудаж ч магад.

Харин АН эрх баригчдын алдааг мэдэрч олон нийтийн хүсэлтийг улс төрийн оноо болгохоор зорьж буй. Тэд “Ард түмний засаглах эрхийг хангах, парламентын хариуцлагыг дээшлүүлэх зорилгоор” гэж тодотгосон нь сонгогчдын саналаар гишүүнийг эгүүлэн татах үндэслэлийг эцэг хуульд тусгаж, парламентын гишүүдийг сонгогчдынхоо өмнө ичих нүүр, эмээх сэдэлтэй болгох талаар санаа тавьж байгааг илэрхийлжээ. Маргаан үүсэх гол үндэслэл эл ялгарал дээр буй. Үүнээс үүдэж хоёрдугаар хэлэлцүүлгийн явцад энэ заалт дээр маргаан үүсэх нь лавтай байна. АН-ын энэ хувилбарыг хүлээж авах эсэхээс шалтгаалж маргаан үргэлжлэх учиртай. Хэрэв АН-ын “санаа зовнил”-ыг тусгахаар бол ямар байдлаар найруулах вэ гэдэг бас нэгэн чухал хэлэлцүүлэг өрнүүлнэ.

АН-ын "холимог" хувилбарыг сонгож МАН-ын саналыг шигтгэх магадлал өндөр

Үндсэн хуулийг олон улсын жишигт хүргэх хүрээнд бусад орнууд энэ заалтыг үндсэн хуульдаа хэрхэн тусгасныг товч дурдвал сонирхол татна. Иргэдийн нийтлэг эрх ашгийг төлөөлж сонгогдсон этгээдийг бүрэн эрхийн хугацаанаас нь өмнө сонгогчдын саналаар эгүүлэн татах ойлголтыг бүр XIX зууны сүүлчээр Швейцар, АНУ зэрэг орон хуульчилжээ. Харин 1990 оноос бусад орон үндсэн хуульдаа тусгаж эхэлсэн байна. Дэлхийн 220 орноос 17 улс л гишүүнийг эгүүлэн татах асуудлыг Үндсэн хуульдаа тусгасан бол бусад нь парламентын биеэ даасан байдлыг хангах үүднээс гэсэн тайлбартайгаар гишүүнийг эгүүлэн татах заалтыг хуульдаа тусгаагүй байдаг аж. Зарим орон гишүүнийг эгүүлэн татахыг хориглосон заалтыг зориуд үндсэн хуульдаа оруулсан нь ч бий. Тухайлбал ХБНГУ Бундестагийн гишүүнийг сонгогчдыг төлөөлөөд зогсохгүй нийт ард түмнийг төлөөлөх чөлөөт мандатын статустай гэж үздэг учир өөрөө өргөдлөө гаргах, нас барснаас бусад тохиолдолд бүрэн эрхээс нь түдгэлзүүлэхийг хориглосон заалттай. Манай улсын хувьд ч чөлөөт мандаттай ангилалд хамаардаг бөгөөд Үндсэн хуульдаа ийм агуулгыг шингээсэн. Монгол Улсын Үндсэн хуулийн 23 дугаар зүйлд “УИХ-ын гишүүн бол ард түмний элч мөн бөгөөд нийт иргэн, улсын ашиг сонирхлыг эрхэмлэн баримтална” хэмээн заасан нь ХБНГУ хийгээд бусад олон орны нэгэн адил зөвхөн сонгогчид үйлчилдэг захирагдмал мандатыг халж чөлөөт мандаттай ангилалд багтсаныг илэрхийлж байна. Олон улсын жишиг, онолын ухагдахууныг баримталж гишүүнийг сонгогчдын саналаар эгүүлэн татахыг Үндсэн хуульд тусгавал дээрх заалтыг өөрчлөх бас нэг маргааныг “сэдрээх” тул ингэсгээд орхисон нь зөв биз. Тэгээд ч улстөрчийн ёс суртахуун дорой, хувь гишүүний попролт ихтэй манай орны хувьд парламентын ардчилал өндөр хөгжсөн орны жишигтэй барьцах нь үүл дагаж газар баримжаалахтай дүйх буй за. Тиймээс л гишүүний ёс зүй, парламентын хариуцлагыг нэмэх үүднээс эгүүлэн татах үндэслэлийг “эцэг” хуулиар баталгаажуулахыг нийтээр хүсэж буй.

Олон нийтийн хүсэлтийг биелүүлэхийн тулд гишүүнийг эгүүлэн татах заалтаа Үндсэн хуульд ямар байдлаар тусгах вэ гэдэг нь маргааныг өдөөх гол сэжүүр болох юм. Хуулийн ийм зохицуулалттай орнуудын жишгээс үзвэл парламентын гишүүнийг сонгогчдын саналаар эгүүлэн татахдаа хоёр хэлбэрийг ашигладаг аж. Эхнийх нь сонгогчдын саналаар шууд эгүүлэн татах үйл явц. Тухайн тойргийн болон нийт сонгогчдын тодорхой хувийн гарын үсгийг  цуглуулах болон санал асуулгаар гишүүнийг шууд эгүүлэн татдаг процесс юм. Удаах нь сонгогчдоос гаргасан өргөдөл, санал дээр тулгуурлан парламент болон эрх бүхий байгууллага шийдвэр гаргаж түүнийгээ сонгогчоор дэмжүүлдэг “холимог” хэлбэр юм.
Манай улсын хувьд Үндсэн хуулийн хоёрдугаар хэлэлцүүлгийн явцад холимог хэлбэрийг сонгож МАН-ын саналыг шигтгэх магадлал өндөр. Учир нь шууд сонгогчийн саналаар гишүүнийг “сугалдаг” болчихвол улстөржилт хавтгайрч, намаараа талцсан, нийгмийн бухимдал нийтийг хамарсан нөхцөлд парламентын тогтворгүй байдал үүсэх эрсдэлтэй. Сар бүр гишүүнийг эгүүлэн татах давалгаа үүсвэл юун парламентын ардчилал, хариуцлагын тогтолцоог бүрдүүлэх манатай болох биз. Тиймээс хоёрдугаар хэлэлцүүлгийн гол үүрэг “эхийг  нь эцээж, тугалыг нь тураахгүй”гээр долоо хэмжиж нэг огтлох даалгавар болох нь ээ.

П.Батбөх

Засгийн газрын мэдээ

УИХ-ын гишүүдийг суудалтай нь үлдээх зохицуулалт "эцэг" хуулийн шинэчлэлийг нураах эрсдэлтэй
Бусад мэдээ ▼

1
02-27
У.Хүрэлсүх: Монголд давраад байгаа гурван зүйл бол улс төр, уул уурхай, банкны систем

2
02-27
Бид хэтэрхий цөөхүүлээ

3
02-27
Сарьсан багваахай 200 гаруй төрлийн вирус тээдгээс 18 нь хүнд халдварладаг

4
02-27
БНСУ-ын аялал жуулчлалын “C-3”, транзит “В-2” визтэй Монгол иргэдийн анхааралд

5
02-27
Спирт, архины үйлдвэрүүдийн түүхий эдийг ариутгалын бодис руу шилжүүлнэ

6
02-27
Ө.Энхтүвшин: Ерөнхийлөгчийг БНХАУ-аас ирсний дараа 14 хоног тусгаарлана

7
02-27
Гадаад эмч нарын мэдээллээс

8
02-27
БНСУ дахь Монголын ЭСЯ-наас мэдээлж байна

9
02-27
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга айлчлалынхаа хүрээнд Ши Жиньпин, Ли Көцян нартай цаг үеийн асуудлаар ярилцана

10
02-27
Баар, цэнгээний газрыг хууль зөрчиж ажиллуулвал 5 сая хүртэл төгрөгөөр торгоно

11
02-27
Худалдааны дайнаас давсан нөхцөл байдал

12
02-27
Коронавируст (Ковид-19) халдварын нөхцөл байдлын талаарх мэдээлэл

13
02-27
Шинэ төрлийн коронавирус Антарктидаас бусад бүх тивд тархлаа

14
02-27
Өөр улсаар дамжин коронавирусийн голомттой нутгаас Монгол Улсад ирэх тохиодол нэмэгджээ

15
02-27
Япон улс коронавирусын халдварыг 15 минутын дотор тодорхойлох боломжтой технологи боловсруулжээ

16
02-27
Улсын онцгой комиссоос гаргасан ШИЙДВЭРҮҮД

17
02-27
БНХАУ-д коронавирусний халдварын 433 шинэ тохиолдол бүртгэгджээ

18
02-27
The Hu хамтлагийн "Оддын дайн" киноны видео тоглоомд зориулан бүтээсэн клип цацагдлаа

19
02-27
Х.Хатанбаатар: Цагаан сараар баян тарганаа гайхуулах монголчуудын дон нь хулгайч нарт өгөөш болж байна

20
02-27
Дуучин Adele хүнд өвчин туссан уу?

21
02-27
Токиогийн Олимпыг аюулгүй зохион байгуулахад бэлтгэнэ

22
02-27
Ромд чонын сүү хөхөж өссөн хааных гэх бунхныг нээлээ

23
02-27
Зохиолч Д.Нацагдорж, гэргий Д.Пагмадулам нарыг тагнуулын ажилд ашигласан уу?

24
02-27
Монголчуудаа, эзэн хичээвэл заяа хичээнэ гэдэг дээ

25
02-27
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга БНХАУ-д айлчилж, коронавирусын асуудлаар туршлага судлана

26
02-27
Танилц: Нийслэлийн Засаг даргын гаргасан захирамж

27
02-27
Нийтийн тээвэр өглөөний 06:00-10:00, оройны 17:00-21:00 цагуудад үйлчилнэ

28
02-27
Эх орноосоо дайжсан экс ерөнхийлөгч

29
02-26
Одоо монгол хүний саруул ухаанд найдах л үлдэв

30
02-26
Өш санасан чоно гурван жил өөрийгөө хуягладаг

31
02-26
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Зам тээврийн ослоор 28 настай залуу нас баржээ

32
02-26
С.Амарсайхан: Баар, караоке, саун, фитнес, амралтын газруудыг хаана!

33
02-26
(COVID-19)-ын эрсдлээс урьдчилан сэргийлэх цогц арга хэмжээнд шаардагдах нэмэлт төсвийг баталлаа

34
02-26
Бид эрсдэл тээж Эx opoнлyyгаа бyцaxгүй

35
02-26
Боловсорч дууссаны 9 шинж буюу хүн байхын учир

36
02-26
Солонгосын Христийн сүмийнхэн ЗГ-ынхаа эсрэг жагсаж байна

37
02-26
Монголын төр биш Ц.Элбэгдорж Жастин Каплаг "өршөөсөн" юм

38
02-26
Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх: Одоо хаана, хорино, шийтгэх арга хэмжээ рүү орно

39
02-26
Эмийн урьдал Remdesivir (Ремдесивир) буюу шинэ коронавирусийн эсрэг БНХАУ-д эхлүүлж буй эмнэлзүйн туршилт

40
02-26
Монгол Улс бэлтгэл хангах цаг ирлээ

41
02-26
Засгийн газрын хуралдаанаас хөдөлгөөн хязгаарлах шийдвэрийг сунгаж, Японы нислэгийг 14 хоногоор цуцалжээ

42
02-26
Итали дахь ЭСЯ-наас монгол иргэддээ анхааруулж байна

43
02-24
Коронавирус ба сарьсан багваахай

44
02-24
Д.Нацагдорж: “Норов-7”, “Банзи-12”, “Мана-4” зэрэг танг ууж байхад биеийг тэтгэж, элдэв халдварт өвчин, ханиад зэргээс сэргийлдэг

45
02-24
Ерөнхий сайд БНСУ-тай хийж буй нислэгүүдэд яаралтай арга хэмжээ авах чиглэл өгчээ

46
02-24
Орон орны цагаан сар: Индонезийн цагаан сарын “УУЦ” нь тахианы мах

47
02-24
Цагаан сарын зоог, идээ, шүүсний ёс бэлгэдэл

48
02-24
Монгол орныг даасан бурхан ОЧИРВААНЬ

49
02-24
У.Хүрэлсүх: Ямар их ХАРИУЦЛАГАТАЙ ард түмэн болохоо энэ цагаан сараар ХАРУУЛЦГААЯ

50
02-24
Хулгайн замаар зорчиж эрсдэлд орсон тохиолдолд дуудлага өгсөн иргэнээс бүх зардлыг гаргуулна

51
02-24
Шинийн нэгний өдөр цээрлэх зүйлс

52
02-24
Х.Баттулга: Монголын уудам нутагт эрүүл энх, элэг бүтэн амьдрал өнөд оршиг

53
02-22
Битүүний болон шинийн нэгний өдөр цээрлэх зүйлс

54
02-22
Цагдаа, цэргийн бие бүрэлдэхүүн өндөржүүлсэн бэлэн байдалд шилжив

55
02-22
Солонгосоос Монгол руу 5 дахин бага шимтгэлтэй гадаад гуйвуулга хийдэг боллоо

56
02-22
Гол, мөрний мөсөн дээгүүр зорчихгүй байхыг анхааруулж байна

57
02-22
Нийслэлд битүүнээс шинийн гуравныг дуустал нийтийн тээвэр үйлчлэхгүй

58
02-22
Гол, мөрний мөсөн дээгүүр зорчихгүй байхыг анхааруулж байна

59
02-22
Ямар хосууд илүү таарамжтай вэ

60
02-22
Японы Кумамото хотод 20 настай сувилагч эмэгтэйгээс коронавирус илэрчээ

61
02-22
Хулгана жилийн СУУДЛЫН ЗАСАЛ ба ЗҮГ МӨР гаргах...

62
02-22
Түймэр мэт л тархаж буй Корона вирусээс хайртай хүмүүсээ хамгаалья!

63
02-22
УИХ-ын дарга АНУ-д айлчлахаар төлөвлөжээ

64
02-22
Хүн төрөлхтнийг мөхөөж чадах шумбагч онгоцууд

65
02-22
ОХУ Хятадаас хүнсний бүтээгдэхүүн оруулахыг хориглолоо

66
02-22
Эх орондоо буцах хүсэлт гаргасан БНХАУ-ын 54 иргэнийг явууллаа

67
02-22
Хөөрөг зөрүүлэн мэндлэх ёс

68
02-22
Ирландын гэмт хэрэгтэн 55 сая еврогийн үнэтэй хөрөнгөө алджээ

69
02-22
Хятадад эдгэрсэн өвчтөнүүдээс коронавирус дахин илэрсэн нь тодорхой болжээ

70
02-22
Шинэ коронавирусийн 3,000 оношлуурыг өнөөдөр хүлээн авна

71
02-22
Хотоос гарах, орох хөдөлгөөнийг ням гаригт хаана

72
02-22
БНСУ-д коронавирусний халдварын 142 шинэ тохиолдол илэрчээ

73
02-22
Монгол хэл 1600 жилийн настай

74
02-22
Аяга кофены ард А.Энхманлай, АТГ-ын хэлтсийн дарга Х.Хашбаатар нар юу тохиров?

75
02-22
Таван өнгийн хадагний билэгдэл

76
02-22
Цагаан сарын түүх

77
02-22
Гахай жилийн онцлох 10 үйл явдал

78
02-22
В.Путин: Надад аугаа Орос орон хэрэгтэй

79
02-22
​Жулиан Ассанж: Трамп нэг болзолтойгоор намайг өршөөнө гэж амлаж байсан

80
02-21
XVII жарны “Хотол төгс” хэмээх төмөр хулгана жилийн шинийн нэгний өглөө зүг, мөр гаргах зурхай

81
02-21
“Хүндэтгэлийн аян-2020”-ийн урамшууллын эзэд тодорлоо

82
02-21
WSJ5 Victoria's Secret-ийн 55 хувийг 1,1 тэрбум доллараар зарна

83
02-21
Нийслэлийн ойгоос энэ онд 5100 шоо м мод бэлтгэнэ

84
02-21
Дотоод хэргийн их сургуулийн сонсогчдыг бэлэн байдалд шилжүүлэв

85
02-21
Урт цагаан үйлчилгээний төвийн үйл ажиллагааг өнөөдрөөс бүрэн зогсооно

86
02-21
2021 оноос Оросын сурагчид хиймэл оюун ухаан судална

87
02-21
Приус машиныг өндөрлөхийн ач тус болон хохирол?

88
02-21
365 мянган тонн сайжруулсан шахмал түлш үйлдвэрлэжээ

89
02-21
Талийгаачийн амь насыг Хууль зүйн сайд Ц.Нямдоржоос нэхлээ

90
02-21
“Rio Tinto” компани арбитрын шүүхэд ханджээ

91
02-21
Нийтийн тээврийн паркийг 100 хувь шинэчлэхээр төсөвт суулгажээ

92
02-21
Британид амиа алдсан цагаачдын хэрэгт Вьетнамын долоон иргэнийг буруутгажээ

93
02-21
Үндэсний шигшээ баг 23 спортын төрөлтэй болов

94
02-21
Хубэй мужид коронавирусээр халдварласны улмаас нас барсан хүний тоо 2144 болжээ

95
02-21
Трампын айлчлалд бэлтгэн ядуусын хорооллоо ханаар тусгаарлав

96
02-21
БНСУ-аас ирэх 100 монгол иргэнийг тусгаарлах тухай мэдээллийг үгүйсгэлээ

97
02-21
Тавантолгойн ордын хөрөнгө оруулалтын гэрээ “хорлон сүйтгэх ажиллагаа” байсан уу?

98
02-21
280 сая төгрөгийн хохирол учруулсан 13 зөрчлийг илрүүлжээ

99
02-21
Тэтгэврийн зээлийг тэглэж, зээлгүй иргэдэд "Эрдэнэс бонд" эзэмшүүлэх гэрээнд гарын үсэг зурлаа

100
02-21
Салхитын мөнгөний ордтой холбоотой хэргийн шүүх хурал хойшилжээ