BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Үндсэн хууль “сүх”-дүүлж, нам засаг нь хагарав

“…Газрын агуйд хоргодож галын илчинд шүтэж, гучин жил тэнэж дөчин жил суужээ” гэж А.С.Пушкин Алтан загасны үлгэртээ бичсэн байдаг.


Үлгэрийнхээ өвгөн эмгэн хоёрын амьдралыг хүүрнэж байгаа юм.

Тэгвэл зуугаад жилийн түүхтэй, ерээд жил засаг барьсан МАН-ынхан дөрвөн жил “гадаалаад”, гурван жил гаруй засгийн эрхийг дангаар атгаж байна. Ингэж үнэмлэхүй эрх барьж байгаа нам эр бяр, ид хав ч гэж жигтэйхэн болсон.

Оролдохгүй ч юм алга. Тэд яг гурван жилийн ой дээрээ 2019 оны зургадугаар сарын 6-ны өдөр Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн төслийг 62-уулаа гарын үсэг зураад өргөн барьсан юм.

Өмнө нь МАН  ч, АН ч 1992 онд батлагдсан энэ Үндсэн хуулийг өөрчлөх гэж таван ч удаа оролдоод  тусыг олоогүй байв. Харин энэ удаад Үндсэн хуулийн өөрчлөлт яахын аргагүй “яваад” эхэлсэн.

Хэлэлцүүлгийн явцад 2019 оны долдугаар сарын 16-нд гэнэтхэн Ерөнхийлөгч Х.Баттулгын төсөл орж ирээд, хоёр хоногийн дараа Ерөнхийлөгч өөрөө Үндсэн хуулийн зөвшилцлийн ажлын хэсгийг ахлахаар болсон байдаг.

Ер нь бол ард түмэн 62 гишүүний төслийг ойлгож амжаагүй байтал нь Ерөнхийлөгчийнх нэмэгдэж, Үндсэн хуульд оруулах гээд байгаа нэмэлт өөрчлөлт үндсэндээ ойлгомжгүй болсон юм. Гишүүд нь ч ойлгохоо болилоо гэж үнэнээ хэлээд эхэлсэн.

Явсаар төслийн хоёрдугаар хэлэлцүүлгийн төгсгөлд санал хураахад 62 гишүүн хийгээд Ерөнхийлөгчийн оруулсан гол заалтууд нь уначихав. Өөрөөр хэлбэл, УИХ-ын хоёр ч хэлэлцүүлэг давахад өөрчлөлтийн 40 гаруй хувийг унагасан кнопыг МАН-ын 51 гишүүн даржээ. Улмаар УИХ дахь МАН-ын бүлэг 2019 оны есдүгээр сарын 6-нд хуралдаад Үндсэн хуульд оруулах нэмэлт, өөрчлөлтийн төслийг Ард нийтийн санал асуулгаар шийдвэрлэх нь зүйтэй гэж шийдсэн байна.

Ээдрээ ингэж эхлэв. Бямба гаригт УИХ дахь МАН-ын бүлгээс мэдээлэл хийж, Ард нийтээс санал асуулга авахаар боллоо гэв. Харин өчигдөр Ерөнхийлөгчийн зүгээс төслөө татан авч, санал асуулгыг шүүмжилсэн байр суурийг илэрхийллээ. Ингэснээр Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлт цаашаа явах эсэх нь машид тодорхойгүй боллоо.

Харин Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн талаарх МАН-ын бүлгийн шийдвэрээс хойш хөшигний ард улс төрийн нэн ойлгомжгүй бөгөөд тогтворгүй байдал үүсчээ.

Уг нь МАН-ынхан 62 гишүүний өргөн барьсан төслийг наадмын өмнө баталчихаар байжээ. Гэвч тухайн үед ХЗДХ-ийн сайд Ц.Нямдорж бүлгийнхээ гишүүдэд “…Бид дангаараа Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг  хийж болохгүй. Ерөнхийлөгчийг, АН-ынхныг оруулах хэрэгтэй. Хэрвээ МАН дангаараа хэлэлцээд баталчихвал 2020 сонгуулийн дүнд найдах аргагүй болно” гэсэн байна.

МАН-ынхан ч Ц.Нямдорж сайдын үгийг дэмжжээ. Тэрээр өөрөө Ерөнхийлөгчид бараалхаж “…Та Үндсэн хуульд оруулах төслөө өргөн барих хэрэгтэй байна. Бас Зөвшилцлийн ажлын хэсгийг ахлаад явчих” гэж ярьсан байгаа юм. Ингээд Ерөнхийлөгч 2019 оны долдугаар сарын 16-нд төслөө өргөн барьж, 18-нд Зөвшилцлийн ажлын хэсгийн ахлагчаар томилогдсон байна. УИХ төслүүдийг нэгтгэн хэлэлцэж эхэлжээ.

Харин хоёрдугаар хэлэлцүүлэг дуусах үед, энэ сарын 6-нд болсон УИХ дахь МАН-ын бүлэг бүх гишүүнээсээ саналыг нь бичгээр баталгаажуулж авчээ. Бүгд л дэмжиж байгаагаа илэрхийлж гарын үсгээ зурсан байна.

Гэтэл энэ явдлаас хэдхэн минутын дараа ХЗДХ-ийн сайд Ц.Нямдорж “…Ер нь бид нар АН-ын, Ерөнхийлөгчийн тоглолтод ороод байгаа юм биш үү. Хортой алим идчих шиг л болох юм. Ингээд Үндсэн хуулийг баталчихаар ирэх сонгуулиар юугаа ярьж явах юм бэ. Унана шүү дээ” гэсэн агуулгатай үгийг хэлсэн байна. Нөгөөдүүл нь ч “…Нээрэн, юу болж байна вэ” гээд эхэлжээ. Ингээд төслийг зогсоох барих юм болж, ард нийтийн санал асуулга явуулах хэрэгтэй гэсэн зүйл яригдаад ёсоор болгосон нь энэ ажээ.

Одоо эндээс хэд хэдэн үр дагавар үүсч байгаа юм. Ерөнхийдөө эхэлчихлээ. Товчхондоо, төрийн өндөрлөгүүд энэ гэнэтийн гэмээр шийдэлд бухимдаж, үл ойлголцол олон үйл явдлыг дагуулахаар болов.

Энэ бүхэнд хамгийн их ууртай байгаа хүн бол Ерөнхийлөгч Х.Баттулга юм. Энэ мэдээж. Түүнийг ОХУ-ын Владивосток хотод болсон Дорнын эдийн засгийн чуулганд оролцож байхад нь МАН ийм шийдвэр гаргасан. Энэ мэдээг сонссон Ерөнхийлөгч нэлээд бухимдаж, “…Ерөнхийлөгч бол тоглоом биш. Нэг мэхээр олон унагадаггүй юм даа” хэмээсэн тухай Төрийн ордон хавиар МАН-ынхан ярьж байна. Тэдний чихэнд хүргэсэн үг бололтой юм.

Учрыг ухвал Ерөнхийлөгчийг Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтөөр ямар нэг санаачлага гаргаагүй байхад Засгийн газрын нэг сайд явж очоод ятгасаар оруулж ирсэн. Тэр ч байтугай Зөвшилцлийн ажлын хэсгийг ахлуулсан. Гишүүдийн тоог 108 болгоно гэж яриулсан. Харин дараа нь нөгөөх сайд намынхнаа ятгаж төслийг үндсэнд нь зогсоочихож байгаа юм. Энэ л Ерөнхийлөгчийг ийм үг хэлүүлэхэд  хүргэсэн гэхэд болно. Уг нь Ерөнхийлөгч энэ УИХ-ыг “гэмтнүүдийн чуулбар” гэж хэд хэдэн удаа хэлээд тарахыг шаардаж байсан. Сүүлд нь хамтраад Үндсэн хуулийг өөрчлөхөөр шулуудсан. Тэр нь бүтсэнгүй.

Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн тогтоолоо бэлдчихээд гарын үсэг зурахад бэлэн болоод сууж байсан УИХ-ын дарга Г.Занданшатарын хувьд ийм явдал болно гэж төсөөлөөгүй байсан нь ойлгомжтой. Юутай ч түүхэн үйл явдлыг удирдаж байсан нь талаар болж, цаашид энэ суудал дээрээ байх уу үгүй юу, ангиа хугацаанд нь, бүтнээр нь “төгсгөж” чадах уу үгүй юу гэдэг давааны өмнө тэр ирлээ.

Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх бас л ууртай байна. Түүний хувьд УИХ-ын гишүүн бишийн дутууг мэдрүүлсэн хэрэг болов. МАН-ын даргын хувьд УИХ дахь бүлгийн гишүүдийнхээ амыг бичгээр авч сууж байгаад ингүүлнэ гэдэг тоогүй л явдал. Гэхдээ Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх хориод хоногийн өмнө хэлсэн “…Хулгай хийнэ, хүн амины хэрэг, хүчингийн хэрэгт холбогдоно, концессдоно, ЖДҮ-днэ ер нь та нар бүх юмыг хийж байгаа. Ийм төр байж болохгүй” гэсэн алдарт үгээ хэрэгжүүлэх алтан боломж нь энэ байж мэдэх юм. Яагаад гэвэл У.Хүрэлсүх одоо Ерөнхий сайдын хувьд ч, намын даргын хувьд ч бодлого болгоод явж байсан ажлыг нь нураасан гишүүдээ хаацайлах үүрэггүй болж буй юм. УИХ дахь МАН-ын бүлгийн гишүүдийн талаас илүү нь ямар нэг байдлаар гэмт үйлдэлд холбогдчихсон. Тэднийг хамгаалж сонгуульд орно гэдэг У.Хүрэлсүхийн хувьд торхтой дарин дээр бамбартай суухтай  адил байсан юм. Тиймээс тэрээр бүлгийнхээ хурлын дараа гишүүдэд ийм агуулгатай үгээ бас хэлчихсэн байна.

Иймээс МАН-ын гишүүдтэй холбоотой хэргүүд АТГ, цагдаагаас прокурор руу, прокуророос шүүх рүү гэрлийн хурдаар шилжих болж байгаа юм. МАН-ын бүлгийн шийдвэр гардаг өдөр Нийслэлийн прокурорын газраас анхаарал татсан томоохон хэргүүдийг шүүхэд шилжүүлсэн талаар мэдээлэл өгсөн. Цаашаа үргэлжилнэ л гэсэн үг.

МАН-ынхны дунд нэвт тарж байгаа бас нэг мэдээлэл бий. Тэр нь ХЗДХ-ийн сайд Ц.Нямдоржийн Үндсэн хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийн үеэр хийсэн үйлдлүүдийнх нь зорилго ил боллоо гэцгээж байна. Сайд Ц.Нямдоржийн улс төрийн тоглолтын ард МАН дахь эрх мэдлийн төлөөх өрсөлдөөн нуугдаж буй бололтой. МАН-ынхны яриагаар бол эрхэм сайд маань “…Батмөнхийг хаан ширээнд суулгаад би хатан нь болно” гэж Мандухай хатан уйлан хашгирдаг шиг Б.Чойжилсүрэнг Ерөнхий сайд болгоод өөрөө УИХ-ын дарга болно гээд явж байна гэж хардаад эхэлжээ.

 2017 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуулиас хойш МАНАН-гийнхан гээд намдаа ч ад үзэгддэг болсон М.Энхболд нарт энэ бүхэн эргээд “байрандаа” очих тун чиг таатай боломж болж мэдэхээр боллоо.

Ингэхээр энэ бол эрх баригч намынхны эрх мэдлийн төлөөх ээлжит тэмцэл эхэлж байна гэсэн үг. 2016 оноос хойшх гуравдугаар ээлжийнхэн “хоолондоо” орохоор айсуй гэсэн ч болно. Энэ үнэн бол үл ойлголцол үргэлжилсээр У.Хүрэлсүхийг Засгийн газрын тэргүүн, МАН-ын даргаас нь авч хаяхдаа тулж ч мэднэ. Нэг үгээр хэлэхэд, засагт ассан улаан гэрэл МАН-д ч аслаа.

З.Болд

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

Үндсэн хууль “сүх”-дүүлж, нам засаг нь хагарав
Бусад мэдээ ▼

1
02-27
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга айлчлалынхаа хүрээнд Ши Жиньпин, Ли Көцян нартай цаг үеийн асуудлаар ярилцана

2
02-27
Баар, цэнгээний газрыг хууль зөрчиж ажиллуулвал 5 сая хүртэл төгрөгөөр торгоно

3
02-27
Худалдааны дайнаас давсан нөхцөл байдал

4
02-27
Коронавируст (Ковид-19) халдварын нөхцөл байдлын талаарх мэдээлэл

5
02-27
Шинэ төрлийн коронавирус Антарктидаас бусад бүх тивд тархлаа

6
02-27
Өөр улсаар дамжин коронавирусийн голомттой нутгаас Монгол Улсад ирэх тохиодол нэмэгджээ

7
02-27
Япон улс коронавирусын халдварыг 15 минутын дотор тодорхойлох боломжтой технологи боловсруулжээ

8
02-27
Улсын онцгой комиссоос гаргасан ШИЙДВЭРҮҮД

9
02-27
БНХАУ-д коронавирусний халдварын 433 шинэ тохиолдол бүртгэгджээ

10
02-27
The Hu хамтлагийн "Оддын дайн" киноны видео тоглоомд зориулан бүтээсэн клип цацагдлаа

11
02-27
Х.Хатанбаатар: Цагаан сараар баян тарганаа гайхуулах монголчуудын дон нь хулгайч нарт өгөөш болж байна

12
02-27
Дуучин Adele хүнд өвчин туссан уу?

13
02-27
Токиогийн Олимпыг аюулгүй зохион байгуулахад бэлтгэнэ

14
02-27
Ромд чонын сүү хөхөж өссөн хааных гэх бунхныг нээлээ

15
02-27
Зохиолч Д.Нацагдорж, гэргий Д.Пагмадулам нарыг тагнуулын ажилд ашигласан уу?

16
02-27
Монголчуудаа, эзэн хичээвэл заяа хичээнэ гэдэг дээ

17
02-27
Ерөнхийлөгч Х.Баттулга БНХАУ-д айлчилж, коронавирусын асуудлаар туршлага судлана

18
02-27
Танилц: Нийслэлийн Засаг даргын гаргасан захирамж

19
02-27
Нийтийн тээвэр өглөөний 06:00-10:00, оройны 17:00-21:00 цагуудад үйлчилнэ

20
02-27
Эх орноосоо дайжсан экс ерөнхийлөгч

21
02-26
Одоо монгол хүний саруул ухаанд найдах л үлдэв

22
02-26
Өш санасан чоно гурван жил өөрийгөө хуягладаг

23
02-26
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Зам тээврийн ослоор 28 настай залуу нас баржээ

24
02-26
С.Амарсайхан: Баар, караоке, саун, фитнес, амралтын газруудыг хаана!

25
02-26
(COVID-19)-ын эрсдлээс урьдчилан сэргийлэх цогц арга хэмжээнд шаардагдах нэмэлт төсвийг баталлаа

26
02-26
Бид эрсдэл тээж Эx opoнлyyгаа бyцaxгүй

27
02-26
Боловсорч дууссаны 9 шинж буюу хүн байхын учир

28
02-26
Солонгосын Христийн сүмийнхэн ЗГ-ынхаа эсрэг жагсаж байна

29
02-26
Монголын төр биш Ц.Элбэгдорж Жастин Каплаг "өршөөсөн" юм

30
02-26
Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх: Одоо хаана, хорино, шийтгэх арга хэмжээ рүү орно

31
02-26
Эмийн урьдал Remdesivir (Ремдесивир) буюу шинэ коронавирусийн эсрэг БНХАУ-д эхлүүлж буй эмнэлзүйн туршилт

32
02-26
Монгол Улс бэлтгэл хангах цаг ирлээ

33
02-26
Засгийн газрын хуралдаанаас хөдөлгөөн хязгаарлах шийдвэрийг сунгаж, Японы нислэгийг 14 хоногоор цуцалжээ

34
02-26
Итали дахь ЭСЯ-наас монгол иргэддээ анхааруулж байна

35
02-24
Коронавирус ба сарьсан багваахай

36
02-24
Д.Нацагдорж: “Норов-7”, “Банзи-12”, “Мана-4” зэрэг танг ууж байхад биеийг тэтгэж, элдэв халдварт өвчин, ханиад зэргээс сэргийлдэг

37
02-24
Ерөнхий сайд БНСУ-тай хийж буй нислэгүүдэд яаралтай арга хэмжээ авах чиглэл өгчээ

38
02-24
Орон орны цагаан сар: Индонезийн цагаан сарын “УУЦ” нь тахианы мах

39
02-24
Цагаан сарын зоог, идээ, шүүсний ёс бэлгэдэл

40
02-24
Монгол орныг даасан бурхан ОЧИРВААНЬ

41
02-24
У.Хүрэлсүх: Ямар их ХАРИУЦЛАГАТАЙ ард түмэн болохоо энэ цагаан сараар ХАРУУЛЦГААЯ

42
02-24
Хулгайн замаар зорчиж эрсдэлд орсон тохиолдолд дуудлага өгсөн иргэнээс бүх зардлыг гаргуулна

43
02-24
Шинийн нэгний өдөр цээрлэх зүйлс

44
02-24
Х.Баттулга: Монголын уудам нутагт эрүүл энх, элэг бүтэн амьдрал өнөд оршиг

45
02-22
Битүүний болон шинийн нэгний өдөр цээрлэх зүйлс

46
02-22
Цагдаа, цэргийн бие бүрэлдэхүүн өндөржүүлсэн бэлэн байдалд шилжив

47
02-22
Солонгосоос Монгол руу 5 дахин бага шимтгэлтэй гадаад гуйвуулга хийдэг боллоо

48
02-22
Гол, мөрний мөсөн дээгүүр зорчихгүй байхыг анхааруулж байна

49
02-22
Нийслэлд битүүнээс шинийн гуравныг дуустал нийтийн тээвэр үйлчлэхгүй

50
02-22
Гол, мөрний мөсөн дээгүүр зорчихгүй байхыг анхааруулж байна

51
02-22
Ямар хосууд илүү таарамжтай вэ

52
02-22
Японы Кумамото хотод 20 настай сувилагч эмэгтэйгээс коронавирус илэрчээ

53
02-22
Хулгана жилийн СУУДЛЫН ЗАСАЛ ба ЗҮГ МӨР гаргах...

54
02-22
Түймэр мэт л тархаж буй Корона вирусээс хайртай хүмүүсээ хамгаалья!

55
02-22
УИХ-ын дарга АНУ-д айлчлахаар төлөвлөжээ

56
02-22
Хүн төрөлхтнийг мөхөөж чадах шумбагч онгоцууд

57
02-22
ОХУ Хятадаас хүнсний бүтээгдэхүүн оруулахыг хориглолоо

58
02-22
Эх орондоо буцах хүсэлт гаргасан БНХАУ-ын 54 иргэнийг явууллаа

59
02-22
Хөөрөг зөрүүлэн мэндлэх ёс

60
02-22
Ирландын гэмт хэрэгтэн 55 сая еврогийн үнэтэй хөрөнгөө алджээ

61
02-22
Хятадад эдгэрсэн өвчтөнүүдээс коронавирус дахин илэрсэн нь тодорхой болжээ

62
02-22
Шинэ коронавирусийн 3,000 оношлуурыг өнөөдөр хүлээн авна

63
02-22
Хотоос гарах, орох хөдөлгөөнийг ням гаригт хаана

64
02-22
БНСУ-д коронавирусний халдварын 142 шинэ тохиолдол илэрчээ

65
02-22
Монгол хэл 1600 жилийн настай

66
02-22
Аяга кофены ард А.Энхманлай, АТГ-ын хэлтсийн дарга Х.Хашбаатар нар юу тохиров?

67
02-22
Таван өнгийн хадагний билэгдэл

68
02-22
Цагаан сарын түүх

69
02-22
Гахай жилийн онцлох 10 үйл явдал

70
02-22
В.Путин: Надад аугаа Орос орон хэрэгтэй

71
02-22
​Жулиан Ассанж: Трамп нэг болзолтойгоор намайг өршөөнө гэж амлаж байсан

72
02-21
XVII жарны “Хотол төгс” хэмээх төмөр хулгана жилийн шинийн нэгний өглөө зүг, мөр гаргах зурхай

73
02-21
“Хүндэтгэлийн аян-2020”-ийн урамшууллын эзэд тодорлоо

74
02-21
WSJ5 Victoria's Secret-ийн 55 хувийг 1,1 тэрбум доллараар зарна

75
02-21
Нийслэлийн ойгоос энэ онд 5100 шоо м мод бэлтгэнэ

76
02-21
Дотоод хэргийн их сургуулийн сонсогчдыг бэлэн байдалд шилжүүлэв

77
02-21
Урт цагаан үйлчилгээний төвийн үйл ажиллагааг өнөөдрөөс бүрэн зогсооно

78
02-21
2021 оноос Оросын сурагчид хиймэл оюун ухаан судална

79
02-21
Приус машиныг өндөрлөхийн ач тус болон хохирол?

80
02-21
365 мянган тонн сайжруулсан шахмал түлш үйлдвэрлэжээ

81
02-21
Талийгаачийн амь насыг Хууль зүйн сайд Ц.Нямдоржоос нэхлээ

82
02-21
“Rio Tinto” компани арбитрын шүүхэд ханджээ

83
02-21
Нийтийн тээврийн паркийг 100 хувь шинэчлэхээр төсөвт суулгажээ

84
02-21
Британид амиа алдсан цагаачдын хэрэгт Вьетнамын долоон иргэнийг буруутгажээ

85
02-21
Үндэсний шигшээ баг 23 спортын төрөлтэй болов

86
02-21
Хубэй мужид коронавирусээр халдварласны улмаас нас барсан хүний тоо 2144 болжээ

87
02-21
Трампын айлчлалд бэлтгэн ядуусын хорооллоо ханаар тусгаарлав

88
02-21
БНСУ-аас ирэх 100 монгол иргэнийг тусгаарлах тухай мэдээллийг үгүйсгэлээ

89
02-21
Тавантолгойн ордын хөрөнгө оруулалтын гэрээ “хорлон сүйтгэх ажиллагаа” байсан уу?

90
02-21
280 сая төгрөгийн хохирол учруулсан 13 зөрчлийг илрүүлжээ

91
02-21
Тэтгэврийн зээлийг тэглэж, зээлгүй иргэдэд "Эрдэнэс бонд" эзэмшүүлэх гэрээнд гарын үсэг зурлаа

92
02-21
Салхитын мөнгөний ордтой холбоотой хэргийн шүүх хурал хойшилжээ

93
02-21
Албаны машин унаад алт ухахдаа тултал доош орсон ИТХ-ын төлөөлөгч баригджээ

94
02-21
Коронавирээс дутахгүй аюултай нөхцөлд алаг үрс амиа алдсаар байх уу

95
02-21
Хүнсний улаан буудай, хуурай сүүний импортыг нэмэгдүүлэхээр болов

96
02-21
Цагдаагийн пост мөргөсөн ослын улмаас нэг хүн нас баржээ

97
02-21
Шалгалтад хамрагдсан 39 объектоос 310 зөрчлийг илрүүлжээ

98
02-21
Тээврийн цагдаагийн албанаас сэрэмжлүүлж байна

99
02-21
Ч.Улаан сайдад хариуцлага тооцох цаг нь болсон

100
02-21
Хятадын нэгэн шоронд 200 хоригдол коронавирусээр халдварлажээ