BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Эсүүд хүчилтөрөгчийг мэдэрч дасдгийг судалсан эрдэмтэд Нобелийн шагнал хүртэхээр боллоо

Нобелийн ээлжит долоо хоног өнөөдөр анагаахын салбарын шагналтнуудыг зарласнаар эхэллээ. Энэ удаа Анагаахын Нобелийн 


хороо энэ жилийн шагналыг  эсийн хүчилтөрөгчид дасан зохицох талын судалгаа хийсэн  Уильям Кейлин, Питер Рэтклифф, Грэг Семенц нар хүртэж байгаагаа  зарлав.

“Эсүүд нь хангалттай хэмжээний хүчилтөрөгчийг мэдэрч тэдэнд дасан зохицдог гэсэн нээлтийнхээ төлөө эдгээр эрдэмтэд шагналыг авч байна” хэмээн Анагаахын Нобелийн хороо мэдээлэв.

Тэд хүчилтөрөгчийн янз бүрийн төвшиний хариу болгон  игенийн идэвхийг зохицуулдаг моекулын механизмыг тогтоолоо гэж хорооны мэдэгдэлд онцолжээ.

ХХ зууны эхээр цусан дахь хүчилтөрөгчийн төвшний өөрчлөлтийг организм мэдэрдэг гэсэн ерөнхий ойлголт  байлаа. Хэрэв тэр нь  бага байгаа бол тийм байдлыг гипокси гэдэг аж. Энэ үеэр  эритропоэтин (EPO) гормоны нягтрал нэмэгдэн цусны улаан эсийг  боловсруулж  эхлэнэ.  Гэхдээ энэ үйлдлийн молекулийн ба генетикийн механизм нь тодорхойгүй байлаа.

Америкийн Жон Хопкинсийн их сургуулийн Грег Семенза (Gregg Semenza) ба Оксфордын их сургуулийн Петер Ратклифф (Peter Ratcliffe) хоёр хүчилтөрөгчийн төвшинд эритропоэтин ялгаруулдаг бөөрний эсүүдээс гадна  организмын бүх эсүүд мэдрэмжээ гаргадаг гэж тогтоов.

Эсүүд хүчилтөрөгчийг мэдэрч дасдгийг судалсан эрдэмтэд Нобелийн шагнал хүртэхээр боллоо

Грег Семенза 1991 - 2001 онуудад  индукцийн-үзэгдлийн хүчин зүйлийн   гипокси болон хүчилтөрөгчийн хамаарлаас гарах деградаци-өөрчлөлтийг  судлан тогтоожээ. Энэ бүгд нь  хүчилтөрөгчийн дутагдалтай эсийн хийж буй тэмцлийн молекулийн болон генетикийн механизмыг  ойлгоход тус боллоо.

Гипоксийн байдалд (hypoxia-inducible factor, HIF) идэвхиждэг  уургийг Семенза 1991 онд илрүүлэн нээжээ. Үүний зэрэгцээ олон тооны генийн ажиллагааг идэвхижүүлдэг  HIF-1 альфа гэсэн тусгай хүчин зүйлийг нээжээ. Одоо HIF-1a хүчин зүйл нөлөөлдөг зуу гаруй ген мэдэгдээд байгаа.  Хүчилтөрөгчийн төвшинг хянах нь маш чухал. Тэр нь  эсийн эрчим хүчний гол эх булаг юм. Ердийн нөхцөлд хүчилтөрөгч хангалтай бол эсэнд HIF-1a уураг бага. Тэр ньустгагддаг бөгөөд түүнийг хүчилтөрөгчийн хамаарлын эвдрэл буюу деградаци гэдэг.

Өмнөх судалгаагаар, HIF-1a  нь өөртөө убиквитин гэх уургийн жижиг хэсгийн  тэмдгийг авч явдаг нь тодорхой болсон юм. Тэр тэмдгээр нь эсэд хэрэггүй янз бүрийн молекулуудыг дахин боловсруулдаг уургийн цогцолбор болох протеасомыг таньдаг ажээ. Харин тэр тэмдэг хэрхэн үүсдэг нь огт мэдэгдэхгүй байлаа.

Түүний тайллыг Гиппель-Линдаугийн (von Hippel-Lindau, VHL) гэх удамшлалын  өвчний асуудал болон хорт хавдрын талын мэргэжилтэн Америкийн эрдэмтэн Уильям Келин (William Kaelin) хийжээ. VHL ялгаруулдаг уураг л хүчил төрөгчийн ердийн нөхцөлд деградацийн үйлдлийг эхлүүлдэг байна.

Эсүүд хүчилтөрөгчийг мэдэрч дасдгийг судалсан эрдэмтэд Нобелийн шагнал хүртэхээр боллоо

Уильям Келин, Петер Ратклифф, Грег Семенза (зүүнээс баруун тийш)

Нобелийн эдгээр нээлтүүд нь хорт хавдрын эсрэг эм бүтээхэд туслана гэж шинжээчид хэлж байна. Хэрэв ямар нэгэн шалтгаанаар гипоксийн хүчин зүйл үйлчилгээгээ зогсоовол зүрхний шигдээс, цус харвалтын эрсдэл эрс нэмэгдэнэ. Тэр нь хөгширч буй организмд явагддаг. Ер нь хүмүүс гипоксийг муухан, дунд зэргээр даадаг. Учир нь тэдэнд  HIF чухал үүрэгтэй.

Семенза, Ратклифф, Келин нарын бүтээл  хорт хавдар ба зүрх судасны системийн өвчинтэй HIF-1a хүчин зүйлээр дамжуулан тэмцэх  бас нэг замыг нээж байна. Хэрэв хавдарт түүний синтезийг  унтраавал хорт хавдрын эсүүд хүчилтөрөгчийн дутагдлаар мөхөх юм. Зүрх судамны өвчинд харин эсрэгээр энэ  хүчин зүйлийн ялгаруулалтыг ихэсгэвэл эсүүдэд гипокситай тэмцэх боломжийг өгнө.

Өнгөрсөн онд Анагаахын Нрбелийн шагналыг Жеймс Эллисон, Тасүкүю Хонзе нар  хорт хавдрын дархлааны эмчилгээний талаар хийсэн нээлтээрээ авч байлаа.

Анагаахын Нобелийг 1901 оноос хойш 109 удаа гардуулж, шагналыг 216 хүн авсан юм. Шагналтнуудын дундаж нас нь 58 бөгөөд хамгийн залуу шагналтан нь 1923 онд 32 насандаа инсулиныг нээсэн гэж Нобель хүртсэн Фредерик Бантинг болсон бол онкогенийн вирусийг нээсний төлөө 1966 онд шагналтан болсон 87 настай  Пейтен Роус  хамгийн хөгшинд нь тооцогддог.

Ойрын өдрүүдэд бусад номинацийн шагналтнуудыг зарлах юм. Тухайлбал аравдугаар сарын 8-нд Физикийн Нобелийн хороо, 9-нд Химийн Нобелийн хороо, 10-нд Утга зохиолын Нобелийн хороо шийдвэрээ танилцуулна. Аравдугаар сарын 11-нд Норвегийн нийслэл Осло хотноо Энх тайвны шагналтнууд тодорно. Альфред Нобелийн дурсгалд зориулан 1968 оноос хойш олгогдож байгаа Шведийн төв банкны эдийн засгийн шагналтнуудын аравдугаар сарын 14-нд зарлагдснаар Нобелийн долоо хоног дуусна.

Альфред Нобель (1833-1896)  өөрийн гэрээслэлд анагаахыг шагналтнуудыг тодруулах эрхийг 1810 онд байгуулаад одоо дэлхийн анагаахын боловсрол, шинжлэх ухааны гол төвүүдийн нэг болсон Стокгольмын Каролинийн их сургуульд өгчээ. Түүний дэргэд байгуулагдсан Нобелийн хорооны байнгын таван гишүүн нь өөрийн ээлжид шинжээчдийг урин зөвлөгөө авах эрхтэй. Нэр дэвшигчдийн талаар тодорхойлолт авах хугацаа нь энэ жилийн нэгдүгээр сарын 31-нд дуусан ба дараа нь тэднээс сонгон шалгаруулах ажиллагаа явагджээ.

2018, 2019 оны уран зохиолын Нобелийн шагналтан зэрэг тодорно

Энэ жилийн Нобелийн долоо хоногийн онцлог нь уран зохиолын 2018 ба 2019 оны хоёр шагналтан шууд тодорхой болох явдал юм.

Энэ шагналын олгодог Шведийн  академи өнгөрсөн оны тавдугаар сард гишүүдийнх нь тоо  цөөрсөн учир  ялагчийг зарлахаа хойшлуулсан юм. Академийн гишүүн яруу найрагч Катарина Фростенсоны нөхөр бөгөөд соёлын нэртэй зүтгэлтэн Жан-Клод Арно олон тооны эмэгтэйчүүдэд бэлгийн дарамт үзүүлсэн хэргээр  мөрдөн байцаалт явагдсан дуулиан академийн нэр хүндэд сөргөөр нөлөөлж, цөөн тооны гишүүний саналаар шагналтаныг тодруулах нь академийн нэр хүнд унасан нөхцөлд болж бүтэхгүй гэж Нобелийн хорооны мэдэгдэлд нь  өгүүлсэн байлаа.

Нобелийн шагнал гардуулах ёслол  ирэх арванхоёрдугаар сарын 10-нд буюу Нобель нас барсан өдрөөр Стокгольмын филармонийн танхимд болно. Цэцгээр чимэглэгдсэн түүний тайзанд Шведийн ван XVI Карл Густавын гараас шагналтнууд  Нобелийн хөрөгтэй алтан медаль, дипломыг гардан авна. Энэ онд номинаци бүрийг дагалдах мөнгө  өмнөх жилийнх шигээ 9 сая крон (өнөөгийн ханшаар 914,5 мянган ам.доллар байх юм).  Энэ жилд швед мөнгөний ханш суларсан учир  түүнийг доллараар тооцоход багасчээ.

Eagle.mn

Эсүүд хүчилтөрөгчийг мэдэрч дасдгийг судалсан эрдэмтэд Нобелийн шагнал хүртэхээр боллоо
Бусад мэдээ ▼

1
10-14
Нэхмэлийн шар байрыг дахин төлөвлөх эрхийг “Фүжи девелопмент” ХК-д шилжүүлэхийг хүслээ

2
10-14
МАНАН бүлэглэлийн сүүлчийн хархны оромж болсон “Хөтөлийн цемент шохойн” үйлдвэрээ ард түмэн луйварчдаас буцаан авах эрхтэй

3
10-14
Та “Tenger bella beauty”-г мэдэх үү?

4
10-14
“Долгормаа охинд амьдрал бэлэглэцгээе”

5
10-14
Хэдийнбээгийн ZARA охин монголын кино урлагт юутай ирэв

6
10-14
Үндэсний сурын “Отго харваа” боллоо

7
10-14
Дуучин Аделийн шинэ цомог хэзээ гарах нь тодорхой болжээ

8
10-14
"Хагибис" хар салхины улмаас амиа алдсан хүмүүсийн тоо нэмэгджээ

9
10-14
Өмнөговь аймагт 4.3 магнитутын хүчтэй газар хөдөлжээ

10
10-14
Б.ДАШЦЭРЭН: Бизнес эрхлэгчдийг хуулиар далайлган залхаан цээрлүүлдэг асуудал газар авсан

11
10-14
Ж.Эрдэнэбатыг яллагдагчаар татсан ч бүрэн эрхийг нь хөндөөгүй байна

12
10-14
Дианы гүнжийн аллагад оролцсон хэмээн Их Британийн нууц албаны ажилтан асан ярьжээ

13
10-14
Үхрийн мах 6500-7200 төгрөгийн үнэтэй байна

14
10-14
Монгол улс "Саарал жагсаалт"-нд орвол иргэд гадаадад картаар гүйлгээ хийх боломжгүй болно

15
10-14
Н.Энхбаяр эргэж ирлээ

16
10-14
Техаст гэртээ байсан хар арьст эмэгтэйг цагдаа буудаж хөнөөсөн хэрэг гарчээ

17
10-14
Хаусны үнэтэй Хөтөлийн хувьчлал

18
10-14
Хоёр орны сэтгүүлчдийн Өвөрмонгол орноор аялсан тэмдэглэл ...

19
10-14
3.1 тонн алт хаачсан бэ?

20
10-14
Албан журмын даатгалын орлогоос арваадхан компани хөлжиж байна

21
10-14
Мастерууд дөрвөн медаль хүртлээ

22
10-14
Засгийн газар “Жаст”-ын Ш.Батхүүгээс сэтэрхий тэвнэ ч авч чадахгүй бололтой

23
10-14
70 кг героин тээвэрлэсэн дипломатчдыг ирэх сард шүүнэ

24
10-14
Худал үнэлгээгээр ховор амьтдаа “ЦААЗАЛСААР” байх уу

25
10-14
Хар салхины улмаас амь үрэгдсэн иргэдийн тоо 19-д хүрчээ

26
10-14
Манай гэр бүлүүдэд байдаг нийтлэг зовлон нь ХАРДАЛТ

27
10-14
Хоёр гүрний худалдааны дайн Монголд хэрхэн нөлөөлөх вэ?

28
10-14
Хятад улсын алтны гаралт 12 жил дараалан дэлхийд тэргүүлэв

29
10-14
Жаргалтхаан-Чингис хаан хотын замыг “Жонхуу” болгочихсон өнөөх чинь “Гарамгай баатар эр” болчихжээ...

30
10-14
Төрийн ой санамжийн дархлаа нь ахмадууд байдаг

31
10-12
ОУПХ-ны нэрийг барин худал ярьж, “попрох”-гүй байхыг Ж.Батзандан, Л.Болд нарт санууллаа

32
10-12
О.Хулан: Ахтайгаа хамт медаль аваад зогсох мэдрэмж үнэхээр гоё

33
10-12
М.Оюунчимэг: Аюултай хог хаягдалд хэрхэн хяналт тавьж байгаа вэ?

34
10-12
Улсын бүх тендер Ерөнхий сайдын мэдэлд очно

35
10-12
Huawei-гийн шинэ загвар фото, видео дүрсний чанараар дэлхийд тэргүүллээ

36
10-12
Америк, БНХАУ тохиролцоонд хүрлээ

37
10-12
"Хөтөл"-ийн хувьчлалаар ганц ч үг ганхийлгэхгүй байх шалтгаан гишүүн Д.Эрдэнэбатад бий юу?

38
10-12
Монголын ирээдүйд заналхийлсэн “Үдийн хоол хөтөлбөр”

39
10-12
ФОТО: Удам дагасан жүжигчид

40
10-12
“Мянган цэцэгс” нийслэлийн засаг даргын ивээл дор чууллаа

41
10-12
Гамшгийн эрсдэлийн тойм судалгаанд 102 дугаар сургууль хамрагдав

42
10-12
“Эрэл”-ийн Б.Эрдэнэбат гадагш зугтах бэлтгэлээ хангажээ

43
10-12
Хүн ам, орон сууцны ээлжит тооллого 2020 оны 1 дүгээр сарын 9-өөс эхлэн 7 хоногийн турш үргэлжлэнэ

44
10-12
Нефтийн үнэ 60 ам.доллар давжээ

45
10-12
Караокед гал гарсны улмаас нэг хүн нас барж, 20 гаруй хүн угаартжээ

46
10-12
Оросууд өлсгөлөн баавгай Монголоос ирсэн гэв

47
10-12
“Мянган цэцэгс” нийслэлийн засаг даргын ивээл дор чууллаа

48
10-12
Сирид 100 мянга гаруй хүн орон гэрээ орхин дүрвэжээ

49
10-12
100 жилээр ухраана гэнэ ээ...

50
10-12
Хов зөөсөн хэл бус, хор сонссон чих бурууддаг

51
10-12
Монголч эрдэмтэн Удо Б.Баркманныг "Алтан гадас" одонгоор шагнав

52
10-12
Европт суугаа дипломатуудын хууль бус наймаа янжуураас хар тамхи руу шилжсэн үү

53
10-12
Авдраа нэг ухахад л аранжин зэсийн үйлдвэртэй болчихлоо

54
10-12
Нямдорж сайдыг яагаад шүүмжилж болдоггүй, чаддаггүй юм бэ?

55
10-12
Өнөөдөр бүх нийтээрээ мод тарих үндэсний өдөр

56
10-12
Хүн Чанар - гэж юу вэ?

57
10-12
О.Дашбалбарын тэмцэл

58
10-12
Дөрвөн тэрбумын хэмнэлт ба санхүүгийн сахилгад шинэ жишиг

59
10-12
Хорвоогийн тоосыг хоосон хөдөлгөхүй

60
10-11
Монгол Улс Африкийн ядуурал, өлсгөлөнд нэрвэгдсэн улсуудын өмнө жагсжээ

61
10-11
БЗД-ийн “Хүүхдийн найрал дууны шилдэг хамтлаг”-ууд тодров

62
10-11
Өвчтөний аюулгүй байдал бүрэн хангагдлаа

63
10-11
Хонконгийн баячууд АНУ-аас өөр улс руу гарахыг хүсэж байна

64
10-11
Баянзүрх дүүрэг 29,249 иргэнд зөвлөмж, мэдээлэл хүргэсэн байна

65
10-11
Хонконг санхүүгийн хүндрэлд оров

66
10-11
Ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрлийн төлбөрөөр 36 тэрбум төгрөг олно

67
10-11
Зэсийн баяжмалын экспорт 6700 тонноор буурлаа

68
10-11
Баянзүрх дүүрэгт ‘’Улс орны хөтөлбөр’’-ийн дунд хугацааны хэлэлцүүлэг болж байна

69
10-11
“Танай МАНАН”, “Манай МАНАН”

70
10-11
Эрүүл байхын тулд унтаж амарч байгаарай

71
10-11
Гялсбанкны урамшуулалт аяны эхний нэг сая төгрөгний эзнийг баасан гарагт тодруулна

72
10-11
Улсын үзлэгээр ‘’Маш сайн хангалттай’’ үнэлэгдлээ

73
10-11
Хөгжлийн банк - Тендерийн урилга

74
10-11
“Энержи ресурс”-ийн үнэгүй өгсөн 800 мянган тонн нүүрсний цаана юу нуугдаж байна вэ?

75
10-11
Мал залгисан машины тухай

76
10-11
Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн дэд бүтцийн ажлыг хүлээн авлаа

77
10-11
Өнөөдөр "Олон улсын охидын өдөр"

78
10-11
Казахстан улстай алт цэвэршүүлэх үйлдвэр барих санамж бичигт гарын үсэг зурлаа

79
10-11
Жэром Шартье: Хоёр дахь Чингис төрж магадгүй учир хөршүүд нь Монголыг байнгын дарамтад байлгах сонирхолтой

80
10-11
"Хөтөл цементшохой" үйлдвэрийг 1,386,106,400 төгрөгөөр хувьчилжээ

81
10-11
С.Зоригийн хэргийн тархи угаалт ОУПХ-г луйвардах хэмжээнд хүрэв

82
10-11
Өргөдлийн байнгын хорооны хуралдаанаар хоёр асуудал хэлэлцлээ

83
10-11
Хилийн тагнуулын дарга нарын хэргийг шүүх яагаад өдий болтол шийдэхгүй байна вэ

84
10-11
МАН-ын генсек Д.Амарбаясгалан сонгуулийн СУРТАЛЧИЛГААГАА эхлүүлж, Говь-Алтайд бэлэг тарааж явна

85
10-11
Дубайн гэрээг цуцлах санал ба саарал жагсаалт

86
10-11
Ж.Батзандан юу ярьчихав аа?!

87
10-11
Утаагаар хийдэг улс төрийн тоглолт ужгирсаар хүний аминд хүрэв

88
10-11
Цахим луйвар цадигаа алдлаа

89
10-11
Н.Золжаргалын эхнэр 650 мянган ам.доллараар Австрид байр худалдан авсан байжээ

90
10-11
Монголд мөнгө угаах гэмт хэргээр шийтгэгдсэн ч УИХ-аас нь өршөөчихдөг нь ФАТФ-т итгэл төрүүлэхгүй байна

91
10-11
Н.Энхбаяр улс төрийн тайзнаа дахин “уригдаж” вальс эргэх үү

92
10-11
"Хоёр дүүгээ хөнжилд нь ороогоод гарах хооронд нүд хорссон"

93
10-11
Иргэн, мэдээллийн хэрэгслийг эрүүгийн хуулиар машиндах дугуй эргэлээ

94
10-10
Алдуурсан "Хөтөлийн цемент шохойн" үйлдвэрийг аргамжих шалтгаан-1

95
10-10
IQ өндөр байх тусмаа шашин шүтэх нь бага байдаг

96
10-10
Ж.Эрдэнэбат мөнгө угаасан хэргээр яллагдагчаар татагдах уу

97
10-10
Гоо сайхны СУПЕР САЛОН-Tenger Bella Beauty

98
10-10
Дэлхийг том астероид мөргөж магадгүй

99
10-10
Н.Алтанхуяг: Ц.Элбэгдоржийн мөнгө гэдэг чинь галзуу их мөнгө ш дээ

100
10-10
Ахин нэг айлын зургаан хүн угаартаж эмнэлэгт хүргэгджээ