BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Л.Мөнхгэрэл: Ойн далбига мөөгийг хорт хавдар, вирусийн эсрэг үйлчлэлтэй болохыг тогтоосон

Монгол орны мөөг, түүний төрөл зүйл, химийн найрлага болон биологийн идэвхийн судалгаа, мөөгний ач тусын талаар


Монгол орны мөөг, түүний төрөл зүйл, химийн найрлага болон биологийн идэвхийн судалгаа, мөөгний ач тусын талаар ШУА-ийн Хими, химийн технологийн хүрээлэнгийн, Хүнсний химийн лабораторийн эрдэм шинжилгээний ажилтан, доктор Л.Мөнхгэрэлтэй ярилцлаа.  

-Мөөг гэж чухам юу вэ. Ургамал уу, хүнсний ногоо юу. Ер нь хэдий үеэс эхэлж судалж, хүн төрөлхтөн хүнсэндээ хэрэглэх болсон юм бэ? 

-Мөөг гэхээр хүн бүрт танил, мэддэг зүйл сонсогдож байгаа байх. Гэхдээ энэ бол бүрэн судлагдаж дуусаагүй, хүнс ч, хоол ч болох байгалийн гаралтай бүтээгдэхүүн юм. Мөөг нь одоогоос ойролцоогоор 1 тэрбум орчим жилийн өмнө эртний архейн галавт үүсч, палеозойн галавын эхнээс органик бодис дээр сапрофит, ургамал амьтан дээр паразит хэлбэрээр тус тус амьдарч байсан болохыг судлаачид тогтоосон байдаг. 1960-аад он хүртэл дэлхийн шинжлэх ухаанд мөөгийг ургамлын аймагт хамруулж доод ургамал гэж үздэг байсан. Харин 1969 онд АНУ-ын эрдэмтэн Роберт Н.Виттакер амьд организмын ангиллын системийг судлан мөөгний хооллох хэлбэр, амьдралын хэлбэр, бүтэц бүрэлдэхүүний онцлогийг харгалзан үзэж анх удаа бие даасан аймаг гэж үзсэн. Бүх амьд организмыг зүйлийн олон янз байдлын эзлэх хувиар нь харьцуулахад мөөгний аймаг нь шавьжийн дараа ордог.

Манай Монголчууд мөөг гэхээр ургамал гэж төсөөлөөд байдаг боловч ургамал ч биш, амьтан ч биш тусдаа аймаг юм. Мөөг, ургамал хоёрын ялгааг авч үзвэл, ургамал нь фотосинтезийн урвалаар органик бодисоос органик бус бодисыг нийлэгжүүлж хооллодог байхад мөөг болон амьтан бэлэн органик бодисоор буюу гетеротроф хооллодог. Тэгэхээр мөөг нь ургамлын үлдэгдэл, амьтны сэг зэмэн дээр амьдарч бэлэн органик бодисоор хооллон амьд биед шимэгчилж амьдардаг гэсэн үг байх нь.

Шинжлэх ухааны талаас нь авч үзвэл мөөгний эсэд хлорофилл байдаггүй учраас органик бус нэгдлээс органик бодисыг нийлэгжүүлдэггүй, бодисын солилцооны дүнд мочевиныг үүсгэдэг, мөөгний эсийн хананд хитин агуулагддаг зэргээрээ амьтантай төстэй байдаг. Мөөгний үржил, хөгжил чийгтэй нөхцөлд илүү явагддагийг бид бүхэн мэднэ. Мөөгийг сүүлийн үед аж үйлдвэр, хөдөө аж ахуйн хаягдал түүхий эд дээр тарьж ургуулж байгаа бөгөөд энэ нь харьцангуй бага талбайгаас жилийн турш өндөр ургац авах боломжтой экологийн цэвэр бүтээгдэхүүн болж байна.

-Манай орны мөөг судлал аль түвшинд явагдаж байна?

-Монгол орны дээд мөөгний зүйлийн бүрдлийн судалгааг 1980-аад оноос эхлүүлсэн.  Академич Д.Бадгаа, академич Д.Рэгдэл, доктор Г.Уранчимэг, доктор Х.Алтанцэцэг нарыг мөөг судлалын анхдагчид гэж хэлж болох юм. Одоогоор дээрх эрдэмтдийн хамтран зүтгэгчид, шавь нар нь уг судалгааны ажлыг үргэлжлүүлэн манай хүрээлэнгээс гадна, Ботаникийн цэцэрлэгт хүрээлэн, МУИС болон ХААҮИС-д мөөг судлалын хэд хэдэн судалгааны баг ажиллаж байна. Манай хүрээлэнгийн судлаачдын хувьд Монгол оронд ургадаг малгайт мөөг, модны ур мөөг болон таримал мөөгний хими, фитохими, биологийн идэвхийн харьцуулсан судалгааг хийж тодорхой үр дүнд хүрээд байна. Мөөгөнд микроэлэементүүд их хуримтлагддаг бөгөөд тухайлбал хүний биед зайлшгүй чухал шаардлагатай даралт бууруулах, цус харвалтаас сэргийлэх үйлдэлтэй зүрхний булчингийн хэвийн ажиллагаанд шаардагддаг, мөн эд эсийн дотор усны балансыг тэнцвэржүүлэх болон тархийг хүчилтөрөгчөөр хангахад оролцдог кали, мэдрэлийн болон тархины эд, булчин, элэг, бөөрний үйл ажиллагаанд чухал үүрэг гүйцэтгэж яс, фермент, даавар үүсэхэд оролцдог биологийн чухал үүрэг бүхий  элементүүд зонхилон агуулагддагийг бид судалгаагаар тогтоосон. Манай орны хувьд мөөг судлалын салбар бусад салбарын судалгааны хөгжилтэй харьцуулахад харьцангуй хоцрогдмол байгаа гэж би хэлнэ. Өнөөдрийн байдлаар ШУА-ийн хүрээлэнгүүд, мэргэжлийн их дээд сургуульд мөөгийг дангаар нь судалдаг биеэ даасан лаборатори, нэгж байдаггүй хавсарга судалгаа маягаар л ажиллаж байна. Хэрвээ манай мөөг судлаачид мөөгний хими, фитохими, биологийн идэвхийн судалгааг хийхээс гадна мөөгний гаралтай эмчилгээ-сувиллын бэлдмэл гарган авах, биологийн өндөр ач холбогдол бүхий мөөгийг нутагшуулан тарималжуулах зэрэг ажлуудыг бусад салбарын судлаачид болон хувийн аж ахуйн нэгжүүдтэй хамтарч хийвэл мөөг судлал манай оронд илүү хурдан хөгжих боломжтой. Энэ чиглэлийн ажил эхлэл шатандаа явагдаж байгаа гэж болно. Жишээлбэл, бид Монголдоо мөөг тариалалтаараа тэргүүлэгч “Мөөжиг Органик” ХХК-ний тариалж, худалдаанд нийлүүлж буй хүнсний мөөгний химийн ерөнхий найрлага, эрдэс бодис, биологийн идэвхийн судалгааг явуулж, хамтран ажиллаж эхлээд байна.

-Та бүхэн Монголд ургаж байгаа байгалийн мөөгнөөс эмчилгээ сувилгаанд хэрэглэж болох эм бэлдмэл, бодис олж илрүүлсэн үү?

-Тиймээ, одоогоор Ойн далбига болон Хээрийн далбига мөөгнөөс биологийн идэвх бүхий 50 гаруй  байгалийн нэгдлийн молекулын бүтэц байгууламжийг таньж тодорхойлоод байна. Мөн биологийн идэвх бүхий полисахаридууд, фермент, хоёрдогч метаболитууд агуулагддагийг илрүүлсэн бөгөөд эдгээр нэгдлүүд дархлалын системийг өвөрмөц бус байдлаар өдөөдөг. Мөөгөнд агуулагддаг β-глюкан полисахарид нь глюкозын шимэгдэлтийг дэмжих, бага молекулт тосны хүчил үүсэхийг дэмжих, шулуун гэдэсний гүрвэлзэх хөдөлгөөнийг ихэсгэх, цусан дахь холестеролын хэмжээг бууруулдаг. Үүнээс гадна зарим төрлийн хорт хавдартай өвчтөнүүдэд эмийн эмчилгээтэй хослуулан хэрэглэхэд дархлааны системийг сэргээж хавдрын эсийн өсөлтийг зогсоодог зэрэг эмчилгээний онцгой ач холбогдолтой. Манай хүрээлэнгийн мөөг судлалын багийнхан хэд хэдэн зүйл мөөгийг судалсны дотор тарималжуулсан Хясаан мөөгнөөс биологийн өндөр ач холбогдолтой глюкан полисахаридыг ялган авсан. Улмаар цаашид биологийн идэвхийг тогтоож хэрэглэгчдэд хүргэх ажлыг хийх төлөвлөгөөтэй байгаа.

-Мөөгний ерөнхий найрлагын талаар тодруулж асуух нь зүйтэй болов уу. Ер нь хүний эрүүл мэндэд тустай ямар бодисууд агуулагддаг бол?

-Хүний бие организмын дархлалын болон хоол боловсруулах эрхтний үйл ажиллагааг сэргээж бодисын солилцооны хэвийн ажиллагааг хангахад дэмжлэг болдог төрөл бүрийн биологийн идэвхт бодис, уураг, нүүрс ус, тос, эрдэс бодис, амин дэмүүд мөөгөнд агуулагддаг учраас хүмүүс мөөгийг хүнс болон хүнсний нэмэлт бүтээгдэхүүн хэлбэрээр ихээхэн хэрэглэдэг болсон. Шинэхэн мөөгний 10 орчим хувийг хуурай бодис эзэлдэг бөгөөд нийт хуурай бодисын 1-6% тос, 5-15% нь үнс, 20-35% нь уураг, амин дэм 1-15мг-ийг, харин үлдсэн хувийг нь нүүрс ус эзэлдэг. Маханд агуулагдах уургийн хэмжээ 14-21% байдаг бол манай орны зэрлэг Далбига мөөгөнд 32%, тарималжуулсан Хясаан мөөгөнд 26%-ийн уураг тус тус агуулагдаж байгаа нь мөөгөн дэх уургийн хэмжээ махныхаас харьцангуй өндөр байгааг илтгэхийн сацуу мөөг бол байгалийн гаралтай уургийн эх үүсвэр болохыг баталж байгаа юм.

-Та  мөөгний фитохимийн болон биологийн идэвхийн судалгаагаар химийн ухааны докторын зэрэг хамгаалсан юм байна. Докторын судалгааны ажлынхаа талаар яриач?

-Би Ойн далбига (Agaricus silvaticus Schaeff) мөөгний фитохими болон биологийн идэвхийн судалгаагаар 2015 онд Химийн ухааны докторын зэрэг хамгаалсан. Ойн далбига мөөгийг монголчууд эрт дээр үеэс эхлэн уламжлалт анагаах ухаанд чихрийн шижин өвчин, могойд хатгуулах зэрэгт хэрэглэсээр ирсэн байдаг. Гэсэн хэдий ч өмнө нь энэ мөөгний шинжлэх ухааны судалгааг манай оронд хийгээгүй байсан юм. Бид 2010 оноос БНХАУ-ын Ченгдугийн Биологийн хүрээлэнгийн эрдэмтэдтэй хамтарч монгол орны 50 гаруй зүйл ургамал, мөөгний биологийн идэвхийн тандалт судалгааг хийсэн байдаг. Хамтарсан судалгааны дүнд Ойн далбига мөөг нь тэжээллэг бөгөөд холестерол болон өөх тосны хэмжээг бууруулдаг, мутаген, хавдар, вирүсийн эсрэг үйлчлэлтэй интерферон төст идэвх үзүүлдэг болохыг тогтоосон. Бүр тодруулбал, бид энэ мөөгнөөс JAK/STAT уургийн дохио дамжуулалтыг идэвхжүүлдэг интерферон төст идэвхтэй 5α,6α–эпокси-(22E,24R)-эргоста-8(14),22-диен-3β,7α-диол стеролыг ялгаж бүтэц байгууламжийг тогтоосон юм. Тэгээд судалгааны үр дүнд үндэслэн энэхүү мөөгнөөс интерфероныг орлохуйц байгалийн гаралтай эм бэлдмэл үйлдвэрлэх боломж байна гэж дүгнэсэн.

-Сонирхолтой үр дүн гаргажээ. Энэ мөөгний тархалт хэр байдаг вэ?

-Ерөнхийдөө манай оронд элбэг тархсан гэж болно. Энэ мөөг нь ойд ургадаг цагаан мөөг бөгөөд салбан нь шинэ дээрээ ягаан байснаа хөгшрөөд ирэхээр хар хүрэн болдог онцлогтой.

-Мөөгийг буруу аргаар их хэмжээтэй түүж бэлтгэснээс болж түүний нөөц ховордож байгаа талаар яригдах болсон. Тухайлбал олны мэддэг талын цагаан мөөг. Ер нь мөөгийг яаж түүж бэлтгэх талаар зөвлөгөө өгөөч?

-Монголчууд дээр үеэс хүрээний цагаан мөөг буюу талын цагаан мөөгийг л хүнсэндээ хэрэглэдэг байсан. Харин сүүлийн үед ой болон тал хээр ургадаг идэшний олон зүйл мөөгийг хүнсэндээ ихээр хэрэглэх болсон. Гэхдээ аливаа юманд анхаарал болгоомж илүүддэггүй. Хэдийгээр мөөгийг хоол хүнсэндээ өргөнөөр хэрэглэж байгаа нь сайхан зүйл ч гэлээ сайн мэдэхгүй, танихгүй мөөг хэрэглэх нь эрсдэлтэй тул мөөгний мэргэжилтэн, ангилал зүйчээр таньж тодорхойлуулан, зөв түүж бэлтгэн хүнсэндээ хэрэглэх хэрэгтэй. Мөөгийг огтолж, эсвэл мушгиж сугалж түүх гээд хэд хэдэн арга байдаг. Хүрээгээр, бөөндөө ургадаг болон салбант мөөгнүүдийг огтолж түүдэг бол бүдүүн иштэй, гуурст мөөгнүүдийг мушгиж түүдэг. Манай орны мөөг судлаачид ихэвчлэн хүнсний мөөг түүхдээ малгайнаас доош 1 см орчим хутгаар зүсэж аваад, үлдсэн хэсгийг шороогоор хөнгөн дарж үлдээхийг зөвлөдөг.  Үүнээс харахад мөөгийг түүх арга тухайн мөөгний үржил, шинж чанараас бас хамаардаг байх нь л дээ.

-Мөөгийг нутагшуулан тарималжуулдаг аж ахуйн нэгжүүд байдаг гэлээ.  Таримал мөөгний хангалт ер нь хэр байдаг вэ?

-Хэдийгээр бид зундаа идэх мөөгөө байгалиас нөөцөлдөг ч гэлээ өнөө үед мөөг тариалдаг хувь хүмүүс, аж ахуйн нэгжийн шинэхэн мөөгийг жилийн дөрвөн улиралд ч хүнсэндээ хэрэглэх боломж гарч байгаа нь сайшаалтай. Энэ нь эргээд байгалийн мөөгний нөөц хамгаалалтанд эерэг нөлөө үзүүлнэ. Манай орны хувьд хэрэглээнийхээ мөөгний 70 гаруй хувийг БНХАУ, БНСУ-аас оруулж ирдэг. Хэрвээ мөөг тариалагч дотоодын жижиг аж ахуйн нэгж, байгууллагууд олширч үйл ажиллагаа нь өргөжвөл импортын хүнсний мөөгний хангалтын хэмжээ тодорхой хувиар буурч, бид ч гэсэн дотоодын органик мөөгөө хүнсэндээ хэрэглэх нь боломж нэмэгдэнэ.  

 ШУА

Л.Мөнхгэрэл: Ойн далбига мөөгийг хорт хавдар, вирусийн эсрэг үйлчлэлтэй болохыг тогтоосон
Бусад мэдээ ▼

1
12-03
Хэвлэл мэдээллийн салбарынхны хамтарсан цахим уулзалт зохион байгуулагдлаа

2
12-03
МҮОНРТ-ийн Ерөнхий захирлын сонгон шалгаруулалтад 17 нэр дэвшигч материалаа ирүүллээ

3
12-03
Ч.Хүрэлбаатар: Японоос авах зээлийг зөвхөн ковидтой холбоотой зүйлд зарцуулнаЧ.Хүрэлбаатар: Японоос авах зээлийг зөвхөн ковидтой холбоотой зүйлд зарцуулна

4
12-03
Сэтгүүлчийн ажлын онцлогийг олгоход туслах 5 киног танилцуулж байна

5
12-03
Халтиргаатай замд хурдаа тохируулж яваагүйгээс шалтгаалсан осол нэмэгдэж байна

6
12-03
Маргаашаас эхлэн нийслэлийн өрх бүрээс Covid-19-ийн шинжилгээг авна

7
12-03
З.Мэндсайхан: Өнжмөл болон шинэ өвсийг хольж аймгуудад үнэгүй олгоно

8
12-03
Дональд Трамп 2024 оны сонгуульд дахин өрсөлдөхөө мэдэгджээ

9
12-03
Чуулган: Японоос 25.0 тэрбум иений яаралтай тусламжийн зээл авахыг дэмжлээ

10
12-03
Ерөнхий сайд асан С.Баярын хэргийг дахин тусгаарлаж, С.Баярцогтын шүүх хурал үргэлжилж байна

11
12-03
Die Welt: Таны телевизор Таныг тагнана!

12
12-03
ЭМЯ: Нийслэл хотод ойрын хавьтлын нэг хүнээс коронавирусийн халдварын 1 тохиолдол илэрлээ

13
12-03
А.Амбасэлмаа: ШЕЗ-ийн 37 хүний шинжилгээнд урьдчилсан байдлаар коронавирус илрээгүй

14
12-03
Ахмадуудын гэрт нь очиж эрүүл мэнд, хүмүүнлэг, сэтгэлзүйн дэмжлэг үзүүлнэ

15
12-03
Зорилтод бүлгийн 650 өрхөд хүнсээр тусаллаа

16
12-03
Түрээсийн төлбөрөө бууруулсан бол орлогын албан татварын хөнгөлөлт үзүүлнэ

17
12-03
Вакцинжуулалтад өргөн хүрээтэй хамруулж эхлэхийг В.Путин үүрэг болгожээ

18
12-03
Одоогийн Ерөнхийлөгч ирэх сонгуульд нэр дэвших эсэхийг хуулиар эцэслэнэ

19
12-02
Emart дэлгүүр эмх замбараагүй байдлаас сэргийлж байна

20
12-02
"Чингис хаан" музейгээр улс төр хийх цаг нь биш, УИХ-ын гишүүдээ

21
12-02
Арванхоёрдугаар сарын өрнийн зурхай

22
12-02
Дуучин Бритни Спирс шинэ хайр дурлалтайгаа учирчээ

23
12-02
"Магнай трейд" ХХК-ийг 20 сая төгрөгөөр торгожээ

24
12-02
BMW хөдөлгүүр бүхий нисдэг костюмыг Австри улсад туршиж үзжээ

25
12-02
Өмнөд Солонгост K-pop оддын цэpэгт aлбa xaax хугацааг хойшлуулах xyyль батлагджээ

26
12-02
Уурхайчид 11 дүгээр сарын үйлдвэрлэлийн төлөвлөгөөгөө бүх үзүүлэлтээр биелүүллээ

27
12-02
Их Британи COVID-19 эсрэг вакциныг хэрэглэж эхэлсэн анхны улс болно

28
12-02
Дэлхий дээр 40 сая гаруй хүн боолчлолд амьдарч байна

29
12-02
Хэрэглэгчийн гомдлыг шуурхай барагдуулан ажиллана

30
12-02
Чан-Э-5 саран дээр амжилттай газардлаа

31
12-02
Б.Ууганбаяр: Дотоодод халдвар гарсан тул тусгай үүргийн нислэгээр иргэдийг авчрахгүй

32
12-02
"Эрдэнэт" үйлдвэр уурхайчдадаа 120 мянган амны хаалт тараалаа

33
12-02
АНУ-ын эрх баригчид тусгаарлалтын хугацааг 10 хоног болгож багасгахаар төлөвлөжээ

34
12-02
Нэг ширхэг оношлуур 4,9 ам.долларын үнэтэй

35
12-02
У.Хүрэлсүх: Иргэдэд хэдэн саяыг өг гээд байгаа. Үнэндээ тийм мөнгө байхгүй

36
12-02
Олимп, дэлхийн аварга Кларесса Шилдс холимог тулаанд шилжинэ

37
12-02
ЭМЯ: Шинээр 11 тохиолдол илэрснээс Улаанбаатарт 6, Сэлэнгэд 3, Орхонд 2 илэрлээ

38
12-02
Цар тахлын цаад эрсдэл буюу дата хамгаалах баталгаа байна уу?

39
12-02
Д.Сумъяабазар: Улаанбаатарт бэлэн байдлын зэрэг буураагүй тул согтууруулах ундааг худалдаалахтай холбоотой ямар нэгэн шийдвэр гаргахгүй

40
12-02
Монгол Улсын 14 дэх Ерөнхий сайд Д.Содном: УИХ-ыг 5 жил болгож, Эдийн засгийн хүрээлэн байгуулах хэрэгтэй

41
12-02
Боловсролын салбарын үхмэл сайтууд

42
12-02
Лев Толстойн агуу эшлэлүүд

43
12-02
“Moderna”- гийн вакцин халдвараас 94.5 хувь, “COVID-19”-ийн хүндрэлээс 100 хувь хамгаална

44
12-02
Төрийн хяналтаас илүү түмний ухамсарт найдах үлдлээ

45
12-02
Коронавирус ба Монголчуудын араншин

46
12-01
НҮБ-ын тэргүүн Ж.Байдентай утсаар ярьжээ

47
12-01
Коронавирусний гурав дахь давлагаа Азийн орнуудад эхэлж магадгүй

48
12-01
Оюутолгойн далд уурхайн зардал хэтэрч, хугацаа хойшилсон шалтгааныг судална

49
12-01
С.Амарсайхан: Татвар нэхэж дарамт үзүүлж байгаа байцаагчдаа тат, зогсоо, хүлээ

50
12-01
Монгол Улсын Төрийн далбаагаар шалны дэвсгэр үйлдвэрлэн зарж байна

51
12-01
АНУ коронавирусийн эсрэг вакцинжуулалтаа энэ сарын 25-аас өмнө эхлүүлнэ

52
12-01
Шударга тоглоцгооё

53
12-01
Хот хооронд зорчих иргэд юуг анхаарах вэ?

54
12-01
Цахим халдлагад өртөхгүйн тулд ЯТГАХ ТУСАМ НЯГТАЛ

55
12-01
Айдсаа дарж, цаашид цар тахалтай зохицож амьдарч сурах хэрэгтэй

56
12-01
Японоос 233 сая ам.долларын зээл авна

57
12-01
Монгол улсын иргэн НҮБ-ын хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн эрхийг хамгаалах хорооны гишүүнээр сонгогдлоо

58
12-01
Арилжааны банкуудын салбарын ажиллах цагийн хуваарь

59
12-01
“ХДХВ, ДОХ-ын асуудалд анхаарал хандуулах дэлхийн өдөр”

60
12-01
Коронавирус туссан өвчтөний 80 хувь нь өөрийн дархлаагаар эдгэж байна

61
12-01
Өнөөдрөөс үйл ажиллагаа нь нээгдэж байгаа байгууллагуудад тээврийн хэрэгслийн QR зөвшөөрлийг ингэж олгоно

62
12-01
ЭМЯ: Архангайд 1, Сэлэнгэд 1, Говьсүмбэрт 1, Улаанбаатарт 7 тохиолдол илэрлээ

63
12-01
МҮОНРТ-ийн Ерөнхий захирлын албан тушаалд нэр дэвшигчид тодорчээ

64
12-01
Оюуны өмчийн тухай хууль өнөөдрөөс эхэлж хэрэгжиж эхэллээ

65
12-01
ШХАБ-ын гишүүн орнуудын Засгийн газрын тэргүүн нарын зөвлөлийн хуралдаанд Я.Содбаатар оролцлоо

66
12-01
Дэлхийн эдийн засаг: Вакцин гарснаар хонгилын үзүүрт гэрэл харагдах уу?

67
12-01
ЖДҮ-гийн хууль дүнгээ өгч эхэлжээ

68
12-01
Дундаж давхаргыг “торгуулийн суман” болгов

69
12-01
Хориг: АН дэмжиж, МАН буцаав

70
11-30
"УИХ-ын дарга, Ерөнхий сайдын цалин нэмэгдээгүй"

71
11-30
АН-ын бүлэг Ерөнхийлөгчийн хоригийг дэмжлээ

72
11-30
Цар тахлын эсрэг явуулж буй төрийн албаны зарим үйл ажиллагааны туршлагаас

73
11-30
Төсөв сонгон шалгаруулах хорооны хуралд 112 төсөл танилцууллаа

74
11-30
Төрсөн өдөрт оролцсон иргэний шинжилгээний хариу ЭЕРЭГ гарчээ

75
11-30
Халдвартай өвчтөн зарцуулж байгаа төсвийн ЗАДАРГАА

76
11-30
Цахимаар шүүх хуралдаанд оролцох заавар

77
11-30
Монгол Улс коронавирусийн эрсдэл бага орнуудын тоонд багтжээ

78
11-30
Хорио цээрийн дэглэмийн үед хот хооронд зорчих иргэд юуг анхаарах вэ?

79
11-30
НДЕГ: Тэтгэвэр хугацаандаа олгогдож, санхүүжилт дуусах асуудал гарахгүй

80
11-30
Буйдангийн улс төр ба бодит байдал

81
11-30
Ухаалаг утас эрүүл мэнд, боловсролд төдийгүй ардчилалд ч сөргөөр нөлөөлдөг

82
11-30
Далай лам монголчуудад зориулсан айлдвараа хойшлуулжээ

83
11-30
ЭМЯ: Шинээр 7 хүнд халдвар илэрч, Монгол улсад батлагдсан 791 тохиолдол бүртгэгдлээ

84
11-30
Жо Байден Цагаан ордны хэвлэлийн нарийн бичгийн даргаар Жен Псакиг томилохоор төлөвлөжээ

85
11-30
УИХ-аар энэ долоо хоногт хэлэлцэх асуудлын жагсаалтыг батлав

86
11-30
Теле хичээлийн 11 дүгээр сарын 30-наас 12 дугаар сарын 4-нийг хүртэлх хуваарь

87
11-30
Япон, БНХАУ бизнес аяллаа сэргээж байна

88
11-30
Хадгаламжийн хүүг тэглэх нь зөв, буруу

89
11-30
Ерөнхий Сайд У.Хүрэлсүхээ, "Энхсаран" сувиллыг та бүхэн ямар шалгуураар сонгож авсан бэ?

90
11-29
Хувийн автомашинд тоон хязгаартай QR код олгоно

91
11-29
Улаанбаатар, Сэлэнгэ, Архангайд хөл хориог 10 хоногоор сунгав

92
11-29
Орон нутаг буцах иргэдийн шинжилгээ авах ажлыг яамдын ТНБД нар зохион байгуулж байна

93
11-29
BOLOD ДОЛОО ХОНОГИЙН ТОЙМ: Ерөнхийлөгч ирэх оны төсөвт хориг тавьж, бодлогын хүүг бууруулсан ДОЛОО хоног

94
11-28
ШУУРХАЙ: Архангай аймгийн Батцэнгэл, Ихтамир суманд ТЭГ зогсолт хийлээ

95
11-28
"Спутник V" вакцины Беларусьт явуулсан туршилт 95 хувийн үр дүн үзүүлжээ

96
11-28
Танилц: Нэг өвчтөнд зарцуулж буй 6.7-8.9 сая төгрөгний задаргаа

97
11-28
Баянхонгорт Covid-19-ийн сул эерэг тохиолдол бүртгэгджээ

98
11-28
А. Амбасэлмаа: Хөл хориог дахин 14 хоног сунгах саналаа УОК-т өгсөн

99
11-28
Б.Отгон: Эрүүл мэндийн яам хэзээний АВЛИГАЛЧИД-аараа алдартай!!

100
11-28
Б.Одончимэг:Кино бол миний хобби, театр бол миний мэргэжил