BOLOD.MN - Мэдээллийн нэгдсэн сан


» Үндсэн сайт / Desktop хувилбар /
Сүүлийн үеийн 100 мэдээ

Шинэ коронавирусийн эсрэг дархлааг давтан өдөөх тунд "СПУТНИК-V" вакциныг хэрэглэе

Монголын Анагаах Ухааны Академийн гишүүн, Монголын Вирус Судлалын Нийгэмлэгийн дэд тэргүүн, Биологийн шинжлэх ухааны доктор (Dr.Sc), дэд профессор Ж.Оюунбилэг


Шинэ коронавирусын цар тахал БНХАУ-ын Ухань хотноо 2019 оны 12-р сараас эхлэн дэгдсэнээс хойш 2 дахь жилдээ үргэлжилж225,8 сая хүн халдвар авч, 4.6 сая хүн эндээд байна. Цар тахалтай үр дүнтэй тэмцэхийн тулд амны хаалт зүүх, хүн хоорондын зай барих, гараа угаах зэрэг нийгмийн эрүүл мэндийн арга хэмжээнээс гадна, вакцинаар дархлаажуулахыг чухал зорилт болгон авч үзэж байна. Вакцин нь вирусын сэртэн уургийн эсрэг 79-96%-ийн дархлаа үүсгэж, өвчний хүндрэлээс 93-100% сэргийлж буй юм. Дархлаажуулалт нь дэлхий дахины зорилт болсон өнөө үед улс орнууд хэрэглэж буй вакциныхаа үр дүнг давтан өдөөх тун тарих аргаар дээшлүүлэхээр чармайж байгаа нь шинжлэх ухааны төдийгүй нийгмийн тулгамдсан асуудал болж байна.

Энд юуны өмнө нэр томъёог хольж хутгасныг нэг мөр болгон цэгцлэх шаардлагатай байна. Тухайлбал урьд нь сэдээсэн дархлааг дахин өдөөж, өндөр түвшинд хүргэж буй тул дархлааг давтан өдөөх тун гэвэл илүү нийцтэй болох юм. Цар тахлын үед хэрэглэж буй нэр томъёонд өөр ч олон будлиан байна. Жишээлбэл: нэр эрдэмтэн К.Линнейн биологийн ангилалын хувьд шинэ төрөл биш, шинэ зүйлийн коронавирус гэх нь зөв бөгөөд Академич П.Нямдаваа багшийн санал болгосноор албан ёсны нэр нь Амьсгалын Цочмог Халтай хамшинжийн 2-р вирус (АЦХАХ-2) юм[2].

АЦХАХ-2нь хүнд халдвар үүсгэдэг 7 дахь коронавирус бөгөөд 43, 63, 229, HKUгэж нэрлэгдэх бусад коронавирусууд Монгол хүн амын амьсгалын замын өвчлөлийн 10.9%-г үүсгэж буйг судлан тогтоожээ[3]. Ер нь коронавирусын овогт 40 гаруй вирусыг хамруулж буй бөгөөд коронавирус нь рибонуклейн хүчил агуулсан (РНХ) вирусууд дотроо хамгийн том хэмжээтэй геном буюу 30000 хос нуклеотид РНХ агуулсан вирус юм[1].

Хүмүүс нь хүн сүрэг байхаа болиод удаж буй тул байгалийн халдвар авах болоод вакцинаар үүсгэсэн дархлааг сүргийн дархлаа гэж махчилан орчуулсан нь төдийлөн зохимжтой биш байна. Иймд хүн амын буюу нийтийн дархлаа гэх нь зөв юм. Хэлний будлиан үүгээр зогссонгүй. Монгол хэл, өв соёл судлалын эрдэмтдийн анхааруулсныг үл тоомсорлон коронавирусын халдварын хавьтал гэж ярьж, хэвшүүлж байгаа нь үндсээрээ буруу бөгөөд энэ нэр энэ нэр томъёо нь бэлгийн замын халдварт хэрэглэдэг нэр томъёо юм. Үүнээс улбаалан “Дам яаж хавьтах вэ?, Та мэддэгээрээ зааж өгөөч”гэдэг шог үг гараад байна. Ер нь хавьтал гэдэг нь биеэр хүрэлцэхийг хэлж байгаа бөгөөд коронавирус нь 2 метрийн зайд халдварлана гэж бид амаа урагдтал ярьсан билээ. Иймд харьцагч, ойр харьцсан хүмүүс гэж ярьж хэвшүүлмээр байна.

Халдварт өвчний эсрэг дархлаажуулалтанд 2 гол ойлголт байгаа нь давтан өдөөх тун ба давтан вакцинжуулалт хийх асуудал юм. Өнөөдөр дэлхий дахинд хэрэглэж буй шинэ коронавирусын вакциныг арга технологиор нь:

1. Уламжлалт аргаар бүтээсэн идэвхгүйжүүлсэн вакцин

2. Аюулгүй болгосон амьд вирусыг зөөвөрлөгч болгосон вектор вакцин

3. Вирусын мэдээллийн РНХ-д суурилсан матрицын вакцин

4. Вирусын тусгаар уурагт суурилсан уургийн вакцин гэж 4 бүлэг болгож байна.

Эдгээр нь бүгд наад зах нь 6 сар, цаад тал нь 8-12 сарын дархлаа үүсгэж байгаа. Иймд тухайн вакцины дархлаа энэ хугацаанд хамгаалах түвшинээс доош унасан үед дахин тарилга хийвэл дахин өдөөх тун, үүнээс цааш тарилга хийвэл давтан вакцинжуулалт юм. Гэхдээ энэ бүхэн шинжлэх ухааны нотолгоонд суурилсан судалгаанд үндэслэх учиртай. Тухайн үеийн Эдийн Засгийн Харилцан Туслалцах Зөвлөлийн (ЭЗХТЗ) орнуудын шинжлэх ухаан, технологийн хөтөлбөрийн дагуу вектор вакцин бүтээх судалгаанд манай эрдэмтэд оролцож байсан[4] бөгөөд хожмоо одоогийн коронавирусын вакцинд хэрэглэж буй үржлийн хомсдол бүхий амьд аденовирусын векторыг ашигласан аденовирус-энтеровирус 71-ийн хос цэнт вектор вакцины омог гарган авсан билээ[5]. Дархлаа дахин өдөөх тун ба давтан вакцинжуулалтыг амжилттай хийсэн мэдлэг, туршлага Монголын анагаах ухааны эрдэмтэдэд захаас аван байна. В хепатитын вакцины стандарт схем дэлхий дахинд 0,1 ба 6 сар байсныг бусад вакцинтай хавсран хэрэглэж хатгалтын тоог цөөрүүлэх зорилгоор 0, 2, 3,4 сар болгосон. Судалгаанд үндэслэн улаан бурхны дархлаажуулалтыг ДЭМБ-ын зөвлөмжөөс өөр горимоор хэрэглэж, уг вирусын нутгийн омгийн эргэлтийг бүр мөсөн таслан зогсоосон гэрчилгээг ДЭМБ-аас авсан юм.

Иймд энэхүү мэдлэг, туршлагыг үндэслэн шинэ коронавирусын эсрэг дархлааг давтан өдөөх тун, давтан вакцинжуулалтын хугацааг тогтоох бололцоотой юм. Ийм зорилгоор дэлхийд анх удаа бүртгэсэн “Спутник-V” вакциныг хэрэглэх бүрэн үндэслэл байна.

Үүнд:

1. Их Британий “Lancet” сэтгүүлд хэвлэсэн эмнэлзүйн үр дүнгээр 2800 давсанэсрэг биеийн хэмжээний бууралтыг авч үзэхэд 2 жил болохоор байгаа нь уг вакцин нь 2 жил хүртэл хамгаалнагэсэн үг юм.

2. Манайд хийсэн үнэлгээгээр “Спутник-V” вакцин бүрэн тариулсан хүмүүсийн 2.5%, Вероселл тариулсан хүмүүсийн 2.6%, Астразенека тариулсан хүмүүсийн 8.7% нь дахин халдвар авсан байсан нь тогтоогдсон байна.

3. Үржлийнх нь генийг таслан авсан амьд аденовирусыг зөөгч болгон ашиглахад интерферон зэрэг дохиоллын молекулыг нийлэгжүүлж, өвөрмөц бус дархлаа үүсгэдэг нь батлагдсан.

4. Хүний аденовирусын 5 ба 26-р хэвшинжийг хослон хэрэглэсэн тул дархлаа нь өндөр түвшинд үүсдэг нь тогтоогдсон.

5. Хэрэглэсэн хүмүүсийн 87%-д нь дархлаа үүсгэдэг уг вакцинынэг тунгаар хэрэглэх“Спутник лайт” хэрэглээнд шилжсэн.

6. Дэлхийн 67 орон, түүний дотор Европын Холбооны Унгар, Сан Марино улсуудад уг вакциныг хэрэглэж үр дүнд хүрээд байна.

7. ОХУ-ын Академич Гамалейн нэрэмжит Тархвар Судлал, Микробиологи Шинжлэх Ухааны Төв коронавирусын дельта омгийн эсрэг вакцины хувилбар бүтээгээд байна.

8. АЦХАХ-2 буюу шинэ коронавирусын эсрэг вакцинууд маш бага давтамжтай цус бүлэгнүүлж буйг мэдээлээд байгаа боловч, “Спутник-V”болон түүний түргэвчилсэн хувилбар “Спутник-Лайт”-ын хувьд ийм мэдээлэл огт байхгүй байна.

Өөр өөр төрлийн вакциныг хавсран хэрэглэсэн үед АЦХАХ-2-ыг саармагжуулах эсрэг бие 37 дахин, дархлааны өвөрмөц Т эс 4 дахин өндөр таництай үүсч байжээ[6]. Астразенека компаны саналын дагууСпутник-V баАстразенека вакциныг хавсран хольж хэрэглэсэн судалгааг Азербайжан улсад явуулж үр дүнтэй болохыг баталсан байна. Иймд ОХУ-ын Шууд хөрөнгө оруулалтын сан Пфайзер вакцин хийсний дараа дархлаа өдөөх тунгаар Спутник-V вакциныг хэрэглэхийг санал болгожээ.

Спутник вакциныг хэрэглэсэн үед вируст халдвараас эдгэрэх, дархлаа тогтоход чухал үүрэгтэй эсийн дархлаа үүсч буйг мөн судлан тогтоосон байна. Спутник-V вакцин нь шинэ коронавирусийн мутаци болсон янз бүрийн хувилбар, түүний дотор дельта омгоос сэргийлж буйг төрөл бүрийн аргаар судлан тогтоосон байна. Дельта омгоос сэргийлэхэд эсрэг биеийн хэмжээ өндөр байх нь ач холбогдолтой гэдгийг нотолсон тул шинэ корона вирусийн халдвараас сэргийлэхэд “Спутник-V” вакцин ба түүний нэг удаа тарьдаг хувилбар “Спутник-Лайт”-ыг хэрэглэх нь ач холбогдолтой болж байна.

Ном зүй

1. Fundamental Virology., 1996, editors-in-chief Bernard N.Fields, David M. Knipe, Peter M. Howley, Lippincott -Raven Publishers, Philadelphia, PA 19106

2. Амьсгалын цочмог хам шинж өвчний заналхийлэл., П. Нямдаваа, Бүрэн бүтээлийн товчоон, Дөрөвдүгээр боть, х 445-453

3. Монгол улсад 2010-2020 онд вирусын шалтгааны амьсгалын замын халдвар үүсгэгчдийн тандалт судалгаа, 2020., Ц.Наранзул, Анагаах ухааны докторын зэрэг горилсон диссертаци

4. Конструирование плазмид для получение рекомбинантных вирусов осповакциний экспрессируюших гены поверхностных антигенов вируса гепатита В., 1988., Ж.Оюунбилэг, Л.Ф.Лидеман, Р.А.Гибадуллин., Тезисы докладов 5-ой научно- практической конференций “Актуальные вопросы вирусологии”

5. Монголд ялгасан энтеровирүс 71 омгийн молекул тархвар судлалын онцлог ба биотехнологийн бүтээгдэхүүн гарган авах судалгаа Ж.Оюунбилэг ,

Ч.Н.Ли, О.Дуламсүрэн, П.Сувд, И.Х.Яао, Б.Чинг, С.И.Чанг, З.Сайнжаргал,

Б.Энхтуяа, П.И.Хунг, Халдварт Өвчин Судлалын Монголын сэтгүүл, 2013 №6 (55).

6. Nature, Vol 596,2021,p344-345

Шинэ коронавирусийн эсрэг дархлааг давтан өдөөх тунд "СПУТНИК-V" вакциныг хэрэглэе
Бусад мэдээ ▼

1
10-26
“NASA”, “SpaceX” дараагийн баг бүрэлдэхүүнээ сансрын станц руу илгээнэ

2
10-26
Жолигийн турсан байдал фэнүүдийг нь дахин түгшээв

3
10-26
ДЭМБ: БНАСАУ-д коронавирусний халдварын нэг ч тохиолдол бүртгэгдээгүй

4
10-26
УИХ-ын гишүүн М.Оюунчимэг КОВИД-19 тусаагүй хүмүүст нэг удаагийн дэмжлэг олгох эсвэл сувилалд хамруулах санал гаргав

5
10-26
Газар эзэмших, ашиглах эрхийн гэрчилгээгээ гэрээсээ хэвлэх боломжтой

6
10-26
Төрсөн эцэгтээ хүчиндүүлсэн гэх хоёр настай охины хэргийг гэмт хэргийн бүрэлдэхүүнгүй гэх үндэслэлээр хаажээ

7
10-26
Төсвийн төсөлд эдийн засаг 5 хувиар өсөхөөр төсөөлж байна

8
10-26
Хөвсгөл аймагт баавгай мал барьж, айлын гэр дээгүүр явж унийг нь хугалжээ

9
10-26
Рио Тинтогоос Засгийн газарт илгээсэн дөрвөн саналд юу байв

10
10-26
Замын-Үүдийн суманд сургууль, цэцэрлэгийн танхимын сургалтыг зогсоов

11
10-26
Ирэх сар бүх нийтээр хоёр өдөр амарна

12
10-26
Монголбанк инфляцийг барьж чадаагүй хэрнээ мөнгөний худалдан авах чадварыг унагахгүй байх бүх нөхцөл бүрдсэн хэмээн 100 000 төгрөгийн мөнгөн дэвсгэртийг мөрөөдөв

13
10-26
ТӨСӨВ 2022: Дадал суманд нисэх буудал барих төсөв 4,4 тэрбум

14
10-26
Өвөр Монголын Алшаа аймагт ХӨЛ ХОРИО тогтоолоо

15
10-26
С.Энхболд: Салбарын нийт ажилчдын цалинг нэмэгдүүлэхээр төсөвт тусгуулан ажиллаж байна

16
10-26
Токиод Мако гүнжийн хуримыг эсэргүүцэн ЖАГСАЖ БАЙНА

17
10-26
Өнөөдөр 14.00 цагаас Оюутолгойн хэлэлцээр хийнэ

18
10-26
Ирэх онд хоёр онгоцны буудал шинээр нээнэ

19
10-26
Дэлхийн хамгийн үнэтэй брэндүүдийг нэрлэв

20
10-26
Өнөөдөр Улаанбаатар хотод 4148 иргэнийг дархлаажуулахаар төлөвлөжээ

21
10-26
ЭМЯ: 1231 хүнээс халдвар илэрч, 11 хүн нас барлаа

22
10-26
Америк Оросын иргэдийг “эх оронгүй” ангилалд оруулжээ

23
10-26
Нийт 330 га газрыг нийтийн эдэлбэрт шилжүүллээ

24
10-26
Б.Азжаргал: Дарханыг аж үйлдвэрийн том хот болгоно

25
10-26
“Хөөсөрсөн” жишиг үнэ нүүрс олборлогчдыг үүдээ барихад хүргэжээ

26
10-26
Төрийн тэргүүн “COP-26” уулзалтад оролцоно

27
10-26
Дэлхий эрчим хүчний хямралтай нүүр туллаа

28
10-26
БЗД-т хаягдал гялгар уутаар хүүхдийн тоглоомын талбайг бий болгожээ

29
10-26
Н.Энхболд: Ц.Анандбазартай холбоотой бичиг одоогоор УИХ-д ирээгүй байна

30
10-26
“Хүүхдийн төлөө фонд” ТББ-ын дансанд цугласан мөнгө Засгийн газрын тусгай сангийн дансанд орж ирсэн гэв

31
10-26
Коронавирусын эсрэг вакцинжуулалтын явуулын 36 баг, суурин 36 цэгийн байршил

32
10-26
Боксчид маань Белградад хаанахын хэнтэй үзэлцэхээр учраа таарав

33
10-26
Ц.Элбэгдоржийн хэдэн хэрэг, хаана гацсан бэ?

34
10-26
III тун дельта хувилбараас хамгаалж байгааг дэлхийн тэргүүлэх судлаачид баталлаа

35
10-25
Олон хүний цус, нулимсанд будагдсан “хар баасан гариг”-ийг эргүүлж авчирна гэнэ үү, цагдаагийн дарга

36
10-25
“Монос"-н захирал Л.Эрдэнэчимэгийн туслах нь 300 сая төгрөгөөр казинодоод баригджээ

37
10-25
Нийт барилга байгууламжийн 17 хувь нь газар хөдлөлтөд тэсвэргүй гэсэн тооцоолол гарчээ

38
10-25
“Rio Tinto” Монголын 34 хувьд ногдох зээлийн $1.6 тэрбумыг “тэглэх” санал гаргасныг эх сурвалж хэлэв

39
10-25
Т.Чимгээ, Б.Содномдаржаа, Б.Булган нарт эрүү шүүлт тулгасан гэх О.Бархасбадийн хэргийг анхан шатны шүүх рүү буцаалаа

40
10-25
УИХ-ын гишүүн Ц.Анандбазарыг прокурорын газраас яллагдагчаар татжээ

41
10-25
Монгол Улс, НҮБ-ын хамтын ажиллагааны талаарх эрдэм шинжилгээний хурал болов

42
10-25
МАН-ын бүлэг: ОХУ-ын талаас УБТЗ-ын даргаар орос хүн томилох шаардлагыг тавьсан

43
10-25
Эстонид вакцин хийлгээгүй хүмүүсийг олон нийтийн газраар үйлчлүүлэхийг хориглов

44
10-25
Дундговь аймгийн Гурвансайхан сумын нийт өрхийн 50 хувь нь дэд бүтэцтэй холбогджээ

45
10-25
Н.Содбилэгт насанд хүрэгчдийн шатрын ДАШТ-ийг хошуучилж байна

46
10-25
УИХ дахь АН-ын бүлгийн ирц хүрээгүй учраас хуралдаж чадсангүй

47
10-25
Д.Мөнх-Эрдэнэ нэр бүхий улстөрчдийг шалгуулах хүсэлтийг АТГ-т өгөх гэж байна

48
10-25
ОХУ-аас 12.800 тонн, БНХАУ-аас 12.250 тонн, нийт 25.050 тонн АИ-92 автобензин импортоор орж иржээ

49
10-25
Худалдаа хөгжлийн банк ҮЙЛЧЛҮҮЛЭГЧЭЭ ЛУЙВАРДАЖ, мөнгө хүүлсэн үү?!

50
10-25
Жүжигчин Моника Беллуччигийн тухай хүмүүсийн төдийлөн мэдэхгүй баримтууд

51
10-25
Илон Маскийн “Starlink” компани “Vodafone”-той хамтрахаар хэлэлцэж байна

52
10-25
Улс орнуудад нүүрсний хэрэглээ өндөр хэвээр байна

53
10-25
Японы гүнж эзэн хааны гэр бүлээ орхин, энгийн иргэн болж байна

54
10-25
Монголоос Хятад руу экспортлох нүүрс 10-20 сая тонноор өснө

55
10-25
УУХҮЯ: Шатахууны гадаад нийлүүлэлт тогтворжиж эхэлсэн

56
10-25
Жо Байден: Бид Тайванийг Хятадаас хамгаална

57
10-25
COVID19: Халдварын 1095 тохиолдол илэрч, 16 хүн нас баржээ

58
10-25
Гишүүдийн “давхар” дээл олон улсын байгууллагын албан тушаалаар нэмэгдэнэ

59
10-25
Дархлаажуулалтын цэгүүд 09:00-17:00 цаг хүртэл ажиллана

60
10-25
УИХ-аар энэ долоо хоногт хэлэлцэх хуулийн төслүүд, тэдний дараалал

61
10-25
Баабар: Монгол Зөвлөлтийн 1921 оны хэлэлцээр

62
10-25
Крипто валют хэмээх үүлэн технологийн зах зээлд хүмүүсийг төөрөгдүүлдэг хэлбэрүүд

63
10-25
Шүүхийн байгууллага болон зарим шүүгчдээс Шударга ёсыг нэхэх эрх ард түмэнд бий!!!

64
10-25
АНУ-ын бүтээсэн дуунаас хурдан пуужингийн туршилт амжилтгүй боллоо

65
10-25
ХХБ-ны зээлээр худалдаж авсан орон сууцыг Монголын ипотекийн корпораци дээр давхар зээлэнд тавьсан байжээ

66
10-25
Жо Байден рейтингийн уналтаараа АНУ-ын Ерөнхийлөгчдийг тэргүүлэв

67
10-25
17 настай охин гэрийнхэнтэйгээ маргалдаж гараад сураггүй болжээ

68
10-25
Л.Оюун-Эрдэнэ: МАНАН-тай эхлүүлсэн тэмцлээ үргэлжлүүлнэ

69
10-25
Хүүхдийн эрх 18:00-01:00 цагийн хооронд хамгийн их зөрчигддөг

70
10-25
Д.Хаянхярваа Хятадуудыг шантаажилж, их хэмжээний мөнгө авсан байж болзошгүй

71
10-25
Комедиан Д.Амартүвшин: Би өөрийнхөө төлөө л тэмцдэг. Бусдын төлөө тэмцэгчид шал худлаа

72
10-25
Д.Хаянхярваа Хятадуудыг шантаажилж, их хэмжээний мөнгө авсан байж болзошгүй

73
10-25
Шүүхийн байгууллага болон зарим шүүгчдээс Шударга ёсыг нэхэх эрх ард түмэнд бий!!!

74
10-25
Эзэнтэйгээ хамт өсөж торнисон амьтдын өхөөрдөм зургууд

75
10-25
NBA-гийн түүхэн дэх Шилдэг 75 тоглогч

76
10-25
50 мянган ам.долларын айдас, Нарийн царигийн айдастай яг адилхан!?

77
10-25
Ч.Сайханбилэгийг Интерполоор эрэн сурвалжлуулна

78
10-23
Төрийн дээд шагнал гардууллаа

79
10-23
Дорнод аймгийн тахилгат Улз голын анхны тахилга боллоо

80
10-23
“Ардчилал ба авлига” сэдэвт цахим нэгдсэн чуулган болов

81
10-23
Эрээн хотод халдварын тоо 12 боллоо

82
10-23
НҮБ-ын төлөөлөгч: Мьянмарт нөхцөл байдал улам хүндэрч байна

83
10-22
"Дорнод Монголын хосгүй авъяастан- Г.Дарамзагдын амьдрал, Уран бүтээл судлал-2021" эрдэм шинжилгээний хурал болно

84
10-22
Монгол Улсын нэрт хөгжмийн зохиолч, Найрал дууны удирдаач Г.Дарамзагд агсны мэндэлсний 90 жилийн ойд зориулсан "Олон Улсын мэргэжлийн дуулаачын IV уралдаан" болно

85
10-22
В.Путин: Байден Афганистанаас цэргээ гаргаж зөв алхам хийсэн

86
10-22
Барилгын материалын үнэ 40 хувиар өссөн нь иргэдэд дарамт болж байна

87
10-22
Их Британийн хатан хааны бие чилээрхжээ

88
10-22
Нийслэлийн шилдэг дүүргээр Сонгинохайрханчууд шалгарлаа

89
10-22
НӨАТ-ын буцаан олголтоор татвараа шимтгэлгүй төлөх боломж бүрдлээ

90
10-22
Б.Лхагвасүрэн : 50, 100 мянгатын дэвсгэрт инфляцад нөлөөлөхгүй, ханшинд дарамт үүсгэхгүй

91
10-22
Монгол, Германы зэвсэгт хүчний хамтарсан уулын явган цэргийн сургалттай Ерөнхийлөгч танилцав

92
10-22
ЭМЯ: Коронавируст халдварын 1719 тохиолдол батлагдаж, 19 хүн нас баржээ

93
10-22
Ц.Төмөр-Очир: Архаг суурь өвчтэй ч гуравдугаар тунд хамрагдсан бол хөнгөн өвдөж байна

94
10-22
Л.Оюун-Эрдэнэ О.В.Белозеровт : “Богдхан төмөр замын төсөлд Оросын тал оролцох боломжтой" гэв

95
10-22
Нийслэлийн шилдэг есөн өрх шагналаа гардлаа

96
10-22
Иргэний үнэмлэх анх удаа авах болон 25, 45 насны шинэчилсэн бүртгэлийн үйлчилгээг НҮНТ-өөс авах боломжтой боллоо

97
10-22
У.Хүрэлсүх: Монгол, Герман цэргүүдийн дайчин нөхөрлөл батжин хөгжих болтугай

98
10-22
Жо Байден: Хятадтай хүйтэн дайн хийхийг хүсэхгүй байна

99
10-22
Алга болоод байсан гурван настай охин олджээ

100
10-22
МУГТ У.Мөнх-Эрдэнэ ковидын халдвар авсны улмаас ДАШТ оролцож чадалгүй эх орондоо иржээ