АНУ-ын Конгрессийн номын санд монгол номын мэргэжилтнээр ажилладаг М.Саруул-Эрдэнэтэй ярилцлаа.
-Та лекцэндээ хэл шинжлэлийн талаар дурдлаа. Гэхдээ их євєрмєц байдлаар тайлбарлалаа л даа?
-Мэдээллийн технологийн хэл шинжлэлийн талаар лекц уншлаа. Бид ємнє хэл шинжлэл гэхээр л хэл яриа, авианы бvтэц, vг зvй, єгvvлбэр зvйн бvтцийн талаар vздэг байлаа шvv дээ. Одоо мэдээллийн технологи бий болсноор энэ бvхэн єєр болсон. Сонин, хэвлэл, сэтгvvл зvй хvртэл єєр хэв маягтай болж эхэллээ. Чат, И-мэйл бичихээс эхлээд цэг тэмдэгт, тодорхойлох цэгийг хаана бичих вэ гэдэг бvгд єєр болсон. Ингэж єєрчлєх нь сайн уу, муу юу гэсэн асуудал гарч ирсэн. Хэл шинжлэлийн онолоор яваад байна уу, харь гаригийн хэлтэй болчихоод байна уу гээд ярилаа.
-Тэгээд одоо хэл шинжлэлд яг ямар єєрчлєлт гараад байна гэж?
-Сонин хэвлэл, єргєдєл бичих хэл нэг єєр, мессэж, чатлах хэлийг vvнээс тусад нь ялгаж ойлгох хэрэгтэй. Гар утсаар мессэж бичихдээ бага энергээр vр дvнд яаж хvрэх вэ, утга санаагаа нєгєє хvндээ хэрхэн ойлгуулах вэ гэдэг асуудал гарч ирж байгаа юм. Vvнээс vvдэж vгийн товчлол гарч ирж байна.
-Мессэж, чатын хэл гэж тусдаа зvйл байх хэрэг vv?
-Компьютер гэдэг vгийг орчуулах нь зєв буруу гэсэн маргаан байдаг. Зарим нэг нь тооцоолуур гэж орчуулдаг. Асуудлын гол нь орчуулах орчуулахгvйдээ биш. Энэ vг хэзээ зєв болох вэ гэхээр тооцоолуур, компьютерийн талаар хvн бvхэн мэддэг болсон цагт л энэ vг єєрєє амьд болно. Яг vvнтэй нэгэн адил “I love you” гэдэг vгийг одоо i.l.y гэж товчилдог болж. Энэ товчлолыг хvмvvс ойлгохгvй бол тухайн хvн хэрэглээд нэмэргvй. Тэгэхээр тэр товчлол нийтэд ойлгомжтой болж, тэрийг хvлээж авч байгаа хvн тvvнийг ойлгож байх хэмжээнд хvрэх хэрэгтэй. Хvмvvс мессэжээр харилцахдаа vгийн янз бvрийн товчлол ашигладаг. Тэр нь таалагдах юм бол цаашаа дамжаад явчихдаг. Vvнийг нь хvмvvс дэмжээд хэрэглээ болгодог. АНУ-д вэбийн товчлолын бvхэл бvтэн толь гарсан. Инээмсэглэж байгаа дvрс ардаа тодорхойлох тэмдэгтэй бол инээж байгаа, тодорхойлох тэмдэгний оронд цэгтэй бол ирмэж байгаа болно гэх мэтчилэнгээр толь гаргасан байгаа юм. Ингэж толь гаргахаас єєр аргагvй болж. Яагаад гэхээр ийм хэл гараад ирчихсэн болохоор тэр шvv дээ.
-Хvмvvс ярьдаг шvv дээ. Монгол хэл устаж, Амархан сайн байна уу гэсэн мэндчилгээ Hi гэсэн харийн vгээр солигдлоо гэж?
-Сонин хэвлэл, родио, телевиз утга зохиолын хэлээр явах ёстой. Дунд сургуульд vздэг монгол хэл одоо єєр болчихоод байна шvv дээ. Одоо бид мэдээллийн эрин гээд єєр ертєнцєд ороод ирлээ. Єргєдєл, зохион бичлэг яаж бичих талаар Ерєнхий боловсролын сургуульд заадаг байсан бол одоо мессэж, И-мэйл яаж бичихийг мєн заах хэрэгтэй болж байгаа юм. Яагаад гэхээр одоо бvх харилцаа vvн дээр тулгуурладаг болсон байна. Барууны оронд ажилд орох гэж байгаа хvн И-мэйл бичсэн товчлолоо буруу бичсэнээс болж маш эвгvй байдал орох тохиолдол гардаг. Одоо хэрэглээ юу байна тvvнд нь тохируулж монгол хэлний хичээлийг заахгvй бол хоцрогдоно.
ardchilal
