Монголд хар тамхи чөлөөтэй оруулж байгаа нь хяналт сул байгаагийн илрэл

2013-07-04

Мансууруулах бодис нэг удаа хэрэглээд дүргүйгээ хүрэхээр гарчихдаг зуршил биш. Ийм төрлийн эм бэлдмэлд донтож эхэлсэн үеэс амьдрал жинхэнээсээ там болж хувирна.

Таньд өөрийн гэх юу ч үгүй үхлүүт амьтан болно гэсэн үг. Өдөр хоногийг мансууруулах бодис, эм бэлдмэл олохын тулд туулах болно. Бие махбодь, оюун санаа агаарт замхарчихсан юм шиг алга болж, биеийг чинь урагшаа чирэх хүч нь хар тамхи, мансууруулагч эм бэлдмэлээс өөр юу ч биш мэт санагдана. Манай орон энэ төрлийн эм бэлдмэлийг дамжуулагчаас хэрэглэгч орны тоонд нэгэнт шилжжээ. СЭМҮТ-д гэхэд мансууруулах бодисын нөлөөнд автсан 523 өвчтөн хэвтэн эмчлүүлж байгаа аж. Өнгөрсөн оны байдлаар гадаадын 10 гаруй оронд манай улсын 43 иргэн хар тамхины хэргээр ял сонссон байна. Тэдний 34 нь урд хөршид шалгагдсанаас дөрвөн иргэнд цаазаар авах ял, нэг хүнд бүх насаар хорих, долоод нь 15 жилийн хорих, зургаад нь 10 хүртэлх жилийн хорих ял оногдуулжээ. Харин НҮБ-ын судалгаагаар опиум, геройн, мариухан гэх мэт наркотик бодисыг хэрэглэдэг 269 сая хүн байдгаас 120 сая нь судсаар тарьж хэрэглэгчид аж. Мансууруулах бодис хэрэглэгчдийн тоо гэрлийн хурдаар өсч, нас нь залуужиж байгаа нь мэргэжилтнүүдийн сэтгэлийг хамгийн ихээр чилээж байна. Анх удаа хар тамхи хэрэглэж үзсэн гурван хөвгүүн, дөрвөн охин тутмын нэг нь цаашдаа идэвхитэй хар тамхи хэрэглэгч болдог гэсэн судалгаа ч бий. Хар тамхи яг ДОХ-той адил. Аалзны тор шиг нэгнийгээ хар тамхи гэгч тамын тогоонд татаж унагасаар байдаг. Нэг хэрэглэгчийн ард хар тамхины хамааралтай 8-15 хүн байдаг. Тэдний цаана мансууруулах бодисоор бизнес хийж, хэтэвчээ зузаалдаг зохион байгуулалттай гэмт бүлэглэлүүд оршиж байдаг нь нууц биш. НҮБ хууль бус эмийн наймаатай дайн зарлаад удаж байгаа ч тодорхой үр дүнд хүрэхгүй л байна. Үүний учир шалтгааныг хангалттай хөрөнгө санхүү байдаггүйтэй холбон тайлбарладаг. Дэлхийн улс орнууд мансууруулах бодисын эсрэг хамгийн өндөр төсөв гаргадаг юм байна. Харин манайд эсрэгээрээ гэдгийг СЭМҮТ- ийн мэргэжилтэн С.Мөнхтуяа хэлж байсан юм. Одоогоор уг төвд мансууруулах бодисын хамааралд өртсөн хүмүүст зөвлөгөө өгөх, хяналтанд авах, ганцаарчилсан болон бүлгийн эмчилгээ, хордлого тайлах зэрэг олон төрлийн үйлчилгээ үзүүлж байгаа аж.

МАНСУУРУУЛАХ БОДИСТ ДОНТОГЧДЫГ БҮРЭН ЭМЧЛЭХ АРГА БАЙХГҮЙ

Дэлхийн бөмбөрцгийн хаана ч хар тамхи, геройн, сэргээш, наркотикт донтсон өвчтөнг бүрэн төгс эмчлэх арга байхгүй гэнэ. Мэргэжилтнүүдийн хамгийн үр дүнтэй гэж үздэг нь сэтгэл заслын эмчилгээ. Харин үүнээс илүү зөв сонголт нь амьдралыг хар дарсан зүүд болгох мансууруулах бодисоос зоригтойгоор татгалзах, энэ тухай хангалттай мэдээлэлтэй байх явдал юм.

ӨСВӨР ҮЕИЙНХЭН ЯАГААД ДОНТОХ ЭМГЭГТ ӨРТӨХ БОЛОВ

Залуучууд компьютер тоглоомонд нугасгүй дурлах болсон. Үүнийг мэргэжилтнүүд мансуурлын нэг хэлбэр гэж үздэг. Өөрөөр хэлбэл зан үйлийн хүрээнд үүсэх донтох эмгэг хэмээн тодорхойлдог. Үүнд, шашны, бэлгийн, интернетийн, комьпютер, хоолны гэх мэт 19 төрлийн 48 сэтгэцийн эмгэг багтдаг. Түүнчлэн мансууруулах бодист тайвшруулагч болох архи, каннаби, марихуана, гашиш, хорт хийнүүд. Наркотикууд болох геройн, морфин, демидрол, кофейн. Сэргээшийн төрөлд багтдаг амфетаминууд, кокайн, никотин гэх мэт бодис багтдаг ажээ. Мансууруулах бодис хэрэглэснээр элэгний хавдар, хатуурал үүсэх, арьсны халдварт өвчинд нэрвэгдэх, зан төрхийн өөрчлөлт хүнд хэлбэрээр илэрдэг. Хар тамхи хэрэглэдэг хүний 89 хувь нь элэгний үрэвсэл, тариагаар хэрэглэгчдийн 80 хувь нь ХДХВ-ийн халдвар авах, 54 хувь нь арьс, бэлгийн замын өвчинд нэрвэгддэг байна. Харин мансууруулах бодист өсвөр үеийнхэн донтож байгаа нь хүүхдийн буруу хүмүүжил, амар хялбар аргаар мөнгө олох гэсэн сэтгэлгээ, бусдын ятгалганд өртсөнөөс болдог. Түүнчлэн ганцхан удаа хэрэглээд үзчихье гэсэн саваагүй сониуч зангаас ч насан туршийн зовлонд унах нь байдаг аж.

Мансууруулах бодисын эмчилгээний талаар СЭМҮТ- ийн төсөл хөтөлбөр хариуцсан мэргэжилтэн Казанцева Еленагаас тодруулсан юм.

-Та олон улсын хэмжээнд судалгаа хийж байсан гэсэн. Манай орны хувьд мансууруулах бодисын хамаарал хэр байна вэ?

-Би Хятадад олон улсын хүрээлэнд ажиллаж байсан. Мансууруулах бодисын хамаарлаас илүүтэй эмчлэх боломж бололцооны тухай ярих нь зүйтэй болов уу. Иргэдэд анхааруулга болно шүү дээ. Ямар ч улсад донтолтын шатанд орчихсон хүнийг бүрэн эмчлэх арга байхгүй. Хятад, Тайландад цагдаагийн хамгаалалтанд албадан эмчилгээ хийдэг. Монголын хувьд ч ялгаагүй Төв аймгийн Мааньтын хорих ангид энэ төрлийн эмчилгээ хийдэг. Гэтэл хордлого тайлах эмчилгээнд орсон хүмүүсийн 90 гаруй хувь нь эргээд хар тамхиндаа орчихдог. Өндөр тунгаар хэрэглэдэг хүмүүс хордлого тайлах эмчилгээнд орсны дараа арай бага тунгаар хэрэглэж эхэлдэг. Энэ нь тэдэнд эдийн засгийн хувьд хэмнэлт үзүүлдэг. Сэтгэцэд нөлөөлөх эм бэлдмэл хэрэглэдэг хүмүүс архи, тамхи эсвэл өөр төрлийн мансууруулах бодистой хавсарч хэрэглэдэг. Ингэх нь биеийн байдлыг улам дордуулдаг.

-Манайд мансууруулах бодис хэрэглэгчээс гадна тээвэрлэгчид байдаг. Энэ талаар судалгаа хийж байв уу?

-Мансууруулах бодис тээвэрлэх, дамжуулахтай холбоотой асуудал хууль хяналтынхны мэдэх хэрэг. Тагнуул, цагдаагийнхан муу ажиллаж байгаа учраас Монголд мансууруулах бодис орж ирж байна. Түүнчлэн иргэдэд анхааруулахад аль нэг улс уруу нисэх гэж байхад ах аа, эгчээ энийг аваад яваач гэсэн дайвар их байдаг. Үүнээс урьдчилан сэргийлэх хэрэгтэй. Эрсдэлээс өөрийгөө хамгаалья гэвэл хүний дайвар авахгүй байх хэрэгтэй.

Ц.ОЮУНТУНГАЛАГ

Эх сурвалж: "Монголын үнэн" сонин