-“Нарантуул” худалдааны төвийн хүнсний хэсэг шатахад нийслэлийн Засаг дарга захирамж гаргаж хоёр ажлын хэсэг байгуулсан. Нэг ажлын хэсгийнх нь даргаар ажиллаж байгаа хүний хувьд “Нарантуул” худалдааны төвийн шатсан хэсгийн асуудлыг шийдэх явц ямар шатанд байгаа талаар мэдээлэл өгөхгүй юу?
-Миний хувьд дүүргийн онцгой комиссын дарга гэсэн статустай явдаг. Өнгөрсөн наймдугаар сарын 24-ний өдрийн өглөөний 06:00 цагт “Нарантуул” худалдааны төвийн бөмбөгөр оройтой байгууламж шатаж байна” гэсэн мэдээлэл дүүргийн онцгой коммист ирсний дагуу бид холбогдох арга хэмжээг авсан.

“Нарантуул” худалдааны төвийн нэг байгууламж шатсан асуудлыг шийдэх нь дүүргийн хэр хэмжээнээс хэтэрсэн асуудал учир бид нийслэлийн онцгой коммисынхонтой хамтарч ажилласан. Энэ хүрээнд Нийслэлийн Засаг дарга Э.Бат-Үүл дээрх асуудлыг хариуцсан 15 хүний бүрэлдэхүүнтэй ажлын хэсэг байгуулах захирамж гаргасан байгаа. Ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүнд нийслэлийн Цагдаагийн газрын дарга, Замын цагдаагийн газрын дарга, Онцгой байдлын дарга, Цэргийн штабын дарга болон Нийслэлийн Захирагчийн ажлын алба, Мэргэжлийн хяналтын газар, Баянзүрх дүүргийн Мэргэжлийн хяналтын газар болон цагдаагийн нэг, хоёрдугаар хэлтэс, Тамгын газраас төлөөлөгчид оруулсан юм.

Ажлын хэсэг байгуулагдсан өдрөөсөө эхлээд гал гарсан газарт штабаа байрлуулж, 24 цагаар ажиллаж эхэлсэн. Бид галыг маш богино хугацаанд унтрааж, захын үйл ажиллагааг хэвийн явуулах үүднээс галын аюулгүйн бүсийг бий болгож, гал гарсан обьектэд ажиллах хүмүүсийн орчинг бүрдүүлж өгсөн.

Гал гарсан газарт цагдаагийн мөрдөн байцаагч, онцгой байдлын шинжээч, прокурор, мэргэжлийн хяналтынхан ажилласан. Одоогийн байдлаар онцгой коммисынхон болон мэргэжлийн хяналтынхны ажил дуусаад мөрдөн байцаагчид болон прокурорынхон ажиллаж байна.

Мөрдөн байцаагчдын хувьд 140 хүн ажиллаж байна. Бүх дүүргээс тодорхой хэмжээний төлөөлөл татсаны үндсэн дээр шүү дээ. Яг одоогийн байдлаар тэнд хэргийн газрын үзлэг, шинжилгээнүүдийг хийж байгаа.

-“Нарантуул” худалдааны төвийг эзэмшигч Ш.Сайхансамбуу “Нарантуул”-д санаатайгаар гал тавьсан байхыг үгүйсгэхгүй гэсэн байна билээ. Гал гарсан шалтгааныг хэзээ бүрэн тогтоох вэ. Сэжигтнээр хэд, хэдэн хүнийг саатуулаад байгаа гэсэн мэдээлэл гарсан. Энэ талаар танд ямар нэгэн мэдээлэл өгсөн болов уу?
-“Нарантуул” худалдааны төвийн шатсан байгууламжийн орой нь бөмбөгөр байсан. Тэрхүү дээвэр нь өндөр температурт халж нурахдаа маш их талбайг хамарсан нуранги үүсгэсэн. Нуранги доор эд мөрийн баримтууд бий гэж бид үзэж байгаа юм. Одоогийн байдлаар тэрхүү дээврийн нурангийг авч доор нь дарагдсан эд зүйлсийг шинжлэх ажил дутуу байна. Тиймээс хэргийн газрын сүүлчийн шатны үзлэг, шинжилгээг дуусгасны дараа галын шалтгаан зэрэг нь тодорхой болох юм.

Хэргийн газрын үзлэгийг хэрхэн хийх, энэ хооронд ямар хүмүүсээс байцаалт, мэдүүлэг авах эсэх нь мэргэжлийн байгууллагуудын мэдэх асуудал. Тиймээс гал гарах болсон шалтгааныг хэрхэн таамаглаж байгаа, үүнд хэнийг шалгаж байгаа зэрэг нь миний мэдлийн асуудал биш. Харин эцсийн дүнг тэр хүмүүс надад мэдээлэх ёстой. Гэхдээ эцсийн дүн гарах болоогүй байна. Энэ бол хугацаа шаардагдсан асуудал шүү дээ.

-“Сандэй” худалдааны төвд бас гал гарчихлаа. Галын шалтгааныг судлах асуудлыг та хариуцаж байгаа юу?
-Тэр асуудлыг би хариуцаагүй. Гэхдээ “Сандэй” худалдааны төвд гарсан гал “Нарантуул”-д гарсан галын цар хүрээг бодвол бага. Аюулгүйн ажиллагааны дүрэм зөрчигдсөнөөс гарсан гал гэж үзэж байгаа юм билээ.

-Саяхан орсон их хэмжээний борооноор Дарь-Эх орчимд байдаг орон сууцны нэгдүгээр давхар усаар дүүрснээс болоод оршин суугчид нь “Дүүргийн Засаг дарга болон холбогдох албаныхныг зориулалтын бус газарт орон сууц барих эрх өгдөг” гэж буруутгаж байна билээ?
-Ер нь бол манайхан хууль, дүрэм журмыг биелүүлдэггүйд л асуудлын гол нь байгаа юм. Тухайлбал, газар өгч болохгүй гэсэн газарт иргэд шөнө ч хамаагүй хашаагаа барьж буугаад л өөрсдөө үерт автчихаж байна шүү дээ. Шаардлага тавьж, албан тоот хүргүүлсээр байтал нүдээ аниж, чихээ таглаж өнгөрөөчихөөд үерт автчихлаа гээд бохиртойгоо холилддог нь нууц биш. Түүнийг нь бид татвар төлөгчдийн мөнгөөр цэвэрлэж, ариутгах нь байдаг л юм шиг зүйл болоод байгаа нь харамсалтай.

Нөгөөтэйгүүр, зарим нэг холбогдох албаныхантай нь үгсэж байгаад ч юм уу үерийн аманд бууж болохгүй гэж сануулсаар байтал зөвхөн өөрийгөө бодоод голдиролыг нь өөрчилж барилга байгууламж барьсан тохиолдол ч байна. Ийм тохиолдолд албан ёсоор зөвшөөрлөө авчихсан ойр орчмынх нь хүмүүс хохироод үлдэж байх жишээтэй. Энэ ажлыг иргэд л өөрсдөө хийж байна шүү дээ.

-Тэгвэл зориулалтын бус газарт орон сууц барих зөвшөөрөл авчихсан компаниудын буруугаас болж хохирч байгаа иргэдийн асуудлыг яах вэ. Тухайлбал, танай дүүрэгт дулааны асуудлаа шийдүүлж чадахгүй хохирч байгаа иргэд маш их байна билээ. Үүний буруутан нь хэн юм бэ?
-Энэ бол дүүргийн эрх мэдлээс давчихсан асуудал л даа. Гэхдээ таныг асуусан учир би энэ асуултад хариулъя. Ер нь бол аливаа зүйл хот төлөвлөлттэй уялдаж явах учиртай. Өнөөдөр бид хэрэглэж байгаа дулаанаасаа бага дулааныг үйлдвэрлэж байгаа. Үүнийгээ харгалзаж үзэхгүйгээр маш их хэмжээний барилга барих зөвшөөрлийг олгочихсон нь асуудал үүсгээд байгаа юм. Эдний ихэнх нь орон сууцны зориулалттай байгаа. Дулааныхаа техникийн нөхцлийг аваагүй атлаа тухайн компаниуд нь аль хэдийнэ барилгаа бариад эхэлчихдэг. Гэтэл улсын хэмжээнд хэчнээн цэцэрлэг, сургууль, эмнэлэг барих шаардлагатай байгаа билээ.

Нөгөөтэйгүүр, бид зөвхөн дулаан гэлтгүй цахилгааны дутагдалд ороод байгаа. Цахилгаанаа өвлийн улиралд ОХУ-аас худалдаж авч байгаа гээд бод л доо. Үүнээс болоод дулааны зөвшөөрөл илүү үнэд орж байх жишээтэй. Иймэрхүү асуудалтай холбоотой гомдлууд дүүргийн хэмжээнд нэлээд ирж байна. Гэтэл харамсалтай нь манай дүүргийн хаана, ямар барилга барих зөвшөөрөл олгосныг бид мэддэггүй. Тэрхүү зөвшөөрлийг олгохдоо дүүргээс ямар ч санал авдаггүй. Төвийн системд холбогдсон газрын зөвшөөрлийг нийслэлийн Газрын албанаас өгдөг. Газраа авсныхаа дараа скиз зургаа нийслэлийн Хот төлөвлөлтийн газраар батлуулна. Зургаа батлуулсныхаа дараа техникийн нөхцөл болон ажлын нөхцлөө батлуулах гэж дандаа нийслэл рүү ханддаг. Харин барилга барьсны дараа асуудал гарвал гомдол нь дүүрэг дээр ирдэг байх жишээтэй. Дүүрэг энэ бүх асуудалд ямар ч хамааралгүй байж байтал л энд тэнд зөвшөөрөлгүй барилга баригдаад эхэлдэг байхгүй юу.

Энэ бүх асуудлаас болж бид удаа дараа нийслэл рүү албан тоот хүргүүлдэг. Манай дүүргийн 26 дугаар хороолол болох “Баянмонгол”, “Кристал таун” зэрэг хороонд 15 мянга гаруй иргэн амьдардаг атлаа улсын нэг ч цэцэрлэг, сургуульгүй байна шүү дээ. Ингэж хот төлөвлөхөөр асуудал үүсэхгүй яах юм. Гэтэл Говьсүмбэр аймаг 15 мянган иргэнтэй байх жишээтэй.

Нөгөөтэйгүүр, манай дүүрэг 28 хороотойгоос есөн хороонд нь улсын цэцэрлэг огт байдаггүй. Бид Орон нутгийн хөгжлийн сангийн хөрөнгөнөөс 5-6 цэцэрлэг барих гээд газраа шийдчихээд байхад зөвшөөрлийг нь хөөцөлдөх нь жинхэнэ асуудал болж хувираад байна. Үүний тулд дөрөв орчим сар зарцуулах хэрэгтэй болчихоод байгааг юу гэж үзэх юм бэ. Иргэдийн мөнгийг иргэдэд нь зарцуулах гээд байхад асуудлыг хурдхан шийдээд өгчих хэрэгтэй байгаа юм.

-Энэхүү асуудлаа тодруулахгүй юу. Цэцэрлэг барих санхүүжилт болон газрынх нь асуудал шийдэгдчихээд байхад нийслэлээс зөвшөөрөл өгөхгүй байгаа гэсэн үг үү?
-Бид газрын асуудал болон санхүүжилтийн асуудлаа шийдчихээд энэ намартаа багтааж таван хороонд цэцэрлэгүүдийнхээ шавийг тавьж, ирэх хавар гэхэд ашиглалтад оруулахаар төлөвлөж байсан юм. Гэтэл цэцэрлэг барих бүх зөвшөөрлийг нийслэлээс өгнө. Зураг болон техникийн нөхцлөө батлуулахын тулд маш их хүнд сурталтай тулгарч байна. Энэ хэрээрээ цаг хугацаа алдаж байна. Нийслэлийн барилгын инженерүүд нь “Ийм ч газарт барилга барьж болохгүй. Тийм ч хадаасаар барьж болохгүй” гээд удаагаад байгаа юм. Иймэрхүү асуудлыг хурдхан шийдээд өгчихөж баймаар юм. Хүүхдүүдийн асуудал яригдаж байна шүү дээ.

-Энэхүү асуудлыг цаашид хэрхэн шийдвэл зохилтой гэж та харж байгаа вэ?
-Яваандаа асуудлыг шийдэх эрх мэдлийг дүүрэг цаашлаад хороонд нь өгөх хэрэгтэй байгаа юм. Мэдээж үүний тулд тодорхой хэмжээний хяналт, тавих шаардлагыг нь сайжруулаад үнэлэлт, дүгнэлт өгөх эрхтэй болгох нь зүйн хэрэг. Сансарын тунелийн нэг цэг дээр л гэхэд 30 цэнгээний газар байх жишээтэй. Дүүргийн Засаг дарга, нэг ч мэргэжилтэн архи борлуулах зөвшөөрлийг өгдөггүй учир л архидалтыг дэмжээд байгаа хэрэг болчихож байгаа юм. Бүх эрхийг нийслэлээс өгч байна. Бид энд “Болиоч, хориоч” гэж мянга хашгираад, албан бичиг явуулаад ямар ч нэмэргүй байна. Манай ИТХ-ын төлөөлөгч агсан С.Наранбаатар тэмцэж явсаар байгаад тэндэхийн нэлээд хэдэн цэнгээний газрыг хаалгасан. Гэтэл өнөөдөр яаж байна. Бүгдийг нь нээчихсэн байна. Үүнээс болоод “Бүх зөвшөөрлийг нийслэлээс өгч байгаа ийм тохиолдолд дүүрэг гэж байх ямар хэрэг байна” гэж хүмүүс шоолж байна шүү дээ. Өөрөөр хэлбэл бид зовлон сонсогч, дамжуулагчийн үүрэг гүйцэтгээд байгаа юм.

-Баянзүрх дүүргийн Засаг дарга Д.Пүрэвдаваа гэж ямар хүн бэ гэдгийг мэдэх нэгэн байхад мэдэхгүй нэгэн ч байгаа. Та өөрийгөө танилцуулахгүй юу. Ямар хүн Баянзүрх дүүргийн Засаг дарга болсон нь сонин байх гэж бодож байна?
-Миний хувьд хувийн салбарт олон жил ажилласан. Янз бүрийн компанид ажиллаж, өөрөө ч гэсэн компани удирдаад явж байлаа. Баянзүрх дүүргийн Ардчилсан намын даргын сонгуульт ажлыг 2010 оноос хойш хашиж байгаа. Сонгуулийн тухай хуулийн мөрдөгдөж байгаа зарчмын дагуу олонхи болсон нам нь Засаг даргаар өөрийн хүнийг тавина гэсэн зарчмаар л Засаг дарга болсон.

Мэдээ орсон цагаасаа эхэлж Баянзүрх дүүрэгт ажиллаж амьдарч байгаа хүн. Тиймээс л дүүргээ ардчилсан зарчмаар хөгжүүлэх нь зүйтэй гэж өөрийнхөө сонголтыг хийж Ардчилсан намд элсэж, олон жилийн сонгуульд оролцсон. Манай дүүргийн нам Орон нутгийн хурлын 2012 оны сонгуулиар мөрийн хөтөлбөрөө боловсруулж, иргэдийнхээ дэмжлэгийг авч чадсанаар ялалт байгуулсан.

-Ярилцсанд баярлалаа. Танд амжилт хүсье.

Р.Сарангоо