-Сүүлийн үед эрүүл мэндийн салбарын шинэчлэлийн ажил нэлээд хийгдэж байгаа. Энэ талаар тодруулаач?
-Эрүүл мэндийн салбарын шинэчлэл их өргөн цар хүрээтэй хийгдэж байна. Өнгөрсөн оны аравдугаар сард эрүүл мэндийн сайдын 375 дугаар тушаал гаргаж, салбарын суурь шинэчлэл, эрүүл мэндийн тогтолцоонд иргэдийн эмнэлгийн тусламж үйлчилгээ авахад саад болж байгаа үзүүлэлтүүдийг засч, залруулах шинэчлэлийн бодлогоо гаргасан. Тухайлбал, нэн түрүүнд хүлээлгэх чирэгдлийг бууруулъя, эмнэлгийн байгууллагуудад яаралтай тусламжийн цэг тасгуудыг байгуулъя, төвлөрлийг сааруулж, нэг эмнэлэгт биш дүүрэг, аймагт төвлөрлийг бий болгохыг зорьж байна.

Нөгөөтэйгүүр эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний чанар аюулгүй байдлыг сайжруулахыг салбарын шинэчлэлийн гол бодлого болгосон. Салбарын түүхэнд анх удаа эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний чанарын маш том үндэсний хэмжээний судалгааг ЭМШУ ИС-иар хийлгүүлсэн. Үүнээс үндэслэн эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний чанарын үндсэн таван үзүүлэлтийг тогтоосон.

Тодруулбал,мэргэжлийн алдаа доголдол, ёс зүйн зөрчлийг арилгуулах, эмнэлгийн дотоод халдвар дамжихаас сэргийлэх, эмнэлгийн мэс ажилбарууд, янз бүрийн оношилгоо эмчилгээний эрсдлээс сэргийлэх гэх мэтчилэн таван үзүүлэлтийг зорилго болгож, эдгээрийг бууруулахын төлөө ажиллаж байгаа нь эрүүл мэндийн салбарт гарч байгаа ахиц гэж хэлж болно.

-Эрүүл мэндийн салбарт гарч байгаа нүдэнд харагдахуйц ямар ахиц байна вэ?
-Эрүүл мэндийн салбарт олон ахиц гарч байгаа. Тухайлбал, энэ оны эхний есөн сарын байдлаар эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний толь болсон статистик мэдээлэл албан ёсоор гарсан байна. Энэхүү статистик үзүүлэлтээс харахад улсын хэмжээнд төрөлт өнгөрсөн жилийн мөн үетэй харьцуулахад 4000 мянгаар нэмэгдсэн байгаа.

Эх, хүүхэд, нярайн эндэгдэл бүгд буурсан үзүүлэлттэй гарсан. Хамгийн чухал нэг үзүүлэлт нь өнгөрсөн жилтэй харьцуулахад энэ онд улсын хэмжээнд нас баралт 831 тохиолдлоор, халдварт өвчин улсын хэмжээнд 6.7 хувиар буурсан. Түүнчлэн улсын хэмжээнд энэ онд 9333 хүнээр илүү олон хүн эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлсэн, 1.2 сая гаруй хүнийг амбулаторийн үзлэгт хамруулсан байна. Энэ мэт үзүүлэлт нь эрүүл мэндийн салбарт ахиц өөрчлөлт гарч байгаа гэдгийг нотлох томоохон шалгуур болж байна гэдгийг онцолж хэлье. Гэвч бидэнд засч, залруулах олон асуудал байгаа. Ер нь бид олон шинэчлэлийн бодлогыг хэрэгжүүлж байна. Харамсалтай нь бодлогууд маань ЭМЯ-аас гараад байгууллагууд дээр очоод гацчихаад байна.

-Үүнээс гарах гарц байна уу. Энэ талаар ямар нэгэн ажил хийж, хэрэгжүүлэх үү?
-Шинэчлэлийн бодлогыг хэрэгжүүлэх шатыг сайжруулах зайлшгүй шаардлагатай байна. Тиймээс бид өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд ЭМЯ-нд шинэчлэлийн бодлогыг сурталчилах сургагч багш нарыг бэлдсэн.

Өнөөдрөөс /өчигдөр/ эхлэн нийслэлийн эрүүл мэндийн байгууллагуудын ажилчдад шинэчлэлийн бодлогын сургалтыг явуулах гэж байна. Түүнчлэн шинэчлэлийн бодлогын хэрэгжилтийг эрчимжүүлэх зорилгоор энэ сарын 10-аас ирэх арванхоёрдугаар сарын 01-нийг хүртэл ЭМЯ-наас Нийслэлийн эрүүл мэндийн байгууллагуудад шалган туслах зөвлөх багийг явуулж ажиллуулна. Энэхүү баг нь эрүүл мэндийн салбарын шинэчлэлийн бодлого, Шинэчлэлийн Засгийн газраас хэрэгжүүлж байгаа “Эрүүл чийрэг Монгол хүн” хөтөлбөр, Эрүүл мэндийн сайд нийслэлийн захирагчтай хамтран байгуулсан үр дүнгийн гэрээ хэр зэрэг хэрэгжиж байгааг үнэлэх юм.

Ажлын хэсэгт сайдын зөвлөл гишүүд, ЭМЯ-ны ерөнхий мэргэжилтнүүд мөн мэргэжлийн салбар зөвлөл оролцсон 60 гаруй хүний бүрэлдэхүүнтэй. Ажлын хэсгийн гаргасан үр дүнг эрүүл мэндийн сайд, нийслэлийн Засаг даргын зөвлөлтэй хамтарсан хурлаар авч хэлэлцээд цаашдаа ямар арга хэмжээ авах эсэхийг шийднэ. Энэ мэтчилэн анхан шатны байгууллагууд дээр ЭМЯ-аас дэвшүүлсэн шинэчлэлийн бодлогын хэрэгжилтийн ажлыг тууштай явуулах гэж байна.

-Эрүүл мэндийн бодлогын сургалт зөвхөн нийслэлд явагдах юм уу?
-Эрүүл мэндийн бодлогын сургалт орон даяар явагдана. Ингэж байж бид нэгэн зэрэг ойлголттой болно. Анхан шатны байгууллагууд бодлого хэрэгжүүлэх мэдлэгтэй, ижил ойлголттой болно гэсэн үг. Түүнээс биш хэчнээн бодлого боловсруулаад үр дүн нь зорилтот бүлэгтээ хүрэхгүй бол энэ бодлого төдийлөн гарт баригдаж, нүдэнд үзэгдэх хэмжээнд үр дүнтэй болж чадахгүй. Тиймээс ч бид хэрэгжүүлэх нэгж байгууллага дээр анхаарч ажиллаж байгаа.

-Он дамжин баригдаж байгаа эрүүл мэндийн салбарын барилгуудын асуудал юу болж байна вэ?
-Салбарын барилга байшингийн асуудал хүнд байгаа. Тухайлбал, он дамжин ашиглалтад орохгүй байгаа олон барилга байна. Тиймээс ЭМЯ-ны зүгээс маш олон арга хэмжээ авсан. Засгийн газар, УИХ-ын байнгын хороонд хэлэлцүүллээ, төсвийн ерөнхий захирагчийн хувь дотоод аудитыг хийлгэж, гэрээг нь дүгнүүлсэн. Энэ мэт ажлын үр дүнд сая Ерөнхий сайдын захирамж гарч ажлын хэсгийг гаргаж, уг асуудлыг Засгийн газарт оруулахаар болсон. Би өөрөө биечлэн бүх гүйцэтгэгчтэй уулзаж, барилгын ажлыг хурдасгах талаар үүрэг даалгавар өгсөн. Харамсалтай нь яаж ч хичээгээд ирэх онд ашиглалтад орохгүй олон барилга байна.

-Эдгээр барилгуудын ашиглалтад орохгүй байгаа гол шалтгаан нь юу байна?
-Шалтгаан нь ерөөсөө л төсөв өртөг нь ихэсчихдэг асуудал. Зарим барилгын гэрээ нь олддоггүй. Хариуцсан гүйцэтгэгч эзэн нь алга болчихсон байх жишээтэй. Энэ мэт хариуцлагагүй олон зүйл байгаа болохоор бид долоон барилгын гүйцэтгэгч компанийг хууль хяналтын байгууллагад өгсөн. 10 гаруй гүйцэтгэгч компанид тодорхой хугацаа өгөөд ашиглалтад оруулахгүй бол хууль хяналтын байгууллага руу шилжүүлнэ гэсэн шаардлагыг тавилаа.

Хамгийн хүндрэлтэй асуудал нь зарим барилгын төсөвт өртөг хүрэлцэхгүй, зах зээлээ дагаад нэмэгдчихсэн байна. Тухайлбал, Яармагт баригдаж байгаа 19 тэрбум төгрөгийн өртөгтэй төрөх эмнэлгийг барьж байгаа гүйцэтгэгч компанийн зүгээс 14 тэрбум төгрөг нэмж өгвөл барьж дуусгана гэсэн шийдвэр гаргасан. Тэр 14 тэрбумыг бид хаанаас ч гаргаж чадахгүй байна. УИХ ч тэр Засгийн газар ч тэр шийдэж чадахгүй байна. Уг нь хуульд гүйцэтгэгч компанийн зүгээс аливаа байгууллагын барилгыг төсөвт өртөгийг 10, цаашлаад бүүр 30 хувиар нэмсэн нөхцөлд дахин тендер зарлаж, дуусгана гэж заасан байдаг. Тэр хүмүүсийн хүссэнээр төсөвт өртөгтэйгээ адилхан хэмжээний мөнгийг төлж, дахиж төсөвт өртөгөө нэмэгдүүлэх хүчин чадал өнөөдөр Монгол Улсын эдийн засагт байхгүй.

Ийм учраас Эрүүл мэндийн салбарт баригдаж байгаа барилга байшингууд бүхэлдээ түгжрэлд орчихоод байна гэж хэлж болно. Тухайлбал, ирэх онд ашиглалтад орох барилга бараг байхгүй. Учир нь он дамжсан барилгууд төсөвт хөрөнгө нь үндэслэлтэй, үндэслэлгүйгээр маш их хөөсрүүлчихсэн байдаг. Өөрөөр хэллбэл, өмнөх Засгийн газраас өвлүүлж өгсөн бэрхшээл, хүндрэлүүд олон байна.

-Тэгэхээр Түлэнхийн төвийн барилга ч гэсэн мөд ашиглалтад орох боломжгүй гэсэн үг үү?
-Түлэнхийн төвийн хувьд дэд бүтэц, дулааны техникийн нөхцлийг энэ жилийн төсөвт суулгаагүй байсан. Үүнтэй холбоотой зураг төсөлд өөрчлөлт орсон. Зураг төсөлд өөрчлөлт оруулаад тендер зарлах гэтэл анхны төсөвт хөрөнгөнөөсөө барих төсөв хэд дахин нэмэгдсэн байсан юм. Тэгэхээр ямар мөнгөө гаргаж өгөх вэ гэдгийг ямар ч сайд шийдвэр гаргаж чадахгүй хэмжээнд очоод байна. Засгийн газарт асуудлаа оруулсан. ЭЗ Х,БХБ, БШУ , Сангийн сайдуудтай мөн ярилцаж үзсэн. Тэгээд төсөвт хөрөнгө нь нэмэгдсэн барилгуудыг үргэлжлүүлэн бариулья гэхээр тендерийн хууль зөрчих гээд бантан шиг юм болоод байна. Тиймээс одоо байгаа мөнгөөр нь тендер зарласан байгаа.

-Сүүлийн үед эмч нарын хариуцлага алдсан үйлдлүүд их гарч байна хэмээн бухимдах хүн цөөнгүй байна. Тиймээс цаашдаа хариуцлага алдсан эмч нарт ямар арга хэмжээ авч ажиллах вэ?
-Өнөөдрийг хүртэл эмнэлгийн эмч, ажилчид иргэдийн эрүүл мэнд, амь насанд ямар нэгэн хохирол учруулахад уг асуудлыг шийддэг ямар ч эрх зүйн орчин байгаагүй. Энэ жилийн эмнэлгийн салбарын шинэчлэлийн бодлогод чанар, аюулгүй байдал эмнэлгийн алдааг бүртгэдэг болсноос хойш эмч нарын хариуцлага алдсан үйлдлүүд олны өмнө ил гардаг болсон. Өмнө нь нуугаад ил тод гардаггүй байсан.

Үүний дагуу яамнаас Эрүүл мэндийн ажилтны хариуцлагын даатгалын тухай хуулийг Засгийн газарт, дараа нь УИХ-д өргөн барих гэж байна. Учир нь эмнэлгийн ажилчид, эрүүл мэндийн салбарын мэргэжлийн хүмүүс тодорхой алдаа гаргах эрсдэл өндөртэй хүмүүс. Хийж байгаа ажлынх нь мөн чанар тийм байдаг. Мундаг байсан ч гэсэн хайхрамжгүй хандсанаас болоод ямар нэгэн байдлаар алдаа гаргахад хүрдэг хамгийн өндөр эрсдэлтэй мэргэжлийн тоонд ордог.

Уг асуудлыг бусад улс оронд ямар алдааг уг даатгалд хамруулах, хэдэн төгрөгийн нөхөн төлбөр олгох, ямар байдлаар иргэдийн хохирлыг барагдуулах эсэхийг зохицуулсан хууль байдаг. Тиймээс бид уг хуулийг боловсруулсан.

Ж.Отгонмягмар

Н.Удвал: Эрүүл мэндийн салбарт ирэх онд ашиглалтад орох барилга байхгүй
Tweet
Bolod.mn