Сансрын тухай газрын мөрөөдөл

2013-10-16

Набар овогт Цогийн Нандинбаатар /"Спайс Лаб" компанийн технологи хариуцсан захирал,

Цахим Өртөө Холбоо ТББ-ийн гишүүн/-ийн Гоодаль сэтгүүлийн эрхлэгч А.Амармэндтэй хийсэн ярилцлага

Нийслэлийн I дунд сургуулийг төгсөөд, багын хүсэл мөрөөдлөөрөө цөмийн физикч болохоор МУИС-д суралцаж байхдаа Японы Засгийн газрын тэтгэлэгт хамрагдан, арлын оронд програм хангамжийн чиглэлээр суралцсан Нандинбаатар оюутан байхдаа Японд хиймэл дагуул хөөргөх үйл явцтай танилцаж, тэр цагаас сансар огторгуй, хиймэл дагуулыг ихээхэн сонирхох болжээ. Сургуулиа дүүргээд Японд монголчуудынхаа хамтаар мэдээллийн технологийн компани байгуулан хэсэг хугацаагаар ажилласан тэрбээр өдгөө Швед улсад мэргэжлээрээ ажиллахын зэрэгцээ монголын технологийн салбарт дэвшил гаргах хүсэл, сансар огторгуйг сонирхох мөрөөдөлдөө хөтлөгдөн найзынхаа хамтаар “Спэйс Лаб” хэмээх компани байгуулан ажиллаж байна.

“Энгийн хүний нүдээр харахад сансрын салбарт ажиллах нь амаргүй санагддаг. Гэхдээ сүүлийн хэдхэн жилийн дотор энэ салбар маш хурдацтай хөгжиж байна. Урьд нь улс гүрнүүд тодорхой бодлоготойгоор ордог байсан энэ салбарт өнөөдөр хувийн компаниуд, хувь хүмүүс ч ажиллах боллоо. Тэднээс дутах зүйл бидэнд байхгүй шүү дээ” гэж тэр ярьсан. Монгол хүний ухаанаар хиймэл дагуул бүтээх зорилгоор “Спэйс Лаб” компаниа байгуулсан хоёр залууд хүний нөөц, эд анги, тоног төхөөрөмжийн дутагдалтай байдал гээд бэрхшээл мундахгүй. Гэхдээ хамгийн том бэрхшээл нь монголын нийгэм дэх хиймэл дагуулын талаарх буруу ойлголт гэнэ.

Нандинбаатар “Хиймэл дагуулын талаарх нийтийн мэдлэг маш дутмаг байна. Хиймэл дагуул гэнгүүт пуужин хөөргөх нь гэж ташаа ойлгодог. Ийм зүйл хийнэ, хэвлэлийн бага хурал зарласан гээд ярихад эхэн үед найзууд хүртэл итгэдэггүй байлаа. Одоо хүмүүс энэ талаар бага сага ойлголттой болж л байна. Энэ хөрсөн дээр хиймэл дагуул бүтээх технологийг нутагшуулах нь бидний дараагийн зорилго” хэмээв. Хиймэл дагуулын талаарх судалгааг хоёр ангилдаг аж. Эхнийх нь, хиймэл дагуул бүтээх технологийн судалгаа, хоёр дахь нь хиймэл дагуулаас авсан мэдээлэлдээ түшиглэн судалгаа хийх. Одоогоор Монголд хоёр дахь чиглэл нь л хөгжиж байна.

“Зөвхөн хиймэл дагуул гэлтгүй өөр чиглэлээр ч гэсэн гадаадад нарийн мэргэжил эзэмшсэн залуус Монголдоо ирээд юм хийе гэхээр түүнийг нь ойлгох хүн цөөн. Өнөөдөр манай бизнесийн салбарынхан зөвхөн өнөө маргаашаа л харж амьдарч байна. Гадаадаас нэг бүтээгдэхүүн оруулж ирээд зарахыг дотооддоо бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэхээс илүүд үздэг. Үйлдвэрлэлээс илүү үйлчилгээний салбарт ажиллахыг хүсдэг. Хуримтлал үүсгэсэн хүмүүс нь хангалттай боловсролтой биш байгаатай энэ бүхэн холбоотой болов уу. Тийм болохоор хөрөнгийн зах зээл, хеджфандууд хөгжих ёстой байх. Уг нь өндөр боловсрол эзэмшчихсэн, элдэв янзын санаа толгойдоо эргэлдүүлсэн залуус олон байна. Тэдэнд уул уурхайгаас орж ирж байгаа мөнгөнийхөө 0,1 хувиар ч хамаагүй дэмжлэг үзүүлж, технологийг нутагшуулах алхмуудыг хийх хэрэгтэй” хэмээн тэр ярив.

Нандинбаатар дэлхийн зах зээлд Монгол гэсэн шошготой бүтээгдэхүүн гаргадаг олон улсын компани буй болоосой гэж хүсдэг. Тийм ч учраас “Спэйс Лаб” төслөө эхлүүлсэн. “Монгол, монгол гэж чээжээ дэлдэх хэрнээ энэ гээд дэлхий ертөнцөд үзүүлчих бүтээлгүй л байна, бид. Олимпоос л хэдэн медаль авлаа. Гэхдээ энэ бол гайхалтай амжилт бас биш. Дотроо хөөсөрсөн энэ их хөөсөө гадагшаа л гаргамаар байна. Одоогоор глобаль компаниудад ажилладаг монгол залуус байгаа ч яг монголын глобаль компани алга” гэж тэр ярьсан.

Хиймэл дагуулыг сансарт туршдаг ч бүтээх үйл явцад нь механик, электроник, програм хангамж гээд бидний өдөр тутамдаа хэрэглэдэг салбар шинжлэх ухаанууд ашиглагддаг. Тиймээс Нандинбаатар хиймэл дагуул бүтээх энэхүү төслөө Монголд бүтээлч инженерүүд бэлтгэгдэх үндэс суурь болно гэдэгт итгэдэг аж. “Яагаад бүтээлч гэж тодотгож байна вэ гэхээр, Монголоор дүүрэн инженер байгаа ч тэднээс шинэ бүтээл гаргадаг нь цөөхөн. Нэгэнт сансарт туршигдах төсөл дээр ажилласан хүмүүс дараа нь бусад салбар руу ороход ч амархан байх болно” гэв.

Хиймэл дагуулыг харилцаа холбооны, тандалт судалгааны гэж хоёр ангилдаг бөгөөд манай Засгийн газрын баталсан үндэсний хөтөлбөрийн дагуу бүтээгдэх хоёр хиймэл дагуулын нэг нь харилцаа холбооны зориулалттай байх бол хоёр дахь нь хот тохижилт, газрын гадаргын зураг авах зориулалттай тандалт судалгааны хиймэл дагуул байх аж. Тэгвэл “Спэйс Лаб”- ийнхан ногоон цөлжилт, ургацын бойжилтыг хянах зориулалттай хиймэл дагуул бүтээхээр зорьж байна. “Хойд мөсөн далайг хянаж, хайлж дуусах хугацааг нь тодорхойлдог японы нэг компани байдаг. Тэд Энэтхэгийн далайгаар дамждаг тээвэрлэлтийг дулааны улиралд Хойд мөсөн далайгаар явуулж, тээвэрлэгч компаниудад цаг, мөнгөө хэмнэх боломж олгодог. Хиймэл дагуулд нь судалгааны лабораторио байрлуулаад хөөргөдөг, веб хостингтой адил хиймэл дагуулын хостингийн үйлчилгээ ч байна. Өнөөдөр ногоон цөлжилт гээд маш том асуудал байна. Ногоон цөлжилтийг хянах зорилготой олон байгууллага манай улсад бий. Гэхдээ тэдний судалгааны үр дүн 9-90 хувь хүртэл хэт зөрүүтэй байдаг. Яг агаараас авсан зурган дээр бүгдээрээ л ногоон харагддаг болохоор цөлжсөн эсэхийг нь ялгах аргагүй. Гэтэл ургамал нь ургах ёстой газраа ургадаггүй, эсвэл хогийн ургамал ургачихсан байдаг. Энэ мэт бодит хэрэгцээ бидэнд маш их байна” хэмээв.

2020 онд Ангараг гараг руу хүн илгээх сонгон шалгаруулалтын төсөлд ч тэр мэдүүлгээ явуулаад амжсан гэнэ. Уг төсөлд мэдүүлэг илгээсэн хэдэн зуун мянган хүнээс хоёрхон хүнийг сонгож, Ангараг гараг руу нисэх хөлгийн багт багтаах аж. Нэг нэгнийхээ үзэл бодол, санаа сэдэлд хүндэтгэлтэй ханддаг болчихвол үүнийг дагаад хөгжил ирэх байх хэмээн ярих Нандинбаатар өөрөөрөө бахархаж байсан үеийнхээ талаар “2008 оны Олимп болж байхад би Японд байгуулсан компанидаа ажиллаж байлаа. Н.Түвшинбаярын барилдсан өдөр бид яг маргааш нь дуусгах ёстой төсөл дээрээ ажиллаж байсан юм. Манайхан гарч алтан медалийн төлөөх барилдаан үзэхийг хүсч байгаа нь илт. Тэгээд би ажилчдаа явуулчихаад нэг япон ажилтантайгаа үлдээд, шөнөжин ажиллаж, маргааш өглөө нь төслөө дуусгаж байсан. Монгол хүн Олимпоос анхны алтан медалиа авахыг биеэр үзэж чадсангүй гэж тэр орой харамсаж суусан ч маргааш өглөө нь бахархах сэтгэл төрөөд сайхан байж билээ” хэмээн дурсав.