Mobile хувилбар
www.BOLOD.mn
Fact.mn | Miss.mn | Ord.mn | Choibalsan.mn |

Архив ангилал
ДЭЛГҮҮР ХУДАЛДААНЫ ТӨВ
» ДАА ХҮРЭЭ (95586)
» ДҮНЖИНГАРАВ ХТ (78993)
» Гранд плаза (73671)
» Боса (42110)
» БӨМБӨГӨР ХТ (73110)
» Замбала (58640)
» Метромолл (63432)
» Миний дэлгүүр (79015)
» Эвридэй (54504)
» Чансаа гутлын дэлгүүр (79263)
» Хар Хорин зах (62307)
» Хүчит Шонхор ХТ (71558)
» ТОСА ХТ (52132)
» Скай их дэлгүүр (47424)
» Сандэй плаза (65283)
» Нарантуул ОУХТ (74521)
» НАРАН ИХ ДЭЛГҮҮР (62348)
» НОМИН (69783)
» АЗ ХҮҮХДИЙН ИХ ДЭЛГҮҮР (53932)
» Оргил худалдааны төв (58524)
» Next Center (132344)
» E-mart (27907)
» БСБ (36189)
» БАРС ХТ (52080)
» UB MART (58846)
ДҮҮРЭГ ХОРОО
» Баянгол дүүргийн хүүхэд залуучуудын хөгжлийн газар (17128)
» БАГАНУУР (72620)
» ЧИНГЭЛТЭЙ (58560)
» ХАН УУЛ (68266)
» СҮХБААТАР (59736)
» НАЛАЙХ (61280)
» БАГАХАНГАЙ (51241)
» БАЯНГОЛ (65946)
» БАЯНЗҮРХ (76432)
» СОНГИНОХАЙРХАН (66117)
БАЙГУУЛЛАГА
» ГЛОБ ИНТЕРНЭШНЛ ТББ (51079)
» ГААЛЬ (74679)
» Барилгын хөгжлийн төв (4704)
» Засгийн газрын авто бааз ТӨҮГ (4972)
» ЗАМЫН ЦАГДАА (85085)
» ИНЕГ-МИАТ (90258)
» ММСУХ- Морин спорт (35193)
» Монголын Дарцын холбоо (50008)
» Монголын Залуучуудын Холбоо (83744)
» Монголын Үндэсний Бөхийн Холбоо (55851)
» МЭРГЭЖЛИЙН ХЯНАЛТ (81375)
» МСНЭ (48513)
» МОНГОЛЫН ЗОХИОЛЧДЫН ХОРОО (59697)
» МОНГОЛЫН ЦАХИЛГААН ХОЛБОО (58849)
» МОНГОЛЫН ХӨРӨНГИЙН БИРЖ (76383)
» МОНГОЛЫН САЙТЫН ХОЛБОО (70616)
» МОНГОЛЫН ОЮУТНЫ ХОЛБОО (60241)
» МОНГОЛ УЛСЫН ХҮҮХЭЛДЭЙН ТЕАТР (39225)
» МҮЭХ (56267)
» МҮХАҮТ (50955)
» МҮСХНХ (16679)
» МҮОНРТ (60626)
» Мэдээлэл технологи шуудан харилцаа холбооны газар (49161)
» ЭМНЕСТИ ИНТЕРНЭШНЛ ОУБ (34737)
» ШШГЕГ (53816)
» ШҮҮХ ПРОКУРОР (71970)
» Шударга өрсөлдөөн хэрэглэгчийн төлөө газар (75696)
» ЧИНГИС ХААНЫ ДЭЛХИЙН АКАДЕМИ (45077)
» Чөлөөт Бүс (52834)
» ЦЕГ (86512)
» Цахилгаан тээвэр (50654)
» ЦОГЦ ХАРИЛЦАА ТӨВ (59074)
» Цөмийн энергийн газар (54100)
» Хил хамгаалах ерөнхий газар (17761)
» Харилцаа Холбооны зохицуулах хороо (52928)
» ХХЕГ (48152)
» ХҮЧИРХИЙЛЛИЙН ЭСРЭГ ҮНДЭСНИЙ ТӨВ (53514)
» УБЦТС TЭЦ-4, 3 (72848)
» УМБГ (48058)
» Улсын мєрдєн байцаах газар (47814)
» УРЛАГ- УЛСЫН ДРАМЫН ЭРДМИЙН ТЕАТР (52568)
» УРЛАГ- УДБЭТ (49455)
» Ус сувгийн удирдах газар (16926)
» ТАГНУУЛ (85080)
» ТАТВАРЫН ЕРӨНХИЙ ГАЗАР (68908)
» ТӨМӨР ЗАМ (94437)
» Тээврийн төлөвлөлтийн хэлтэс (46141)
» Санхүүгийн зохицуулах хороо (17313)
» СОНГУУЛИЙН ЕРӨНХИЙ ХОРОО (56723)
» Сэргээн засалт, сургалт үйлдвэрлэлийн төв (30704)
» НИТХ (40298)
» Нийгмийн даатгал (52033)
» Нийслэлийн ЗДТГ (17022)
» Нийслэлийн газрын алба (20462)
» Нийслэлийн агаарын чанарын алба (47963)
» Нийслэлийн статистикийн газар (17960)
» НАББҮХ (45231)
» НҮБ (46140)
» Авлигатай Тэмцэх Газар (77959)
» Авто тээврийн газар (61170)
» ОБЕГ (63953)
» Оюуны өмчийн газар (14364)
» Үндэсний Дата Төв (44350)
» ҮТЕГ (45322)
» ҮНДЭСНИЙ НОМЫН САН (48228)
БАРИЛГА
» Гангар инвест (46287)
» ГАЗАР ХАШАА (75482)
» ГАНДИРС (33730)
» ГАНГАР ИНВЕСТ (51583)
» Барилгын материал (44559)
» БАЯСАХ ТРЕЙД (34723)
» БАРИЛГА-САЙН МЭДЭЭ (52238)
» БАРИЛГА-ҮНЭ ХАНШ (98813)
» БАРИЛГА (87301)
» ЖИГҮҮР ГРАНД (61403)
» ИХ ҮЙЛСИЙН ЭРЭЛД (34080)
» МУУ МЭДЭЭ (65047)
» ЭКО КОНСТРАКШН (57175)
» ШИНЭ БАЙР (73413)
» ЦАСТ ИМПЕКС (49720)
» УЛААНБААТАР ӨРГӨӨ (32461)
» Тахилт өндөр уул (45515)
» АЛТАЙ КОНСТРАКШН (59310)
» АВЗАГА ТРЕЙД (53011)
» Пума констракшн (48108)
БАРАА БҮТЭЭГДЭХҮҮН
» БҮТЭЭГДЭХҮҮН-АРХИ (74495)
» СЭЖИГТЭЙ БАРАА (70714)
БАНК САНХҮҮ
» ДААТГАЛ (46120)
» ГОЛОМТ (64068)
» ББСБ (47289)
» БАНК САНХҮҮ (75367)
» БАНК (51547)
» МУУ МЭДЭЭ (54941)
» МОНГОЛ ДААТГАЛ (45257)
» МОНГОЛ БАНК (79848)
» МОНГОЛ ШУУДАН (45486)
» ЭРЭЛ (45889)
» ЧИНГИС ХААН (45106)
» ХЗХ (49353)
» ХХБ (48926)
» ХАДГАЛАМЖ (53433)
» ХАС (50001)
» ХААН (64376)
» ХӨГЖЛИЙН БАНК (68329)
» УЛААНБААТАР БАНК (49085)
» ТРАНС (45409)
» ТӨРИЙН БАНК -ЗООС (66425)
» Тээвэр хөгжлийн банк (46144)
» САЙН МЭДЭЭ (48610)
» НАЙМАН ШАРГА (63700)
» АНОД (56092)
» ПРАЙМ ДААТГАЛ (30310)
» КАПИТРОН (45038)
» КАПИТАЛ (47614)
» ҮНДЭСНИЙ ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАЛТ (46057)
» ҮНЭ ХАНШ (61599)
БААР РЕСТОРАН ЦАЙНЫ ГАЗАР
» Дреам (45408)
» БААР- ДОРГИО (55688)
» Бусад (47359)
» ЗОЧИД БУУДАЛ (59414)
» Жура ресторан (44650)
» МЕТРОПОЛИС (34103)
» ЧАПЛИН РЕСТОРАН (31650)
» Цайны газар- БЭЭЖИН НУГАС (32763)
» Цайны газар- ХААН БУУЗ (33167)
» СТЕЛЛА (39739)
» СТРИНГС КЛУБ (31145)
» СӨҮЛ РЕСТОРАН (44571)
» АМРИТА (32479)
» The Bull (39320)
» RIVER SOUND (40646)
» Loving hut (38465)
» HOLLYWOOD (40785)
» САУН МАССАЖ (52964)
» SS клуб (42179)
ЗӨВЛӨГӨӨ
» БИЗНЕС ТӨЛӨВЛӨГӨӨ (606249)
» ЗУРХАЙ (1201149)
» ЗАР (812094)
» ЗӨВЛӨГӨӨ (1419032)
» ИРГЭНИЙ ЭРХ (53971)
» МАРКЕТИНГ МЕНЕЖМЕНТ (72981)
» ХИЧЭЭЛ СУРГАЛТ (82283)
» ХУУЛЬ (776849)
» ХООЛНЫ ЖОР (243587)
» СЕКС ЗӨВЛӨГӨӨ (97628)
» СУРГАМЖ (47097)
» СОНЖОО (119687)
» Сэтгэл зүй (678762)
» РЕКЛАМ БАЙРЛУУЛАХ (32130)
» ПИ АР (65170)
» РЕКЛАМ (56913)
МЭДЭЭ МЭДЭЭЛЭЛ
» ЛАВЛАХ (54291)
» Дартс (41971)
» ГЭМТ ХЭРЭГ (225608)
» ГАДААД МЭДЭЭ (1579525)
» ВИДЕО МЭДЭЭ (973230)
» БИЗНЕС МЭДЭЭ (683495)
» Их хуралдай (63720)
» МЭДЭЭ МЭДЭЭЛЭЛ (464086)
» МЭДЭЭ АЙМААР (162600)
» МЭДЭЭ ҮНЭ ХАНШ (110124)
» ЦУНАМИ (42051)
» Цөмийн хаягдал (42591)
» ХҮНИЙ ХӨГЖИЛ САН (63676)
» ХҮНС (44166)
» ФАКС МЭДЭЭ (45432)
» ФОТО МЭДЭЭ (1101183)
» УРЛАГ (1274152)
» ТЕХНОЛОГИ (1068479)
» ТВ МЭДЭЭ (57470)
» ТАНИН МЭДЭХҮЙ (80965)
» ТОДРУУЛГА (70766)
» СЕКС (1174661)
» СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ (64238)
» СУДАЛГАА (667242)
» СОНИН ХАЧИН (306633)
» СПОРТ (1280751)
» СКАНДАЛ (61137)
» НИЙТЛЭЛ (222883)
» НОЦТОЙ МЭДЭЭ (415961)
» Өвөр Монголын мэдээ (49570)
» NEWS /Russia/ (48049)
» NEWS /English/ (44991)
» NEWS /China/ (56718)
ЯРИЛЦЛАГА
» БИЗНЕС (1048871)
» УЛС ТӨР (1051517)
» УРЛАГ (1045442)
» СПОРТ (1045421)
» НИЙГЭМ (1046426)
ЯАМ
» ГАДААД ХЭРГИЙН ЯАМ (56183)
» Барилга хот байгуулалтын яам (25903)
» БСШУЯ (79983)
» БАТЛАН ХАМГААЛАХ ЯАМ (58626)
» БОАЖЯ (48013)
» Зам, тээврийн хөгжлийн яам (41605)
» ЯАМ (42615)
» ЭМЯ (64327)
» ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ ЯАМ (41799)
» Цахим хөгжил, харилцаа холбооны яам (4650)
» ХХААХҮЯ (43428)
» ХҮНС, ХӨДӨӨ АЖ АХУЙ, ХӨНГӨН ҮЙЛДВЭРИЙН ЯАМ (38884)
» Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яам (46491)
» Соёлын яам (3621)
» САНГИЙН ЯАМ (43776)
» ҮХЯ (30187)
» ХЗДХЯ (39255)
ЭРҮҮЛ МЭНД
» ЙОНСЕЙ эмнэлэг (48627)
» ГЯЛС ТӨВ (36769)
» ГАРЬД МАГНАЙ эмнэлэг (44218)
» МОНОС (47722)
» Мөнх-Үйлстэн (38309)
» ЯТТ 103 (43002)
» ЭМДЕГ (6952)
» ЭМИЙН САН (62672)
» ЭМНЭЛЭГ-АЧТАН (43179)
» ЭМНЭЛЭГ (74907)
» ЭМ БЭЛДМЭЛ (51714)
» ЭХ НЯЛХАС (50644)
» ЭРYYЛ МЭНД (127780)
» ЭРҮҮЛ МЭНД ЗӨВЛӨГӨӨ (154701)
» Шинжлэх ухаан (39303)
» Халдварт Өвчин Судлалын ҮТ (44583)
» ХАВДАР СУДЛАЛ (42113)
» УЛАМЖЛАЛТ АНАГААХ (36976)
» УЛААН ТУУЗ эмнэлэг (45028)
» СЭТГЭШГҮЙ эмнэлэг (40181)
» СОНГОДО эмнэлэг (48905)
» ЁН МЭЛМИЙ эмнэлэг (34169)
ШИНЭ НОМ
» ШИНЭ НОМ (879856)
» НОМ (55976)
Шинэ 8 ангилал
» Ярилцах цаг (6773)
» Энтертаймент (21914)
ШАР МЭДЭЭ
» ШАР МЭДЭЭ (1101690)
ХҮМҮҮС
» Д.Дагвадорж /сумоч/ (70107)
» Д.Сумьяабазар /бөх/ (53000)
» ГАДААД ХҮМҮҮС (76788)
» БОЛОД.М Утга зохиол (63750)
» БОЛОД.М Нийтлэл (58541)
» ИЛТГЭЛҮҮД (52197)
» ИРГЭДИЙН ЗАХИДАЛ (858602)
» ЯРИЛЦЛАГА (1188818)
» Ц.Мянганбаяр (53938)
» ХҮМҮҮС-ТҮҮХ НАМТАР (159310)
» ХҮМҮҮС (1108967)
» ХҮНИЙ АМЬДРАЛ (121008)
» ТӨРИЙН ХУТГУУР (75555)
» Тэр хэн бэ? нэвтрүүлэг (15337)
» СЭЖИГТЭЙ ХҮМҮҮС (113132)
» С.Жавхлан /дуучин/ (57548)
» ОДДЫН АМЬДРАЛ (1107661)
УЛС ТӨРЧ
» Лу.Болд (47404)
» Л.Гантөмөр /АН/ (45948)
» Л.Гансүх АН (44964)
» Л.Гүндалай АН (48222)
» Д.Лүндээжанцан /МАН/ (43847)
» Д.Дондог (39668)
» Д.Дорлигжав /АН/ (46170)
» Д.Дамба-Очир (43810)
» Д.Дэмбэрэл /МАН/ (48337)
» Д.Ганхуяг (45160)
» Д.Балдан-Очир (44181)
» Д.Батбаяр /АН/ сумоч (56574)
» Д.Бат-Эрдэнэ /Ажнай/ (43742)
» Д.Зоригт /МАН/ (52923)
» Д.Зоригт /АН/ (41070)
» Д.Загджав МАН (44638)
» Д.Идэвхтэн /МАН/ (41849)
» Д.Энхбат /Ногоон нам/ (51695)
» Д.Эрдэнэ-Бат /АН/ (42592)
» Д.Хаянхярваа (44601)
» Д.Тэрбишдагва (47869)
» Д.Нямхүү (42945)
» Д.Амарбаясгалан /МАН/ (38974)
» Д.Арвин (47412)
» Д.Одбаяр /МАН/ (44480)
» Д.Одхүү АН (43758)
» Д.Очирбат (44223)
» Д.Оюунхорол /МАН/ (45547)
» Г.Батхүү АН (51034)
» Г.БАЯРСАЙХАН (48060)
» Г.Занданшатар /МАН/ (46927)
» Г.Мөнхбаяр (46006)
» Г.Шийлэгдамба МАН (43032)
» Г.Уянга (48615)
» Бадмаанямбуу. Бат-Эрдэнэ /МАН/ (64495)
» Баабар (45338)
» Батж.Батбаяр /АН/ (47525)
» Б.Баттулга (38873)
» Б.Жаргалсайхан /БНН/ (57320)
» Б.Чойжилсүрэн (52288)
» Б.Наранхүү АН (41146)
» Б.Нямтайшир (43663)
» З.Энхболд (50350)
» З.Алтай (45987)
» Ж.Батзандан (45924)
» Ж.Батсуурь (45465)
» Ж.Бат-Эрдэнэ (44621)
» Ж.Мөнхбат /МАН/ (45154)
» Ж.Энхбаяр (47354)
» Ж.Цолмон /ЭМЯ/ (47525)
» Ж.Сүхбаатар /МАН/ (42591)
» М.Зоригт / ИЗН/ (47028)
» М.Энхболд МАН (49057)
» М.Энхсайхан (49598)
» М.Сономпил (38774)
» Я.Батсуурь (41197)
» Э.Батүүл (70908)
» Э.Мөнх-Очир (42939)
» Ш.Сайхансамбуу (53941)
» Ч.Хүрэлбаатар (44982)
» Ч.Улаан (48161)
» Ч.Сайханбилэг (50220)
» Ц.Даваасүрэн (46192)
» Ц.Дашдорж (42645)
» Ц.Батбаяр /МАН/ (48627)
» Ц.БАЯРСАЙХАН (42404)
» Ц.Жанлав МАН Дорнод (32570)
» Ц.Мөнх-Оргил /МАН/ (47789)
» Ц.Элбэгдорж АН (72677)
» Ц.Шинэбаяр (48431)
» Ц.Шаравдорж /МАН/ (43851)
» Ц.Цэнгэл (44487)
» Ц.Сэдванчиг (41865)
» Ц.Нямдорж МАН (56613)
» Ц. Оюунгэрэл (52538)
» Х.Болорчулуун (40553)
» Х.Бадамсүрэн (40854)
» Х.Баттулга АН (55791)
» Х.БАДАМСҮРЭН (40781)
» Х.Жекей (41956)
» Х.Тэмүүжин /АН/ (74104)
» Х.Наранхүү (42673)
» УЛС ТӨРЧ (69626)
» У.Барсболд /МАН/ (40005)
» У.Хүрэлсүх МАН (50518)
» Т.Ганди (52032)
» Т.Бадамжунай /МАН/ (47481)
» Т.Энхтайван (38596)
» Сү.Батболд (48711)
» Су.Батболд МАН (45396)
» С.Ламбаа /АН/ (44811)
» С.Дэмбэрэл /ТАНХИМ/ (45290)
» С.Ганбаатар (45956)
» С.Баяр МАН (61563)
» С.БАЯРЦОГТ /АН/ (57635)
» С.Бямбацогт (47858)
» С.Эрдэнэ АН (50903)
» С.Оюун (49190)
» Р.Гончигдорж (51395)
» Р.Содхүү (45431)
» Р.Раш (45167)
» Р.Амаржаргал /АН/ (50306)
» Н.Ганбямба (44728)
» Н.Болормаа (46691)
» Н.Батбаяр /АН/ фортуна (56858)
» Н.Баяртсайхан (40909)
» Н.Энхбаяр (78530)
» Н.ЭНХБОЛД (46426)
» Н.Удвал МАХН (45753)
» Н.Номтойбаяр МАН (56725)
» Н.Алтанхуяг АН (55781)
» А.Мөнхбат МЗХ (39701)
» А.Тлейхан (40111)
» Ё.ОТГОНБАЯР (52366)
» О.Магнай (44247)
» О.Чулуунбилэг /АН/ (36695)
» О.Чулуунбат (44859)
» П.Алтангэрэл АН (45755)
» Ө.Энхтүвшин МАН (44479)
» Ч.Ганхуяг (46587)
УЛС ТӨР
» ЕРӨНХИЙЛӨГЧ (76170)
» ЕРӨНХИЙ САЙД (70635)
» Гал үндэстэн (44206)
» БХЯ Цэрэг (41494)
» ЗАСГИЙН ГАЗАР (79779)
» ЗАСАГ ДАРГА (41117)
» ИРГЭНИЙ ХӨДӨЛГӨӨН (49490)
» МАХН /new/ (45905)
» МҮАН нам (37877)
» ЭЛЧИН (42224)
» УЛС ТӨР (1409068)
» УИХ-дарга (57910)
» УИХ (67348)
» Төлбөртэй (23142)
» Тєрийн ордон (43931)
» Нам- Монголын консерватив нам (27469)
» НАМЗХ /МАСЗХ/ (41399)
» НАМОХ /МАСОХ/ (38338)
» НАМ-ИРГЭНИЙ ЗОРИГ (42213)
» НАМ-НН (38296)
» НАМ- АРДЧИЛСАН НАМ (87514)
» НАМ - МАН (63705)
» НАМ (77075)
» ҮНДСЭН ХУУЛИЙН ЦЭС (41333)
» Өргөдлийн байнгын хороо (20774)
УУЛ УУРХАЙ
» ДАРХАНЫ ТӨМӨРЛӨГИЙН ҮЙЛДВЭР (44442)
» ДОРНОТ УРАНЫ ОРД (41356)
» ГАШУУН СУХАЙТ (40080)
» ГАЦУУРТ ХХК (48481)
» БАГАНУУР УУРХАЙ (48144)
» БАГАНУУР (41328)
» БОРОО ГОУЛД (49537)
» БОРОО ОРД (40032)
» БҮРЭН ХААН ОРД (30114)
» МАРДАЙ (46084)
» МАК /МОНГОЛ АЛТ/ (50876)
» МОНГОЛРОСЦВЕТМЕТ (43542)
» МОНГОЛ ГАЗАР (40132)
» МОНГОЛ 999 (39034)
» ЭМЭЭЛТ МАЙНЗ (32163)
» Энержи ресурс (44645)
» ЭРДЭНЭТ (72229)
» ЭРДЭНЭС МЖЛ (40635)
» ЭРДЭНЭС ТАВАНТОЛГОЙ (66942)
» ШИВЭЭ ОВОО ОРД (49784)
» Чалко (36800)
» ЦАЙРТ МИНЕРАЛ (31089)
» ЦАГААН СУВАРГА (42654)
» ХАН РЕСОРСЕЗ Инк (39451)
» ХӨШӨӨТИЙН УУРХАЙ (121053)
» УУЛ УУРХАЙ (100512)
» УРАН (43451)
» Тавантолгой Түлш ХХК (21934)
» Тавантолгой төмөр зам (16288)
» ТАВАНТОЛГОЙ (78554)
» ТӨМӨРТЭЙН ОВОО (43091)
» ТӨМӨРТЭЙН ОРД (45053)
» РИО ТИНТО (48518)
» НИНЖА (43066)
» Нийтлэлч Болормаа (23605)
» НАРИЙН СУХАЙТ (39931)
» АЙВЕНХОУ МАЙНЗ (39747)
» АЛТАНДОРНОД МОНГОЛ (59749)
» АДУУНЧУЛУУН ХК (39681)
» АЖНАЙ (45564)
» АШИГТ МАЛТМАЛ (44982)
» Арева “Кожеговь” (36569)
» ОЛОН ОВООТ (47186)
» ОЮУТОЛГОЙ (114982)
» ПЕТРО ЧАЙНА ДАЧИН ТАМСАГ (61140)
» ПОЛО РЕСОУРСЕС (29927)
УРАН ЗОХИОЛ
» ДУУНЫ ҮГ (83358)
» ЗҮЙР ЦЭЦЭН ҮГ (73405)
» ШИНЭ ДУУ (70744)
» ШҮЛЭГ (159017)
» ХАЙРЫН ЗАХИДАЛ (49513)
» ХYYХДИЙН ЗОХИОЛ (52762)
» УТГА ЗОХИОЛ (60230)
» ТЭМДЭГЛЭЛ (61235)
» ТҮҮХ (78357)
» АФОРИЗМ (105492)
» АРДЫН УРАН ЗОХИОЛ (52761)
» ОНИГОО (950169)
» ОНЬСОГО (58407)
» ӨГҮҮЛЛЭГ (1118552)
СОНГУУЛЬ
» СОНГУУЛЬ (89703)
НИЙГЭМ ЭДИЙН ЗАСАГ
» БАЙГАЛ ОРЧИН (103831)
» БАЯР НААДАМ (100802)
» ЭДИЙН ЗАСАГ-ДЭЛХИЙ (60949)
» ЭДИЙН ЗАСАГ (1275942)
» ШИНЖЛЭХ УХААН (54789)
» ШАШИН (1123505)
» ХУВЬЦАА (47712)
» УЛААНБААТАР ХОТ (130640)
» ТАТВАР (45469)
» НИЙГЭМ (1225853)
» ОЮУТАН (62272)
» ОРОН НУТАГ (82490)
АЙМАГ
» Дорноговь (56365)
» ДУНДГОВЬ (69323)
» ДАРХАН УУЛ (85763)
» ДОРНОД (72910)
» Говьсүмбэр (49809)
» ГОВЬ-АЛТАЙ (76906)
» Баян-Өлгий (62177)
» БУЛГАН (63313)
» БАЯНХОНГОР (74140)
» ЗАВХАН (63756)
» ЭРДЭНЭТ (51681)
» ХЭНТИЙ ӨНДӨРХААН (77557)
» ХОВД (67234)
» ХӨВСГӨЛ (82298)
» Увс (76593)
» ТӨВ (49830)
» СЭЛЭНГЭ (65824)
» АРХАНГАЙ (55308)
» ОРХОН (55194)
» ӨМНӨГОВЬ (74070)
» Өвөрхангай (64094)
» СҮХБААТАР (62372)
АГЕНТЛАГ
» Мал эмнэлгийн ерөнхий газар (4532)
КОМПАНИ
» Дацан трейд (45123)
» ДЭВШИЛ (30234)
» ДАШВААНЖИЛ (46879)
» ДОНШИН (43130)
» ГОВЬ (46738)
» ГОЁО (32647)
» Витафит (45489)
» Витсамо Фрутт Жүүс ХХК (51275)
» Вагнер Ази (49726)
» ВОЯАЖ (32417)
» БИШРЭЛТ (43017)
» БИТ ХЭВЛЭХ (29187)
» Боорчи (50142)
» БУЯН ХОЛДИНГ (34751)
» БАМБУУШ (30481)
» БYТЭЭГДЭХYYН-КОКА КОЛА (31300)
» Бөхбат (46791)
» БӨXӨГ (29465)
» Зиг Заг (30465)
» ЖЕМ (49434)
» ЖИ МОБАЙЛ (57382)
» Жигүүр гранд (62948)
» ЖУУЛЧИН (30247)
» ЖАСТ ОЙЛ ШТС (52769)
» ИММО ТРЕЙД ХХ (42720)
» Имарт (15363)
» Изинис Эйрвэйс (49792)
» Их-Өвөр (55153)
» МИГ даатгал (44412)
» Монгол газар (55796)
» Монгол Шилтгээн ХК (47593)
» Монгол тамхи СО ХХК (53779)
» Мон-ад (44652)
» Мон Эн Ко (64575)
» Макс групп (56152)
» МЦХ, МОНГОЛ ШУУДАН (46056)
» МАХ ИМПЕКС (53312)
» МАК (63062)
» МОБИКОМ (76509)
» МОНДАВС ХХК (35733)
» МОНГОЛ МАХ ЭКСПО (32776)
» МОНФРЭШ (50928)
» МОНСУДАР (29707)
» МОНРОУД (42494)
» МОННИС (49002)
» МОН УРАН (60939)
» Мөнхийн үсэг (43819)
» ЮНИТЕЛ (67984)
» ЭДМОН (32255)
» ЭРЭЛ ХХК (45598)
» ШУНХЛАЙ ШТС (50116)
» Хамо (40957)
» Хаан хүнс хк (47803)
» ХОС ГАРЬД ХХК (33336)
» Хүннү-Эйр (46577)
» УЛУСНЭТ (29747)
» УЛААНБААТАР ПРИНТ (31625)
» УРЛАХ ЭРДЭМ ХЭВЛЭХ (31639)
» ТЭСО (14241)
» ТАЛХ ЧИХЭР (54915)
» ТАВАН БОГД (44341)
» Тэнгэр даатгал (42560)
» Тэнүүн-Огоо (44056)
» СББ (45136)
» Синчи-Ойл (58440)
» Саун- ТҮНДЭМҮН (35813)
» СЭЖИГТЭЙ БАЙГУУЛЛАГА (69606)
» СОДМОНГОЛ ШТС (60978)
» СОЁМБО ХЭВЛЭХ (32660)
» СКАЙТЕЛ (48507)
» СҮҮ ХК (55298)
» НОМИН ХОЛДИНГ (53149)
» АЛЕЙСК ИМПЕКС- Алейка гурил (35200)
» АЛТАЙ КАШМЕР (35835)
» АЛТАН ТАРИА (54284)
» АДМОН (30822)
» Алко групп (43647)
» Алтай Констракшн (44597)
» Алтай хүдэр (45337)
» АЭРОМОНГОЛИА ХХК (45944)
» АТАР ӨРГӨӨ (54294)
» АСА групп (43038)
» АПУ (58606)
» ОБ КАПИТАЛ (30357)
» ПЕТРОВИС НИК ШТС- (68850)
» КОМПАНИУД (52642)
» UFC (61790)
» Prophecy resource (51551)
» ӨГӨӨЖ (45258)
» Ospring (30195)
» MАГНАЙ ТРЕЙД ШТС (53527)
» MILL HOUSE-АТАР ГУРИЛ (38906)
» MCS (74067)
BOLOD STUDIO
» Иргэний үг (4162)
» МАНАЙД ИРЭЭРЭЙ НЭВТРҮҮЛЭГ (6949)
» Хүүхдийн ертөнц (8985)
» Фото сурвалжлага (4412)
» Таны мэдлэгт | Animation (5023)
» Нийгмийн төрх - Хуулийн зөвлөгөө (5101)
» Нийгмийн төрх (4771)
» Асуудлыг тодруулъя (7308)
» Онцлох хүмүүс (4580)
» Оточ - Эмчийн зөвлөгөө подкаст (3998)
» Контентууд (5677)
» Petrichor /Гэгээлэг нийгмийн үнэр/ (6885)
» LIVE (9203)
» Expert podcast (3866)
» Bolod Studio | Ярилцлага (7775)
» Bolod Studio | Реклам (7748)
» Bolod Studio | Онцлох нийтлэл (4774)
» Bolod News (12931)
» 7 хоногийн тойм (14076)
» "Тэр хэн бэ?" ярилцлагын нэвтрүүлэг (7791)
» "Нутаг нэг" подкаст (6727)
   

Ядуу цөөнх хэсгээсээ л оросууд албаар нааш нь нүүлгэсэн хэрэг шүү дээ

Ядуу цөөнх хэсгээсээ л оросууд албаар нааш нь нүүлгэсэн хэрэг шүү дээ
2013-10-26

Дэжид -Сайн байна уу, Дамдинжав гуай? Та сайхан зусч байна уу?

 

Дамдинжав -Сайн, сайхан зусч байна уу?

Дэжид -Өнөөдөр 2010 оны 5 сарын 26-нд Дорнод аймгийн төвд он удаан жил ажиллаж амьдарч байсан буриад ястаны төлөөлөл Дамдинжав гуайтай ярилцлага хийх гэж байна. Английн Кембрижийн их сургуулийн антропологи Ази судлалын салбараас Монголын 20-р зууны аман түүхийн төслийн ярилцлагад бидний урилгыг хүлээн авч ярилцлага өгөх болсонд юуны өмнө талархал илэрхийлье. Ярилцлага өгөхийн өмнө таниас асууж тодруулах ганц хоёр зүйл байна. Нэгдүгээрт та энэ ярилцлаганд нэрээ нууцлах шаардлага байна уу?

Дамдинжав -Байхгүй ээ.

Дэжид -Тодорхой хугацааны дараа түүх эрдэмтэн судлаачид та бид хоёрын ярьсан ярианаас тодорхой хэсгийг судалгааныхаа материалд ашиглах зөвшөөрлийг та Кембрижийн их сургуульд олгож байна уу?

Дамдинжав -Болно оо болно.

Дэжид -Таны бага нас яаж өнгөрсөн бэ, ээж аав, нутаг ус, ах дүүгийнхээ талаар тодорхой ярьж өгөхгүй юу?

Дамдинжав -

Би Баяндун сумын харъяат 1935 онд төрсөн. Манай өвөг дээдэс бол 1918 онд Чита мужийн Агийн үндэсний тойргийн Хойд Аг гэдэг нутгаас хойноос нүүж ирсэн. Ер нь ах дүү хамаатан садангаараа олуул нүүж ирсэн л дээ. Тэгээд Цагаан овоо, Баяндун, Баян-Уулын нутгаар нутаглаж байгаад хамгийн сүүлд Баяндун сумын нутагт суурьшиж амьдарсан. Тэгээд би Баяндунгийн сургууль төгссөн. Улз голын хошууны сургууль нэртэйгээр 1923 онд байгуулагдсан. Энэ бол Дорнод аймагт анх байгуулагдсан хоёр сургуулийн нэг нь. Нэг нь аймгийн төвийн Баянтүмэнгийн сургууль юм. Улз голын сургуульд ерөнхийдөө энэ хойгуурхи буриад сумдын айлын хүүхдүүд сурдаг байсан.

Дэжид – Хэдэн буриад сум байсан бэ?

Дамдинжав -Цагаан овоо, Баяндун, Баян-Уул, Дашбалбар. Энэ дөрвөн сум. Тухайн үед сумд бол их жижигхэн маш олон сум байсан даа. Гэхдээ хошуу гэдэг нь нэг. Нэг хошууныхаа төв дээр сургуультай. Сургууль нь дандаа хойноос ирсэн багш нартай. Орос хэл мэддэг, боловсролтой, гимназ төгссөн ийм улсууд багш байсан. Тэр хэмжээгээрээ Улз голын хошуунаас Монголын хөгжилд нэмэр болохуйц сэхээтнүүд олноор төрж гарсан. Одоо жишээлбэл ганцхан Баяндунгаас л гэхэд 38 эрдэмтэн төрж гарсан. Ийм олон эрдэмтэн төрж гарсан өөр сум манай аймгийн 14 сумаас байхгүй. Энэ бол тэр үеийн сургуулийн ая гавъяа гэж үздэг. Сайд байсан хүнээс эхлээд, хөдөлмөрийн баатар, гавъяат, ардын гээд янз бүрийн хүмүүс төрөн гарсан даа.

Дэжид -Социализмын үеийн томоохон сэхээтнүүд Баяндунгаас их гарч байсан байх нь ээ?

Дамдинжав -Байсан юм. Ганц Баяндунгаас гэлтгүй ер нь энэ хойд талын буриад сумдаас их гарч байсан юм. Цэдэнбалын үед Сайд нарын зөвлөл,Намын төв хороо, Яамдын хэмжээнд буриадууд их байсан. Ер нь буриадын сэхээтнүүдийн талаар ярихад 1911 оноос 21 он тэрнээс хойш Монгол улсын хөгжилд маш их хувь нэмрээ оруулсан улсууд. 21 оны ардын хувьсгал гэхэд л ер нь Халх Монгол, Орос хоёрын хоорондох бүх төрлийн холбоо харилцааг буриадууд зуучилж ардын хувьсгал ялахад маш их зүтгэл болж өгсөн. Тэр бол орос хэл мэддэг хэрээрээ халхчууддаа туслаж байгаа хэрэг шүү дээ. Тэр байтугай ардын хувьсгалын ид үед, ялсны дараахан үед буриадууд халх монголд маш ихээр орж ирсэн. Тэгэхэд яам тамгын газар, албан байгууллагууд гэхэд буриадгүй байгууллага бараг байхгүй байсан. 21 онд түр засгийн газар байгуулагдахад Элбэгдорж Ренчинов гэдэг хүнийг зөвлөх бөгөөд цэргийн зөвлөлийн даргаар томилж хойноос татаж ажиллуулж байсан. Жамсран Цэвээн гэж монгол улсын анхны эрдэмтэн хүн байсан. За тэгээд яам тамгын газар бүгд орсуудтай харьцдаг, орос хүн ажилладаг байсан болохоор тэнд буриадууд хэлмэрч, орчуулагчын ажлыг гүйцэтгэдэг байсан л даа. Тэр хэмжээгээр Баяндун сум гэхэд хойно төгссөн, гимназад байсан төгссөн төгсөөгүй ямар нэг хэмжээгээр боловсролтой ийм улсууд ирж багшилж байсан.

Дэжид -Тэр улсууд ирчихээд суурьших уу, буцаад явдаг байсан юм уу?

Дамдинжав -Суурин байсан. Бүр бөөнөөрөө, бүлгээрээ дүрвэж ирсэн улсууд байсан л даа.

Дэжид -Ер нь хэдий хэмжээний айл өрх орж ирж байсан юм бол, тоо баримт байдаг болов уу?

Дамдинжав -Би ер нь буриадын түүх судалдаг хүн л дээ. Баргыг бас бага зэрэг судалж байгаа. Буриад судлалын талаар 20-иод ном бичээд байгаа хүн л дээ. Их ч материал цуглуулсан. Тэр номон дээр маань бүр тоо баримтаараараа байгаа. Хаанаас бид яагаад орж ирэх болсон, орж ирэх болсон шалтгаан юу байв, орж ирэхэд нь яаж хүлээж авав, засаг захиргааны зохион байгуулалтанд яаж оров гээд их судалсан.

Дэжид -Та тэр зүйлээсээ жаахан тодруулж хэлж өгөөч. Яагаад орж ирэх болов, орж ирэхэд ер нь ямар байсан юм?

Дамдинжав -Орж ирэх үндсэн шалтгаан бол ерөөсөө орост шахагдаад л наашаа гарч ирсэн. Ядуу цөөнх хэсгээсээ л оросууд албаар нааш нь нүүлгэсэн хэрэг шүү дээ. Одоо манайх руу хятадуудыг газар нутаггүй, тариа тарих газар байхгүй тийм улсуудаа л нааш нь ирүүлж байгаа хэрэг. Ийм байдлаар л дөч, тавин мянгаараа л орсоос орж ирж байсан. Тэр үед газрын маргаан маш их байсан. Газар уснаасаа болоод хоорондоо зөрөлддөг, зодолдох бол энүүхэнд, байлдах шахуу юм болж байсан. Тэр байдлаасаа болж бүх юмнаараа хавчигдаад чөлөөтэй газар нутаг, хэл усаа мэдэх Монголоо бараадахаас өөр арга байхгүй. Тэр Октябрийн хувьсгалаас ч дүрэвсэн юм байхгүй. Зөвхөн чөлөөтэй амьдрал хайж, эрэлхийлж Монголруу орж ирсэн. Орж ирэхдээ Хэнтий, Дорнод аймагт Хорийн буриад гэдэг нь орж ирсэн. Хөвсгөл, Сэлэнгээр бол баруун буриад гээд чиглэл чиглэлээрээ л урагшаа зүтгэсэн хэрэг л дээ. Орж ирсэн даруйд нь Монголын харъяат болно гэдэг асуудлаа тавьсан. Тэгэхэд Орсын харъяатаасаа бүрэн гараагүй хүмүүсийг Монголын харъяат болгох нь бас нэг хүндрэлтэй асуудал байсан. Тэрнээсээ болж хоёр улсын хооронд дипломат яриа хэлэлцээр хийж байж сүүлд нь Монголын харъяат болгож зургаан хэсэг байгуулсан. Зургаан хэсгийн нэг нь миний түрүүн яриад байдаг Улз голын хошуу 1922 онд байгуулагдсан. Дараа нь Халх буурийн хошуу, энэ хоёр хошуу одоогийн Дорнод аймаг буюу Цэцэн хан аймагт энэ зүүн талд байсан. Онон голын хошуу гэдэг нь Хэнтий аймгийн хойд сумд Дадал, Биндэр, Батширээт энэ гурав. Ерөө голын хошуу гэдэг нь Сэлэнгийн Ерөө сумын хавьцаа, Эг Сэлэнгийн хошуу гэдэг нь Эгийн гол, Сэлэнгэ мөрний хавьцаа, Хэрлэн голын хошуу гэж Хэнтийн Цэнхэрмадалаас зүүн хойш Мөнгөнморьт гэж бий тэр хавьцаа, тэгээд Төв аймгийн Эрдэнэ сум. Ингэж зургаан хошуу байгуулж хүлээж авсан. Газар нутаг өгсөн. Засаг захиргааны зохицуулалт хийж сум, хошуу байгуулсан. Ийм л түүхтэй юм билээ. Тэгж л энд ирж суурьшиж дээ. Буриад бол анхнаасаа Байгаль нуур, Сэлэнгэ хавиар байсан, одоогийн Буриад улсын нутагт. Ингэж нэг хэсэг нь Монголд орж ирсэн, нэг хэсэг нь зүүгээр яваад Хятадын Шинхэнь нутагт суурьшаад одоо ч тэндээ байж байгаа. Ингэж гурав тасарсан ястан байхгүй юу буриад.

Дэжид -Тухайн үед орж ирье гэсэн болгоныг оруулж байсан уу?

Дамдинжав -Тэр чинь хулгайгаар л орж ирнэ биз дээ. Сэм шөнө дөлөөр нүүдэл суудал хийнэ. Малтайгаа айл гэр бүхэл бүтнээрээ л нүүж ирсэн л дээ. Нууц байдлаар л ихэвчлэн орж ирсэн. Сүүлдээ задгайрсан. Задгай явсан. Хилийнхэн хүлээж авахгүй, хилийн харуулынхан эсэргүүцэх, хавчих, хөөх туух, янз бүрийн л асуудал гарч байсан л даа. Тэгэхдээ яахав дээгүүрээ Солийн Данзан, Оросын гадаад явдлын яамны сайд байсан /…?…/ энэ тэр удаа дараалан уулзалсан, гэрээ хэлцэл хийсэн. Үүний үр дүнд асуудал нааштайгаар шийдэгдсэн. Тэгээд Монголын харъяат болох асуудлаа эндээ зохион байгуулаад, дээр ярьсан хошууд байгуулагдаж тэр хэвээр одоог хүртэл явж байгаа юм. Яахав сүүлийн үед 30-аад оны үед хошуудыг татан буулгаж, тэр үед олон жижиг сумд байсныг бөгнүүлж нэгтгээд одоо Дорнод аймаг гэхээд дөрвөн сум байгаа юм үндсэндээ. Гэхдээ дотроо халхчууд бий л дээ. Нэг сум гэхэд 70, 80-аад хувь нь буриад, бусад нь халх байх жишээний ийм л байгаа юм. Би Монголын буриадын талаар 20-иод ном бичивүү дээ. Бараг нь хэвлэгдсэн. 2009 онд “Буриад Монголчууд” гэж ном бичсэн.

Дэжид -Таны багад бага сургуульд хэдэн наснаасаа орж байв, гэрийн багш гэж байсан уу?

Дамдинжав -Гэрийн багш бол өмнө нь байсан. Би бол 44 онд сургуульд орсон. Насны хувьд бол янз янз л байсан. 11, 12 настай хүүхэд нэгдүгээр ангид орох жишээтэй. 7, 8-тай хүүхэд бараг орохгүй. Шахаж шаардсанаар л сургуульд ордог байсан. Би бол 44 онд 9 настайдаа сургуульд орсон хүн. Бага сургуулиа сумандаа төгсөөд, аймгийн төвд ирж 10 төгсөөд, их сургуульд ороод ХААД-ийг төгссөн хүн дээ. Малын их эмч мэргэжлээр.

Дэжид -Та эцэг эхээс хэдүүлээ вэ?

Дамдинжав -Ганцаараа

Дэжид -Эцэг эх чинь ямар хүмүүс байв, ямар ажил төрөл эрхэлж байв?

Дамдинжав -Аав маань Монголд орж ирээд цэрэгт яваад, одоогоор хошууч цолтой л хүн юм даа. Офецир хүн байсан юм. Сүүлд нь өвчний шалтгаанаар халагдаж ирээд сумандаа худалдааны хоршооны зарагч хийж байгаад, сүүлд нь машинт станц гэж байсны станцийн даргаар ажиллаж байгаад өвчин нь бүр болохоон байгаад сүүлд нь нутагтаа очоод насбарсан даа. Эндэхи станцууд өвс хадаж, тариа тарьдаг, орос мэргэжилтэнүүдтэй, сүүлийн үеийн САА-рхуу байсан юм даа.

Дэжид -Тэр машинт станц чинь хэдэн онд байгуулагдаж байсан юм бэ?

Дамдинжав -39 онд байгуулагдсан. Трактортай, машинтай, бас тариа тарьдаг, хадлан хаддаг байсан юм. Хадлангий нь цэргийн ангийн агтанд тэжээл болгож өгч байсан.

Дэжид -Ээж чинь…?

Дамдинжав -Ээж яах вэ ажилгүй, аавын явсан газар яваад л байна биз дээ.

Дэжид -Та арав төгсөөд л хотруу ХААД-рүү малын эмч мэргэжлээр суралцахаар шууд явсан уу?

Дамдинжав -56 онд 10 жилээ төгсөөд, эхлээд МУИС-д ороод гурван жил шахуу их сургуульд сураад тэр хооронд ХААД сургуулийн барилга ашиглалтанд ороод урагш нь нүүсэн юм. Тэгээд хоёр жил болоод төгсөн дөө.

Дэжид -Тэр мэргэжлийг сонгоход та өөрөө сонгосон уу, эсвэл хэн нэг нь зөвлөсөн үү?

Дамдинжав -Өөрөө, өөрөө. 59 онд сургуулиа төгсөөд, энэ урд Буурийн баруун талд Тамсагийн САА гэж байсан. Тэнд малын их эмчээр хоёр жил ажиллаад хойшоо Казгистанд нэг жил курст явсан юм. Тэгээд төгсч ирээд САА-н даргаар дөрвөн жил гаран ажилласан.

Дэжид -Тэр чинь ямар САА байсан юм, шинэ байгуулагдаж байсан юм уу?

Дамдинжав -Үгүй ээ, байгуулагдаад 6 жил болсон САА байсан.

Дэжид -Тэр үеийнхээ ажлаас тодруулж ярьж өгөөч. Малын их эмч гэдэг ямар ажил ажил хийдэг хүн байсан юм, юу голчилж хийдэг хүн байсан юм. САА дарга гэдэг тэр үедээ их том, САА тухайн үед ямар бүтэцтэй байв, ямар машин техник, тоног төхөөрөмжтэй байсан юм?

Дамдинжав -Тамсагийн САА нь махны чиглэлийн үхэр өсгөдөг САА байсан юм. Тэр үеийн томоохон САА-н нэг байсан. Малын эмч гэдэг малыг хорогдолгүй байлгах, эрүүл байлгах гэдэг малын эмчийн хариуцсан үүрэг байдаг. Энэ дагуу л ажиллаж байсан.

Дэжид -Малын эмч дандаа л айлуудаар явж үзэх үү, эсвэл малаа авчирч үзүүлэх үү?

Дамдинжав -Айлаар л явна. Яахав сумын төвийнхөн бол авчирч үзүүлнэ. Нэг машинтай. Тэгээд хөдөө малчидаараа явна, дуудлага ирвэл очиж үзнэ. Дуудлага ирэхгүй үед бол байнга эргэж тойрч байх жишээтэй. Ийм жишгээр л ажиллана.

Дэжид -Тэр үед малыг урьдчилан сэргийлэх ямар ажил хийж байв?

Дамдинжав -Хийгдэлгүй яахав. Урьдчилан сэргийлэх вакцин тарилга хийгдэнэ. Дээр үед одоогийнх шиг тийм хорио цээр тавьсан халдварт өвчин нэг их гарч байгаагүй дээ. Тарилга, суулгалт сайн хийгддэг байсан. Тэгээд дараа нь САА-д ирэхэд байгуулагдаад 6 жил болсон САА байсан. Дашбалбар сумын Чулуунхороот гэж уурхай байсан газар байгуулагдсан САА. Вольфром, Гитболдын уурхай байсан юм. Оросууд ашиглаж байсан. Дороосоо гүний усанд автаад уурхай хаагдахад САА байгуулаад байр сууц, бүх юмыг нь ашигласан. 59 онд атар эзэмшиж атарын анхдугаар аяны хүрээнд газар тариалангийн чиглэлээр САА ажиллахаар болоод /тэр Чулуунхороотоос Эрээнцав хүртэл энэ хооронд 100 км юм даа/ нүүж ирж байх үед нь буюу 62 онд би САА-н даргаар ирж ажилласан юм. Тэр үед САА ер нь газар тариаланг голлон хөгжүүлж байсан. 16-18 мянган га газар үр тариа /улаан буудай/ тариалдаг байсан. Тэр үед комбайн гэхэд 50, 60-иад, торактор гэхэд 70, 80-иад, тэгээд чиргүүл машин олонтой байсан. Таван тариа бригадын зохион байгуулалттай, ажиллах хүчний хувьд бол дутагдалтай байсан. Гэхдээ кампанит ажлын үеэр энд тэндээс хүн амьтан авдаг л байсан. Аймгаас авдаг байсан, аймаг хангаж чадахгүй бол УБ-аас авдаг байсан. Тэгэж л тариагаа хурааж энэ гурлын үйлдвэрт тушааж байсан. Энэ аймгийн гурлын үйлдвэр чинь 59 онд байгуулагдсан үйлдвэр шүү дээ. Хятадууд байгуулсан юм. Энэ гурлын үйлдвэрийн улаан буудайны 70, 80 хувийг энэ САА дангаараа хангадаг байсан. Төмөр зам дагуу, түрүүчийн тариа бригад төмөр замаас хоёр, гурван км л байсан байх. Тэгээд төмөр замаар зөөдөг байсан юм.

Дэжид -Төмөр зам хэдийд тавигдсан юм. Тэр үед бүрэн ашигладаг байсан уу?

Дамдинжав -Төмөр зам чинь гучин хэдэн онд тавигдсан юм. Халх голын дайны үед тавигдсан төмөр зам. Дайны зориулалтаар, зэвсэг техник, хүнс тэжээл, бүхий л юмыг тээвэрлэх зориулалтаар тавигдсан. Тэр төмөр зам одоо хүртэл байгаа нь энэ л дээ.

Дэжид -Төмөр замыг тухайн үед хэр зэрэг ашиглаж байсан бэ?

Дамдинжав -Ашиглаж л байсан л даа. Гэхдээ эхэн үедээ хүчин чадлаар муу л байсан байх. Сүүлд орсууд энд ирсэн үеэс нилээн сайн ашигласан л даа.

Дэжид -Хэдэн оноос Орос мэргэжилтнүүд ажиллаж эхэлсэн бэ? Өөр улсаас мэргэжилтэн ажиллаж байсан юм уу?

Дамдинжав -Зөвхөн оросууд л ажиллаж байсан.

Дэжид -Удирдах ажилтанаар л ирэх үү, ажилчинаар бас ирж байсан уу?

Дамдинжав -САА-н даргын зөвлөх гэж байна, инженер, аграномич гэж байна, бригадын механик гэж байна. Ер нь орсууд САА-д нилээд их байсан даа. Гэр бүлээрээ 4, 5 жилийн томилолтоор ирнэ.

Дэжид -Тэр үед шинэ техник тоног төхөөрөмжид сургах ажил сум САА-д яаж явагдаж байв?

Дамдинжав -Дотроо тракторын жолооч бэлтгэх курстэй байсан юм. Бас гаднаас курс төгссөн улсуудыг авдаг. Тэр үед САА-нуудыг удирдах ерөнхий газар гэж байсан юм. УБ-т ХААЯ-ны эрхтэй байгууллага. Тэндээс мэргэжилтнээр хангана. Тэгэхдээ бүрэн хангаж чадахгүй. Одоогийнх шиг ажил олдохгүй биш, ажил хүнгүйдсэн ийм л үе байсан. Төгссөн байхад ажил байж л байдаг. Одоо хичнээн сургууль төгсөөд ажил олдохгүй тийм болж байна ш дээ.

Дэжид -Тэр үед ажилчдыг яаж авдаг байсан бэ?

Дамдинжав -Элсүүлж л авна даа, сумдаас, аймгаас, Улаанбаатараас авна. Нийслэлийн эвлэлийн хороо гэж байсан юм. Тэнд ажилчин залуусын хэлтэс гэж байсан. Радиогоор зарлуулаад сууж байхад хүмүүс ирдэг байсан. Тэгээд тэр хүмүүстэй уулзаж элсэлт аваад авчирч л байсан. Угаасаа шинэ газар байгуулагдсан САА учраас ажиллах хүчин муу байсан юм. Нэг суман дээр байгуулагдсан бол сумын уугуул оршин суугчид байна шүү дээ. Тийм юм байхгүй байсан юм.

Дэжид -Удирдах ажилтанг яаж томилох вэ? Та хүссэн газраа очих уу? Эсвэл дээрээс нам удирдлага тавих уу?

Дамдинжав -62 онд хойно Казгистанд нэг жил курст сураад ирэхэд л удирдах ерөнхий газрын дарга Лоохууз байсан. Лоохууз тэнд ажлуулна гэсэн саналаа хэлж байгаа юм. Тэгээд 7, 8 хүнээс Улс төрийн товчооны нарийн бичгийн зөвлөгөөнөөр орж батлагдаж ингэж ирдэг байсан юм. Аймгаас тавихгүй. Шууд төвөөс тавьдаг байсан юм.

Дэжид -Тэр үеийн удирдах ажилтаных ч тэр, ажилчдынх ч тэр цалин хангамж хүрэлцээтэй байсан уу?

Дамдинжав -Тухайн үедээ болдог л байсан. Ер нь давгүй л байсан. Юмны үнэ өөр, мөнгөний ханш чанга л байсан даа.

Дэжид -Хамт олныг яаж бүрдүүлж байв, тэр үеийн хүмүүсийн хөдөлмөрт хандах хандлага ямар байсан юм бол?

Дамдинжав -Сайн байсан, ер нь ажлын төлөө л зүтгэдэг, явдаг л байсан. Удирдах ажилтан, мэргэжилтэн, жирийн ажилчин ялгаа алга. Одоо бол ер нь хачин болоод байна ш дээ.

Дэжид -тэр үед ямар хүнийг эрх мэдэлтэй хүн гэх вэ? Ялгаа байх уу? Ажилчин, дарга хоёрын хооронд?

Дамдинжав -Мэдэхгүй ээ, тухайн үеийн хүмүүс дуулгавартай л байсан, ажилтай байсан. Дураараа явна, ажил хаяна гэж байхгүй. Тийм л байсан.

Дэжид -САА-н таны ажиллагсадын ихэнх нь эрэгтэйчүүд байсан уу?

Дамдинжав -Аль аль нь байна. Техникийн тал дээр дандаа эрэгтэйчүүд, тариа будаа, үтрэм тэр тал дээр дандаа эмэгтэйчүүд. Тэгээд малтай байсан. Мал дээр ч яахав эрэгтэй эмэгтэйгүй л ажиллаж байсан л даа.

Дэжид -Та нэгдэлжих хөдөлгөөний үед нэгдэлд ажиллаж байв уу?

Дамдинжав -Байсаан. Гурав дөрвөн суманд ажиллаж байсан.

Дэжид -Та тэгвэл нэгдэл, сангийн аж ахуй гээд ХАА-н салбарт ер нь байж дээ? Тухайн үед нэгдэлд хүмүүс яаж орж байв, нэгдэлийн гишүүд ямар давуу эрхтэй байв?

Дамдинжав -Ер нь бол албаар шахуу оруулж байсан үе шүү дээ. Тэгээд малаа нийгэмчилнэ, нэгдэлдээ өгнө. Өөрсдөө тодорхой тооны малтай байна. Түүнээсээ илүү гарвал нэгдэлдээ өгнө. Ийм л зохион байгуулалттай байсан даа. Ер нь тэгээд нэгдэлээс хадланг нь хадаж өгнө, хашаа хороог нь барьж өгнө. Хүн дутагдалтай өрхөд ноос хяргах, төл хүлээн авах үеэр хүн хүчээр туслана. Малчдад тэгэж л туслаж дэмждэг, бүх асуудлыг зохион байгуулалттай шийддэг ийм л байсан.

Дэжид -Нэгдэлийн гишүүддээ жилийн эцэст ашиг орлого гэж хуваах уу?

Дамдинжав -Хуваана.

Дэжид -Тэр нь жилд нэг удаа байх уу?

Дамдинжав -Тэгнэ. Дураараа юм байхгүй. Нэг хонь гаргаж идсэн ч зөвшөөрөл авна шүү дээ. Одоо бол бүх юм хувийн. Бүгдийг зараад гэрээ ачаад явсан ч л чөлөөтэй болоод байна шүү дээ.

Дэжид -Тухайн үед бол нарийн зохион байгуулалттай байсан уу?

Дамдинжав -Өө нарийн, тэгж дураараа аашлах юм ер нь байхгүй шүү.

Дэжид -Таны ажил хийж байх үед хэцүү юм уу, жигшдэг зүйл юу байв? Бас амархан, бахархдаг зүйл юу байв?

Дамдинжав -Одоотой адилгүй зохион байгуулалттай, дуулгавартай байсан нь л зүгээр санагддаг юм.

Дэжид -Тухайн үеийн бодлого чиглэлийг тухайлбал нэгдэлжих хөдөлгөөн, сум, САА-н талаар хэвлэл мэдээллээр хэр бичиж байв, ямар мэдээлэл явагддаг байсан бэ?

Дамдинжав -Мэдээллээр ч муу л байсан байх л даа тэр үед. Намын үнэн, Хөдөлмөр, Зулуучуудын үнэн гурав л байлаа. Хөдөө аж ахуй гэж сэтгүүл сонин хоёр гарч байсан юм. Шугмын радио сонсоно тийм л байсан үе.

Дэжид -Хувьчлалын үед та ажиллаж байв уу, танай орон нутагт хувьчлал яаж явагдсан бэ?

Дамдинжав -90-ээд оны үеэр л хувьчлагдсан л даа. Хувьчлал ер нь замбараагүй л болсон. Мал эмнэлэг л гэхэд хувьд өгчихсөн. Тэр нь мэргэжилтэй, мэргэжилгүй хүн авчихаж байгаа юм.

Дэжид -Тэр үед малын эмнэлэг ямар бүтэцтэй байсан юм, сум болгонд байсан юм уу, хэдэн хүн ажиллаж байв?

Дамдинжав -Аймагтаа байна. 10 гаран эмчтэй. Тэгээд сум, бригад болгонд малын бага эмч ажилладаг байсан. Тэгээд хувьчлагдсан. Мэргэжилтэй, мэргэжилгүй, тэр ч бүү хэл аграномич хүн мал эмнэлэг хувьчлаад авчихсан байх жишээтэй. Их замбараагүй болсон. Тодорхой удирдлагаас чиглэл өгнө, тэгээд хийх нь хийнэ, хийхгүй нь хийхгүй. Бүх үйлчилгээ төлбөртэй, боловсон хүчний бодлого гэж алдагдсан. Ер нь сүүлийн үед боловсон хүчний асуудлыг төрөөс анхаарахаа больсон доо. Бидний үед яс таван жил сууж байгаад л мэргэжлийн диплом авдаг байсан. Одоо ичнээ гэж нэг юм байна, түргэвчилсэн сургалт гэж нэг юм байна. Ингээд л бүр замбараагүй болгоод хаячихсан. Одоо тэгээд мал мах гадагш гаргана гээд яриад байдаг, нөгөө мэргэжилтэн нь байхгүй л байна.

Дэжид -Тэр үед манайх мал мах экспортолдог байсан юм уу?

Дамдинжав -Өө гаргалгүй яахав.

Дэжид -Тэр үед байгаль, цаг агаарын байдал ямар байв, байгаль дэлхийтэйгээ яаж харьцаж байв, буриад зоны зан үйл, хуримлах ёс журам, хөдөөлүүлэх ёс, сүсэг бишрэлийн талаар ярилцах уу?

Дамдинжав -Цаг агаарыг урьдчилж мэддэг болзог гэж дээр үеэс уламжилж ирсэн юм байсан юм. Энэ бол зөвхөн буриадынх ч биш, орсоор дамжиж орж ирсэн. Тэдэн сарын тэдэнд тийм болзог болж өнгөрлөө, тийм газар тийм юм болж өнгөрвөл дараад нь тийм юм болно гэсэн одоогийнхоор цаг тооны зурхайрхуу л юм даа. 5-р сарын 22 гэдэг няхуур. Тэр өдөр ямар байна тэр зун, намар ямар байхав гэдэг нь тодорхойлогддог. Манай малчид дээр үед энийг маш сайн мэддэг байсан. Долоон сарын сүүл гэхэд хадландаа гарна. Тэр үед өвс ногоо үрээ тараасан үе нь. Үрээ тараасны дараагаар нь хадланг хадаж авдаг байсан. Шим шүүс нь хадсан 9 сарын сүүл тэр үед нь хадлангаас бууна. Тэр битгий хэл сар сард нь хэд хэдэн хоногоор заасан тийм юм байдаг. Болзог гэж тэр юмыг тэгж мөрдөж, цаг агаарын төлөв байдалд тохируулан ажил амьдрал, мал аж ахуйгаа эрхэлдэг байсан. Жишээ нь хонь төллүүлэхдээ хүртэл ханш нээхийн өмнө нь үү, хойно нь уу хэдийд нь вэ гэдгийг хүртэл тухайн байдлаас болж шийддэг байсан юм.

Дэжид -Тэр үед цаг агаар одоогийнхтой харьцуулахад ямар байсан юм бол?

Дамдинжав -Өө сайхан л байсан л даа. Бороо хуртай. Мал маллагааны хувьд бэрхшээл бага байсан. 60-аад он гэхэд бороо хур ихтэй, газар бүр устай, худагтай байлаа. Тарваганы нүхнээс хүртэл ухахад л булаг гардаг байсан ш дээ. Машин зам хүртэл шавар намагтай, даваа гүвээн дээгүүрээ явдаг ийм л байсан. Одоо бол бүх юм хуурайшаад байгаль их өөрчлөгдөж дээ.

Дэжид -Ер нь таны бага байхад ажиллаж амьдарч байсан үед уул усны нэр өөрчлөгдөж байсан юм бий юу?

Дамдинжав -Ганц нэг байдаг л байх. Эрээнцавд гэхэд л 30-аад оны үед Амгаланхан уул гэж байсан. Одоо Үүлэнхан уул гэсэн нэртэй болчихсон байдаг юм.

Дэжид -Буриадын хурмын ёс заншил ямар онцлогтой байсан бэ? Би басганы засал энэ тэр гэж сонсож л байсан юм.

Дамдинжав -Буриад ёсонд хүү охинтой айлууд бүр жоохон байхад нь хэний хэнтэй суулгах вэ гэдгээ тохирчихсон байдаг юм. Тэр дагуугаа нас биед хүрэхэд нь тэдний охиныг хүүдээ авна гэдэг тодорхой учраас очиж хадаг тавина. Хадаг тавина гэдэг нь үндсэндээ зөвшөөрөл авч байгаа хэрэг. Хүүгийн эцэг хамаатны хэдэн хүнтэй хамтаар охины ээж аав дээр очиж танай охиныг хүүдээ хань болгож авч өгье та бүхэн зөвшөөрнө биз гэсэн утгатай үг хэлээд бурханд нь хадаг тавина. Тэгээд л цаад тал нь зөвшөөрвөл дараагийн ажил өрнөдөг юм л даа.

Дэжид -Тэр зан үйл одоо хэдий хүртэл хадгалагдсан бэ? Хэдий үзэс больсон юм бол?

Дамдинжав -Ер нь хэлмэгдүүлэлтийн үеэс л бүх юм өөр болсон ш дээ. Зан заншил, шашин шүтлэг ерөөсөө бүх юм байхгүй болсон.

Дэжид -Хэлмэгдүүлэлтийн үеэс санаж байгаа юмаа яриач. Танай ойр дотны хүнээс хэлмэгдэж байсан хүн бий юу?

Дамдинжав -Манай хамаатнуудаас лав л нэг лам 10 жилийн хориод явж байгаад ирсэн. Тэрнээс өөр хэлмэгдсэн хүн байхгүй.

Дэжид -Социализмын үед өөр яаж хэлмэгдэж байхыг харав, юу юу хориотой байсан юм?

Дамдинжав -Улс төрийн хэлмэгдүүлэлт гэдэг бол 30, 40-өөд оны л үеийн асуудал. Тэр үед сургуульд сурах хүртэл их хэцүү байсан. Хэлмэгдсэн хүний хүүхдийг сургуульд авдаггүй байсан юм ш дээ. Ямар сайндаа болохгүй болохоор нь эхээрээ овоглоод сургуульд явсан явдал буриад дотор маш их бий дээ. Бүр болохгүй болохоор сургуулиа хаяж мал дээр гарсан улс маш их бий. Тэр бол хэлмэгдүүлэлтийн л уршиг.

Дэжид -Таны мэдэх буриад ястанаас хэлмэгдэж байсан тохиолдол байна уу? Таны өөрийн сонсож мэдэж, дуулж байсан. Тэр хүн тэгж хэлмэгдэж байсан гэх мэт.

Дамдинжав -За ер нь зөндөө л бий дээ. Наад номон дээр чинь бүр нэг том гарчиг болгож бичсэн байгаа. Дандаа худал гүтгэлгээр л хэлмэгдэж байсан байдаг юм. Тэгээд ч нөхөн олговор өгч байгаа хэрэг шүү дээ. Ер нь Монголын хэмжээнд 30 гаруй мянган хүнийг хэлмэгдүүлсэн гэсэн тоо байдаг. Энэ дотроос буриадууд 11 мянга орчим байгаа юм. Гуравны нэг нь шахуу. Яахав дээ Оросоос оргож ирсэн гэдгээр нилээд чангалсан болтой байдаг юм. Тэгээд орж ирсэндээ ч буруутаагүй дээ Монголын буриад. Одоо орсын Буриадууд чинь үндсэндээ оросжиж байна ш дээ. Ялангуяа залуу үеэс монголоор ярьдаг хүн байхгүй болж байна. Ерөөсөө буриад хэлээ мэдэхгүй, ёс заншил бүх юм орос боллоо. Харахад монгол, буриад царайтай, дотор талаараа бол орос болсон. Одоо 50 жилийн дараа гэхэд оросын буриад оросдоо уусаад алга болно. Алга болох ч үгүй л байх л даа. Гэхдээ бараг л алга болсонтой адил болох байх. Энэ манай буриад бол харин жинхэнээрээ байх нь байж байгаа. Одоо 7 мянган буриад тэр олон хятадын дунд эрээд олдохгүй. Өөрсдөө ч тэгэж л ярьж байна лээ, ерөөсөө. Монголын буриад бол яахав, тэртээ тэргүй монгол буриад хоёр бол нэг юм. Бид Монголд орж ирснээрээ хожлоо гэж ойлгодог.

Дэжид -Ер нь гурван хэсэг болж хуваагдсанаас хамгийн боломжтой, ёс заншил, хэл соёлоо авч үлдсэн нь одоо Монголын буриадууд гэж үздэг юм байна, тийм ээ. Түрүүнд хуримын талаар цухас ярьлаа. Охидуудыг айлын эзэгтэй болгоход эхэлж бэлддэг байсан уу. Тэр басганы засал гэдэг нь ямар юм байдаг юм бэ?

Дамдинжав -Тэгэлгүй яахав. Тэр их том юм байна. Одоо бүх юмыг нь л бэлдэнэ шүү дээ. Хувцас хунар, гэрийн доторхи ор дэвсгэр гээд хамаатан садан айл хунараараа нэгдэж нийлж бэлтгэлийг нь базаадаг заншилтай байсан.

Дэжид -

Хүнийх нь хувьд бэлдэх үү. Айлд очсон бэр ийм байх ёстой гэж зааж сургах уу?

Дамдинжав -

Тэгнэ. Тэр үед нэг диван гэхэд л дэлгүүрээс аваад өгнө гэх юм байхгүй. Бүх юмыг өөрснөө хийж бэлдэнэ.

Дэжид -

Үндэснийхээ хувцас хэрэглэлийг хэр хэрэглэдэг байв? Социализмын үед хэрэглэж байсан уу? Одоо хэр хэрэглэж байна?

Дамдинжав -

Социализмын үед бараг хэрэглэх нь байхгүй болсон. Одоо харин сэргэж эхлэж байна. Яахав дээл хувцасны хувьд л хэрэглэж эхлэж байгаа хэрэг. Хурим найрны хувьд бол өөрөө өөр. Байхгүй болсон. Халх маягтай ч гэх юм уу, хоёрын хооронд л юм болчихоод байгаа л даа.

Дэжид -

Таны ажиллаж байх үед шашин шүтлэгийн хувьд ямар байсан бэ?

Дамдинжав -

Хориотой байсан.

Дэжид -

Яахав тэгээд?

Дамдинжав -

Нэг энгийн ажлаа хийж байсан хүн лам ч байдаг юм уу, бөө ч байдаг юм уу мэдэгдээ л бол шоронд явдаг байсан үе. Тэгээд орон нутгаас нэг, хоёр нь явчихлаа гэхэд дараагийн гурав, дөрөвдөх нь чимээгүй л байхаас аргагүй ш дээ. Тэгээд ламаар ном уншуулсан, бөө бөөлүүлсэн айл хүмүүс тэрэнд чинь хамрагдана шүү дээ. Тэгэхлээр бүх асуудал хаагдахаас өөр аргагүй болчихож байгаа юм. Одоо харин бүх юм ил болж байна.

Дэжид -

Буриад ястан маань хэр шүтлэгтэй улс вэ?

Дамдинжав -

Аа, шүтлэгтэй. Жинхэнээрээ бөөлж байгаа хүн байгаа юм уу, дандаа дуураймал, мөнгөний төлөө. Нэг юм хийсэн болчихоод л тиймэрхүү л болж дээ.

Дэжид -

Ястаны хувьд эрэгтэй эмэгтэй хүний харьцаа ямар байв, таныг ажиллаж байх үед эмэгтэйчүүдийн байр суурь яаж өөрчлөгдөв?

Дамдинжав -

Эрэгтэйчүүдээ их л хүндэтгэдэг байсан даа. Авгай нөхөр хоёр байхад авгай нь нөхрөө “Та” л гэдэг байсан. Одоо тийм юм ч л байхгүй болоо шив дээ.

Дэжид -

Социализмын үед эмэгтэйчүүд эрэгтэйчүүдээс доогуур үнэлэгдэх, ажилд томилогдох зэрэг нь зөрөөтэй байв уу?

Дамдинжав -

Тавигдах нь тавигддаг байсан. Депутат сонгодог байхад тэдэн хүний тэд нь эмэгтэй гээд дээрээс тогтоодог байсан. Тэгээд нэр дэвшүүлнэ. Тэгэхээр тэгээд сонгогдоод л явдаг байсан л даа. Одоо бол тийм юм байхгүй. Олон дотор нэг эмэгтэй орвол ороод үгүй бол үгүй. Их замбараагүй л болоод байх шиг.

Дэжид -

Та хэдэн онд гэр бол болж байв? Залуу гэр бүлийн асуудлыг төрөөс тэр үед хэр дэмждэг байв?

Дамдинжав -

Тийм юм хөдөө газар нэг их мэдэгддэггүй л байсан байх. Би 62 онд гэр бүл болсон. 7 хүүхэдтэй.

Дэжид -

Хүүхдүүд чинь ямар ажил хийж байна?

Дамдинжав -

Хотод малын эмч байна, нягтлан, барилгын мэргэжилтэй ч байна, худалдаа наймаа хийж байгаа нь ч байна.

Дэжид -

Таныг бас бизнес сэтгэлгээтэй гэж сонссон. Хүүхдээ ямар үзэл баримтлалаар сургаж байв?

Дамдинжав -

Би 91 онд тэтгэвэрт гарсан юм. Тэгээд нэг хоршоо байгуулсан. “Нэгдэлчин” гэж. Тэгээд түүнийгээ дараа нь “Хангай” гэж хувиараа эрхлэх аж ахуй болгоод тэгээд татан буулгасан л даа. Тэр үеэс наймаа хийсэн. Төмөр гаргаад хүнсний юм авчирах хэмжээнд наймаа хийсэн. Тэгээд сүүлдээ ХЭАА болгоод барилга бариад, тэр үеэс хүүхдүүд барилга барих хэмжээнд л ажиллаад байгаа л даа. Нилээн олон барилга барьсан. Бариад л худалдаад л байсан л даа. Одоо өөрснөө ашиглах нэг барилга барьж л байна.

Дэжид -

Аймагтаа юу, хотод уу?

Дамдинжав -

Аймагт.

Дэжид -

Орон сууцны чиглэлээр барилга барих уу?

Дамдинжав -

Үгүй ээ, үйлчилгээ.

Дэжид -

Одоо та ач зээ, хэдүүлээ болж байна?

Дамдинжав -

Арван дөрөв тав болж байгаа. Энэ жил гэхэд л 5 хүүхэд 11-р анги төгсөнө.

Дэжид -

Гуравдах үеэ үзэж байна уу, дөрөвдөх үү?

Дамдинжав -

Гуравдах үе.

Дэжид -

Сайхан өндөр нас байна аа. Өдийд ингэж ажил эрхлээд явж байна гэдэг сайхан байна. Социализмын үед ажил амьдрал, цаг заваа хэрхэн зохицуулж байв? Малын эмч хүнд амралтын цаг гэж ер нь байсан юм уу?

Дамдинжав -

За даа, бараг л байхгүй дээ. ХАА-н ажил чинь тэгэж цагаар ажиллаад байх боломжгүй л ажил шүү дээ.

Дэжид -

Гэртээ байх цаг ховор уу?

Дамдинжав -

Ховор ховор. Би аймагт Мал эмнэлэгийн газрын дарга 8, 9 жил хийсэн л дээ. Хөдөөгүүр их явна. Гэрт байх нь бага л байсан даа.

Дэжид -

Тэр үед яаж ажил албанд дэвших, зэрэг дэв яаж ахидаг байсан бэ?

Дамдинжав -

Дээд удирдлага л дэвшүүлэх хүнээ дэвшүүлнэ. Тэгэж одоогийнх шиг сонгон шалгаруулалт энээ тэрээ гэж байхгүй ш дээ. Аймгийн намын хорооны товчоо шийдээд л албан тушаалд тавьдаг байсан.

Дэжид -

Та нилээд удирдах ажил хийж байсан хүн. Тэр үед хамт олныг яаж бүрдүүлдэг байв, чөлөөт цагийг хамт олноороо яаж өнгөрүүлдэг байв?

Дамдинжав -

Аймгийн төвийнхөн бол амардаг л байсан байх. Хөдөөгийнхөнд бол хагас бүтэн сайн гэж ялгаагүй. Баяр ёслол гэж сүүд болоод тэмдэглээд байх юм байхгүй. Улсын баяраар л нэг морь бөх гэж нэг өдөр болно биз. Цагаан сар ч тэмдэглэдэггүй байсан үе ш дээ. Зах зээлээс хойш л баяр ёслол хавтгайраад л замбараагаа алдаад байна.

Дэжид -

Тэр үед мал эмнэлэгийн салбарт гадаад харилцаа ямар шуу байсан юм бол? Зөвлөлтийн мэргэжилтнүүдээс гадна өөр ямар улсын мэргэжилтнүүд ирж ажилладаг байсан юм?

Дамдинжав -

Үр ашгийг нэмэгдүүлэх мэргэжилтэн гэж лабраторт нэг хүн ажилладаг байсан. Ер нь хөдөөд оросоос өөр мэргэжилтэн ирэхгүй дээ. Малын гурван улсын шинжилгээний үед Болгар, Оросоос ирдэг байсан.

Дэжид -

Та гадаадад зорчиж байсан уу, тэр үед гадаадад хэр чөлөөтэй явдаг байсан юм бол?

Дамдинжав -

62 онд Орост нэг жил болсон. Дараа нь 78 онд Польшид 3 сар болсон, 84 онд Германд хэдэн сар болсон. Сүүлд Япон руу нэг явсан.

Дэжид -

Тэр үед хүн болгон тэгж явах боломжтой юу?

Дамдинжав -

Үгүй л дээ. Одоогийнх шиг наймаанд яваад байгаа юм биш ш дээ. Мэргэжил дээшлүүлэх курс сургалтанд явуулна. Гэхдээ хэн дуртайг явуулахгүй. Аймгаас нэр өгнө, тэрийг нь яам шийднэ. Тэгж байж л явна шүү дээ. Японд ч яахав сүүлд Буриадын асуудлын талаар илтгэл тавих гэж 2003 онд явсан юм.

Дэжид -

Таны үед орон нутагт ямар том том үйлдвэрүүд байгуулагдаж байв?

Дамдинжав -

Ээрмэл, нэхмэлийн үйлдвэр, хивсний үйлдвэр, мах комбинат, ноос угаах үйлдвэр, цахилгаан станц байна. Цөм бүрэн хүчин чадлаараа ажиллаж байсан. Хүнсний кобинат байна. Аймгийн талх нарийн боовны хэрэгцээг энэ л дангаараа хангадаг байсан юм ш дээ. Одоо бол гэртээ хийгээд л гадаа гудамжинд гараад зарах шахуу юм болоод байна ш дээ.

Дэжид -

Тэр үед нарийн техник технологи нилээд өндөр хөгжсөн байсан уу?

Дамдинжав -

Тэгэлгүй яахав, хүнсний кобинат л гэхэд бүх юм оросын техник технологиор, орос мэргэжилтэнтэй байсан.

Дэжид -

Ер нь байгууллага болгонд мэргэжилтэн байсан уу?

Дамдинжав -

Байсан.

Дэжид -

Цалин хөлс нь хүрэлцээтэй байсан уу? Нэмэгдэл цалин гэж байх уу?

Дамдинжав -

Хөдөө аж ахуйд бол тийм юм байхгүй. Үндсэн цалингаа л авна.

Дэжид -

Мал эмнэлэгийн дарга тэр үед хэдий хэрийн цалин авах вэ?

Дамдинжав -

750 төгрөг байсан. Бага эмч нь 400 төгрөг. Малын их эмч 650 төгрөг авна.

Дэжид -

Тэр үед хүмүүсийн ажилсан жил энэ тэрийг нь харж үзэх юм байх уу?

Дамдинжав -

Тийм юм байхгүй л дээ. Тогтмол нэг л цалин өгдөг байсан юм.

Дэжид -

Та хувьчлалын үед ХАА-н салбарт ажиллаж байсан хүн байна. Хувьчлал ер нь эрх тэгш явагдаж чадсан болов уу. Та хувьчлалын талаар ямар бодолтой явдаг вэ?

Дамдинжав -

Жигд явсан байх аа. Ер нь хувьчлалыг би дэмий л гэж боддог юм. Малыг хувьд өгөөд дээрдсэн юм бараг байхгүй шахуу байна. Мал эмнэлэгийг хувьд өгөөд дээрдээгүй дордсон. Үржлийн ажил гэдэг ерөөсөө байхгүй болсон.

Дэжид -

Үржлийн ажил гэж өмнө нь ямар юм явагддаг байсан бэ?

Дамдинжав -

Дээр үед бүр удирддаг байгууллага байсан. Сум бүрд мэргэжлийн зоотехникч байсан. Одоо тэр бүр байхгүй. Ер нь мал аж ахуйгаа хаячихсан хэрэг шүү дээ, зах зээлийн үед.

Дэжид -

ХАА-н техник тоног төхөөрөмжийг хэн овсгоотой нь илүү хүртсэн тийм юм байх уу?

Дамдинжав -

Тийм юм байлгүй яахав. Ажиллаж байсан хүмүүс давуу эрх гэдгээрээ авсан байх.

Дэжид -

Таны амьдралд гол өөрчлөлт авчирсан ямар үйл явдал байна. Хэрвээ байгаа бол та юуг гэж үзэж байна?

Дамдинжав -

90-иэд оны үед юм даа. Энэ Японууд зун болохоор хойно хойноосоо их ирдэг. Буриадыг судлана гэдэг. Бөө, ахуй амьдрал, хэл яриа гэх мэтээр. Ер нь маш их явдаг байсан юм. Тэрнээс санаа аваад би буриадын түүх судлаад бараг 20-иод шахуу ном бичлээ. Япончууд судлаад байхад бид өөрсдөө судлах хэрэгтэй гэсэн үүднээс.

Дэжид -

Энэ хүмүүсийн урсгал таны амьдралыг өөрчилсөн гэж үзэж болох уу?

Дамдинжав -

Өө, тийм. 2000 оноос хойш л юм бичиж эхэлсэн.

Дэжид -

10 жил гэдэг их хугацаа боловч ном бичихэд бол бага л хугацаа тийм биз?

Дамдинжав -

10 жилийг нь судалгаанд, 9 жилийг нь номоо бичихэд зарцуулсан гэсэн үг.

Дэжид -

Таны амьдралд бусдаас онцгой гэх зүйл байгаа юу?

Дамдинжав -

Байхгүй дээ.

Дэжид -

Таны энэ судалгаа хийж байх явцад, ном бичиж байх үед юу их өөрчлөгдсөн байх юм? Зан заншилын хувьд, ялангуяа хэл яриа, бөөгийн талаар судалгаа их хийсэн гэж байна. Бөө гэдэг чинь удам дамжиж төрдөг юм уу, ирдэг юм уу, эсвэл сураад хийж болдог эд юм уу?

Дамдинжав -

Одоо зарим нь сураад хийдэг болоод байх шиг байна л даа. Уг нь удам дамжиж ирэх ёстой. Одоо бол тийм юм байхгүй. Сураад л овсгоотой, хэлэмгий тийм хүмүүс л бөө болоод хэдэн төгрөг мөнгө олоод, хийсэн юм нь бүр тусгай үнэлгээтэй болсон. Өөрсдөө онгоноо дуудна гэж байдаг юм. Тэр нь бараг ижил. Онгон нь ирээд тэр бөөлүүлж байгаа хүнтэй харьцах нь өөр болохоос эхлэх, дуусах хоёр нь бараг ижил байгаад байгаа юм. Тэрнээс нь л би хуурамч бөө гэж ойлгоод байгаа юм.

Дэжид -

Буриадуудын хувьд бөө нилээд дэлгэрмэл байх уу?

Дамдинжав -

Буриадын хувьд гол шүтлэг бол бөө шүү дээ. Халхад бол ерөөсөө манай аймагт бол байхгүй. Бөө бол сум суманд хэд хэд бий. Зах зээлийн үед их хавтгайраад байгаа.

Дэжид -

Дээр үед жинхэнэ удам дамжсан бөөг яаж мэдэж, тодруулж гаргаж ирдэг байсан юм бол?

Дамдинжав -

Удмаар нь л хөөж тодруулдаг байсан байх. Бидний үед бол бөө ерөөсөө байхгүй байлаа. Дээр үед тийм сайн бөө байсан юм гэнэлээ гэж л ярьдаг байсан болохоос Социализмын үед бол хаалттай байсан.

Дэжид -

Буриад ястаны хувьд бөөгийн эдлэж хэрэглэж байсан эд зүйл нь яаж хадгалагдаж ирсэн байдаг юм бол?

Дамдинжав -

Өөрсдөө нуудаг байсан юм.

Дэжид -

Нуугаад авч гарч ирсэн юм нилээд бий юу?

Дамдинжав -

Өө тун бага. Усанд хаядаг байсан. Гэр орондоо байлгадаггүй л байсан даа.

Дэжид -

Манай буриад ястанууд их тэмцэгч, дайчин хүмүүс. Ялангуяа “Шинэ Монголын төлөө тэмцэж явсан Буриадууд” гэсэн ном бичиж байсан байна. Энэ номныхоо талаар товч дурдаач. Тэдний төлөөлөл ямар улсууд байна? Яаж тэмцэж явсан юм. Ганц хоёр хүнийг дурдаж хэлэх бололцоо байна уу?

Дамдинжав -

Монголд маш их юм хийсэн хүн гэвэл Цэвээнжамсранов гэж хүн байсан. Энэ хүн бол 1911 онд Богд хаант Монгол улсын урилгаар ирж ажилласан. Тэр үедээ боловсролын тал дээр маш их юм хийсэн. Монголын боловсролын системийг үндэслэгч гэж хэлж болохоор. Ер нь буриадууд бол их юм хийсэн. Хийснийг нь дардаг, гаргадаггүй ийм улс одоо ч бий. Цэвээнжамсранов эхлээд элчингийн газар ажиллаж байсан хүн. Консулын газар ажиллаж байхдаа боловсролын талаар давхар ажиллаж байсан. Анхны сургууль байгуулсан. Хэдэн буриад багш нартай бага сургууль байгуулсанаар боловсролын системийн суурийг тавьсан. Хувьсгалт намын анхны мөрийн хөтөлбөр гэж бий. Түүнийг Цэвээнжамсранов 1921 онд төлөвлөж хийсэн. Мөн шинжлэх ухааны сонин сэтгүүл гаргаж байсан. Тухайн үед соёл боловсролын бүх асуудал түүний оролцоотойгоор хийгдэж байсан. Өөрөө бол маш том эрдэмтэн хүн дээ. Эндээс баруунтан гэж хөөгдөхөд Ленинградын их сургууль тосч аваад л шууд багшлуулж байсан.

Дэжид -

Эндээс баруунтан гэгдэж тэгж гарсан юм уу? Хэдэн онд юм бол?

Дамдинжав -

37 онд юм уу даа. Ленинградын их сургууль дэд эрдэмтэний цол өгөөд багшлуулж байсан. Дэлхийн эрдэмтэдтэй харьцдаг маш өндөр боловсролтой хүн байсан. Ер нь их үндсэрхэг үзэлтэй хүн байсан. Хоёрдахь нь Элбэгдорж Ренчино гэж хүн бий. 1921 оны 4 сард орж ирсэн хүн. Монголын засгийн газрын зөвлөх бөгөөд Хэргийн зөвлөлийн тэргүүлэгч хийж байсан. 25 он хүртэл дөрвөн жил ажилласан хүн. Тэр хугацаандаа маш их юм хийсэн хүн. Монголыг Оростой холбох асуудлыг тэр хүн ер нь гардаж хийсэн дээ. Цэвээнжасранов, Элбэгдорж Ренчино хоёр. Тэгээд багш нар олон бий. Сургуулийн гол багш нар буриадууд байсан. Дандаа гимназ төгссөн. Эрдэнэбатхаан гэж Гэгээрлийн яамны сайд 4 жил хийсэн хүн бий.

Дэжид -

Хэдэн онд хийж байсан юм?

Дамдинжав -

24 оноос хойш. Тэр үед Халх Монголчуудаас гимназ төгссөн байтугай, курст суусан хүн байхгүй байсан. Орос хэл мэдэх хүн байхгүй. Тэгэхэд буриадууд оросуудын хажууд байсан сургууль гимназ төгссөн, орос хэл мэддэг арай илүү боловсролтой гэгдэж байсан үе л дээ. 20-иод оны үед. Тэр хэмжээгээрээ л Монголын хөгжилд нэлээд түлхэц өгсөн. 21 оны Ардын хувьсгалын үед байлдаж байсан шүү дээ буриадууд. Хувьсгалын дараа үед Монголын бүхий л байгууллагуудад ажиллаж байсан. Яам бүхэн чинь зөвлөхтэй байлаа ш дээ. Дандаа буриадууд. Орчуулагч хийнэ.

Дэжид -

Та түрүүн хэлмэгдсэн хүмүүсийн гуравны нэг нь буриадууд байсан гэлээ. Голцуу ямар хүмүүс өртөж байсан юм бол. Ямар асуудлаар голцуу хэлмэгдэж байсан юм бол?

Дамдинжав -

Пан Монголын асуудал байна, Гэндэн Дэмидийн асуудал байна. Ерөөсөө бүх асуудалд холбогдуулж баривчилж байсан даа.

Дэжид -

Социализмын үеийн төрийн дээд удирдах ажилтнуудад буриад ястанууд нилээд зонхилж байж, тийм ээ?

Дамдинжав -

Цэдэнбалын үед байсан. Цэдэнбал өөрөө бага ястан болоод тэр үү, хажуудаа бага ястан тийм улсуудыг татаж ажиллуулж байсан нь бас нэг бодлого байлгүй дээ.

Дэжид -

Тэрнээс гадна эзэмшсэн мэдлэг, боловсрол, чадвараараа нилээд өндөр байсан болов уу гэж бодогдож байна?

Дамдинжав -

Тийм байсан тал бий.

Дэжид -

Тухайн үеийн багшийн чадвар байна уу, ямар болоод тэр үеийн боловсон хүчний чадвар тийм сайн байсан юм бол?

Дамдинжав -

Ер нь буриадууд сургуульд хүүхдээ явуулах тал дээр маш сайн байсан. Багш нар сайн байсан. Улсын их сургууль 41 онд байгуулагдсан. Тэнд 70-аад буриад орсон байгаа юм. Их сургуулийн оюутан болж. Тэрнээс үүдэн их хэл ам гарч байсан. Буриадын төлөө байгуулагдсан сургууль уу, халх монголын төлөө байгуулагдсан сургууль уу гэж асуудал хүртэл гарч байсан. Оросууд орж ирээд та нар буриадуудыг яагаад ийм олноор нь авдаг юм гээд. Та нар халхынхаа төлөө юм уу, эсвэл энэ оргож ирсэн буриадуудын төлөө юм уу гэж. Оросууд тэгдэг байж.

Дэжид -

Оросоос буриадуудыг шахах бодлого явагддаг байсан уу?

Дамдинжав -

Байсан. Тэгдэг байсан болоод тэгж байхгүй юу. Тэгээд сургуулиас хөөх, ганц нэгээр нь гаргах асуудал байсан даа.

Дэжид -

Тэр бол тухайн үед бас хэлмэгдэж байсан, хавчигдаж байсан явдал байж, тийм ээ.

Дамдинжав -

Биднийг бага сургуульд орж байх үед танай хамаатан садан, гэр бүлээс цагаан хааны цэрэгт явж байсан хүн байна уу, үгүй юу гэж анкет бөглүүлдэг байсан ш дээ.

Дэжид -

Нэг хэсэг олон улсын харьцаа таатай бус байсан үе байсан. Орос хятадын харьцаа муу байлаа. Тэр үед ар монголд орж ирсэн жижиг ястануудын хувьд мэдрэгдэж нөлөөлж байсан юм байсан болов уу?

Дамдинжав -

Намайг Чулуун хорооны САА-н дарга байхад урдаас орж ирсэн Баргуудыг ажилчинаар өгч байсан юм. 12, гурван хүн байл уу. Сайхан л хүлээж авсан даа. Тэр ч яахав дээ. Оргож орж ирээд баривчлагдаад, НАХ яамаар шалгагдаад, гэм зэмгүй, янз бүрийн асуудалгүй гэдэг нь нотлогдоод нааш нь ажиллах хүч муутай гээд өгсөн юм. Гэр орон өгөөд, сарын цалин түрүүлж өгөөд ингээд ажиллуулсан. Гэхдээ хяналт тавих үүргийг бидэнд хатуу тавьдаг байсан. Ер нь Чулуун хороонд янз бүрийн хүмүүс ажилладаг байсан. Эсэргүү Нямбуу гэж мэднэ биз дээ. Түүнийг хүртэл малчнаар өгч байсан юм. Нямбуу эсэргүү гэдэг утгаараа оргож ирсэн өвөрмонголчуудаасаа нилээд чанга байсан. НАХ яамныхан байс хийгээд ирнэ. Ирэхдээ сумын даргад ийм ажлаар ирлээ гэдгээ танилцуулна. Ирснээ томилолтон дээрээ бөглүүлнэ. Хаана байрлаж байгаа вэ гэхээр цэргийн анги дээр байрлаж байгаа гэнэ. Явахлаараа за ажил бүтлээ гээд томилолтоо бөглүүлээд явна. Ер нь маш их шалгалт ихтэй нарийн байсан үе дээ.

Дэжид -

Тэр хүмүүс ирээд ямар асуудалд яаж хандах вэ? Юу хийхэв?

Дамдинжав -

Юу хийснээ хэлэхгүй ш дээ. Цаанаасаа удирдамжтай ирнэ тэгээд тэр дагуугаа ажиллаад л явдаг байсан байх даа. Тэр Нямбуу чинь САА-аас гадагшаа гарах эрх байхгүй. Сумнаас гадагшаа гарвал аймгаас зөвшөөрөл авна. Аймгаас гадагшаа гарах бол Төв хорооноос зөвшөөрөл авна. Өөрөө бол Монголын хуулинд байхгүй арга хэмжээ авагдлаа, аль ч хуулинд цөллөгийн арга хэмжээ байхгүй гэдэг асуудал ярьдаг байсан. Тэр нь ч тийм л байсан юм шиг байна лээ. Ер нь чадалтай мундаг хүн байсан даа. Яриа хөөрөө, мэдлэг боловсрол их. Гадны янз бүрийн радиог эх хэлээр нь сонсоно. Аргагүй л боловсрол сайтай хүн болоод тэр дээшээ авирч байсан биз. Тэрний ч буруу байхгүй байсан болтой байдаг юм.

Дэжид -

Тухайн үед тийм хараа хяналттай хүнтэй ажиллахад хүндрэлтэй байсан уу?

Дамдинжав -

Хүнд. Тэр чинь их айхтар. Тэр өвөрмонголын хүмүүстэй яая гэж байхад дээрээс нь улс төрийн хэрэгтэй хүн тавьчихаар чинь бүр айхтар. Өөрөө дээр нь хяналтанд орчихож байна гэсэн үг. 4 жил тэгж ажилласан. Байнгын түгшүүртэй. Тэр улсуудын асуудлыг шийдвэл өөрөө хоморгонд нь явна шүү дээ. Дэмжсэн гэдгээр.

Дэжид -

Нямбуу гуайн гэр бүл юу хийх вэ?

Дамдинжав -

Хүний их эмч байсан эмчээ хийнэ.

Дэжид -

Гэр орон нийгмийн асуудал нь ямар байсан бэ?

Дамдинжав -

Гэр нь сумын төв дээр өөрийг нь хөдөө туслах малчинаар ажиллуулж байсан. Хүүхдүүд нь сургуульд сураад, авгай нь эмчээ хийж байсан.

Дэжид -

Аюулаас хамгаалах яамнаас хүмүүс ирэхэд та хамт явах уу?

Дамдинжав -

Үгүй ээ, өөрснөө яваад л шалгана. Ямар ажлаар ирсэн гэхээр Нямбуутай уулзана л гэнэ өөр хэлэх юм байхгүй. Сүүлд нь уулзлаа, ажил бүтлээ гээд л явдаг ийм л байсан. Тэр үед НАХ яамныхан чанга байсан даа.

Дэжид -

Хэдийд Нямбуу гуайн тэр асуудал тавигдсан бэ?

Дамдинжав -

Шарын голд олон жил болсондоо. Бараг 20-иод жил болсон байх аа.

Дэжид -

Туслах малчин хийж байхдаа ажлаа бол сайн хийж байсан уу?

Дамдинжав -

Өө, сайн сайн.

Дэжид -

Өөртэй нь үг сольсон, нөхөрлөсөн хүмүүсийг давхар шалгах уу?

Дамдинжав -

Өө, тэгнэ. Нөхөрлөсөн, үерхсэн хүмүүсийг цөмийг хянана шүү дээ. Аймгаас хянана. Хэцүү л байдаг юм байна лээ. Тийм хэрэг түвэгтэй улсууд чинь.

Дэжид -

Нямбуу гуайг нутаг заагдаад туслах малчинаар ирж байхад хүмүүсийн сэтгэлд айдас хүйдэс байсан болов уу?

Дамдинжав -

Өө, их сайхан хүлээж авсан ш дээ. Ордог гардаг, ойр хавийн айлууд цайны сүү мүү өгдөг тийм байсан юм. Өөрөө их нийтэч хүн байсан. Гэртээ тоглуулна, айлд очиж тоглоно. Их ажилтай байсан хүн зүгээр сууж чаддаггүй байсан биз. Сайн тоглоно, янз бүрийн тоглоом их ч мэддэг байсан. Улсууд ер нь их ам сайтай байсан. Өөр тэгж ярвайгаад том зан гаргаад байдаггүй хүн дээ. Сонин хэвлэлээс уншсан, радиогоор сонссон янз бүрийн юмаа ярьж хөөрдөг тийм хүн байсан.

Дэжид -

Орос цэргийн анги хэзээ орж ирсэн юм. Орос бараа худалдаа арилжаа хэдий үеэс дэлгэрсэн юм бэ?

Дамдинжав -

90-ээд оны эхээр л оросууд гарсан ш дээ. Тэрнээс өмнө оросын дэлгүүрүүд хэд хэд байсан. Тусгай үнэмлэхтэй хүмүүс орж үйлчлүүлдэг байсан л даа.

Дэжид -

Орос мэргэжилтнүүд манайд хэдий үе хүртэл ажиллаж байсан юм бэ? Хэдий үеэс зөвлөх мэргэжилтнүүдээ гаргасан юм бол?

Дамдинжав -

80-аад оны сүүлээр л алга болсон доо. Хятадын шахалтаар л гаргасан ш дээ. Оросын цэргийн ангиуд их байсан. Наяаад оны үеэр энэ дээгүүр чинь жижигхэн онгоцнууд л эргэлдэж байдаг байсан ш дээ.

Дэжид -

Байгууллага удирдаж байсан хүний хувьд ажилчидаа энэ асуудалд яаж бэлтгэдэг байв, хувь хүний хувьд ажилчид ямар бэлтгэлтэй байдаг байв? Иргэний хамгаалалтын сургуулилтууд хийгддэг байсан уу?

Дамдинжав -

Тийм юм хийгддэг л байсан. Өдөр бүр дээгүүр онгоц нисээд бид ч яахав дасчихсан байсан. Энд ирж үзээгүй хүмүүст бол сонин л байсан байх. Цэргийн ангиуд, барилгын цэргүүд, энгийн хүмүүс гээд манай энд маш их оросууд байсан ш дээ.

Дэжид -

Вагон хаа хүртэл явдаг байсан бэ?

Дамдинжав -

Чита хүрнэ. Толгой нь л тэр хүртэл явдаг байсан байх. Бусад нь бүр Москва хүртэл явдаг байсан. Эндээс вагонд суулаа гэхэд Москва хүртэл явдаг байсан. Оросууд явсанаас хойш больчихсон юм. Одоо бол Читаас цааш явахгүй.

Дэжид -

Тэр үед Хятадын шахалт гэж ер нь ямар юм байсан юм бол?

Дамдинжав -

Дээгүүрээ л харьцаа тийм байсан байх. Тэгээд Оросууд явсанаас хойш Хятадтай харьцаа гайгүй болж 90-ээд оны эхээс Хятад руу чөлөөтэй гардаг болсон ш дээ. Одоо Орос руу явахаасаа Хятад руу гарах нь хялбар дөхөмтэй болоод байна ш дээ.

Дэжид -

Одоо Оросоос мэргэжилтэн ажиллаж байгаа байгууллага Дорнодод цөөхөн үү?

Дамдинжав -

Ер нь байхгүй байх аа. Огт байхгүй. Ер нь орос хүн байхгүй байх.

Дэжид -

Оронд нь Хятадууд их орж ирсэн юм шиг байна. Хятад хүмүүс их харагдаж байна?

Дамдинжав -

Өө тийм. Англи, америк хүмүүс ганц нэг байгууллага, сургууль дээр байгаа байх. Англи хэлний багш, бас эмнэлэг хавиар ганц нэг байдаг шиг байна лээ.

Дэжид -

Социализмын үед залуу гэр бүлийг хэр дэмждэг байсан юм бол? Гэр бүлийн талаар ямар бодлого авагдаж байсан юм бол?

Дамдинжав -

За даа, тодорхой юм байхгүй байх аа.

Дэжид -

Тэр үед ирж ажиллаж байгаа залуу гэр бүлүүдэд сум, САА ямар дэмжлэг үзүүлдэг байв?

Дамдинжав -

Дэмжлэг байхгүй ээ.

Дэжид -

Гэр орон сууцаа өөрсдөө бэлдэх үү?

Дамдинжав -

өөрсдөө.

Дэжид -

Тэр үед чинь сум нэгдэлд ер нь байр орон сууц гэж юм баригдаж байгаагүй юу?

Дамдинжав -

Ховор доо. Эхэн үедээ САА энэ тэр чинь эсгий гэрт конторлож байсан үе шүү дээ.

Дэжид -

Тухайн үед ХАА-д шинэ техник технологи ямар юм нэвтэрч байсан бэ?

Дамдинжав -

Малын тэжээл бэлтгэх асуудал дээр тодорхой ажлууд хийж байсан. Өвс хадах механикжсан салаа гэж улсаас зохион байгуулаад хадлан их бэлддэг байсан. Одоо тэр бүр байхгүй.

Дэжид -

Механикжсан салаа хэдэн онд байгуулагдсан бэ?

Дамдинжав -

70-аад оны эхээр байгуулагдсан юм уу даа. Маш их өвс хаддаг байсан. Одоо ер нь хадлан байхгүй болж дээ.

Дэжид -

Ургац ч гэсэн өөр байсан уу?

Дамдинжав -

Ургац сайн байсан. Одоо ер нь ХАА, Мал аж ахуйгаа хаяад байна ш дээ. Ер нь анхаарахаа байсан. Одоо харин нэг “Монгол мал хөтөлбөр” гэж нэг юм яригдаад байна. Энүүгээрээ анхаарах юм уу үгүй юм уу. Одоо энэ орос, хятад аль алинд нь малыг чинь ер нь бараг байшин шиг юманд байлгаж байна ш дээ. Тэгээд өвс тэжээл хангалттай авч байна. Хажууд нь худгаас услаад, уснаас айх юм байхгүй. Ус хангалттай.

Дэжид -

Социализмын үед чинь манайх их худагтай байсан биз дээ?

Дамдинжав -

Байсан.

Дэжид -

Одоо бол байхгүй юу?

Дамдинжав -

Байхгүй ээ, байхгүй. Манай урд талын сумд цөм өвс авахгүй ш дээ. Байдаг хэдэн буриадууд нь өвс авах нь авдаг. Гэхдээ урдныхтай адил авахгүй. Тэгс хийгээд… ер нь их залхуу, ажил хийхгүй болж л дээ.

Дэжид -

Буриад ясны ажилсаг чанар одоо залуу үед байхгүй болж байна уу?

Дамдинжав -

Байхгүй ээ, байхгүй болсон.

Дэжид -

Хадлан тэжээлээ бэлдэх, байшин хороогоо барих, эмэгтэйчүүд нь сүү цагаан идээ, цөцгийн тосоо цохих гээд их л олон ажилтай байсан даа?

Дамдинжав -

Тийм юм байхгүй болсон доо. Хадлан авахад маш сайн авдаг байсан юм, модны мужааны ажилд маш сайн байсан. Одоо авах нь авч л байна. Гэхдээ тэр үеийнхийг гүйцэхгүй болсон. Хуучныхтай адилгүй.

Дэжид -

Зарим нэг зан үйл хаягдсан л юм байна тийм ээ?

Дамдинжав -

Тэгсэн.

Дэжид -

Зах зээлд ороод одоо жаахан сэргэж байна уу?

Дамдинжав -

Сэргэж байгаа юм бараг алга даа.

Дэжид -

Тэр үед архи уусан хүнийг яадаг байв?

Дамдинжав -

Арга хэмжээ авна. Олон удаа уувал ажлаас хална.

Дэжид -

Таны амьдралд тухайн үед төрөөс явуулж байсан бодлого яаж нөлөөлж байв?

Дамдинжав -

Энэ зах зээл гэдэг юм чинь л бүх юм буруу тийшээ эргүүлчихлээ гэж би бодож явдаг юм. Одоо мянганы зам гэж зам тавьж байна. Энэ бол тавигдах ёстой. Ер нь зам бол сайжрах ёстой. Зам ямар байх ёстойг хэдэн орноор явж үзлээ. Гэхдээ цаг нь болоогүй. Мал аж ахуйгаа хаячихаад мянганы зам гэж шороо хийлээ. Овоо хийгдэж байгаад одоо хоёр гурван жил огт хийгдэхгүй хаягдчихлаа ш дээ. Хэнтийгээс нааш 50 км л хийсэн. Ингээд хаяад байвал хэрэг алга. Тэр хөрөнгө, анхаарлаа мал аж ахуйдаа тавих ёстой. Эхлээд ХАА-гаа сайхан болгоод дараа нь мянганы зам руугаа орох ёстой байсан юм.

Дэжид -

Та ер нь МАА-г нилээн хаягдсан гэж үзэж байгаа юм уу?

Дамдинжав -

Тэгсэн. Газар тариалан ч хаягдсан. Одоо бид чинь хятадын гурил идэж байна ш дээ. Хүнсний ногоо бүх юм хятадаас орж ирж байна. Хятад ямар нэгэн байдлаар хилээ хаалаа гэхэд л бид нар юм юмгүй л болоод явчихна. ХАА-гаа хаяснаас болж л ийм асуудал гараад байгаа юм шүү дээ.

Дэжид -

Социализмын үед өөрсдөө бүх юмаа хийчихдэг байсан уу?

Дамдинжав -

Тариагаа тарина, гурлыг бүр гадаадад Солонгос руу гаргадаг байсан. Манай аймгийн үйлдвэр. Одоо хоёр гурван га-д л буудай тарьж байна. Бусдыг нь хойноос авч байна. Дээр үед чинь өөрийнхөө буудайгаар гурилаа хийгээд хангаад болоод байсан юм. Газар тариалан одоо бүр байхгүй болсон. Хэдэн камбайн, техникийг нь хувьчлаад устгаад, худалдахыг нь худалдаад одоо юу ч байхгүй. Чулуун хороонд гэхэд л 16, 18 га-д тариалдаг байлаа. Одоо ганц ч га байхгүй. Ингээд хөдөө аж ахуйгаа хаячихаж байгаа юм л даа. Одоо мянганы замаа түргэвчлээд ХАА-гаа өөд нь татах хэрэгтэй. Энэ төр засаг, УИХ-ын гишүүд юу гэж бодож байдаг юм байгаа юм.

Дэжид -

Дамдинжав гуайтайгаа 20-р зууны үед ажиллаж амьдарч байсан тухай нь нилээн ярилцлаа. Тухайн үеийн ололт амжилт одоо үетэй зэрэгцүүлэхэд ямар алдаа дутагдал байна вэ гэдгээр санал бодлоо хуваалцаж ялангуяа ХАА-н салбарт ажиллаж байсан тухайгаа дэлгэрэнгүй ярьж, буриад ястаны үүх түүх, зан заншилын талаар дэлгэрэнгүй ярьж өгсөн танд баярлалаа. Танд эрүүл энхийг хүсье.

Дамдинжав -

За баярлалаа.


Ядуу цөөнх хэсгээсээ л оросууд албаар нааш нь нүүлгэсэн хэрэг шүү дээ
Bolod.mn


Сэтгэгдэл (0)


Уншигчдын оруулсан сэтгэгдлийн талаар манай сайт хариуцлага хvлээхгvй болохыг анхаарна уу.
Үгийн санд шүүлтүүр хийсэн болно

   



Умард тэнгисийн хясаа Өвөр Монголд-Фото мэдээ
19:22
Хятад-Ази-Европын 8 дахь удаагийн экспо нээгдэлээ
19:19

Шиньжяны Өрөмч хотод "Торгоны зам дахь шинэ боломж, шинэ эрч хүч" сэдэвтэй Хятад-Ази-Европын 8-р яармаг  6-р сарын 26-ны өдөр Шиньжяны олон улсын хурал дээр дэлхийн өнцөг булан бүрээс ирсэн зочид хамтын ажиллагаа, хөгжлийн эрэлхийлэлт болон хөгжлийн боломжуудыг хуваалцажээ.

Хятад-Ази-Европын 8 дахь удаагийн экспо нээгдэлээ

Шиньжяны Өрөмч хотод "Торгоны зам дахь шинэ боломж, шинэ эрч хүч" сэдэвтэй Хятад-Ази-Европын 8-р яармаг  6-р сарын 26-ны өдөр Шиньжяны олон улсын хурал дээр дэлхийн өнцөг булан бүрээс ирсэн зочид хамтын ажиллагаа, хөгжлийн эрэлхийлэлт болон хөгжлийн боломжуудыг хуваалцажээ.

»»
Улсын Их Хурлын дарга Д.Амарбаясгалан Говь-Алтай аймагт ажиллаж байна
19:11

Улсын Их Хурлын дарга Д.Амарбаясгалан Говь-Алтай аймагт ажиллаж байгаа бөгөөд эхлээд Есөнбулаг сумын иргэдтэй уулзалт хийлээ. Энэ үеэр тэрбээр “2024 оны УИХ-ын сонгуулийн үр дүнгээр парламентад 126 гишүүн сонгогдож, нийгмийн олон салбарын төлөөлөл шийдвэр гаргах түвшинд ажиллаж эхэллээ. Үүний үр дүнд төлөөллийн чадвар сайжирч, ардчилсан тогтолцоо бэхжиж, улс төрийн намууд төлөвших боломж бүрдэх болно” гэдгийг онцлон тэмдэглэв.

Улсын Их Хурлын дарга Д.Амарбаясгалан Говь-Алтай аймагт ажиллаж байна

Улсын Их Хурлын дарга Д.Амарбаясгалан Говь-Алтай аймагт ажиллаж байгаа бөгөөд эхлээд Есөнбулаг сумын иргэдтэй уулзалт хийлээ. Энэ үеэр тэрбээр “2024 оны УИХ-ын сонгуулийн үр дүнгээр парламентад 126 гишүүн сонгогдож, нийгмийн олон салбарын төлөөлөл шийдвэр гаргах түвшинд ажиллаж эхэллээ. Үүний үр дүнд төлөөллийн чадвар сайжирч, ардчилсан тогтолцоо бэхжиж, улс төрийн намууд төлөвших боломж бүрдэх болно” гэдгийг онцлон тэмдэглэв.

»»
Адель урлагийн салбараас завсарлага авна
12:36

Дуучин Адель дуу хөгжмийн салбараас томоохон завсарлага авах бололтой. Тэрбээр Германы “ZDF” телевизийн нэвтрүүлэгт 

Адель урлагийн салбараас завсарлага авна

Дуучин Адель дуу хөгжмийн салбараас томоохон завсарлага авах бололтой. Тэрбээр Германы “ZDF” телевизийн нэвтрүүлэгт 

»»
Нийтийн тээврийн 16 чиглэлд түр хугацаанд өөрчлөлт орууллаа
12:32

Авто замын өргөтгөл, шинэчлэлтийн ажил хийгдэхтэй холбогдуулан нийтийн тээврийн 16 чиглэлд түр хугацаанд өөрчлөлт оруулжээ.

Нийтийн тээврийн 16 чиглэлд түр хугацаанд өөрчлөлт орууллаа

Авто замын өргөтгөл, шинэчлэлтийн ажил хийгдэхтэй холбогдуулан нийтийн тээврийн 16 чиглэлд түр хугацаанд өөрчлөлт оруулжээ.

»»
Бангладешт болсон үймээний улмаас 32 хүн амиа алджээ
12:31

Бангладешийн эрх баригчид улс орон даяар өндөржүүлсэн бэлэн байдлыг зарлаж, интернэтийн сүлжээг хаасан ба зарим газарт 

Бангладешт болсон үймээний улмаас 32 хүн амиа алджээ

Бангладешийн эрх баригчид улс орон даяар өндөржүүлсэн бэлэн байдлыг зарлаж, интернэтийн сүлжээг хаасан ба зарим газарт 

»»
Дахин төлөвлөсөн 290 айлын орон сууцыг энэ оны IV улиралд ашиглалтад оруулна
12:08

Иргэдийн эрүүл аюулгүй, таатай орчинд амьдрах нөхцөлийг бүрдүүлэхийн тулд Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар болон Нийслэлийн орон сууцны корпорациас Хан-Уул дүүргийн 10 дугаар хорооны ашиглалтын шаардлага хангахгүй болсон нийтийн зориулалттай хоёр орон сууцны барилгыг буулгаж, дахин төлөвлөн, шинээр барилгажуулах төслийг хэрэгжүүлж буй.

Дахин төлөвлөсөн 290 айлын орон сууцыг энэ оны IV улиралд ашиглалтад оруулна

Иргэдийн эрүүл аюулгүй, таатай орчинд амьдрах нөхцөлийг бүрдүүлэхийн тулд Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар болон Нийслэлийн орон сууцны корпорациас Хан-Уул дүүргийн 10 дугаар хорооны ашиглалтын шаардлага хангахгүй болсон нийтийн зориулалттай хоёр орон сууцны барилгыг буулгаж, дахин төлөвлөн, шинээр барилгажуулах төслийг хэрэгжүүлж буй.

»»
Саппорогийн аюулгүйн тойргоос 25 дугаар эмийн сан хүртэл 11гд магистралийн дулааны шугамыг өргөтгөн шинэчилж байна
12:05

Нийслэлийн 18 байршилд 15.6 км дулааны магистраль шугамыг долоодугаар сарын 16-ны өдрөөс шинэчилж эхэлсэн.

Саппорогийн аюулгүйн тойргоос 25 дугаар эмийн сан хүртэл 11гд магистралийн дулааны шугамыг өргөтгөн шинэчилж байна

Нийслэлийн 18 байршилд 15.6 км дулааны магистраль шугамыг долоодугаар сарын 16-ны өдрөөс шинэчилж эхэлсэн.

»»
Нийслэлийн сонгуулийн хороог есөн хүний бүрэлдэхүүнтэй байгуулна
12:00

НИТХ-ын Зөвлөлийн хуралдаанаар Нийслэлийн Сонгуулийн хороо байгуулах тухай хэлэлцлээ.

Нийслэлийн сонгуулийн хороог есөн хүний бүрэлдэхүүнтэй байгуулна

НИТХ-ын Зөвлөлийн хуралдаанаар Нийслэлийн Сонгуулийн хороо байгуулах тухай хэлэлцлээ.

»»
Хавдрын шалтгаант нас баралт дэлхийд 17 хувь байхад Монголд 24 хувьтай байна
11:02

Эрүүл мэндийн сайд Т.Мөнхсайхан Хавдар судлалын үндэсний төвд ажиллаж, эмч, үйлчлүүлэгчидтэй уулзаж, санал солилцлоо. 

Хавдрын шалтгаант нас баралт дэлхийд 17 хувь байхад Монголд 24 хувьтай байна

Эрүүл мэндийн сайд Т.Мөнхсайхан Хавдар судлалын үндэсний төвд ажиллаж, эмч, үйлчлүүлэгчидтэй уулзаж, санал солилцлоо. 

»»
Амралтын өдрүүдэд дуу цахилгаантай аадар бороо орно
10:21

Малчид, иргэд, тээвэрчид, аялагчдад зориулсан мэдээ: 20-нд төвийн аймгуудын нутгаар, 21-нд төв болон зүүн аймгуудын нутгаар бороо, дуу цахилгаантай аадар бороо орно.

Амралтын өдрүүдэд дуу цахилгаантай аадар бороо орно

Малчид, иргэд, тээвэрчид, аялагчдад зориулсан мэдээ: 20-нд төвийн аймгуудын нутгаар, 21-нд төв болон зүүн аймгуудын нутгаар бороо, дуу цахилгаантай аадар бороо орно.

»»
Он гарсаар 11 аймгийн 36 суманд 90 удаагийн ой хээрийн түймэр гарчээ
10:20

Улсын хэмжээнд долдугаар сарын 17-ны өдрийн байдлаар Булган, Дархан-Уул, Дорнод, Сүхбаатар, Сэлэнгэ, Ховд, Хөвсгөл, 

Он гарсаар 11 аймгийн 36 суманд 90 удаагийн ой хээрийн түймэр гарчээ

Улсын хэмжээнд долдугаар сарын 17-ны өдрийн байдлаар Булган, Дархан-Уул, Дорнод, Сүхбаатар, Сэлэнгэ, Ховд, Хөвсгөл, 

»»
Сургууль бүр өөрийн гал тогоотой болно
10:19

Боловсрол шинжлэх ухааны яам /БШУЯ/-наас 2023-2024 оны хичээлийн жилийн зорилго, зорилтын биелэлтийг дүгнэх хүрээнд 

Сургууль бүр өөрийн гал тогоотой болно

Боловсрол шинжлэх ухааны яам /БШУЯ/-наас 2023-2024 оны хичээлийн жилийн зорилго, зорилтын биелэлтийг дүгнэх хүрээнд 

»»
"The Mongolz" Бразилын багт хожигдсоноор "Esports World Cup 2024" тэмцээнээ өндөрлүүлж, есдүгээр байрт шалгарлаа
10:08

Саудын Арабын Рияад хотод "Esports World Cup 2024" буюу цахим спортын төрлүүдийг багтаасан 60 сая ам.долларын шагналын сантай томоохон тэмцээн болж буй.

Саудын Арабын Рияад хотод "Esports World Cup 2024" буюу цахим спортын төрлүүдийг багтаасан 60 сая ам.долларын шагналын сантай томоохон тэмцээн болж буй.

»»
Кофейн залуучуудад хэрхэн нөлөөлдөг вэ
09:48

Өсвөр насны Титус Ян өглөө нь нэг шил ногоон цай ууж, үдээс хойш “bubble tea” эсвэл энергийн ундаа ууж, дараа нь хийжүүлсэн ундаа, болж өгвөл кола уудаг байна.  

Кофейн залуучуудад хэрхэн нөлөөлдөг вэ

Өсвөр насны Титус Ян өглөө нь нэг шил ногоон цай ууж, үдээс хойш “bubble tea” эсвэл энергийн ундаа ууж, дараа нь хийжүүлсэн ундаа, болж өгвөл кола уудаг байна.  

»»
Дахин төлөвлөсөн 290 айлын орон сууцыг энэ оны IV улиралд ашиглалтад оруулна
09:45

Иргэдийн эрүүл аюулгүй, таатай орчинд амьдрах нөхцөлийг бүрдүүлэхийн тулд Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар болон 

Дахин төлөвлөсөн 290 айлын орон сууцыг энэ оны IV улиралд ашиглалтад оруулна

Иргэдийн эрүүл аюулгүй, таатай орчинд амьдрах нөхцөлийг бүрдүүлэхийн тулд Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газар болон 

»»
Сэтгүүлч Н.Өнөрцэцэгт холбогдох шүүх хурал өнөөдөр үргэлжилнэ
09:38

"Zarig.mn" сайтын эрхлэгч, сэтгүүлч Н.Өнөрцэцэгт холбогдох хэргийн гэм буруугийн шүүх хурал өнөөдөр болно. 

Сэтгүүлч Н.Өнөрцэцэгт холбогдох шүүх хурал өнөөдөр үргэлжилнэ

"Zarig.mn" сайтын эрхлэгч, сэтгүүлч Н.Өнөрцэцэгт холбогдох хэргийн гэм буруугийн шүүх хурал өнөөдөр болно. 

»»
Орон нутгийн сонгуулийг аравдугаар сарын 11-нд зохион байгуулна
19:31

Аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын сонгуулийг ирэх аравдугаар сарын 11-ний баасан гарагт 

Орон нутгийн сонгуулийг аравдугаар сарын 11-нд зохион байгуулна

Аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн иргэдийн төлөөлөгчдийн хурлын сонгуулийг ирэх аравдугаар сарын 11-ний баасан гарагт 

»»
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Гадаа +25 градус үед машин дотор +45-55 градус болдог
18:50

Гадаа +25 хэмийн халуун өдөр машин доторх температур 10 минутанд +45-аас +55 хэм хүрдэг байна. 

СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Гадаа +25 градус үед машин дотор +45-55 градус болдог

Гадаа +25 хэмийн халуун өдөр машин доторх температур 10 минутанд +45-аас +55 хэм хүрдэг байна. 

»»
Дархан аварга А.Сүхбат Сэргэлэн сумынхаа 100 жилийн ойн баяр наадамд зодоглож байна
18:46

Төв аймгийн Сэргэлэн сумын 100 жилийн ойн баяр наадамд өнөөдөр эхэллээ.

Дархан аварга А.Сүхбат Сэргэлэн сумынхаа 100 жилийн ойн баяр наадамд зодоглож байна

Төв аймгийн Сэргэлэн сумын 100 жилийн ойн баяр наадамд өнөөдөр эхэллээ.

»»
“Эмми”-гийн шагналд нэр дэвшигчдийг танилцуулжээ
18:45

ЛОС-АНЖЕЛЕС, 2024 оны долоодугаар сарын 18 /France24/. XVII зууны эхэн үеийн Япон оронд үзэгчдийг аваачих “Shogun” 

“Эмми”-гийн шагналд нэр дэвшигчдийг танилцуулжээ

ЛОС-АНЖЕЛЕС, 2024 оны долоодугаар сарын 18 /France24/. XVII зууны эхэн үеийн Япон оронд үзэгчдийг аваачих “Shogun” 

»»
36 сургуулийн 23.188 сурагч 3 ээлжээр хичээллэх нөхцөл үүсэж байна
17:36

Засгийн газар 2023 оны 6 дугаар сарын 21-нд "Ерөнхий боловсролын сургуулийн ачааллыг бууруулах, хүртээмжийг 

36 сургуулийн 23.188 сурагч 3 ээлжээр хичээллэх нөхцөл үүсэж байна

Засгийн газар 2023 оны 6 дугаар сарын 21-нд "Ерөнхий боловсролын сургуулийн ачааллыг бууруулах, хүртээмжийг 

»»
Хөвсгөл аймгийн Ханх суманд 3.5 магнитудын хүчтэй газар хөдлөлт болжээ
17:35

Хөвсгөл аймгийн Ханх сумын төвөөс баруун урд зүгт өнөөдөр 42 км зайд 04:38:42 цагт 3.5 магнитуд хүчтэй газар хөдлөлт болжээ.

Хөвсгөл аймгийн Ханх суманд 3.5 магнитудын хүчтэй газар хөдлөлт болжээ

Хөвсгөл аймгийн Ханх сумын төвөөс баруун урд зүгт өнөөдөр 42 км зайд 04:38:42 цагт 3.5 магнитуд хүчтэй газар хөдлөлт болжээ.

»»
“Нью-Йорк Таймс” XXI зууны шилдэг 100 номыг нэрлэлээ
17:34

НЬЮ-ЙОРК, 2024 оны долоодугаар сарын 17 /Forbes/. Америкийн “Нью-Йорк Таймс” сонины редакц XXI зууны шилдэг 100 

“Нью-Йорк Таймс” XXI зууны шилдэг 100 номыг нэрлэлээ

НЬЮ-ЙОРК, 2024 оны долоодугаар сарын 17 /Forbes/. Америкийн “Нью-Йорк Таймс” сонины редакц XXI зууны шилдэг 100 

»»
Өвөлжилтийн бэлтгэл ажлын хүрээнд 50 мянган тонн шахмал түлш нөөцлөөд байна
13:18

2024-2025 оны өвөлжилтийн бэлтгэл ажлыг хангах, төвийн дүүргийн иргэдийг шахмал түлшээр хангах ажлын хүрээнд хийгдэж буй ажил арга хэмжээний асуудлаар Нийслэлийн Засаг даргын Нийгмийн салбар, ногоон хөгжил болон, агаар орчны бохирдлын асуудал хариуцсан орлогч Л.Хосбаяр Тавантолгой түлш ХХК, Нийслэлийн агаар орчны бохирдолтой тэмцэх газрын төлөөлөлтэй уулзлаа.

Өвөлжилтийн бэлтгэл ажлын хүрээнд 50 мянган тонн шахмал түлш нөөцлөөд байна

2024-2025 оны өвөлжилтийн бэлтгэл ажлыг хангах, төвийн дүүргийн иргэдийг шахмал түлшээр хангах ажлын хүрээнд хийгдэж буй ажил арга хэмжээний асуудлаар Нийслэлийн Засаг даргын Нийгмийн салбар, ногоон хөгжил болон, агаар орчны бохирдлын асуудал хариуцсан орлогч Л.Хосбаяр Тавантолгой түлш ХХК, Нийслэлийн агаар орчны бохирдолтой тэмцэх газрын төлөөлөлтэй уулзлаа.

»»
Өнөөдрийн байдлаар 15 төрлийн 1,2 сая цэцэг суулгаад байна
13:05

Улаанбаатар хотын ногоон байгууламжийг нэмэгдүүлэх чиглэлээр 15 нэр зүйлийн 1.5 сая орчим цэцэг тарихаар төлөвлөсөн. Өнөөдрийн байдлаар мандарваа, хун цэцэг, хилэн цэцэг, алаг нүдэн, мандарваа, халгана, астра, бербиния, энхэлгэнэ, хумсан гэх мэт 15 төрлийн  1.2 сая  цэцгийг тариад байна. 

Өнөөдрийн байдлаар 15 төрлийн 1,2 сая цэцэг суулгаад байна

Улаанбаатар хотын ногоон байгууламжийг нэмэгдүүлэх чиглэлээр 15 нэр зүйлийн 1.5 сая орчим цэцэг тарихаар төлөвлөсөн. Өнөөдрийн байдлаар мандарваа, хун цэцэг, хилэн цэцэг, алаг нүдэн, мандарваа, халгана, астра, бербиния, энхэлгэнэ, хумсан гэх мэт 15 төрлийн  1.2 сая  цэцгийг тариад байна. 

»»
Наршилтаас сэргийлэх ЗӨВЛӨМЖ
12:56

Зуны хэт халуун өдрүүдэд зүрх судасны өвчтэй болон, даралт ихсэлттэй хүмүүс дараах зөвлөгөөг баримталж, хурц нартай, 

Наршилтаас сэргийлэх ЗӨВЛӨМЖ

Зуны хэт халуун өдрүүдэд зүрх судасны өвчтэй болон, даралт ихсэлттэй хүмүүс дараах зөвлөгөөг баримталж, хурц нартай, 

»»
НӨАТ-ын буцаалтыг энэ 7 хоногт шилжүүлнэ
12:51

Нэмэгдсэн өртгийн албан татварын буцаан олголт улирал улирлаар иргэдийн дансанд ордог. Тэгвэл энэ оны хоёрдугаар 

НӨАТ-ын буцаалтыг энэ 7 хоногт шилжүүлнэ

Нэмэгдсэн өртгийн албан татварын буцаан олголт улирал улирлаар иргэдийн дансанд ордог. Тэгвэл энэ оны хоёрдугаар 

»»
Дансаа амраая
12:51

Санхүүгийн боловсрол ба сахилга бат

Дансаа амраая

Санхүүгийн боловсрол ба сахилга бат

»»
Өгий нуур руу орсон хүмүүсийн бие дээр тууралт гарчээ
12:36

Наадмын амралтын өдөр зургаан хоног үргэлжилсэн. Эдгээр өдрүүдэд 357.916 тээврийн хэрэгсэл нийслэлээр орон нутгийн 

Өгий нуур руу орсон хүмүүсийн бие дээр тууралт гарчээ

Наадмын амралтын өдөр зургаан хоног үргэлжилсэн. Эдгээр өдрүүдэд 357.916 тээврийн хэрэгсэл нийслэлээр орон нутгийн 

»»
Хятадад томоохон худалдааны төвд гал гарч 16 хүн нас баржээ
12:22

Хятадын баруун өмнөд хэсгийн Зигонг хотод лхагва гарагийн орой гарсан томоохон түймрийн улмаас 16 хүн амиа алджээ. 

Хятадад томоохон худалдааны төвд гал гарч 16 хүн нас баржээ

Хятадын баруун өмнөд хэсгийн Зигонг хотод лхагва гарагийн орой гарсан томоохон түймрийн улмаас 16 хүн амиа алджээ. 

»»
Бүжигчин А.Түвшинбаяр Сөүлийн уралдаанд түрүүлжээ
12:21

Улаанбаатар, 2024 оны долоодугаар сарын 18 /МОНЦАМЭ/. Солонгосын Сөүл хотод олон улсын гоцлол бүжигчдийн тэмцээн 

Бүжигчин А.Түвшинбаяр Сөүлийн уралдаанд түрүүлжээ

Улаанбаатар, 2024 оны долоодугаар сарын 18 /МОНЦАМЭ/. Солонгосын Сөүл хотод олон улсын гоцлол бүжигчдийн тэмцээн 

»»
Хүүхдүүд могойг олс, уяатай андуурч, хатгуулж байна
12:07

Сүүлийн жилүүдэд үерийн ус, автомашинаар дамжин суурин газарт могой орж ирж буй. Энэ жил могой суурин газарт байна 

Хүүхдүүд могойг олс, уяатай андуурч, хатгуулж байна

Сүүлийн жилүүдэд үерийн ус, автомашинаар дамжин суурин газарт могой орж ирж буй. Энэ жил могой суурин газарт байна 

»»
ЦЕГ: Тарвагатай андуурч хүн буудсан хэргийг шалгаж байна
11:59

Цагдаагийн ерөнхий газар өнөөдөр /2024.07.18/ цаг үеийн мэдээллийг хүргэв. Тус мэдээлэлд, “Баяр наадмын өдрүүдэд 

ЦЕГ: Тарвагатай андуурч хүн буудсан хэргийг шалгаж байна

Цагдаагийн ерөнхий газар өнөөдөр /2024.07.18/ цаг үеийн мэдээллийг хүргэв. Тус мэдээлэлд, “Баяр наадмын өдрүүдэд 

»»
Орон нутгийн сонгуульд бие даан нэр дэвшигчид мөрийн хөтөлбөрөө энэ сарын 25-наас өмнө аудитад хүргүүлнэ
11:58

Орон нутгийн Хурлын сонгуульд оролцох нам, эвсэл, бие даан нэр дэвшигч дөрвөн жилийн хугацаанд хэрэгжих сонгуулийн 

Орон нутгийн сонгуульд бие даан нэр дэвшигчид мөрийн хөтөлбөрөө энэ сарын 25-наас өмнө аудитад хүргүүлнэ

Орон нутгийн Хурлын сонгуульд оролцох нам, эвсэл, бие даан нэр дэвшигч дөрвөн жилийн хугацаанд хэрэгжих сонгуулийн 

»»
Буриадын цахилгаан станцад дэлбэрэлт болжээ
11:27

Оросын Ростов атомын цахилгаан эрчим хүчний блокт доголдол гарсны улмаас унтарсан гэж "UNN" агентлаг мэдээлэв. 

Буриадын цахилгаан станцад дэлбэрэлт болжээ

Оросын Ростов атомын цахилгаан эрчим хүчний блокт доголдол гарсны улмаас унтарсан гэж "UNN" агентлаг мэдээлэв. 

»»
Х.Нямбаатар: Ирэх жилийн наадмын барилдааныг үндсэн зүлгэн дээр зохион байгуулах шийдэлд хүрсэн
11:24

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд шинээр дэвссэн хиймэл зүлэг стандартын шаардлага хангаагүй, халтиргаатай байсантай 

Х.Нямбаатар: Ирэх жилийн наадмын барилдааныг үндсэн зүлгэн дээр зохион байгуулах шийдэлд хүрсэн

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд шинээр дэвссэн хиймэл зүлэг стандартын шаардлага хангаагүй, халтиргаатай байсантай 

»»
Ж.Байдены “Ковид-19”-ийн шинжилгээний хариу эерэг гарчээ
11:18

ВАШИНГТОН, 2024 оны долоодугаар сарын 18 /BBC/. АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жо Байдены “Ковид-19”-ийн шинжилгээний 

Ж.Байдены “Ковид-19”-ийн шинжилгээний хариу эерэг гарчээ

ВАШИНГТОН, 2024 оны долоодугаар сарын 18 /BBC/. АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жо Байдены “Ковид-19”-ийн шинжилгээний 

»»
Эрүүл мэндийн даатгалын хөнгөлөлттэй үнээр хэвтэн эмчлүүлэх боломжтой хувийн 82 эмнэлэг, утас
10:43

Эрүүл мэндийн даатгалаараа хөнгөлөлттэй үнээр хэвтэн эмчлүүлэх боломжтой хувийн 82 эмнэлгүүдийн ШИНЭЧИЛСЭН ЖАГСААЛТ, УТАСНЫ ДУГААРУУД:

Эрүүл мэндийн даатгалын хөнгөлөлттэй үнээр хэвтэн эмчлүүлэх боломжтой хувийн 82 эмнэлэг, утас

Эрүүл мэндийн даатгалаараа хөнгөлөлттэй үнээр хэвтэн эмчлүүлэх боломжтой хувийн 82 эмнэлгүүдийн ШИНЭЧИЛСЭН ЖАГСААЛТ, УТАСНЫ ДУГААРУУД:

»»
“Даншиг наадам-Хүрээ цам 2024” ирэх сарын 3, 4-ний өдрүүдэд болно
21:11

“Даншиг наадам-Хүрээ цам” нь Монголын соёл, шашны зан үйл, уламжлалт хэв шинжийг хадгалсан, өвөрмөц онцлогтой наадам юм. Тус наадмыг НИТХ, НЗДТГ болон Монголын Бурханы шашинтны төв Гандантэгчэнлин хийд хамтран зохион байгуулдаг уламжлалтай.

“Даншиг наадам-Хүрээ цам 2024” ирэх сарын 3, 4-ний өдрүүдэд болно

“Даншиг наадам-Хүрээ цам” нь Монголын соёл, шашны зан үйл, уламжлалт хэв шинжийг хадгалсан, өвөрмөц онцлогтой наадам юм. Тус наадмыг НИТХ, НЗДТГ болон Монголын Бурханы шашинтны төв Гандантэгчэнлин хийд хамтран зохион байгуулдаг уламжлалтай.

»»
Израилийн агаарын гурван удаагийн цохилтын улмаас 50 орчим Палестинчууд амь үрэгдлээ
19:24

Мягмар гарагт нэг цаг хүрэхгүй хугацаанд Газын өмнөд болон төв хэсэгт Израилийн агаарын гурван удаагийн цохилтын 

Израилийн агаарын гурван удаагийн цохилтын улмаас 50 орчим Палестинчууд амь үрэгдлээ

Мягмар гарагт нэг цаг хүрэхгүй хугацаанд Газын өмнөд болон төв хэсэгт Израилийн агаарын гурван удаагийн цохилтын 

»»
Ой мод, бут, хад, асгатай газар явахдаа түрийтэй гутал, өмд, савхин бээлий өмсөхийг зөвлөлөө
18:20

Зуны улиралд бамбай хоншоорт хортой могой үерийн усаар дамжин хүн амын суурьшлын бүсэд орж ирдэг тул иргэд та бүхэн 

Ой мод, бут, хад, асгатай газар явахдаа түрийтэй гутал, өмд, савхин бээлий өмсөхийг зөвлөлөө

Зуны улиралд бамбай хоншоорт хортой могой үерийн усаар дамжин хүн амын суурьшлын бүсэд орж ирдэг тул иргэд та бүхэн 

»»
Нийт халдварт өвчний 25 хувийг бэлгийн замаар дамжих өвчлөл эзэлж байна
18:17

2023 онд улсын хэмжээнд бэлгийн замаар дамжих халдварт өвчний 10,245 тохиолдол бүртгэгджээ. Энэ нь нийт халдварт өвчний 25 хувийг эзэлж байгаа аж.

Нийт халдварт өвчний 25 хувийг бэлгийн замаар дамжих өвчлөл эзэлж байна

2023 онд улсын хэмжээнд бэлгийн замаар дамжих халдварт өвчний 10,245 тохиолдол бүртгэгджээ. Энэ нь нийт халдварт өвчний 25 хувийг эзэлж байгаа аж.

»»
Жонни Депп орос модельтэй үерхдэг гэв
18:11

"The Daily Mail" болон "Page Six" агентлагийн мэдээлснээр, 61 настай алдарт жүжигчин Жонни Депп 28 настай орос модель 

Жонни Депп орос модельтэй үерхдэг гэв

"The Daily Mail" болон "Page Six" агентлагийн мэдээлснээр, 61 настай алдарт жүжигчин Жонни Депп 28 настай орос модель 

»»
Нээлттэй олимпын далд эрсдэлүүд
13:37

Хүн төрөлхтний спорт, эв нэгдлийн баяр гэдэг утгаар олимпын наадмыг зохион байгуулахад аюулгүй байдал нэн тэргүүний 

Нээлттэй олимпын далд эрсдэлүүд

Хүн төрөлхтний спорт, эв нэгдлийн баяр гэдэг утгаар олимпын наадмыг зохион байгуулахад аюулгүй байдал нэн тэргүүний 

»»
ГССҮТ: Могойтой таарсан тохиолдолд тайван байж огцом хөдөлгөөн хийхгүй, дуу чимээ гаргахгүйгээр ухарч зай барих хэрэгтэй
13:33

Зуны улиралд бамбай хоншоорт хортой могой үерийн усаар дамжин хүн амын суурьшлын бүсэд орж ирдэг тул иргэд та бүхэн 

ГССҮТ: Могойтой таарсан тохиолдолд тайван байж огцом хөдөлгөөн хийхгүй, дуу чимээ гаргахгүйгээр ухарч зай барих хэрэгтэй

Зуны улиралд бамбай хоншоорт хортой могой үерийн усаар дамжин хүн амын суурьшлын бүсэд орж ирдэг тул иргэд та бүхэн 

»»
Сэтгэцийн өөрчлөлттэй иргэн бага насны хүүхдийнхээ аминд хүрчээ
13:32

2024.07.14-ний өдөр цагдаагийн байгууллагад бага насны хүүхдийг хутгалж гэдсийг нь хөвүүлсэн байна гэх дуудлага 

Сэтгэцийн өөрчлөлттэй иргэн бага насны хүүхдийнхээ аминд хүрчээ

2024.07.14-ний өдөр цагдаагийн байгууллагад бага насны хүүхдийг хутгалж гэдсийг нь хөвүүлсэн байна гэх дуудлага 

»»
Орон нутгийн сонгуультай холбогдуулан наймдугаар сарын 12-ноос иргэний шилжилт хөдөлгөөнийг түр зогсооно
13:28

Ирэх 10 дугаар сард болон Орон нутгийн сонгуультай холбогдуулан иргэдийн шилжин суурьших хөдөлгөөнийг түр хугацаанд 

Орон нутгийн сонгуультай холбогдуулан наймдугаар сарын 12-ноос иргэний шилжилт хөдөлгөөнийг түр зогсооно

Ирэх 10 дугаар сард болон Орон нутгийн сонгуультай холбогдуулан иргэдийн шилжин суурьших хөдөлгөөнийг түр хугацаанд 

»»
Амралт зугаалгын цагт хүүхдүүд гол усанд эндэх тохиолдол нэмэгдэж байна
13:18

Зуны урин дулаан цагт иргэдийн  амралт зугаалгын үе эхэлж гэр бүл, найз нөхдөөрөө байгалийн сайханд  цагийг өнгөрүүлэхээр 

Амралт зугаалгын цагт хүүхдүүд гол усанд эндэх тохиолдол нэмэгдэж байна

Зуны урин дулаан цагт иргэдийн  амралт зугаалгын үе эхэлж гэр бүл, найз нөхдөөрөө байгалийн сайханд  цагийг өнгөрүүлэхээр 

»»
Дөлгөөн нуур орчимд могой орж ирсэн тохиолдол бүртгэгджээ
13:12

Сүхбаатар дүүргийн нутаг дэвсгэр, Дөлгөөн нуур орчимд энэ сарын 6-нд могой орж ирсэн тохиолдол бүртгэгджээ.

Дөлгөөн нуур орчимд могой орж ирсэн тохиолдол бүртгэгджээ

Сүхбаатар дүүргийн нутаг дэвсгэр, Дөлгөөн нуур орчимд энэ сарын 6-нд могой орж ирсэн тохиолдол бүртгэгджээ.

»»
Бангладешт болсон үймээний улмаас 32 хүн амиа алджээ
12:31

Бангладешийн эрх баригчид улс орон даяар өндөржүүлсэн бэлэн байдлыг зарлаж, интернэтийн сүлжээг хаасан ба зарим газарт 

Бангладешт болсон үймээний улмаас 32 хүн амиа алджээ

Бангладешийн эрх баригчид улс орон даяар өндөржүүлсэн бэлэн байдлыг зарлаж, интернэтийн сүлжээг хаасан ба зарим газарт 

»»
Ши Жиньпин цус харвасан гэх мэдээллийг тэрс үзэлтэн Женнифер Зен тараасан гэв
10:16

Хятадын олон нийтийн сүлжээгээр БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин гуравдугаар чуулганы хуралдааны үеэр цус харвасан гэсэн 

Ши Жиньпин цус харвасан гэх мэдээллийг тэрс үзэлтэн Женнифер Зен тараасан гэв

Хятадын олон нийтийн сүлжээгээр БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин гуравдугаар чуулганы хуралдааны үеэр цус харвасан гэсэн 

»»
Хятадад томоохон худалдааны төвд гал гарч 16 хүн нас баржээ
12:22

Хятадын баруун өмнөд хэсгийн Зигонг хотод лхагва гарагийн орой гарсан томоохон түймрийн улмаас 16 хүн амиа алджээ. 

Хятадад томоохон худалдааны төвд гал гарч 16 хүн нас баржээ

Хятадын баруун өмнөд хэсгийн Зигонг хотод лхагва гарагийн орой гарсан томоохон түймрийн улмаас 16 хүн амиа алджээ. 

»»
Буриадын цахилгаан станцад дэлбэрэлт болжээ
11:27

Оросын Ростов атомын цахилгаан эрчим хүчний блокт доголдол гарсны улмаас унтарсан гэж "UNN" агентлаг мэдээлэв. 

Буриадын цахилгаан станцад дэлбэрэлт болжээ

Оросын Ростов атомын цахилгаан эрчим хүчний блокт доголдол гарсны улмаас унтарсан гэж "UNN" агентлаг мэдээлэв. 

»»
Ж.Байдены “Ковид-19”-ийн шинжилгээний хариу эерэг гарчээ
11:18

ВАШИНГТОН, 2024 оны долоодугаар сарын 18 /BBC/. АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жо Байдены “Ковид-19”-ийн шинжилгээний 

Ж.Байдены “Ковид-19”-ийн шинжилгээний хариу эерэг гарчээ

ВАШИНГТОН, 2024 оны долоодугаар сарын 18 /BBC/. АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жо Байдены “Ковид-19”-ийн шинжилгээний 

»»
Израилийн агаарын гурван удаагийн цохилтын улмаас 50 орчим Палестинчууд амь үрэгдлээ
19:24

Мягмар гарагт нэг цаг хүрэхгүй хугацаанд Газын өмнөд болон төв хэсэгт Израилийн агаарын гурван удаагийн цохилтын 

Израилийн агаарын гурван удаагийн цохилтын улмаас 50 орчим Палестинчууд амь үрэгдлээ

Мягмар гарагт нэг цаг хүрэхгүй хугацаанд Газын өмнөд болон төв хэсэгт Израилийн агаарын гурван удаагийн цохилтын 

»»
Оманы лалын шашны Шийт урсгалын сүмийн ойролцоо халдлага болсны улмаас зургаан хүн амиа алджээ
11:55

Оманы нийслэл Маскат дахь лалын шашны Шийт урсгалын сүмийн ойролцоо буудалцаан болсны улмаас зургаан хүн амиа 

Оманы лалын шашны Шийт урсгалын сүмийн ойролцоо халдлага болсны улмаас зургаан хүн амиа алджээ

Оманы нийслэл Маскат дахь лалын шашны Шийт урсгалын сүмийн ойролцоо буудалцаан болсны улмаас зургаан хүн амиа 

»»
Трампыг 20 настай Томас Мэттью Крукс гэгч бууджээ
15:32

Пенсильвани мужийн Батлер хотод болсон сонгуулийн арга хэмжээний үер АНУ-ын Ерөнхийлөгч асан Дональд Трампын амь 

Трампыг 20 настай Томас Мэттью Крукс гэгч бууджээ

Пенсильвани мужийн Батлер хотод болсон сонгуулийн арга хэмжээний үер АНУ-ын Ерөнхийлөгч асан Дональд Трампын амь 

»»
Дональд Трамп сонгуулийн сурталчилгааны үеэр буудуулжээ
15:46

АНУ-ын Ерөнхийлөгч асан Дональд Трамп сонгуулийн сурталчилгааны арга хэмжээний үеэрээ чихэндээ буудуулсан байна.

Дональд Трамп сонгуулийн сурталчилгааны үеэр буудуулжээ

АНУ-ын Ерөнхийлөгч асан Дональд Трамп сонгуулийн сурталчилгааны арга хэмжээний үеэрээ чихэндээ буудуулсан байна.

»»
Хөрсний гулгалтаас болж алга болсон 3 хүн нас барсан байжээ
15:44

Японы баруун хэсгийн Эхимэ мужийн албаны хүмүүс Мацуяма хотын хөрсний гулгалтын үеэр алга болсон гурван хүн олдсон гэж мэдээлэв.

Хөрсний гулгалтаас болж алга болсон 3 хүн нас барсан байжээ

Японы баруун хэсгийн Эхимэ мужийн албаны хүмүүс Мацуяма хотын хөрсний гулгалтын үеэр алга болсон гурван хүн олдсон гэж мэдээлэв.

»»
Газад дайн эхэлснээс хойш 34 хүүхэд өлсөж үхжээ
10:15

НҮБ-ын Хүүхдийн сангаас Газад байгаа хүүхдүүдийн эрх ашиг хурцаар зөрчигдөж байгаа тухай мэдээллээ. Газад Палестины 

Газад дайн эхэлснээс хойш 34 хүүхэд өлсөж үхжээ

НҮБ-ын Хүүхдийн сангаас Газад байгаа хүүхдүүдийн эрх ашиг хурцаар зөрчигдөж байгаа тухай мэдээллээ. Газад Палестины 

»»
Оросын пуужингийн цохилтод Украины 36 иргэн алагдаж, Киевийн хүүхдийн эмнэлэг өртөв
11:06

Даваа гарагт Оросын арми Украины хэд хэдэн хот, суурин газарт пуужингаар довтолсны улмаас 36 хүний амь үрэгдэж, 140 орчим хүн шархаджээ.

Оросын пуужингийн цохилтод Украины 36 иргэн алагдаж, Киевийн хүүхдийн эмнэлэг өртөв

Даваа гарагт Оросын арми Украины хэд хэдэн хот, суурин газарт пуужингаар довтолсны улмаас 36 хүний амь үрэгдэж, 140 орчим хүн шархаджээ.

»»
В.Орбаныг Москвад айлчилна гэж мэдээлжээ
13:10

Унгарын Ерөнхий сайд Виктор Орбан долоодугаар сарын 5-нд Москвад айлчилж, Оросын Ерөнхийлөгч Владимир Путинтэй уулзана гэж эрэн сурвалжлах сэтгүүлч Пани Саболч болон 

В.Орбаныг Москвад айлчилна гэж мэдээлжээ

Унгарын Ерөнхий сайд Виктор Орбан долоодугаар сарын 5-нд Москвад айлчилж, Оросын Ерөнхийлөгч Владимир Путинтэй уулзана гэж эрэн сурвалжлах сэтгүүлч Пани Саболч болон 

»»
Жо Байден сонгуульд өрсөлдөх хэвээрээ гэв
10:48

АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгууль ирэх арваннэгдүгээр сард болно. Тус улсын улс төрийн хоёр том хүчин болох, Бүгд найрамдах болон Ардчилсан намын нэр дэвшигчид сүүлийн шатанд өрсөлдөх билээ. 

Жо Байден сонгуульд өрсөлдөх хэвээрээ гэв

АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгууль ирэх арваннэгдүгээр сард болно. Тус улсын улс төрийн хоёр том хүчин болох, Бүгд найрамдах болон Ардчилсан намын нэр дэвшигчид сүүлийн шатанд өрсөлдөх билээ. 

»»
В.Орбан Украины Ерөнхийлөгчтэй хэлэлцээ хийхээр Киевт иржээ
10:18

Унгарын Ерөнхий сайд Виктор Орбан Украины Ерөнхийлөгч Владимир Зеленскийтэй хэлэлцээ хийхээр Киевт хүрэлцэн ирсэн тухай Унгарын төрийн тэргүүний 

В.Орбан Украины Ерөнхийлөгчтэй хэлэлцээ хийхээр Киевт иржээ

Унгарын Ерөнхий сайд Виктор Орбан Украины Ерөнхийлөгч Владимир Зеленскийтэй хэлэлцээ хийхээр Киевт хүрэлцэн ирсэн тухай Унгарын төрийн тэргүүний 

»»
Жо Байден, Доналд Трамп нар эхний мэтгэлцээнээр юуг ОНЦЛОВ?
12:37
Шинэ Зеландынх шиг УИХ-тай болж, Засгийн газраа байгуулахаар ярьж эхэллээ
11:43

Энэ удаад монголчууд урьдныхаас шал өөрөөр “сонгуульдаж” УИХ-ыг сонгов. Сонгуулийн тогтолцоо өөрчлөгдөж, гишүүдийн тоо нэмэгдсэн. 

Шинэ Зеландынх шиг УИХ-тай болж, Засгийн газраа байгуулахаар ярьж эхэллээ

Энэ удаад монголчууд урьдныхаас шал өөрөөр “сонгуульдаж” УИХ-ыг сонгов. Сонгуулийн тогтолцоо өөрчлөгдөж, гишүүдийн тоо нэмэгдсэн. 

»»
Ж.Байден, Д.Трампын нарын мэтгэлцээн эхэлжээ
14:09

АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигчид болох тус улсын одоогийн Ерөнхийлөгч Жо Байден, Ерөнхийлөгч асан Дональд Трамп нарын мэтгэлцээн эхэллээ.

Ж.Байден, Д.Трампын нарын мэтгэлцээн эхэлжээ

АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигчид болох тус улсын одоогийн Ерөнхийлөгч Жо Байден, Ерөнхийлөгч асан Дональд Трамп нарын мэтгэлцээн эхэллээ.

»»
Ж.Байден, Д.Трампын нарын мэтгэлцээн эхэлжээ
11:06

АТЛАНТА, 2024 оны зургаадугаар сарын 28 /CNN/. АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигчид болох тус 

Ж.Байден, Д.Трампын нарын мэтгэлцээн эхэлжээ

АТЛАНТА, 2024 оны зургаадугаар сарын 28 /CNN/. АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигчид болох тус 

»»
Цагдаа нарын гарт 23 иргэн алагдсаны дараа Кенийн ерөнхийлөгч татварын шинэ хуулийн төслөө буцаан татлаа
13:58

Кени улсын парламент Мягмар гарагт хэд хэдэн татварын хэмжээг өсгөх шинэ хуулийн төслийг хэлэлцэж, баталсан нь 

Цагдаа нарын гарт 23 иргэн алагдсаны дараа Кенийн ерөнхийлөгч татварын шинэ хуулийн төслөө буцаан татлаа

Кени улсын парламент Мягмар гарагт хэд хэдэн татварын хэмжээг өсгөх шинэ хуулийн төслийг хэлэлцэж, баталсан нь 

»»
Авлигачид ялах уу, ард түмэн ялах уу?
20:36
Ахмадуудад туслах робот хүүг зохион бүтээжээ
14:45

Германий “Navel Robotics” гэх гарааны компани өндөр настнуудын асрамжийн газарт ашиглах зориулалттай робот үйлдвэрлэж эхэлжээ.

Ахмадуудад туслах робот хүүг зохион бүтээжээ

Германий “Navel Robotics” гэх гарааны компани өндөр настнуудын асрамжийн газарт ашиглах зориулалттай робот үйлдвэрлэж эхэлжээ.

»»
Газар тариалан, гурилын үйлдвэрлэл жилд 3-4% ашигтай. Харин уул уурхайн үйлдвэрлэл 40-50% ашигтай
20:57
Дубай хотод “нисдэг хүмүүс”-ийн анхны уралдаан зохион байгуулагджээ
14:35

Арабын Нэгдсэн Эмират Улсын Дубай хотод өчигдөр анх удаагаа “нисдэг хүмүүс”-ийн уралдаан зохион байгуулагджээ.

Дубай хотод “нисдэг хүмүүс”-ийн анхны уралдаан зохион байгуулагджээ

Арабын Нэгдсэн Эмират Улсын Дубай хотод өчигдөр анх удаагаа “нисдэг хүмүүс”-ийн уралдаан зохион байгуулагджээ.

»»
ОХУ-ын Алс Дорнодын Сахалин мужид их хэмжээний цас орсон байна
11:28

ОХУ-ын  Алс Дорнодын Сахалин мужид энэ сарын 24-ний өдрөөс эхлэн их хэмжээний цасан шуурга гурван өдөр үргэлжилж, урд өмнө нь болж байгаагүй байгалийн аюулт үзэгдэл тохиолоо. 

ОХУ-ын Алс Дорнодын Сахалин мужид их хэмжээний цас орсон байна

ОХУ-ын  Алс Дорнодын Сахалин мужид энэ сарын 24-ний өдрөөс эхлэн их хэмжээний цасан шуурга гурван өдөр үргэлжилж, урд өмнө нь болж байгаагүй байгалийн аюулт үзэгдэл тохиолоо. 

»»
Хятад-Монголын олон улсын худалдааны хот
17:13
“Алтан холбоо” 1 – Хилийн Эрээн боомт
17:02

“Алтан холбоо” нэвтрүүлгийн эхний дугаараар та бидний сайн мэдэх Эрээн – Замын-Үүд боомтыг танилцууллаа.

“Алтан холбоо” 1 – Хилийн Эрээн боомт

“Алтан холбоо” нэвтрүүлгийн эхний дугаараар та бидний сайн мэдэх Эрээн – Замын-Үүд боомтыг танилцууллаа.

»»
Орос үндэстний цорын ганц шян
16:30

“Шинэ зууны Хятадын зураглал·Хөлөнбуйр дахь аялал”

Орос үндэстний цорын ганц шян

“Шинэ зууны Хятадын зураглал·Хөлөнбуйр дахь аялал”

»»
Шинэ Барга зүүн хошууны Соёлын ордон
18:24

Шинэ зууны Хятадын зураглал·Хөлөнбуйр дахь аялал”

Шинэ Барга зүүн хошууны Соёлын ордон

Шинэ зууны Хятадын зураглал·Хөлөнбуйр дахь аялал”

»»
Мияа: Мөрөөдөл эхэлсэн газар
17:41

Гадаад хүмүүс Хятадад

Мияа: Мөрөөдөл эхэлсэн газар

Гадаад хүмүүс Хятадад

»»
Гацууртын Л.Чинбат гарал үүслийн бичиггүй 300 тооны адууг нь нутагтаа оруулахыг эсэргүүцсэн малчдыг машинаараа дайрав
11:38

Гацуурт компанийн ерөнхий захирал Л.Чинбат адууг нь албадан гаргах гэсэн Сэлэнгэ аймгийн Цагааннуур сумын малчдыг 

Гацууртын Л.Чинбат гарал үүслийн бичиггүй 300 тооны адууг нь нутагтаа оруулахыг эсэргүүцсэн малчдыг машинаараа дайрав

Гацуурт компанийн ерөнхий захирал Л.Чинбат адууг нь албадан гаргах гэсэн Сэлэнгэ аймгийн Цагааннуур сумын малчдыг 

»»
Нүдний хагалгаанд яаралтай орох шаардлагатай 5 хүүхэдтэй Д.Алтанчимэгт тусалцгаая
17:58

Нүдний хагалгаанд яаралтай орох шаардлагатай 5 хүүхэдтэй Д.Алтанчимэгт тусалцгаая Утас: 8071-6660 /шууд/ Хаан банк #5417007768

Нүдний хагалгаанд яаралтай орох шаардлагатай 5 хүүхэдтэй Д.Алтанчимэгт тусалцгаая

Нүдний хагалгаанд яаралтай орох шаардлагатай 5 хүүхэдтэй Д.Алтанчимэгт тусалцгаая Утас: 8071-6660 /шууд/ Хаан банк #5417007768

»»
“Tesla” компанийн салбарыг Монголд байгуулахыг хүсэв
10:08

Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ өчигдөр АНУ-ын “Tesla”, “SpaceX” компанийн гүйцэтгэх захирал, “Twitter” компанийн 

“Tesla” компанийн салбарыг Монголд байгуулахыг хүсэв

Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ өчигдөр АНУ-ын “Tesla”, “SpaceX” компанийн гүйцэтгэх захирал, “Twitter” компанийн 

»»
С.Ганбаатар: Надад гуравхан сар ерөнхийлөгч, ерөнхий сайдынхаа суудлыг өгчих. Би яаж энэ улсыг босгох вэ? гэдгийг харуулъя
10:51

УИХ-ын гишүүн С.Ганбаатар сэтгүүлчдийн асуултанд хариуллаа.

С.Ганбаатар: Надад гуравхан сар ерөнхийлөгч, ерөнхий сайдынхаа суудлыг өгчих. Би яаж энэ улсыг босгох вэ? гэдгийг харуулъя

УИХ-ын гишүүн С.Ганбаатар сэтгүүлчдийн асуултанд хариуллаа.

»»
Жолооч нар зогсоол дээр маргалдаж, санаатайгаар нэгнийхээ автомашиныг мөргөжээ
09:05

Нийслэлийн Баянгол дүүргийн 9 дүгээр хороонд байрлах орон сууцны гадна, хүүхдийн талбайн зогсоол дээр "Хүмүүс нэгнээ 

Жолооч нар зогсоол дээр маргалдаж, санаатайгаар нэгнийхээ автомашиныг мөргөжээ

Нийслэлийн Баянгол дүүргийн 9 дүгээр хороонд байрлах орон сууцны гадна, хүүхдийн талбайн зогсоол дээр "Хүмүүс нэгнээ 

»»
Л.Аззаяа: Бэлэг гээд өгсөн цагаан торонд мөнгө байгааг мэдээгүй. Харанхуй, хүйтэн байсан учраас гэртээ очоод задалсан
17:44

Хөгжлийн Банкны гэх хэргийн гэм буруугийн шүүх хуралдаан Улаанбаатар чуулгын байранд долоо дахь өдрөө үргэлжилж байна. 

Л.Аззаяа: Бэлэг гээд өгсөн цагаан торонд мөнгө байгааг мэдээгүй. Харанхуй, хүйтэн байсан учраас гэртээ очоод задалсан

Хөгжлийн Банкны гэх хэргийн гэм буруугийн шүүх хуралдаан Улаанбаатар чуулгын байранд долоо дахь өдрөө үргэлжилж байна. 

»»
Д.Сумъяабазар: С.Амарсайхантай ЗГ-ын хуралдааны үеэр муудсандаа уучлал гуйсан
10:55

Д.Сумъяабазар: С.Амарсайхантай ЗГ-ын хуралдааны үеэр муудсандаа уучлал гуйсан. 

Д.Сумъяабазар: С.Амарсайхантай ЗГ-ын хуралдааны үеэр муудсандаа уучлал гуйсан

Д.Сумъяабазар: С.Амарсайхантай ЗГ-ын хуралдааны үеэр муудсандаа уучлал гуйсан. 

»»
Ч.Хүрэлбаатар: Х.Баттулга арьс, ширний экспортыг зогсоосон нь маш буруу бодлого байсан
18:20
Монголбанкны Эрдэнэсийн сангаас түүх, соёлын үнэт зүйлс алдагдаагүй
09:58

УИХ-ын чуулганы өнөөдрийн /2023.03.31/ хуралдаан эхэллээ. Хуралдаанаар Монголбанкнаас 2022 оны арванхоёрдугаар 

Монголбанкны Эрдэнэсийн сангаас түүх, соёлын үнэт зүйлс алдагдаагүй

УИХ-ын чуулганы өнөөдрийн /2023.03.31/ хуралдаан эхэллээ. Хуралдаанаар Монголбанкнаас 2022 оны арванхоёрдугаар 

»»
Барилгын хөгжлийн төвийн хамт олон цусаа хандивлалаа
18:40

Барилгын хөгжлийн төвийн хамт олон өнөөдөр цус хандивлах ээлжит өдөрлөгөө зохион байгууллаа. Тус байгууллага нь цус сэлбэлт судлалын үндэсний төвтэй хамтран уг өдөрлөгийг 2018 оноос хойш жилд хоёр удаа зохион байгуулдаг юм байна.

Барилгын хөгжлийн төвийн хамт олон цусаа хандивлалаа

Барилгын хөгжлийн төвийн хамт олон өнөөдөр цус хандивлах ээлжит өдөрлөгөө зохион байгууллаа. Тус байгууллага нь цус сэлбэлт судлалын үндэсний төвтэй хамтран уг өдөрлөгийг 2018 оноос хойш жилд хоёр удаа зохион байгуулдаг юм байна.

»»












bolod.mn logo
RSS Feeds | Холбоо барих | Маркетингийн алба |
Мэдээлэл хуулбарлах хориотой. © 2005-2024 Bolod Мэдээллийн сүлжээ сайт. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. Developed by: "Онлайн Хүрээ" ХХК