...Сөрөг хүчний үйл ажиллагаа, харагдах дүрийн нэг хэсэг болж байх ёстой тэр чанар МАН-ын удирдлагад дутагддаг гэсэн шүүмжлэл байсаар ирсэн. Тэгвэл тэр дүр төрхийг нөхөх хүнээр Ж.Мөнхбат тодорлоо...

ОНОСОН НЭГДЭЛ

Өнгөрсөн долоо хоногт Монголын улстөрд шинэ уур амьсгал, эрч хүч нэмсэн МАН-ын XXVII Их хурал боллоо. Тус Их хурлыг нийгэм, нийтээрээ хүлээж, гарах шийдвэрт нь итгэл тавьж байв. Ер гаруй жилийн түүхтэй, ардчилсан он жилүүдийн ихэнхэд төр, засгийн эрх барьж байсан тус нам цаашид үйл ажлаа хэрхэн явуулахаас Монголын төрийн, Монгол Улсын хувь заяа шалтгаалах учир МАН ч туйлын хариуцлагатай хандлаа. Их хурлын төлөө- лөгчдийн үнэмлэхүй олон- хийн итгэлийг хүлээн МАН- ын даргаар сонгогдсон М.Энхболд, МАН-ын гишүүд өнөөдөр итгэлийн гэрэлтэй, сэтгэлийн цогтой, эрч хүчтэй, намаа шинэчлэх гарааны зурхай дээр ирээд байгаа тухай хэлсэн үгэндээ онцолсон юм. Тэрбээр намд ам, ажлын нэгдлийг хангаж, хамт олны зарчмыг нэвтрүүлснээр амжилт ирэх тухай, асуудалд шинжлэх ухааны үүднээс хандах шаардлагатай зэрэг олон зүйлийг цаашид онцгой анхаарахаа мэдэгдсэн. “Манай намын ялалт, амжилтын эх сурвалж нь ам, ажлын нэгдэл байсан юм”, “Сүүлийн үед намын хамт олны зарчим бүдгэрэн доройтсоноос намын ажилд хор хохирол учрах болов”, “Манай намын гишүүд нийгэмд боловсрол,мэдлэгийг түгээгчид байсан учраас МАН дандаа ялдаг байсан юм” гэх зэрэг үгс намынхаа уламжлалт их уурхайгаас шүүрдэж, орчин үежүүлж авч явах нь гэсэн сайхан итгэл төрүүлсэн билээ. Түүнчлэн МАН хамгийн сайн хийдэг байсан үзэл суртлын ажлаа шинжлэх ухаан, бодит үнэнд тулгуурлаж хийхээ мэдэгдлээ. Зохион байгуулалтын амин сүнс болсон хариуцлагын тогтолцоог нэвтрүүлэхээ ч намын дарга М.Энхболд хэлсэн үгэндээ онцолсон. Их хурлаар ярьсан, хэлэлцсэн бүхнийг хураангуйлан дүгнэж, тоймлон тодотгосон шинэ даргын үг Их хурлын төлөөлөгчдийн итгэлд цучил нэмсэн гэж хэлж болно. Учир нь гишүүд ба удирдлагын санал бодол, байр суурь, итгэл үнэмшлийн уулзвар цэгт МАН- ын ажил амьдрал зөв гольдрилоор өрнөнө.

Намын гишүүдийн сонголт, удирдлагын үнэлэгдэх чанартай ч энэ бүхэн холбоотой. Товчоор тоймловол МАН Их хурлаараа оновчтой сонголт хийж, оносон хүнээ намын дарга болгосон. Цагаан морин жилийн хувьсгалын жил буюу 1990 онд МАН-д элсэж, ахиж дэвших зам нь үргэлж өгссөөр ирсэн М.Энхболдыг хүн чанартай, тулх нуруутай, зарчимч, зангарагтай гэж намын хамт олон нь үнэлдэг. Түүнд мэдлэг боловсрол, туршлага сургамж дутна гэсэн ойлголт үгүй учир МАН яг л эгзэгтэй цаг мөчид намын хувь заяаг түүнд даатгалаа гэж хэлэх хүн тун олон байна. Их хурлаас сонгогдсон Бага хурлын гишүүд Ерөнхий нарийн бичгийн дарга, нарийн бичгийн дарга нар, Удирдах зөвлөлийн гишүүдээ сонголоо. Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар МАН-ын нарийн бичгийн дарга, “Монголын үнэн” сонины Ерөнхий эрхлэгч Ж.Мөнхбатыг сонгов. Нам дотроо залуусын төлөөлөл болсон түүний галтай, цогтой, дайчин давшингуй чанарыг үнэлэх хүн олон байдаг. Сөрөг хүчний үйл ажиллагаа, харагдах дүрийн нэг хэсэг болж байх ёстой тэр чанар МАН-ын удирдлагад дутагддаг гэсэн шүүмжлэл байсаар ирсэн. Тэгвэл тэр дүр төрхийг нөхөх хүнээр Ж.Мөнхбат тодорлоо. Намын дарга М.Энхболд бодлогынхоо дүн нурууг барьж явна, Ж.Мөнхбат залуу хүний хувьд хэрэгжүүлэх үүргийг хүлээнэ. Тийм учраас харин ч оносон нэгдэл боллоо гэж намын гишүүд ярьж байна. МАН-ын шинэхэн генсек Ж.Мөнхбатын хувьд оюутан байхаасаа л энэ намтай хувь заяагаа холбосон, нэгэн үе залуучуудын байгууллагын Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар хүртэл ажиллаж байсан бас л туршлагатай нэгэн. МАН сөрөг хүчний хувьд улстөрийн үйл ажиллагааныхаа гол хэсгийг УИХ дахь намын бүлэг, УИХ-ын гишүүддээ зангидахаар удирдлагын зүгээс шийдсэн бололтой. МАН орон тооны хоёр, орон тооны бус зургаан нарийн бичгийн даргатай болов. Орон тооны бус зургаан нарийн бичгийн даргаар бүгд Их хурлын гишүүд сонгогдсон нь дээрхийн нотолгоо юм. УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дарга Н.Энхболд УИХ дахь бүлгээ хариуцсан нарийн бичгийн даргаар, УИХ-ын гишүүн Б.Бат-Эрдэнэ, Ж.Эрдэнэбат, О.Содбилэг, Ч.Хүрэлбаатар, Д.Сумьяабазар нар таван бүс хариуцсан нарийн бичгийн даргаар тус тус сонгогдлоо. Орон тооны нарийн бичгийн дарга нарын хувьд ХХАА-н Төрийн нарийн бичгийн даргаар ажиллаж байсан Т.Гантулга МАН- ын хэвлэл мэдээлэл, сурталчилгааг хариуцаж ажиллахаар болов. Тэрбээр хэвлэл мэдээлэл, пиарын салбарт бас л туршлагатай нэгэн. Энэ чиглэлээр судалгааны ажил хийж, ном гаргаж байв. МАН-ыг шинэчлэх үйлст ч багагүй хувь нэмэр оруулсан билээ. Тус намын гадаад, дотоод харилцаа, төрийн бус байгууллага хариуцсан орон тооны нарийн бичгийн даргаар Х.Булгантуяа ажиллахаар болов. Тэрбээр 1982 онд төрсөн, Америк, Хятадад боловсрол эзэмшчээ. НАМЗХ-ны Жендэр хариуцсан дэд ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байгаад энэ албанд томилогдлоо. Өмнөх дүрмээр МАН-ын Удирдах зөвлөл 31 гишүүнтэй байсан бол энэ удаа 21 гишүүнтэй ажиллана. Ерөнхий нарийн бичгийн дарга, орон тооны болон орон тооны бус нийлээд найман нарийн бичгийн даргаас гадна УИХ-ын гишүүн зургаа, төрийн бус байгууллагын болон бусад төлөөлөл болсон долоон хүн Удирдах зөвлөлд ажиллахаар боллоо. Удирдах зөвлөлд дээрх эрхмүүдээс гадна УИХ-ын гишүүн Ц.Нямдорж, Я.Содбаатар, Л.Энх-Амгалан, Д.Оюунхорол, Д.Сарангэрэл, А.Тлейхан нар ажиллана. Мөн МАН-ын нарийн бичгийн дарга асан Д.Цогтбаатар, нийслэлийн МАН-ын хорооны дарга Ц.Сандуй, “Монгол кино пикчерс” ХХК- ийн захирал П.Анужин, Хан-Уул дүүргийн НАМЭХ-ны тэргүүн С.Оюунбилэг, НАМЗХ- ны дэд ерөнхийлөгч Н.Төмөрхүү, НАМОХ-ны ерөнхийлөгч Б.Амарсанаа нар сонгогдлоо. Удирдах зөвлөлд УИХ-ын гишүүн хоёр эмэгтэйгээс гадна шинэ залуу гурван эмэгтэй сонгогдсон нь МАН-ын удирдлага, гишүүд эмэгтэйчүүдээ дэмжих хандлагад дэвшил гаргаж байгаагийн илэрхийлэл болов.

МАН “ҮНДСЭН ХУУЛЬ”-ДАА ЧАМБАЙ ӨӨРЧЛӨЛТ ОРУУЛАВ

МАН-ын Үндсэн хууль болсон дүрэмд чамбай өөрчлөлт гарсан гэж Их хурлын төлөөлөгчид санал нэгтэй тэмдэглэсэн. Өмнөх дүрмээр МАН-ын дүрэм гэж нэрлэдэг байсан намын дүрмийн баримт бичгийг “Үндсэн дүрэм” болгон өөрчлөн нэрлэхээр болсон. Мөн намын сонгогдож, томилогддог бүх албан тушаалд эмэгтэйчүүдийн төлөөллийг 25-аас доошгүй хувиар хангах заалт орлоо. Өмнө намын дээд болон дунд шатанд гишүүн элсүүлж, дээгүүр харайж элссэн гишүүд анхан шатны байгууллагын үйл ажиллагаанд оролцдоггүй байдал удаа дараа давтагддаг байсан. Тэгвэл үүнийг засах зорилгоор дунд, дээд шатанд гишүүн элсүүлдгийг намын дүрмээр болиулсан. Гадаадад амьдардаг намын гишүүд намын аливаа үйл ажиллагаа, хуралд оролцох гэхэд албан ёсны квотгүй байдаг нь тэдний хүсэл, сонирхлыг хаадаг гэхэд хилсдэхгүй. Тэгвэл тухай тухайн үедээ журмаар зохицуулж, гадаадад амьдардаг гишүүдийн төлөөлөлд квот олгож байхаар дүрэмд нэмэлт, өөрчлөлт оруулав. Мөн МАН- ын шагналыг зөвхөн гишүүдэд олгодог байсан бол шинэ дүрмээр дэмжигчдэд ч мөн олгохоор боллоо. Түүнчлэн мэргэжил, сонирхлын клубыг намын анхан шатны байгууллагуудын дэргэд байгуулж ажиллах тухай саналыг олонхи дэмжсэн юм. Намын хэвлэлийг намын сонгуультнууд заавал захиалах үүрэгтэйгээр дүрэмд нэмэлт орууллаа.

Намын Их хурлыг дөрвөн жилд 1-2 удаа хуралдуулах заалт хэвээр үлдсэн бол намын болон намын нэрийн өмнөөс сонгогдож, томилогдсон албан тушаалтнуудын ёс зүйн асуудлыг намын хяналтын байгууллага хариуцахаар болов. Өөрөөр хэлбэл, хяналтын байгууллагын дэргэд Ёс зүйн хороо гэж тусдаа бүтэц байсныг дүрмээр болиуллаа. Өмнө нь шаардлагатай тохиолдолд намын даргыг Бага хурал сонгодог байсныг дүрмээр бүр мөсөн хаалаа. МАН-ын даргын асуудал зөвхөн Их хурлын эрх мэдлийн асуудал байх юм. Намын даргын эрх мэдлийг нэмэгдүүлэх зарим заалт ч дэмжигдсэн. Тухайлбал, намын дарга Удирдах зөвлөлийн хуралдааныг даргалж болохоор заалт орсон. Өмнө нь зөвхөн Ерөнхий нарийн бичгийн дарга даргалах заалттай байв. Мөн МАН-ын мөрийн хөтөлбөр, намын үйл ажиллагааны шинэчлэлийн хөтөлбөр, улс орныг хөгжүүлэх хөгжлийн хөтөлбөрийг XXVII Их хурлаар баталсан. МАН-ын үйл ажиллагааны шинэчлэлийн үндсэн чиглэлийг баталж, үүнтэй уялдуулан МАН-ын шинэчлэлийн үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэх төсөл төлөвлөгөөг Их хурлын төлөөлөгчдийн гаргасан санал, намын анхан шатны байгууллагуудын саналыг үндэслэн намын Бага хурлаар 2014 оны нэгдүгээр улиралд багтаан хэлэлцэж батлахаар боллоо. Ерөнхийдөө МАН-ын Их хурал зорьсон зорилтоо амжилттай биелүүлсэн ажил хэрэгч хурал боллоо гэж тус намын гишүүд ч, олон нийт ч үзэж байна. Энэ бол түүхэн Их хурал том зорилтоо биелүүсний томоохон илрэл юм. МАН хүчирхэг сөрөн хүчин байх ёстой, үүний тулд Их хурлынхаа шийдвэрийг ягштал биелүүлэх учиртай. Мөн МАН-ын даргын хэлсэнчлэн хариуцлагатай, ам ажлын нэгдлийг хангасан, оюунлаг, хамт олонч улстөрийн хүчний байр суурьтаа эргэж очих, эл зарчмуудаа орчин үетэй нийцүүлэн хөгжиж урагшлах шаардлага тулгарч байна. Юутай ч МАН-ын Их хурал Монголын улстөрд шинэ эрч хүч, шинэ түрлэг нэмлээ.

Т.БУД

МАН-ын Их Хурал Монголын Улстөрчид шинэ уур амьсгал, шинэ түрлэг нэмлээ
Tweet
Bolod.mn