Mobile хувилбар
www.BOLOD.mn
Fact.mn | Miss.mn | Ord.mn | Choibalsan.mn |

Архив ангилал
ДЭЛГҮҮР ХУДАЛДААНЫ ТӨВ
» ДАА ХҮРЭЭ (95321)
» ДҮНЖИНГАРАВ ХТ (78791)
» Гранд плаза (73488)
» Боса (41945)
» БӨМБӨГӨР ХТ (72951)
» Замбала (58475)
» Метромолл (63212)
» Миний дэлгүүр (78696)
» Эвридэй (54328)
» Чансаа гутлын дэлгүүр (79039)
» Хар Хорин зах (62139)
» Хүчит Шонхор ХТ (71380)
» ТОСА ХТ (51960)
» Скай их дэлгүүр (47342)
» Сандэй плаза (65105)
» Нарантуул ОУХТ (74315)
» НАРАН ИХ ДЭЛГҮҮР (62238)
» НОМИН (69592)
» АЗ ХҮҮХДИЙН ИХ ДЭЛГҮҮР (53715)
» Оргил худалдааны төв (58345)
» Next Center (122069)
» E-mart (27797)
» БСБ (35992)
» БАРС ХТ (51952)
» UB MART (58673)
ДҮҮРЭГ ХОРОО
» Баянгол дүүргийн хүүхэд залуучуудын хөгжлийн газар (16913)
» БАГАНУУР (72262)
» ЧИНГЭЛТЭЙ (58368)
» ХАН УУЛ (68069)
» СҮХБААТАР (59594)
» НАЛАЙХ (61126)
» БАГАХАНГАЙ (51009)
» БАЯНГОЛ (65802)
» БАЯНЗҮРХ (76233)
» СОНГИНОХАЙРХАН (65907)
БАЙГУУЛЛАГА
» ГЛОБ ИНТЕРНЭШНЛ ТББ (50879)
» ГААЛЬ (74200)
» Барилгын хөгжлийн төв (4524)
» Засгийн газрын авто бааз ТӨҮГ (4850)
» ЗАМЫН ЦАГДАА (84771)
» ИНЕГ-МИАТ (90124)
» ММСУХ- Морин спорт (35077)
» Монголын Дарцын холбоо (49864)
» Монголын Залуучуудын Холбоо (83589)
» Монголын Үндэсний Бөхийн Холбоо (55618)
» МЭРГЭЖЛИЙН ХЯНАЛТ (81119)
» МСНЭ (48373)
» МОНГОЛЫН ЗОХИОЛЧДЫН ХОРОО (59516)
» МОНГОЛЫН ЦАХИЛГААН ХОЛБОО (58603)
» МОНГОЛЫН ХӨРӨНГИЙН БИРЖ (76168)
» МОНГОЛЫН САЙТЫН ХОЛБОО (70404)
» МОНГОЛЫН ОЮУТНЫ ХОЛБОО (60072)
» МОНГОЛ УЛСЫН ХҮҮХЭЛДЭЙН ТЕАТР (38998)
» МҮЭХ (56142)
» МҮХАҮТ (50806)
» МҮСХНХ (16533)
» МҮОНРТ (60525)
» Мэдээлэл технологи шуудан харилцаа холбооны газар (49032)
» ЭМНЕСТИ ИНТЕРНЭШНЛ ОУБ (34616)
» ШШГЕГ (53654)
» ШҮҮХ ПРОКУРОР (71744)
» Шударга өрсөлдөөн хэрэглэгчийн төлөө газар (75270)
» ЧИНГИС ХААНЫ ДЭЛХИЙН АКАДЕМИ (44854)
» Чөлөөт Бүс (52748)
» ЦЕГ (86333)
» Цахилгаан тээвэр (50528)
» ЦОГЦ ХАРИЛЦАА ТӨВ (58913)
» Цөмийн энергийн газар (53983)
» Хил хамгаалах ерөнхий газар (17546)
» Харилцаа Холбооны зохицуулах хороо (52779)
» ХХЕГ (48028)
» ХҮЧИРХИЙЛЛИЙН ЭСРЭГ ҮНДЭСНИЙ ТӨВ (53276)
» УБЦТС TЭЦ-4, 3 (72652)
» УМБГ (47941)
» Улсын мєрдєн байцаах газар (47581)
» УРЛАГ- УЛСЫН ДРАМЫН ЭРДМИЙН ТЕАТР (52337)
» УРЛАГ- УДБЭТ (49176)
» Ус сувгийн удирдах газар (16802)
» ТАГНУУЛ (84887)
» ТАТВАРЫН ЕРӨНХИЙ ГАЗАР (68694)
» ТӨМӨР ЗАМ (94230)
» Тээврийн төлөвлөлтийн хэлтэс (45906)
» Санхүүгийн зохицуулах хороо (17183)
» СОНГУУЛИЙН ЕРӨНХИЙ ХОРОО (56604)
» Сэргээн засалт, сургалт үйлдвэрлэлийн төв (30521)
» НИТХ (40175)
» Нийгмийн даатгал (51803)
» Нийслэлийн ЗДТГ (16880)
» Нийслэлийн газрын алба (20303)
» Нийслэлийн агаарын чанарын алба (47834)
» Нийслэлийн статистикийн газар (17749)
» НАББҮХ (45100)
» НҮБ (45922)
» Авлигатай Тэмцэх Газар (77682)
» Авто тээврийн газар (60942)
» ОБЕГ (63733)
» Оюуны өмчийн газар (14207)
» Үндэсний Дата Төв (44122)
» ҮТЕГ (45203)
» ҮНДЭСНИЙ НОМЫН САН (48082)
БАРИЛГА
» Гангар инвест (46108)
» ГАЗАР ХАШАА (75300)
» ГАНДИРС (33619)
» ГАНГАР ИНВЕСТ (51351)
» Барилгын материал (44368)
» БАЯСАХ ТРЕЙД (34602)
» БАРИЛГА-САЙН МЭДЭЭ (52113)
» БАРИЛГА-ҮНЭ ХАНШ (98587)
» БАРИЛГА (87116)
» ЖИГҮҮР ГРАНД (61244)
» ИХ ҮЙЛСИЙН ЭРЭЛД (33893)
» МУУ МЭДЭЭ (64950)
» ЭКО КОНСТРАКШН (57038)
» ШИНЭ БАЙР (73273)
» ЦАСТ ИМПЕКС (49594)
» УЛААНБААТАР ӨРГӨӨ (32212)
» Тахилт өндөр уул (45300)
» АЛТАЙ КОНСТРАКШН (59210)
» АВЗАГА ТРЕЙД (52905)
» Пума констракшн (47978)
БАРАА БҮТЭЭГДЭХҮҮН
» БҮТЭЭГДЭХҮҮН-АРХИ (74279)
» СЭЖИГТЭЙ БАРАА (70610)
БАНК САНХҮҮ
» ДААТГАЛ (45989)
» ГОЛОМТ (63899)
» ББСБ (47136)
» БАНК САНХҮҮ (75259)
» БАНК (51425)
» МУУ МЭДЭЭ (54752)
» МОНГОЛ ДААТГАЛ (45117)
» МОНГОЛ БАНК (79657)
» МОНГОЛ ШУУДАН (45357)
» ЭРЭЛ (45769)
» ЧИНГИС ХААН (44968)
» ХЗХ (49163)
» ХХБ (48774)
» ХАДГАЛАМЖ (53277)
» ХАС (49920)
» ХААН (64232)
» ХӨГЖЛИЙН БАНК (68193)
» УЛААНБААТАР БАНК (48913)
» ТРАНС (45207)
» ТӨРИЙН БАНК -ЗООС (66233)
» Тээвэр хөгжлийн банк (46019)
» САЙН МЭДЭЭ (48497)
» НАЙМАН ШАРГА (63551)
» АНОД (55947)
» ПРАЙМ ДААТГАЛ (30109)
» КАПИТРОН (44906)
» КАПИТАЛ (47426)
» ҮНДЭСНИЙ ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАЛТ (45894)
» ҮНЭ ХАНШ (61377)
БААР РЕСТОРАН ЦАЙНЫ ГАЗАР
» Дреам (45302)
» БААР- ДОРГИО (55545)
» Бусад (47166)
» ЗОЧИД БУУДАЛ (59215)
» Жура ресторан (44552)
» МЕТРОПОЛИС (33986)
» ЧАПЛИН РЕСТОРАН (31540)
» Цайны газар- БЭЭЖИН НУГАС (32662)
» Цайны газар- ХААН БУУЗ (33077)
» СТЕЛЛА (39592)
» СТРИНГС КЛУБ (30970)
» СӨҮЛ РЕСТОРАН (44392)
» АМРИТА (32266)
» The Bull (39207)
» RIVER SOUND (40412)
» Loving hut (38359)
» HOLLYWOOD (40570)
» САУН МАССАЖ (52806)
» SS клуб (42004)
ЗӨВЛӨГӨӨ
» БИЗНЕС ТӨЛӨВЛӨГӨӨ (606051)
» ЗУРХАЙ (1200356)
» ЗАР (811472)
» ЗӨВЛӨГӨӨ (1417350)
» ИРГЭНИЙ ЭРХ (53807)
» МАРКЕТИНГ МЕНЕЖМЕНТ (72625)
» ХИЧЭЭЛ СУРГАЛТ (82133)
» ХУУЛЬ (776152)
» ХООЛНЫ ЖОР (243334)
» СЕКС ЗӨВЛӨГӨӨ (97337)
» СУРГАМЖ (46922)
» СОНЖОО (119496)
» Сэтгэл зүй (678072)
» РЕКЛАМ БАЙРЛУУЛАХ (32020)
» ПИ АР (65051)
» РЕКЛАМ (56777)
МЭДЭЭ МЭДЭЭЛЭЛ
» ЛАВЛАХ (54168)
» Дартс (41864)
» ГЭМТ ХЭРЭГ (225281)
» ГАДААД МЭДЭЭ (1575363)
» ВИДЕО МЭДЭЭ (972289)
» БИЗНЕС МЭДЭЭ (683360)
» Их хуралдай (63550)
» МЭДЭЭ МЭДЭЭЛЭЛ (460365)
» МЭДЭЭ АЙМААР (162495)
» МЭДЭЭ ҮНЭ ХАНШ (109929)
» ЦУНАМИ (41852)
» Цөмийн хаягдал (42468)
» ХҮНИЙ ХӨГЖИЛ САН (63478)
» ХҮНС (43989)
» ФАКС МЭДЭЭ (45305)
» ФОТО МЭДЭЭ (1100486)
» УРЛАГ (1272619)
» ТЕХНОЛОГИ (1067149)
» ТВ МЭДЭЭ (57282)
» ТАНИН МЭДЭХҮЙ (80707)
» ТОДРУУЛГА (70563)
» СЕКС (1174251)
» СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ (64129)
» СУДАЛГАА (666681)
» СОНИН ХАЧИН (306359)
» СПОРТ (1279085)
» СКАНДАЛ (60929)
» НИЙТЛЭЛ (222533)
» НОЦТОЙ МЭДЭЭ (415386)
» Өвөр Монголын мэдээ (49290)
» NEWS /Russia/ (47921)
» NEWS /English/ (44893)
» NEWS /China/ (56568)
ЯРИЛЦЛАГА
» БИЗНЕС (1048671)
» УЛС ТӨР (1051350)
» УРЛАГ (1045361)
» СПОРТ (1045245)
» НИЙГЭМ (1046264)
ЯАМ
» ГАДААД ХЭРГИЙН ЯАМ (55996)
» Барилга хот байгуулалтын яам (25729)
» БСШУЯ (79618)
» БАТЛАН ХАМГААЛАХ ЯАМ (58431)
» БОАЖЯ (47794)
» Зам, тээврийн хөгжлийн яам (41460)
» ЯАМ (42487)
» ЭМЯ (64144)
» ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ ЯАМ (41619)
» Цахим хөгжил, харилцаа холбооны яам (4518)
» ХХААХҮЯ (43260)
» ХҮНС, ХӨДӨӨ АЖ АХУЙ, ХӨНГӨН ҮЙЛДВЭРИЙН ЯАМ (38650)
» Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яам (46277)
» Соёлын яам (3432)
» САНГИЙН ЯАМ (43646)
» ҮХЯ (30057)
» ХЗДХЯ (39159)
ЭРҮҮЛ МЭНД
» ЙОНСЕЙ эмнэлэг (48445)
» ГЯЛС ТӨВ (36642)
» ГАРЬД МАГНАЙ эмнэлэг (44068)
» МОНОС (47620)
» Мөнх-Үйлстэн (38110)
» ЯТТ 103 (42886)
» ЭМДЕГ (6795)
» ЭМИЙН САН (62540)
» ЭМНЭЛЭГ-АЧТАН (43080)
» ЭМНЭЛЭГ (74748)
» ЭМ БЭЛДМЭЛ (51511)
» ЭХ НЯЛХАС (50498)
» ЭРYYЛ МЭНД (127564)
» ЭРҮҮЛ МЭНД ЗӨВЛӨГӨӨ (154513)
» Шинжлэх ухаан (39189)
» Халдварт Өвчин Судлалын ҮТ (44408)
» ХАВДАР СУДЛАЛ (41969)
» УЛАМЖЛАЛТ АНАГААХ (36767)
» УЛААН ТУУЗ эмнэлэг (44858)
» СЭТГЭШГҮЙ эмнэлэг (40057)
» СОНГОДО эмнэлэг (48775)
» ЁН МЭЛМИЙ эмнэлэг (34039)
ШИНЭ НОМ
» ШИНЭ НОМ (879317)
» НОМ (55735)
Шинэ 8 ангилал
» Ярилцах цаг (6644)
» Энтертаймент (21683)
ШАР МЭДЭЭ
» ШАР МЭДЭЭ (1100273)
ХҮМҮҮС
» Д.Дагвадорж /сумоч/ (69978)
» Д.Сумьяабазар /бөх/ (52845)
» ГАДААД ХҮМҮҮС (76591)
» БОЛОД.М Утга зохиол (63648)
» БОЛОД.М Нийтлэл (58416)
» ИЛТГЭЛҮҮД (52089)
» ИРГЭДИЙН ЗАХИДАЛ (857940)
» ЯРИЛЦЛАГА (1187317)
» Ц.Мянганбаяр (53780)
» ХҮМҮҮС-ТҮҮХ НАМТАР (158990)
» ХҮМҮҮС (1107508)
» ХҮНИЙ АМЬДРАЛ (120832)
» ТӨРИЙН ХУТГУУР (75333)
» Тэр хэн бэ? нэвтрүүлэг (15117)
» СЭЖИГТЭЙ ХҮМҮҮС (113011)
» С.Жавхлан /дуучин/ (57348)
» ОДДЫН АМЬДРАЛ (1106932)
УЛС ТӨРЧ
» Лу.Болд (47231)
» Л.Гантөмөр /АН/ (45784)
» Л.Гансүх АН (44807)
» Л.Гүндалай АН (48061)
» Д.Лүндээжанцан /МАН/ (43682)
» Д.Дондог (39555)
» Д.Дорлигжав /АН/ (46041)
» Д.Дамба-Очир (43686)
» Д.Дэмбэрэл /МАН/ (48171)
» Д.Ганхуяг (45041)
» Д.Балдан-Очир (43975)
» Д.Батбаяр /АН/ сумоч (56462)
» Д.Бат-Эрдэнэ /Ажнай/ (43582)
» Д.Зоригт /МАН/ (52740)
» Д.Зоригт /АН/ (40924)
» Д.Загджав МАН (44516)
» Д.Идэвхтэн /МАН/ (41720)
» Д.Энхбат /Ногоон нам/ (51422)
» Д.Эрдэнэ-Бат /АН/ (42418)
» Д.Хаянхярваа (44486)
» Д.Тэрбишдагва (47714)
» Д.Нямхүү (42833)
» Д.Амарбаясгалан /МАН/ (38845)
» Д.Арвин (47227)
» Д.Одбаяр /МАН/ (44301)
» Д.Одхүү АН (43616)
» Д.Очирбат (44109)
» Д.Оюунхорол /МАН/ (45414)
» Г.Батхүү АН (50866)
» Г.БАЯРСАЙХАН (47887)
» Г.Занданшатар /МАН/ (46765)
» Г.Мөнхбаяр (45897)
» Г.Шийлэгдамба МАН (42917)
» Г.Уянга (48444)
» Бадмаанямбуу. Бат-Эрдэнэ /МАН/ (64351)
» Баабар (45197)
» Батж.Батбаяр /АН/ (47372)
» Б.Баттулга (38760)
» Б.Жаргалсайхан /БНН/ (57113)
» Б.Чойжилсүрэн (52026)
» Б.Наранхүү АН (40889)
» Б.Нямтайшир (43544)
» З.Энхболд (50219)
» З.Алтай (45831)
» Ж.Батзандан (45687)
» Ж.Батсуурь (45389)
» Ж.Бат-Эрдэнэ (44410)
» Ж.Мөнхбат /МАН/ (44987)
» Ж.Энхбаяр (47186)
» Ж.Цолмон /ЭМЯ/ (47386)
» Ж.Сүхбаатар /МАН/ (42366)
» М.Зоригт / ИЗН/ (46945)
» М.Энхболд МАН (48894)
» М.Энхсайхан (49387)
» М.Сономпил (38663)
» Я.Батсуурь (41096)
» Э.Батүүл (70799)
» Э.Мөнх-Очир (42810)
» Ш.Сайхансамбуу (53697)
» Ч.Хүрэлбаатар (44848)
» Ч.Улаан (48015)
» Ч.Сайханбилэг (50070)
» Ц.Даваасүрэн (46102)
» Ц.Дашдорж (42527)
» Ц.Батбаяр /МАН/ (48464)
» Ц.БАЯРСАЙХАН (42287)
» Ц.Жанлав МАН Дорнод (32440)
» Ц.Мөнх-Оргил /МАН/ (47655)
» Ц.Элбэгдорж АН (72540)
» Ц.Шинэбаяр (48222)
» Ц.Шаравдорж /МАН/ (43716)
» Ц.Цэнгэл (44349)
» Ц.Сэдванчиг (41753)
» Ц.Нямдорж МАН (56462)
» Ц. Оюунгэрэл (52131)
» Х.Болорчулуун (40442)
» Х.Бадамсүрэн (40735)
» Х.Баттулга АН (55613)
» Х.БАДАМСҮРЭН (40645)
» Х.Жекей (41848)
» Х.Тэмүүжин /АН/ (73827)
» Х.Наранхүү (42497)
» УЛС ТӨРЧ (69488)
» У.Барсболд /МАН/ (39885)
» У.Хүрэлсүх МАН (50397)
» Т.Ганди (51871)
» Т.Бадамжунай /МАН/ (47351)
» Т.Энхтайван (38474)
» Сү.Батболд (48554)
» Су.Батболд МАН (45207)
» С.Ламбаа /АН/ (44687)
» С.Дэмбэрэл /ТАНХИМ/ (45093)
» С.Ганбаатар (45799)
» С.Баяр МАН (61481)
» С.БАЯРЦОГТ /АН/ (57515)
» С.Бямбацогт (47700)
» С.Эрдэнэ АН (50582)
» С.Оюун (48976)
» Р.Гончигдорж (51232)
» Р.Содхүү (45254)
» Р.Раш (44980)
» Р.Амаржаргал /АН/ (50199)
» Н.Ганбямба (44616)
» Н.Болормаа (46572)
» Н.Батбаяр /АН/ фортуна (56756)
» Н.Баяртсайхан (40653)
» Н.Энхбаяр (78356)
» Н.ЭНХБОЛД (46352)
» Н.Удвал МАХН (45598)
» Н.Номтойбаяр МАН (56611)
» Н.Алтанхуяг АН (55605)
» А.Мөнхбат МЗХ (39459)
» А.Тлейхан (40001)
» Ё.ОТГОНБАЯР (52202)
» О.Магнай (44128)
» О.Чулуунбилэг /АН/ (36578)
» О.Чулуунбат (44784)
» П.Алтангэрэл АН (45603)
» Ө.Энхтүвшин МАН (44225)
» Ч.Ганхуяг (46428)
УЛС ТӨР
» ЕРӨНХИЙЛӨГЧ (75947)
» ЕРӨНХИЙ САЙД (70496)
» Гал үндэстэн (44115)
» БХЯ Цэрэг (41353)
» ЗАСГИЙН ГАЗАР (79605)
» ЗАСАГ ДАРГА (41015)
» ИРГЭНИЙ ХӨДӨЛГӨӨН (49343)
» МАХН /new/ (45709)
» МҮАН нам (37770)
» ЭЛЧИН (42134)
» УЛС ТӨР (1405375)
» УИХ-дарга (57788)
» УИХ (67166)
» Төлбөртэй (22982)
» Тєрийн ордон (43789)
» Нам- Монголын консерватив нам (27299)
» НАМЗХ /МАСЗХ/ (41285)
» НАМОХ /МАСОХ/ (38233)
» НАМ-ИРГЭНИЙ ЗОРИГ (42074)
» НАМ-НН (38184)
» НАМ- АРДЧИЛСАН НАМ (87333)
» НАМ - МАН (63553)
» НАМ (76967)
» ҮНДСЭН ХУУЛИЙН ЦЭС (41208)
» Өргөдлийн байнгын хороо (20664)
УУЛ УУРХАЙ
» ДАРХАНЫ ТӨМӨРЛӨГИЙН ҮЙЛДВЭР (44249)
» ДОРНОТ УРАНЫ ОРД (41244)
» ГАШУУН СУХАЙТ (39999)
» ГАЦУУРТ ХХК (48360)
» БАГАНУУР УУРХАЙ (47965)
» БАГАНУУР (41213)
» БОРОО ГОУЛД (49384)
» БОРОО ОРД (39903)
» БҮРЭН ХААН ОРД (29920)
» МАРДАЙ (45953)
» МАК /МОНГОЛ АЛТ/ (50714)
» МОНГОЛРОСЦВЕТМЕТ (43424)
» МОНГОЛ ГАЗАР (40003)
» МОНГОЛ 999 (38939)
» ЭМЭЭЛТ МАЙНЗ (32014)
» Энержи ресурс (44533)
» ЭРДЭНЭТ (72123)
» ЭРДЭНЭС МЖЛ (40371)
» ЭРДЭНЭС ТАВАНТОЛГОЙ (66778)
» ШИВЭЭ ОВОО ОРД (49633)
» Чалко (36702)
» ЦАЙРТ МИНЕРАЛ (30999)
» ЦАГААН СУВАРГА (42507)
» ХАН РЕСОРСЕЗ Инк (39282)
» ХӨШӨӨТИЙН УУРХАЙ (120866)
» УУЛ УУРХАЙ (100344)
» УРАН (43361)
» Тавантолгой Түлш ХХК (21849)
» Тавантолгой төмөр зам (16151)
» ТАВАНТОЛГОЙ (78285)
» ТӨМӨРТЭЙН ОВОО (42937)
» ТӨМӨРТЭЙН ОРД (44920)
» РИО ТИНТО (48405)
» НИНЖА (42922)
» Нийтлэлч Болормаа (23468)
» НАРИЙН СУХАЙТ (39860)
» АЙВЕНХОУ МАЙНЗ (39629)
» АЛТАНДОРНОД МОНГОЛ (59410)
» АДУУНЧУЛУУН ХК (39559)
» АЖНАЙ (45446)
» АШИГТ МАЛТМАЛ (44826)
» Арева “Кожеговь” (36439)
» ОЛОН ОВООТ (47120)
» ОЮУТОЛГОЙ (114876)
» ПЕТРО ЧАЙНА ДАЧИН ТАМСАГ (61021)
» ПОЛО РЕСОУРСЕС (29814)
УРАН ЗОХИОЛ
» ДУУНЫ ҮГ (83189)
» ЗҮЙР ЦЭЦЭН ҮГ (73166)
» ШИНЭ ДУУ (70583)
» ШҮЛЭГ (158796)
» ХАЙРЫН ЗАХИДАЛ (49327)
» ХYYХДИЙН ЗОХИОЛ (52543)
» УТГА ЗОХИОЛ (60043)
» ТЭМДЭГЛЭЛ (61151)
» ТҮҮХ (78171)
» АФОРИЗМ (105072)
» АРДЫН УРАН ЗОХИОЛ (52563)
» ОНИГОО (949211)
» ОНЬСОГО (58251)
» ӨГҮҮЛЛЭГ (1117738)
СОНГУУЛЬ
» СОНГУУЛЬ (89527)
НИЙГЭМ ЭДИЙН ЗАСАГ
» БАЙГАЛ ОРЧИН (103650)
» БАЯР НААДАМ (100654)
» ЭДИЙН ЗАСАГ-ДЭЛХИЙ (60881)
» ЭДИЙН ЗАСАГ (1272899)
» ШИНЖЛЭХ УХААН (54621)
» ШАШИН (1120974)
» ХУВЬЦАА (47598)
» УЛААНБААТАР ХОТ (130389)
» ТАТВАР (45176)
» НИЙГЭМ (1220578)
» ОЮУТАН (62149)
» ОРОН НУТАГ (82351)
АЙМАГ
» Дорноговь (56247)
» ДУНДГОВЬ (69170)
» ДАРХАН УУЛ (85318)
» ДОРНОД (72767)
» Говьсүмбэр (49734)
» ГОВЬ-АЛТАЙ (76758)
» Баян-Өлгий (61996)
» БУЛГАН (63067)
» БАЯНХОНГОР (73915)
» ЗАВХАН (63587)
» ЭРДЭНЭТ (51549)
» ХЭНТИЙ ӨНДӨРХААН (77410)
» ХОВД (67043)
» ХӨВСГӨЛ (82084)
» Увс (76403)
» ТӨВ (49629)
» СЭЛЭНГЭ (65725)
» АРХАНГАЙ (55187)
» ОРХОН (55008)
» ӨМНӨГОВЬ (73803)
» Өвөрхангай (63912)
» СҮХБААТАР (62222)
АГЕНТЛАГ
» Мал эмнэлгийн ерөнхий газар (4404)
КОМПАНИ
» Дацан трейд (45018)
» ДЭВШИЛ (30078)
» ДАШВААНЖИЛ (46777)
» ДОНШИН (42939)
» ГОВЬ (46639)
» ГОЁО (32463)
» Витафит (45369)
» Витсамо Фрутт Жүүс ХХК (51090)
» Вагнер Ази (49539)
» ВОЯАЖ (32263)
» БИШРЭЛТ (42922)
» БИТ ХЭВЛЭХ (29025)
» Боорчи (49943)
» БУЯН ХОЛДИНГ (34615)
» БАМБУУШ (30370)
» БYТЭЭГДЭХYYН-КОКА КОЛА (31179)
» Бөхбат (46606)
» БӨXӨГ (29350)
» Зиг Заг (30374)
» ЖЕМ (49272)
» ЖИ МОБАЙЛ (57254)
» Жигүүр гранд (62561)
» ЖУУЛЧИН (30142)
» ЖАСТ ОЙЛ ШТС (52651)
» ИММО ТРЕЙД ХХ (42477)
» Имарт (15244)
» Изинис Эйрвэйс (49604)
» Их-Өвөр (54930)
» МИГ даатгал (44252)
» Монгол газар (55604)
» Монгол Шилтгээн ХК (47516)
» Монгол тамхи СО ХХК (53688)
» Мон-ад (44416)
» Мон Эн Ко (64460)
» Макс групп (56011)
» МЦХ, МОНГОЛ ШУУДАН (45951)
» МАХ ИМПЕКС (53187)
» МАК (62960)
» МОБИКОМ (76340)
» МОНДАВС ХХК (35622)
» МОНГОЛ МАХ ЭКСПО (32710)
» МОНФРЭШ (50809)
» МОНСУДАР (29522)
» МОНРОУД (42393)
» МОННИС (48900)
» МОН УРАН (60830)
» Мөнхийн үсэг (43692)
» ЮНИТЕЛ (67770)
» ЭДМОН (32142)
» ЭРЭЛ ХХК (45469)
» ШУНХЛАЙ ШТС (50007)
» Хамо (40754)
» Хаан хүнс хк (47641)
» ХОС ГАРЬД ХХК (33217)
» Хүннү-Эйр (46469)
» УЛУСНЭТ (29654)
» УЛААНБААТАР ПРИНТ (31498)
» УРЛАХ ЭРДЭМ ХЭВЛЭХ (31462)
» ТЭСО (14162)
» ТАЛХ ЧИХЭР (54766)
» ТАВАН БОГД (44207)
» Тэнгэр даатгал (42363)
» Тэнүүн-Огоо (43917)
» СББ (45014)
» Синчи-Ойл (58343)
» Саун- ТҮНДЭМҮН (35723)
» СЭЖИГТЭЙ БАЙГУУЛЛАГА (69367)
» СОДМОНГОЛ ШТС (60758)
» СОЁМБО ХЭВЛЭХ (32552)
» СКАЙТЕЛ (48401)
» СҮҮ ХК (55169)
» НОМИН ХОЛДИНГ (53005)
» АЛЕЙСК ИМПЕКС- Алейка гурил (35035)
» АЛТАЙ КАШМЕР (35713)
» АЛТАН ТАРИА (54146)
» АДМОН (30757)
» Алко групп (43447)
» Алтай Констракшн (44468)
» Алтай хүдэр (45084)
» АЭРОМОНГОЛИА ХХК (45753)
» АТАР ӨРГӨӨ (54186)
» АСА групп (42933)
» АПУ (58416)
» ОБ КАПИТАЛ (30262)
» ПЕТРОВИС НИК ШТС- (68708)
» КОМПАНИУД (52531)
» UFC (61621)
» Prophecy resource (51450)
» ӨГӨӨЖ (45118)
» Ospring (30008)
» MАГНАЙ ТРЕЙД ШТС (53359)
» MILL HOUSE-АТАР ГУРИЛ (38760)
» MCS (73866)
BOLOD STUDIO
» Иргэний үг (4052)
» МАНАЙД ИРЭЭРЭЙ НЭВТРҮҮЛЭГ (6808)
» Хүүхдийн ертөнц (8805)
» Фото сурвалжлага (4255)
» Таны мэдлэгт | Animation (4888)
» Нийгмийн төрх - Хуулийн зөвлөгөө (4893)
» Нийгмийн төрх (4642)
» Асуудлыг тодруулъя (7172)
» Онцлох хүмүүс (4484)
» Оточ - Эмчийн зөвлөгөө подкаст (3868)
» Контентууд (5573)
» Petrichor /Гэгээлэг нийгмийн үнэр/ (6721)
» LIVE (9074)
» Expert podcast (3741)
» Bolod Studio | Ярилцлага (7640)
» Bolod Studio | Реклам (7588)
» Bolod Studio | Онцлох нийтлэл (4644)
» Bolod News (12797)
» 7 хоногийн тойм (13939)
» "Тэр хэн бэ?" ярилцлагын нэвтрүүлэг (7566)
» "Нутаг нэг" подкаст (6608)
   

Монголын ёс заншлын гайхамшиг

Монголын ёс заншлын гайхамшиг
2013-11-21

Гадаадын эрдэмтдийн нэр, гадаад нэр томъёогүй учир эл сэдэв нэг л шинжлэх ухаанч бус санагдаж болох.

Гэтэл тэгж болдоггүй ма­гадгүй ганц асуудал нь үн­дэсний ёс заншил байж болох юм. Хүн төрөлхтний нийтлэг авъяас, (уг нь айс юм. Шидлэг ай хэр заяаж төрсөн бэ гэсэн шиг утгатай олон тооны нэрийдэл) шид­лэгийг монгол зан заншил гэж тодлон авч үзэж бол­мооргүй тал буй. Жишээ нь ёр, зөн, совин гэх мэт бөгөөд гэхдээ түүнийг ойлгох, тайл­барлах, оноож дүгнэх тал дээр үндэсний өвөрмөц сэт­гэлгээ түүнд тулгуурласан зан заншил үүдэх нь гар­цаагүй хэрэг. Үүнийг цухас тайлбарлаваас

Нэг. Ёр

Сайн зүйл мөрөөдөх, тийм болох сэтгэгдэл төрөөд байх нь зөн мөн. Гэтэл муу юм болмоор тийм чанарыг ёр гэнэ. Сайны ёр гэж байж үл болох лугаа адил муу зөн гэж огт байдаггүй. Монгол ардын дуунд

Зүүн нүдний дээд зовхис жирвэс жирвэс татаад бай­наа хө

Зүүн айлын Дуншаан гөөгөө ирэх нь ч юм уу даа гэж өгүүлдэг нь нэг л бүтэлгүй хариу, бүтэшгүй үйл болж болзошгүйг харуулсан хэрэг. Энэчлэн хар дарж зүүдлэх, шүд унаж зүүдлэх, морь унаа болон өөрөө бүдрэх, зүүн чих хангинах, хар шувуу ойр ирж гуагалах, шувуу тоонон дээр эргэлдэх зэрэг аль муу ёрыг хэлж барах вэ? Хэдийгээр ёр гэсэн үйлдэл ойлголт хүн төрөлхтөнд тү­гээмэл ч монгол ёс заншилд тэс өөр сэтгэлгээний тус­халаар бууж байгааг эндээс харж болно. Түүнийг доорхи ёс заншлаар баталж болох мэт.

- Айлын гэрт хүн шээвээс муу ёр. Шээсний нь хольц­той зүйлийг өөрт нь өгч уул­гах, эсвэл гэрийн эзний шээ­сийг уулгах зэрэг домтой.

- Түймэр нэгэн амины нэхэлтэй гэдэг. Заавал гарз олзны үүдийг шатаадаг гэх нь гал өөдөө гэсэн үндэсний гал шүтлэгт хамааралгүй байна. Гал өөдөө боловч голомт давсан түймэр гай ажээ. Ийм болохоор "гал аюултай" гэх нь буруу "түй­мэр аюултай" аж. Гал эсэр­гүүцэх алба бус түймэр эсэргүүцэх алба чухал аж, Галлаад! гэх орос орчуул­гаар ярих бус буудаад! гэх нь зөв болох зэрэг нарийн ойл­голтууд ундарна.

- Анчин хүнд нохой зээх тааралдвал ихэд сэжиглэдэг. Гэтэл европынхон хар муур хөндлөн гарвал сэжиглэнэ. Хэрэв зээх тааралдвал мон­гол хүн "цэнэгтэй буу чигээ бүү алд! Чи муу зээх чихээ бүү гарга!" гээд үргээж бууд­даг засалтай байна. Энэч­лэн цагаан буга, чоно, тар­вага зэргийг тааралдвал бууддаггүй хэрэв буудвал голомт сүйрэх ёр болно гэдэг. Хар домын судар зэрэгт муу ёрыг мэдэх засах талаар өгүүлсэн нь арвин буй. Тухайлбал: "Унасан морь дөрөө зууваас, агт морь гүү гишгэвээс муу ёр болно. Морины хүйсний үс туурайнаас нь дөрөв дөрвөн ширхэг үс авч оломноос нэг хэсэг жирэмнээс хоёр хэсэг, дөрөөнөөс нь нэг хэсэг, эмээ­лийн хойт хотгороос долоон хэсэг, сүүлийг хяргаж угаагаад тэр усыг дөрвөн зүгт цац! Цацсан юмаа билчээ­рээс хол чулуугаар дар! Гэх мэт.

Энэ мэт жишээ үй түм бөгөөд говийнхон гэхэд атан тэмээ, буйлваас ёр ирнэ. Халзан үхэр есөн зүйлийн идээ зул хүж өргөж атан тэмээг цохиж алаад өмнө зүг сэвсийг нь гарга! гэх мэт заслыг нь заасан байхад баруун аймгийнхан унасан морь нь ижилтэйгээ байгаа тохиолдолд янцгааваас эзэн нь үхэх ёр хэмээн сэжиглэж зохих засал хийж байх жи­шээтэй. Энэ мэтээр нохой айлд урвах, авдар сав дуу­гарах, могойн хөл хярах, цээртэй ёс ойр орчинд үйл­дэгдэх зэрэг олон зуун то­хиолдлыг зааж засал зүх­лийг нь гаргасан байдаг болно. Энэ нь "ёр судлал"-ыг хөгжүүлж утга учрыг нь бэдрэх зайлшгүй шаардлага байгааг харуулдаг.

Хоёр. Зөн

Хүний оюун ухааны гай­хамшигт чадварын тодор­хой илрэлийн баримт нь муу ёр, сайны зөн, хачин совин, онгод орох, мэргэ төлгө үнэн байх зэрэг өч төчнөөн чад­вар болно. Энэ бүхэн бөө мөргөлд түгээмэл байх эр­дэм аж. Зөн гэхэд зорьсон ажлын аянд цаг агаар таа­ламжтай, тааралдсан хүн зоны авир ааш өег, халуун хошуутай мал хөндлөн дай­ралдах зэрэг олон учралаас гадна тухайн өдрийн өнгө зураг, жил, мэнгэ зэрэг на­рийн зурхай байдаг аж.

Зүүд тайлах, зүг чиг гар­гах, зөв цагт эхлэх гэх мэт зан үйл нь бүгд зөнтэй хол­бог­дох зан үйлүүд юм. Баруун нүдний дээд зовхи татах, хөлийн ул загатнах /хол явах/, магнай тэнийх, зур­хайн тооллын эерэг болох зэрэг олон шинж зөнд ха­маатай аж. Зөн нь бас ай билгээр утга учрыг нээх, совин татах, мэргэн түргэн шийд олох зэрэг давхцалтай бөгөөд ялангуяа алив үйл­сийг билгээр нээх мэргэн ухаан чухаг аж. Энэ нь төлгө­дөх /зоос, ховлого, гэх мэт/ үйл бус мэргэн гэдэг нь мөр үг буюу ирээдүйг зөв тайлах билэг ухааны үйл давуу хэрэг, нээхүй чанар болно.

Энэ ч бас зөн мөн болой. Үүний сонгодог жишээ нь ерөөл, магтаал, зүйр цэцэн үгс, оньсого зэрэг аман зо­хиолын далай баян сан бөгөөд тухайлбал үлгэрийн төмөр цэрэг, үүлтэй тэнгэ­рээс доогуур үзүүртэй мод­ноос дээгүүр нисэх, саран дээр очих, од мичдэд хүрэх, үхсэн хүнийг анагаах, сэр­гээх, мангасыг дарах, эцэс­тээ жаран жилийн жаргал болох гэх мэт уран сэт­гэм­жүүд нь өнөөдөр нэгэнт хэ­рэгжсэн үнэн бодот зөн байс­ныг илтгэнэ.

Гурав. Совин

Энэ нь ёр ба зөнгийн илрэл үйлдэл болно. Ту­хайлбал баруун нүдний зов­хи татах /зөн/ үүдэн шүд унаж зүүдлэх /ёр/ зэрэг аж. Гэхдээ совин гэдгийг мэ­дээлэл /парапсихологи/ оюун билгийн үйлдэл хэмээн үзэж байсныг "Миний аль чих хангинаж байна?" хэ­мээн асуух, баруун бол "на­майг сайнаар хэлэх хэн байх вэ" гэх, зүүн бол "тэр л муу хэлж байгаа биз" хэмээн бодох зэрэг нь совинд бодот ач холбогдол өгч байсны илрэл тэр нь эдэвгээ хүртэл уламжлагдан ирсний нот­логоо болмуй.

Энэхүү совин мал амь­тад ч түгээмэл байдаг тод илрэлтэй учраас малчид байгал дэлхий цаг агаарыг шинжихдээ өргөн ашиглаж байсныг өмнө бид үзсэн билээ. Жишээ нь газар хөд­лөхөөс гурваас цааш хоно­гийн өмнөөс нохой сүүлээ хавчин гиншэж гэр тойрон гаслах, хотны мал тогтворгүй болох, бод мал үргэж дайжих зэрэг нь тэд зөн билэг ухаа­наар мэдэж буй хэрэг бус гай гамшиг ёр учрахыг тооцсон бус гагцхүү байгал-амьтан хоёрын хоорондох мэдээ­лэл совин чанар ажээ.

Дөрөв. Мэргэ төлгө

Ирээдүйн үйл хэрэг, түү­ний бүтэл, эрэл хайлт олз гарз, зовлон жаргалын мө­рийг үгээр хэлэх /мэргэ/-ийн тул заавал дам зүйлээр шинжиж түүний дохио чана­рыг нээхийг төлгө гэмүй. Үүнд энгийн үйл явдал цээр бэлгэдлээс ургуулан шин­жихээс эхлээд дал тавих, ховлого татах, ном нээх, үг хэлүүлэх, сүнс дуудуулж онгоор /онго/ хэяүүлэх, яриа чагнуулах, мөр тандуулах, зоос гүйлгэх, зүүд тайлуулах зэрэг олон арга зүй буй бөгөөд тэр бүхэн нь маш арвин ёс заншил үйлдлийн уламжлалтай болно.

XIII зууны хаад далаар мэргэлүүлж байсан тухай гадаадын жуулчдын тэмдэг­лэлд тодорхой дурдсан нь буй. Харь бусад ард түмнүүд ч хөзрөөр мэргэлэх, шоо хаях гэх мэт олон төл­гө­дөлтэй боловч дал түлэх зэрэг дээр дурдсан ёс занш­лууд нь яах аргагүй нүү­дэлчдийн өв соёл уламжлал мөн тул ихэд нарийвчлан судлууштай бөлгөө.

Тав. Үндэсний соёл

Бид нүүдлийн соёл ир­гэн­шил хэмээх нэр тойм хэрэглэх дуртай. Энэ нь юуны өмнө "байгал хүн мал" гэсэн гурамслал бөгөөд бид­ний дээр дурдсан ёс занш­луудын онцгой чанар төрөлх дархлаа нь үндэсний соёл мөн. Жишээ нь морь урал­дуулах, бөхийн барилдаан, Сур харваа, монгол дээл, тэрлэг, гутал, айраг уух, цагаан идээ бэлтгэх, гэр өргөө орд, хуур цуур, бий биелгээ, малч эрдэм зэрэг өч төчнөөн зүйл дурдаж болох бөгөөд эдгээр зүйлс нь чу­хам монгол хэмээх нэр алд­рын онцлогийг өргөж байдаг тул өвлөн уламжлаж өр­төөлөн удамшуулах ёс занш­­лууд мөнөөс мөн билээ.

Зургаа. Ардын урлаг

Монгол ёс заншил гэх сэдэвт үндэсний урлаг чухал байр суурь эзэлнэ. Дэлхийн өөр бусад ямар ч улс ард түмэн бүтээж чадаагүй ур­тын дуу, хөөмий, дэмбээ, морин хуур, найр, наадам, морин эрдэм, монгол гэр, ботго төл авахуулах эгшгийн урлаг, хурай, уухай, зал барил, овоо, эсгий, уул усны тахилга магтаал, галын та­хилга гээд тоочивч үл барах олныг дурдаж болмуй. Эд­гээр урлагаа төгс эзэмшиж монгол хүн гэдгээрээ бахар­хаж явах нь уламжлал ши­нэч­лэлийн гол учиг мөнөөс мөн ажгуу. Монгол хүн шиг исгэрэх, хөлгийн нуруун дээр дуу хадаах хийморьтон байдаг гэж үү.

Долоо. Өв

Өв гэдгийг зөвхөн эд хөрөнгө мэтээр үзэж үл бол­муй. Хэдэн сая живаа жи­лийн өмнө амьдарч байсан элдэв төрлийн үлэг гүрвэ­лүүдийн яс өндөг зэргээс эхлээд хэдэн арван мянган жилийн түүх нууцалсан хад­ны бичээс, булш хиргисүүр, хөшөө дурсгал, онгон тансаг байгал, ариун дагшин ус голууд бидний өв бөгөөд тэдгээрийг хайрлаж, хадгалж хамгаалж өдий хүрсэн уламж­лалаа хөгжүүлж ёс заншлаа дээдлэх явдал өнөө хийгээд ирээдүйн гол үүрэг ажгуу. 13 алтай, 23 хангай, 33 говь, Хөвсгөл далай, Сэлэнгэ мөрөн, Гур­ван голын төв, Хархорум... монгол эх орон минь бидний мөнхийн өв.

Найм. Аман зохиол

Монгол хүн бүрийг уран үгийн авьяастан, түүнийг судлан цээжлэж сурталчлан дэлгэрүүлэгчид гэж ярьдаг нь үнэн билээ. Ерөөс монгол­чуудын ахуй амьдралын өдөр тутмын дэг ёсонд аман зохиол үйлчлэхгүй, түүнд цаг зав гаргахгүй тохиолдол байдаггүй байжээ. Чухам иймээс бүтэн сар хэлдэг тууль /найраглал/, үлгэр / роман тууж/ өч төчнөөн бө­гөөд энэ дундаас "Монголын нууц товчоо", "Жангар", "Бу­риад Гэсэр" зэрэг сонгодог бүтээлүүд "Хан харанхуй" зэрэг олон туульс дэлхийд алдаршжээ.

Монгол амьдралын цаг хором, алхам бүхэн аман зохиолоор амьсгалж байдаг бөгөөд сургаал үг, зүйр, цэцэн үг, хошин үг, ёгт үг, ёж үг зэрэг үг холбооны төрөл, "оньсого", "таавар", "хурдан хэллэг", "түргэн хэллэг", "жо­роо үг" зэрэг уран сэтгэм­жийн байгалийн уянга дуу­лал, ерөөл магтаал бөө мөргөлийн уламжтай тахил­га, урт богино бэсрэг дууны төрөл, уриа, хурай, дууд­лага, аялага, зээхүй, уухай, гүүргий, тушгиралт, зийлгэ /ямаа/, гурий гээд тоочивч эс барагдах төрөл салбар бү­хий бөгөөд тэдгээрийг суд­лах, сурах явдал монгол үндэстнээ хөгжүүлэх чухал хөшүүргийн нэг мөн ажгуу.

Ес. Бичиг үсэг

Монголчууд шиг нэн эрт­нээс маш олон янзын бичиг үсэг үүтгэн зохиож хэрэг­лэсэн ард түмэн дэлхийд бас үгүй гэдэг. Хэмүү /нэн эрт балар үеийн/, зангиа, хэв бичиг /мөн адил/ шаантаг бичиг /шумерийн/-ээс эх­лээд хуянь бичиг /сурвалж арвин ч олдоогүй/ киданы их бага бичиг, орхон /руни/ бичээс, хуучин монгол /согдоос га­ралтай/ IХ-Х зуунд зохиогд­сон/, тод үсэг /Намхай жамц 1648 онд зохиосон/, Соёнбо үсэг /Занабазар 1686 онд зохиосон/, дөрвөлжин үсэг /Пагва 1269 онд зохиосон/ вагиндра үсэг /Буриад Аг­ваандорж 1905 онд зо­хио­сон/, шинэ монгол үсэг /кирилл 1943-3-25 -нд нам засгийн хамтарсан тогтоо­лоор/ зэрэг арав гаруй бичиг үсгийг дурдаж болох бөгөөд тэр бүрээр зохиогдсон ном бичгүүдээс суралцах судлах явдал эрхэм болов. Энэхүү олон бичгийн ёс уламжлалд манай түүх соёл хадгалаг­даж байдаг ажээ.

Арав. Хар хайрцаг

Төрийн хар хайрцагны бодлого нэн эрт үеэс улам­жилсан гэж ярьдаг боловч тэр нь хар өнгийн хайрцаг дотор нууц бичиг хаадын гэрээс зэргийг хийдэг цоожтой хайр­цаг байсан мэт ойлгох нь буй. Хар гэдэг нь "хүч"-ийг төлөөлж хайрцаг гэдэг нь хайртай нандин зүйл агуу­лах жижиг сав гэсэн зүйр­лэлээр төв гол бодлогыг төлөөлж байсан ажээ. Үүнд:

Нэг. Хуянь /хиан/ угсаа /хуяньны буюу Хүннү гүрний үеэс батлагаатай/-т алтан ураг ясныхан төр барих ёсон.

Хоёр. Алтан чинхур /шонхор/ шүтээн /хиадын/ нандигнах тэнгэр угсаа

Гурав. Алтан аргамжаа /Уг угсааны эмэгтэйн хадам тал/ буюу эмэгтэйчүүдээр хадмын талыг нь барих ухаан бөгөөд одоо үед нэ­гэнт алтан урагтан үгүй бол­сон, алтан чинхур шүтээн үрэгдсэн тул энэ хэллэг уламж­лалт утга өвөө нэгэнт алдсан байдалтай. Тэдний өмч нандигнал асан төрийн тамга, исэр, хар цагаан туг зэрэг сүрд нь ч үрэгдсэн тул шинэчлэх шаардлага бий. Гэхдээ төрийгхэдхэн хүний дангаар эзэмших өмч болгох "цус ойртох" хэрэгсэл бол­гохгүй байхыг эрхэмлэх нь зөв бөгөөд тамга туг, дуулал, сүр /тэмдэг/ зэргийг зан­гидсан төрийн голч бодлого /үндсэн хууль/ энэ сэдвийг төлөөлж болох мэт.

Арван нэг. Улсын наадам

Улс гэдэг нь тухайн орны хүн ардыг хэлж буй хэрэг. Баахан морьтой улс, манайд согтуу улс ирэв гэх мэтээр ярьдаг тул улсын наадам нь "ард түмний" гэсэн үг. Төрийн гэвэл сайд ихсүүдийн болно. Монгол уламжлалд энэхүү улс гэдгийг гүрэн гэдэг бө­гөөд энэхүү гүр дотор төр, улс, хил /эх орон/ багтдаг ажээ. Одоо ч Оросын буриад Өвөрмонгол зэрэгт Монгол гүрэнэй, монгол гүрэн гэж ярьж бичдэг нь зөв бөгөөд гүрэн гэдэг "импер" утга бус түүнийг Эзэнт гүрэн гэмүй. Энэ наадам нь цэргийн нас­ны идэр эрсийг жилд гурван удаа цуглуулж хүч самбааг нь үзэх болсон эрт үеийн эрийн гурван /удаагийн/ наа­дам бус. Сур харвах морь унах нь охид эмэг­тэйчүүдэд хэзээ ч дархан эрхтэй байсан тул "үндэсний гурван" гэж ярих нь зөв аж. Эдгээр гурван төрөл нь ов­гийн байгууллын үеэс үү­дэлтэй маш эртний ёс зан­шил ажээ.

А.Бөх барилдаан. Эрт­ний хүмүүс эр тэнхээний хүчээр бусдыг дийлж ан авлаж, мал сургаж, өшөөт­нөө дарж өөр хоорондоо тэмцэлдэж байхад хэн ча­далтай нь алдаршин айдас хүйдэс төрүүлдэг байсан үеэс үүдэлтэй аж. Түүний эерэг хэлбэр нь наадам, найрын барилдаан аж. "Мон­голын нууц товчоо"-нд Улсын бөх Бүри, Бөх Бэл­гүтэй, Хавт Хасар гэж байдаг нь ихэд боловсорсон үеийн байдал болно. Овгийн үеэс үүдэлтэйг бөхийн дэвэлт /га­рьдын дэвэлт, бугын хя­лайлт, харцагын шүүрэлт мэт/, хүчит араатан жи­гүүрт­ний хөдлөл байдал үзүүлэх зэрэг хүй нэгдлийн үеийн ангуучны бүжиг хөөрөөний хэлбэр аж.

Ер нь бөхчүүл хоёр гар хоосон улаан гараараа хү­чит араатантай халз таа­ралдан тэмцэх гэж буй дүр үзүүлж (тийн сэтгэж хүч чад­лаа төвлөрүүлдэг) барилд­даг байсныг жараад оноос өмнөх үеийн бөхчүүл ид хавтай үзүүлдэг байв. Энэ нь үүслийн нэгэн сэжим мөн. Бөхийн цол начин, шонхор, гарьд арслан, заан зэрэг нь эрт дээр үеэс зодогны ард барс арслан, гарьд, луу зэр­гийг шаглан урладаг байсан нь тотем шүтлэгийн зүйл ба ялагдашгүйг зөнлөсөн сэт­гэлгээний илрэл юм.

Цолыг сондгой тооны даваанд цоллодог нь эрт үед тэгш тоог эм, сондгой тоог эр (хүч) хэмээн эрхэм­лэдэг байсантай холбог­доно. Зүүний ман­лай эр­хэмлэгддэг нь эрт дээр үеэс зүүн талыг дээдлэн "манайх" гэсэн ухагдахуунаар, баруун талыг "зочны" гэж үзэх ёсны гэрч. Мөн зүүн тал эмэгтэй, баруун тал эрэгтэй төлөө­лөлтэй зүүн нь баруунаасаа илүү дээдлэх хүндлэлтэй байдаг нь эхийн эрхт ёсноос бөхийн барилдаан үүдсэн гэдгийн нэгэн нотолгоо бол­дог ажгуу. Ийм учраас цол­луулж байгаа бөхчүүд эх­лээд засуулд очихдоо заа­вал зүүн мөрөнд нь (талд нь) очдог ёстой байжээ.

Б.Морь уралдуулах. Эши сурвалжаас үзвэл ний­тийн он тооллоос 3200 жи­лийн тэртээ өмнө азийн тал нутагт морийг гэрийн болгон дасгасан бөгөөд он тооллын өмнөх IX зууны үеэс эмээл хазаартай морь унадаг бол­жээ. Хүннү (хуяньны) нар морь унаж дайтдаг байсан (Модуны шаньюйн хүлэг морь) морь уралдаж наадан цэнгэдэг байсан, хурдтай морийг эрдэнэ болгодог байв.

Нүүдэлчдийн гол хүч хө­лөг морь байлаа. Иймд хам­гийн шандаст хурдыг шал­гаруулах нь тэдний хамгийн дээд эрмэлзэл цэнгэл бах­дал байжээ.

В.Сур харвалт. Мөн л овгийн байгууллын үе, тод­ловоос хуучин чулуун зэвс­гийн шувтарга, шинэ чулуун зэвсгийн эхэн үед нум сум гарч ан авын хөдөлмөрийг үлэмж хөнгөвчлөжээ. Аа­жим­даа цэрэг зэвсгийн хэ­рэг­сэл болжээ. Эдэвгээ дэл­хий нийтэд спортын чиглэ­лээр хөгжиж байна. Нум сумны тэмцээн нь юуны өм­нө хэний нум сум эрчтэй сайн болох хэлбэр хийцийн хөгжлийг шалгаруулахын дээр хэн илүү оноо цэцтэй мэргэн болохыг уралдуулдаг байв.

Монголчууд хүрэл зэв олдвол "тэнгэрийн сум" гэж үздэг ба олдошгүй чухаг шидэт зүйл мэтээр ойлгодог нь маш эртний олдвор олсон хэрэг төдийгүй эр хүний агсаргад хийморь хүчийг илтгэдэг нум сумны дээд эрхэмлэлийг илтгэж буй хэ­рэг болно. Монголчуудын харвалтын төрөл, нум сум­ны хийц нэн олон бөгөөд Чингэсийн чулууны бичигт Буха сачихуй гэдэг газар хамаг монгол ард олон ху­ран цэнгэх үед Чингэсийн ач хүү Есүнгэ 335 алд газар сум харвасан нь хамгийн хол харвасан дээд амжилтыг хөхүүлэн баясч тэмдэглэсэн хэрэг юм.

Бөх, морь, сур гурав мон­гол­чуудын хэзээд ч үл мар­тах гайхамшигт өв уламж­лал мөн тул малчин бүр хурдтай байх, эр бүхэн бөх болох, эрхийтэй бүхэн харваач болох хүсэл эрмэлзэлтэй байх чухаг ёс заншил мөн аж.

Арван хоёр. Чингэс хаан

Дэлхийн мянган жилийн суутан, монгол угсаатны бахархал шүтээн Чингэс хаан 1161 оны өвөл төржээ. Түүхийн гүн ухааны үүднээс мөшгөн шалгахүл нэр Тэмү­чин (Тэмүжин бус) цол Чин-Ихэс буюу Чингэс ажээ.

Түүний дэлхийг төвшит­гөсөн их ухаан эрдэм гүн ухааныг монгол болж төрсөн хүн бүхэн заавал эзэмшин судлах явдал монгол ёс зан удмын нандин соёл мөн болно. Иймээс Чингэс хааны тахилга бусад их дурсха­луудыг тодруулах, ёслон тэмдэглэж байх явдал мон­гол төрийн уламжлал ёсны шинэчлэлийн нэгэн бүрэл­дэхүүн байх ёстой нь зайлш­гүй ажгуу.

Арван гурав. Малын буян

Монголчуудын түүх соёл зан заншлыг мал ахуйгүй­гээр танин мэдэх аргагүй билээ. Бидний хэлэлцэн буй бүхий л ёс заншил эцсийн эцэст малын буянаа зөв хүртэх малч эрдмээр илэрдэг.

Өмнө дурдсан үгийн, тоо­ны, шинжээч эрдэм, шивш­лэг гэх дохиоч эрдэм ёс зан­шил бүхэн тэр бүү хэл мэнд­лэх ёс, ахмадыг хүндлэх гэх зэрэг хүнтэй холбогдсон зан заншлууд ч малын буянтай салшгүй хэлхээтэй байдаг. Жишээ нь та амархан сайн байна уу? сүрэг онд мэнд тарган орж тавтай сайхан хаваржиж байна уу? хэ­мээн мэндлэж морь унаанд нь мордуулах буулгах ёстой гэх мэт болно. Мал дагавал ам тосдоно гэдэг үг малын буяныг амьдралын эх сур­валж болохыг сургасан хэ­рэг. Малын эмээл хазаар чөдөр ногт зэрэг бүхий л тоног хэрэгслэлүүд мөн л монгол ёс заншил гүн ухааны тусхал баримт бай­даг. Жишээ нь чөдөр гэхэд урд хоёр хаа нь тэнцүү биш нэг хуруу урт богино байдаг нь хүчийг сарниулж буй фрактал бүтэц (замба­раа­гүй)-ийн хуулиар тооцсон хэрэг аж. Яг тэнцүү хийчих­вэл мэдээж хоёр хөлний алхаа тэнцүү тул уг чөдөр тэсдэггүй, урт богино учраас тиймхэн тооцоонд хүч нь сарниж "замбааргүй" хэлбэр морины их хүчийг өчүүхэнд оруулдаг аж. Энэ шинжээч эрдэм өнөөгийн хүмүүст бол их л нарийн судалгаа тоо­цооны үр дүнд бүтэх ажил мэт. Өөрөөр хэлбэл мал ахуйн тоног хэрэгслэлийн ёс заншил өнөөдөр их л гээг­дэж сайхан томсон хуйвтай уурга барьсан хүн хараг­дахгүй болоход хүрэх нь. Монгол ёс заншил гэдэгт монгол эд ахуйн гойд хийц, хэлбэр ур ухаан, хээ чи­мэглэл гээд маш олон эрдмийн чуулбар нийлбэр байдаг ч хэрэглээ судлал их л орхигдсоор буйг хэлэх ёстой.

Малын хэдэн мянган зүс, тоног хэрэгслийн ур ухааны хосгүй нарийн хийц хэмжээс зэрэг олон зүйл эрдэм ерөн­хий болж хомсодсоор. Уламж­лалаа умартан буйн илрэл энэ мөн билээ. Малын буян гэдэг идэх хоол, уух ундаа, өмсөх хувцас, орон гэр зэрэг түгээмэл хэрэглээ ойролцоо тооцоогоор 400 гаруй өвөрмөц ажил мэр­гэжил байна гэсэн тойм су­далгаа байдаг. Үүнийг би­чиглэн номлож хичээл бол­гон цагаар заавал бүрэн дунд боловсрол төдийгүй дээд боловсролын сургалт ч эс хүрэлцэх буй заа. Иймд малч эрдмийг үнэлэх тодор­хой шаталбартай болгож баклавар, магистр, докто­рын цол өргөж ч болох ши­нэч­лэл байж болох бөлгөө.

Арван дөрөв. Ардын тоглоом наадхай

Монгол ёс заншил хэ­мээн ярих нь их ч тодор­хойлохуйяа дэндүү өргөн цараатай далай баян сан­тай тул түүнийг тодорхой тогтолцоо зүйчлэлд хуваан өгүүлсэн эл сэдэв тус бүрийг унших судлахдаа дэлгэ­рүүлж хэлэлцэх өөрсдийн мэдэх зүйлээ нэмэн бая­жуулах, нэгэн сэдвээр нь дагнан лекц рефарат дип­ломын ажил бичих цаашид эрдэм судалгааны ажил хийж зэрэг цол хүртэх хүртэл ажиллах өв сан орон зай байгааг нийт оюутан мэргэд уншигч сонирхогч бүхэнд сануулах нь зөв буй заа. Монгол гэж хэлэхийн тулд монгол зүрх ухаан эрдэмтэй байх ёстой гэдэг билээ. Түү­ний үндэс нь ёс заншил, үндэсний өвөрмөц өв уламж­лал билээ. Гэтэл "Дөр­вөн бэрх хаях" гэх хамгийн энгийн нэгэн төлгөдлийг зурагтаар уламжлалаа сэр­гээх хэлбэрээр наймаа ху­далдааны ажлыг сурталч­лах таавар болгосон нь маш жижиг зүйл. Гэхдээ тийн санаачилсан нь олзуур­хууш­тай билээ. Ялангуяа цэцэрлэг сургуульд үндэс­ний тоглоом наадхайг сур­гах хөтөлбөр боловсруулж хэрэгжүүлэх ажил тун чу­халчлагдана. Монгол хүний хүмүүжилд цахим тоглоо­моос илүүгээр байг гэхэд эн тэнцүү ач холбогдолтойг төр засаг ч анхаарч дэмжлэг үзүүлэх шаардлага байгаа билээ.

  • * *

Монгол тоглоом наадхай нь ард түмний олон үед бүтээсэн сэтгэлгээний гай­хамшиг, хүмүүжлийн чухал хэрэгслүүр ёс заншил соё­лын үнэт өв мөн. Энэ нь юуны өмнө нүүдэлч соёл, малч эрдмийн онцлог туссан эрхэм эрдэнэ байдаг онц­логтой нь мэдээж буй заа.

Олон мянган тоглоом наад­хайн төрлийг ерөнхийд нь шинжиж үзвэл:

1. Маш эрт үед хамаарах бөх, сурын зэрэгцээ 10 гаруй мянган жилийн тэртээд "Буга жиргэх" зэрэг наадам байс­ныг судлаачид тогтоожээ. Нийтийн он тооллоос өмнөх үед хамаарах нэгэн хадны зурагт (Хэнтий Дархан су­мын Ногоон толгой гэдэг газраас олдсон эдэвгээ үн­дэсний төв музейд буй) уул талын бугын хүлэг бялдар дүрслэгдсэн байжээ.

2. Ноосон бөмбөг, үлээ­сэн гүзээ давсган бөмбөг, морин бөмбөг (поло) (Чжао Хун "Монгол татаарын бү­рэн тэмдэглэл 1221 он) зэрэг олон тоглоом бусад улсад өөр хувилбараар түгсэн тө­дийгүй шатар ч монголоос гаралтай болох талаар дурд­сан олон эрдэмтэд суд­лаачдын бүтээл буй. Эд­гээрийг нарийвчлан судлаж тогтоох явдал чухал болно.

3. Мал ба нүүдлийн ахуйд уялдсан онцлог нь шилбүүр унах, эмээл унах, гүү саах зэрэг олон наадхай тоглоомд илэрлээ олсон

4. Өш хонзон, дайн зэр­гийг голчилдоггүй эв эе найр цэнгэлийг дээдлэсэн онц­логоороо монгол тоглоом наадхай давуу талтай.

Жишээ нь чоно тарвага, цагаан тэмээцэх зэрэг наад­хай ба унасан бөх хаясан бөхдөө тахим өгдөг зэрэг олон зүйлээр нотлож болох

5. Хамгийн гол нь хүүх­дийн ой ухааныг нээх бие бялдрыг нь хөгжүүлэхэд чиг­лэдэг. Үүнд уран гогцоо, эв мод, хөлөгт тоглоомууд, дүрст тоглоом, уралдах хөө­цөлдөх өргөх унагах олон мэх наадхайг дурдаж болох

6. Наадмын нэр, хэллэг хүртэл өвөрмөц сонин бай­даг. Цагаан лонх тоолох г.м

7. Байгалтай харьцах нь элбэг. Чулуу таалцах.... ял­гах... гэх мэтээр олон нэр төрөл онцлогийг дурдаж болмуй.

Тоглоомын нэр төрлийн хувьд авирах дүүлэх харайх, догонцох, мөргөлдөх, урал­дах, туулай харайлгах, дүү­гүүрдэх, бөмбөг цохих, ши­дэх (чулуу онох, бай онох, товх харвах) шагаа (шагай) шагалцах олон төрөл, муур хулгана болох, зээр онох, адуу манах, будаг гуйх, усанд шунгах, алчуур нуух, цүү хаях, галахай (малгай) шүүрэх, үүрэлцэх, дүүрэл­цэх, бугуйлдах, булгиулах, чөмөг хугалах, олс татах, дээс эргүүлэх, монгол шат­рын хожил (уран бэрийн нээлт, тэмээний шээс уулгах гэх мэт) бусад хөлөгт тог­лоомуудын олон төрөл (бу­га, морь уралдах, шангар­цаг, зургаадай хөлөгт, жиргэ (олон төрөл) зэрэг өч төч­нөөн тоглоом наадам байх аж.

Харамсалтай нь орчин үед үйлдвэрлэлийн аргаар хийсэн гадаадын олон янз дүрст ба дуут тоглоом зэрэг ихэссэнээс үндэрний тог­лоом наадхайн уламжлал илт орхигдож энэ нь монгол ёс заншлаа багаасаа өвлөн хүмүүжихэд тусгаарлах нэ­гэн бэрхшээл болж буйг шүүмж­лэн үзэх ёстой. Иймд үндэсний тоглоом наадхай­гаа судлах сурталчлах, үйлд­вэрлэх зорилгод цалгар хан­даж буйгаа эрхбиш ухаарах цаг болсон мэт.


Монголын ёс заншлын гайхамшиг
Bolod.mn


Сэтгэгдэл (2)


Уншигчдын оруулсан сэтгэгдлийн талаар манай сайт хариуцлага хvлээхгvй болохыг анхаарна уу.
Үгийн санд шүүлтүүр хийсэн болно
Зочин
Мэдэж авах үг хэллэг олон байна шүү үнхээр хэрэгтэй мэдээлэл байна найруулга үгийн сонголтууд үнхээр баялаг байна их юм сурч авлаа

2018-12-24 | 20:37:19 | 66.181.161.109 |

Зочин
Мэдэж авах үг хэллэг олон байна шүү үнхээр хэрэгтэй мэдээлэл байна найруулга үгийн сонголтууд үнхээр баялаг байна их юм сурч авлаа

2018-12-24 | 20:37:18 | 66.181.161.109 |


   



БӨХЧҮҮД: Бүтэн жилийн хөдөлмөр нь хиймэл зүлгэний халтиргаанаас болж нурж байгаа харамсалтай тохиолдол их гарч байна
19:32

Тулгар төрийн 2233 жил, Их Монгол Улсын 818 жил, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 113, Ардын 

БӨХЧҮҮД: Бүтэн жилийн хөдөлмөр нь хиймэл зүлгэний халтиргаанаас болж нурж байгаа харамсалтай тохиолдол их гарч байна

Тулгар төрийн 2233 жил, Их Монгол Улсын 818 жил, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 113, Ардын 

»»
Унасан бөхчүүдийн шалтаг болгож буй зүлэг үнэндээ ямар ч асуудалгүй, FIFA-гийн шаардлага хангажээ
18:50

Өчигдрөөс эхлэн нийгмийн сүлжээнд зарим улсын наадамд барилдан өвдөг шороодсон бөхчүүд, тэдний найз нөхөд 

Унасан бөхчүүдийн шалтаг болгож буй зүлэг үнэндээ ямар ч асуудалгүй, FIFA-гийн шаардлага хангажээ

Өчигдрөөс эхлэн нийгмийн сүлжээнд зарим улсын наадамд барилдан өвдөг шороодсон бөхчүүд, тэдний найз нөхөд 

»»
Газад дайн эхэлснээс хойш 34 хүүхэд өлсөж үхжээ
10:15

НҮБ-ын Хүүхдийн сангаас Газад байгаа хүүхдүүдийн эрх ашиг хурцаар зөрчигдөж байгаа тухай мэдээллээ. Газад Палестины 

Газад дайн эхэлснээс хойш 34 хүүхэд өлсөж үхжээ

НҮБ-ын Хүүхдийн сангаас Газад байгаа хүүхдүүдийн эрх ашиг хурцаар зөрчигдөж байгаа тухай мэдээллээ. Газад Палестины 

»»
Өнөөдөр Хөвсгөл, Булган, Сэлэнгэ, Төв аймгийн нутгаар усархаг бороо орох тул болзошгүй аюулд сэрэмжтэй байхыг анхааруулж байна
10:10

Өнөөдөр /2024.07.12/ Хөвсгөл, Булган, Сэлэнгэ, Төв аймгийн нутгаар усархаг бороо, дуу цахилгаантай аадар бороо орох тул 

Өнөөдөр Хөвсгөл, Булган, Сэлэнгэ, Төв аймгийн нутгаар усархаг бороо орох тул болзошгүй аюулд сэрэмжтэй байхыг анхааруулж байна

Өнөөдөр /2024.07.12/ Хөвсгөл, Булган, Сэлэнгэ, Төв аймгийн нутгаар усархаг бороо, дуу цахилгаантай аадар бороо орох тул 

»»
Поп од Тэйлор Свифтэд хүндэтгэл үзүүлж, Германы Гельзенкирхен хотын нэрийг Свифткирхен болгоно
07:52

Германы Гельзенкирхен хот энэ сарын сүүлээр АНУ-ын поп од Тэйлор Свифтэд хүндэтгэл үзүүлж, хотын нэрээ “Свифткирхен” 

Поп од Тэйлор Свифтэд хүндэтгэл үзүүлж, Германы Гельзенкирхен хотын нэрийг Свифткирхен болгоно

Германы Гельзенкирхен хот энэ сарын сүүлээр АНУ-ын поп од Тэйлор Свифтэд хүндэтгэл үзүүлж, хотын нэрээ “Свифткирхен” 

»»
Аман хүзүүний хээр азарга хасагдаж, уулс хүрэн айргийн тавд багтлаа-
15:14

Хурдан морины комисс хуралдаж, аман хүзүүд орж ирсэн Архангай аймгийн Ихтамир сумын уугуул Уясахын Тодбаярын хээр соёолон хээр азаргыг хасахаар шийдвэрлэлээ.

Аман хүзүүний хээр азарга хасагдаж, уулс хүрэн айргийн тавд багтлаа-

Хурдан морины комисс хуралдаж, аман хүзүүд орж ирсэн Архангай аймгийн Ихтамир сумын уугуул Уясахын Тодбаярын хээр соёолон хээр азаргыг хасахаар шийдвэрлэлээ.

»»
Дархан аварга Г.Өсөхбаяр тэргүүтэй 512 бөх зодоглохоор бүртгүүлжээ
15:09

Ардын хувьсгалын 103 жилийн ойн үндэсний их баяр наадмын бөхийн оноолт гарчээ. 

Дархан аварга Г.Өсөхбаяр тэргүүтэй 512 бөх зодоглохоор бүртгүүлжээ

Ардын хувьсгалын 103 жилийн ойн үндэсний их баяр наадмын бөхийн оноолт гарчээ. 

»»
Архангай аймгийн Их тамир сумын уяач О.Тодбаярын хурдан хээр азарга түрүүллээ
12:48

Тулгар төрийн 2233 жил, Их Монгол Улсын 818 жил, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 113, Ардын хувьсгалын 103 жилийн ой, 

Архангай аймгийн Их тамир сумын уяач О.Тодбаярын хурдан хээр азарга түрүүллээ

Тулгар төрийн 2233 жил, Их Монгол Улсын 818 жил, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 113, Ардын хувьсгалын 103 жилийн ой, 

»»
Оросын пуужингийн цохилтод Украины 36 иргэн алагдаж, Киевийн хүүхдийн эмнэлэг өртөв
11:06

Даваа гарагт Оросын арми Украины хэд хэдэн хот, суурин газарт пуужингаар довтолсны улмаас 36 хүний амь үрэгдэж, 140 орчим хүн шархаджээ.

Оросын пуужингийн цохилтод Украины 36 иргэн алагдаж, Киевийн хүүхдийн эмнэлэг өртөв

Даваа гарагт Оросын арми Украины хэд хэдэн хот, суурин газарт пуужингаар довтолсны улмаас 36 хүний амь үрэгдэж, 140 орчим хүн шархаджээ.

»»
Өнөөдөр Нийслэлд 29 хэм дулаан, бага зэрэг аадар бороо орно
11:05

Дохио!!! Цаг агаарын аюултай үзэгдлээс сэрэмжлүүлэх мэдээ:

Өнөөдөр Нийслэлд 29 хэм дулаан, бага зэрэг аадар бороо орно

Дохио!!! Цаг агаарын аюултай үзэгдлээс сэрэмжлүүлэх мэдээ:

»»
Наадмын өдрүүдэд худалдааны төвүүд болон сүлжээ дэлгүүрүүдийн ажиллах цагийн хуваарь
10:59

Тулгар төрийн 2233 жил, Их Монгол Улсын 818 жил, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 113, Ардын 

Наадмын өдрүүдэд худалдааны төвүүд болон сүлжээ дэлгүүрүүдийн ажиллах цагийн хуваарь

Тулгар төрийн 2233 жил, Их Монгол Улсын 818 жил, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 113, Ардын 

»»
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Булчин, шөрмөс татсан үед гол усанд орохоос татгалзаарай
18:01

Үндэсний их баяр наадмын амралтын өдрүүд эхэлж буйтай холбоотойгоор аялж зугаалах гэж буй иргэдэд хандан албаныхан 

СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Булчин, шөрмөс татсан үед гол усанд орохоос татгалзаарай

Үндэсний их баяр наадмын амралтын өдрүүд эхэлж буйтай холбоотойгоор аялж зугаалах гэж буй иргэдэд хандан албаныхан 

»»
“Улаанбаатар” цэцэрлэг хүрээлэнд Төрийн далбаа мандууллаа
15:25

Монгол Улсын Их Хурлаас 2008 онд Монгол төрийн бэлгэ тэмдэг болсон Төрийн далбаандаа хүндэтгэлтэй хандах, түүх, соёл, түүхэн уламжлалаа нандигнан өвлөх үндэсний эв нэгдлийг бэхжүүлэх зорилгоор Төрийн далбааны өдөртэй болох хуулийг батлан жил бүрийн долоодугаар сарын 10-ны өдөр тэмдэглэн өнгөрүүлж ирсэн.

“Улаанбаатар” цэцэрлэг хүрээлэнд Төрийн далбаа мандууллаа

Монгол Улсын Их Хурлаас 2008 онд Монгол төрийн бэлгэ тэмдэг болсон Төрийн далбаандаа хүндэтгэлтэй хандах, түүх, соёл, түүхэн уламжлалаа нандигнан өвлөх үндэсний эв нэгдлийг бэхжүүлэх зорилгоор Төрийн далбааны өдөртэй болох хуулийг батлан жил бүрийн долоодугаар сарын 10-ны өдөр тэмдэглэн өнгөрүүлж ирсэн.

»»
Үндэсний их баяр наадмын өдрүүдэд томоохон худалдаа, үйлчилгээний газруудын ажиллах цагийн хуваарийг хүргэж байна
13:21
Нийслэлийн төв талбайд алтан соёмбот төрийн далбаагаа мандууллаа
13:04

Монгол Улсын Их Хурлаас 2008 онд Монгол төрийн бэлгэ тэмдэг болсон Төрийн далбаандаа хүндэтгэлтэй хандах, түүх, соёл, түүхэн уламжлалаа нандигнан өвлөх үндэсний эв нэгдлийг бэхжүүлэх зорилгоор Төрийн далбааны өдөртэй болох хуулийг батлан жил бүрийн долдугаар сарын 10-ны өдөр Нийслэлийн төв талбайд алтан соёмбот далбаагаа мандуулж, цэргийн ёслол хүндэтгэлийн ажиллагааг зохион байгуулсаар ирсэн.

Нийслэлийн төв талбайд алтан соёмбот төрийн далбаагаа мандууллаа

Монгол Улсын Их Хурлаас 2008 онд Монгол төрийн бэлгэ тэмдэг болсон Төрийн далбаандаа хүндэтгэлтэй хандах, түүх, соёл, түүхэн уламжлалаа нандигнан өвлөх үндэсний эв нэгдлийг бэхжүүлэх зорилгоор Төрийн далбааны өдөртэй болох хуулийг батлан жил бүрийн долдугаар сарын 10-ны өдөр Нийслэлийн төв талбайд алтан соёмбот далбаагаа мандуулж, цэргийн ёслол хүндэтгэлийн ажиллагааг зохион байгуулсаар ирсэн.

»»
“iPhone 16” зураг авах, видео бичлэг хийхэд ашиглах шинэ товчлууртай болно
12:48

“iPhone 15” бол бидний туршилтын үр дүнд гарсан хамгийн шилдэг утаснуудын нэг юм. Гэхдээ “iPhone 15” худалдан авахдаа 

“iPhone 16” зураг авах, видео бичлэг хийхэд ашиглах шинэ товчлууртай болно

“iPhone 15” бол бидний туршилтын үр дүнд гарсан хамгийн шилдэг утаснуудын нэг юм. Гэхдээ “iPhone 15” худалдан авахдаа 

»»
Зөвлөмж: Төрсний дараах сэтгэл гутрал болон "baby blues" синдромыг ялгах нь
12:24

Төрсний дараа эмэгтэйчүүдэд баяр хөөр, итгэл найдвар нэмэгддэг ч нөгөө талд айдас сандрал, уйтгар гуниг зэрэг сөрөг мэдрэмж илрэх нь бий. 

Зөвлөмж: Төрсний дараах сэтгэл гутрал болон

Төрсний дараа эмэгтэйчүүдэд баяр хөөр, итгэл найдвар нэмэгддэг ч нөгөө талд айдас сандрал, уйтгар гуниг зэрэг сөрөг мэдрэмж илрэх нь бий. 

»»
Нийслэлчүүд энэ жил ШАХМАЛ ТҮЛШ ХЭРЭГЛЭХГҮЙ
12:22

Парламентын шинэ гишүүн М.Нарантуяа буюу Нара “Гэр хорооллын бүсийн иргэд хэрэглэж дадсан түүхий нүүрсээ түлэх 

Нийслэлчүүд энэ жил ШАХМАЛ ТҮЛШ ХЭРЭГЛЭХГҮЙ

Парламентын шинэ гишүүн М.Нарантуяа буюу Нара “Гэр хорооллын бүсийн иргэд хэрэглэж дадсан түүхий нүүрсээ түлэх 

»»
17 настай хүү тогтоол усанд осолдож амиа алдлаа
11:16

Өнөөдөр /2024.07.09/-ний өдрийн 12:08 цагт Сонгинохайрхан  дүүргийн 20 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах тогтоол усанд хүн осолдсон гэх дуудлага мэдээллийг ирүүлсэн. 

17 настай хүү тогтоол усанд осолдож амиа алдлаа

Өнөөдөр /2024.07.09/-ний өдрийн 12:08 цагт Сонгинохайрхан  дүүргийн 20 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах тогтоол усанд хүн осолдсон гэх дуудлага мэдээллийг ирүүлсэн. 

»»
Дуу цахилгаантай бага зэргийн аадар бороо орно
10:58
“Playtime 2024” -н үеэр дуучин руу лааз шидсэн гэх Die In Despair хамтлагийнхан уучлалт гуйжээ
10:52

Өнгөрсөн амралтын өдрөөр болсон “Playtime 2024” хөгжмийн наадмын үеэр нэгэн залуу уран бүтээлч тайзнаасаа бууж үзэгчтэй нударга зөрүүлээд авсан бичлэг тарсан билээ. 

“Playtime 2024” -н үеэр дуучин руу лааз шидсэн гэх Die In Despair хамтлагийнхан уучлалт гуйжээ

Өнгөрсөн амралтын өдрөөр болсон “Playtime 2024” хөгжмийн наадмын үеэр нэгэн залуу уран бүтээлч тайзнаасаа бууж үзэгчтэй нударга зөрүүлээд авсан бичлэг тарсан билээ. 

»»
Наадмын өдрүүдэд худалдааны төвүүд болон сүлжээ дэлгүүрүүдийн ажиллах цагийн хуваарь
10:52

Тулгар төрийн 2233 жил, Их Монгол Улсын 818 жил, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 113, Ардын хувьсгалын 103 жилийн ой, 

Наадмын өдрүүдэд худалдааны төвүүд болон сүлжээ дэлгүүрүүдийн ажиллах цагийн хуваарь

Тулгар төрийн 2233 жил, Их Монгол Улсын 818 жил, Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээн мандуулсны 113, Ардын хувьсгалын 103 жилийн ой, 

»»
УИХ-ын Ёс зүй, дэгийн байнгын хорооны даргаар Б.Баярбаатарыг томиллоо
10:48

Улсын Их Хурлын Ёс зүй, дэгийн байнгын хороо өнөөдөр (2024.07.09) Төрийн ордны “Үндсэн хууль” танхимд хуралдаж, Байнгын хорооны даргыг сонгох тухай болон 

УИХ-ын Ёс зүй, дэгийн байнгын хорооны даргаар Б.Баярбаатарыг томиллоо

Улсын Их Хурлын Ёс зүй, дэгийн байнгын хороо өнөөдөр (2024.07.09) Төрийн ордны “Үндсэн хууль” танхимд хуралдаж, Байнгын хорооны даргыг сонгох тухай болон 

»»
Хэт халалтаас үүдэн тархины харвалт, зүрхний шигдээсээр өвдөх эрсдэлтэй
09:37

Ойрын өдрүүдэд ихэнх нутгаар 30-аас дээш хэм хүрч халах талаар Цаг уур орчны шинжилгээний газраас анхааруулж буй. 

Хэт халалтаас үүдэн тархины харвалт, зүрхний шигдээсээр өвдөх эрсдэлтэй

Ойрын өдрүүдэд ихэнх нутгаар 30-аас дээш хэм хүрч халах талаар Цаг уур орчны шинжилгээний газраас анхааруулж буй. 

»»
Хотоос гарах замын хөдөлгөөний ачаалал эрс нэмэгдэж байна
09:35

Үндэсний их баяр наадамтай холбоотой Хүй долоо худаг болон орон нутаг руу зорчих хөдөлгөөн нэмэгдэж Улаанбаатар 

Хотоос гарах замын хөдөлгөөний ачаалал эрс нэмэгдэж байна

Үндэсний их баяр наадамтай холбоотой Хүй долоо худаг болон орон нутаг руу зорчих хөдөлгөөн нэмэгдэж Улаанбаатар 

»»
Тогтоол усанд 17 настай хүүхэд осолдож амиа алдлаа
09:28

Өнөөдөр /2024.07.09/-ний өдрийн 12:08 цагт Сонгинохайрхан дүүргийн 20 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах тогтоол 

Тогтоол усанд 17 настай хүүхэд осолдож амиа алдлаа

Өнөөдөр /2024.07.09/-ний өдрийн 12:08 цагт Сонгинохайрхан дүүргийн 20 дугаар хорооны нутаг дэвсгэрт байрлах тогтоол 

»»
Үлээвэр хөгжим үлгэрт дуу(8)
15:25

Үлээвэр хөгжим үлгэрт дуу(7)
15:23

Үлээвэр хөгжим үлгэрт дуу(6)
15:21

Үлээвэр хөгжим үлгэрт дуу(5)
15:18

Үлээвэр хөгжим үлгэрт дуу(4)
15:14

Үлээвэр хөгжим үлгэрт дуу (3)
15:10

Үлээвэр хөгжим үлгэрт дуу(2)
15:08

Хүүхдийн мөнгөн тэтгэмжийг наадмын дараа олгоно
14:58

Долдугаар сард нийгмийн халамжийн тэтгэвэр, тэтгэмж, хөнгөлөлт, тусламжийг олгох хуваарь гарчээ.

Хүүхдийн мөнгөн тэтгэмжийг наадмын дараа олгоно

Долдугаар сард нийгмийн халамжийн тэтгэвэр, тэтгэмж, хөнгөлөлт, тусламжийг олгох хуваарь гарчээ.

»»
Өнгөрсөн хоногт усны ослоор гурван хүн амь насаа алдсаны хоёр нь ХҮҮХЭД байна
14:56

Аялал зугаалгаар зорчихдоо хүүхэд, өндөр настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийг анхаарч, зориулалтын бус хийлдэг завь, гудас, цагариг болон бусад хөвөх хэрэгсэл 

Өнгөрсөн хоногт усны ослоор гурван хүн амь насаа алдсаны хоёр нь ХҮҮХЭД байна

Аялал зугаалгаар зорчихдоо хүүхэд, өндөр настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийг анхаарч, зориулалтын бус хийлдэг завь, гудас, цагариг болон бусад хөвөх хэрэгсэл 

»»
Түр зуурын бороотой, өдөртөө 30 хэмийн дулаан
14:56

2024 оны 07-р сарын 09-ний цаг агаарын урьдчилсан мэдээ:

Түр зуурын бороотой, өдөртөө 30 хэмийн дулаан

2024 оны 07-р сарын 09-ний цаг агаарын урьдчилсан мэдээ:

»»
Үлээвэр хөгжим үлгэрт дуу (1)
13:50

Хятадын уламжлалт хувцас дэлхийн харааг баясгана
13:43

Хятадын соёлын чухал бэлгэ тэмдэг болсон Хятадын уламжлалт хувцас дэлхийн өнцөг булан бүрт тоо томшгүй олон "фэнүүдтэй" болжээ.

Элсэлтийн шалгалтаар 77 шалгуулагч 800 оноо авчээ
08:55

2024 оны элсэлтийн шалгалт дууслаа.

Элсэлтийн шалгалтаар 77 шалгуулагч 800 оноо авчээ

2024 оны элсэлтийн шалгалт дууслаа.

»»
”Чан Э-6” буцах аппарат аюулгүй газардлаа
18:41

"Чан Э-6" буцах аппарат сарны алс талаас сарны дээж авч,06-р сарын 25-ны өдрийн 14 цаг 07 минутад ӨМӨЗО-ны Дөрвөд хошууны урьдчилан тогтоосон бүсэд аюулгүй газардсан байна. ХКН-ын Төв Хорооны Ерөнхий нарийн бичгийн дарга, Хятад улсын дарга, Цэргийн Төв Зөвлөлийн дарга Ши Жиньпин Намын төв хороо, Төрийн зөвлөл болон Цэргийн төв зөвлөлийн нэрийн өмнөөс баярын цахилгаан илгээж, Сарны хайгуулын төслийн Чан Э-6 үүрэг даалгаварын командлалын газар болон үүрэг даалгаварт оролцсон бүх нөхдүүдэд баяр хүргэж, чин сэтгэлийн мэндчилгээ дэвшүүлсэн байна.

”Чан Э-6” буцах аппарат аюулгүй газардлаа

"Чан Э-6" буцах аппарат сарны алс талаас сарны дээж авч,06-р сарын 25-ны өдрийн 14 цаг 07 минутад ӨМӨЗО-ны Дөрвөд хошууны урьдчилан тогтоосон бүсэд аюулгүй газардсан байна. ХКН-ын Төв Хорооны Ерөнхий нарийн бичгийн дарга, Хятад улсын дарга, Цэргийн Төв Зөвлөлийн дарга Ши Жиньпин Намын төв хороо, Төрийн зөвлөл болон Цэргийн төв зөвлөлийн нэрийн өмнөөс баярын цахилгаан илгээж, Сарны хайгуулын төслийн Чан Э-6 үүрэг даалгаварын командлалын газар болон үүрэг даалгаварт оролцсон бүх нөхдүүдэд баяр хүргэж, чин сэтгэлийн мэндчилгээ дэвшүүлсэн байна.

»»
Хөдөө орон нутгийн хөгжилд ”Дижитал жигүүр” ургуулна
18:37

Сүүлийн жилүүдэд хөдөө орон нутгийн дижитал хэрэглээ үргэлжлэн бий болж, хөдөөгийн хөгжилд "дижитал жигүүр" ургууллаа. Хятадын Кибер аюулгүй байдал, мэдээллийн технологийн төв хорооны ажлын алба, Хөдөө аж ахуй, хөдөө тосгоны яам, Улсын хөгжил, шинэчлэлийн хороо, Аж үйлдвэр, мэдээллийн технологийн яам зэрэг 11 байгууллага нэгж бүс нутгийн янз бүрийн нөхцөлд хөдөөгийн дижитал хөгжлийн зам, арга барилыг судлан, хөдөөг иж бүрэн сэргээн хөгжүүлэх, хөдөө аж ахуйн гүрний бүтээн байгуулалтыг эрчимжүүлэхэд хүчтэй дэмжлэг үзүүлж байна.

Хөдөө орон нутгийн хөгжилд ”Дижитал жигүүр” ургуулна

Сүүлийн жилүүдэд хөдөө орон нутгийн дижитал хэрэглээ үргэлжлэн бий болж, хөдөөгийн хөгжилд "дижитал жигүүр" ургууллаа. Хятадын Кибер аюулгүй байдал, мэдээллийн технологийн төв хорооны ажлын алба, Хөдөө аж ахуй, хөдөө тосгоны яам, Улсын хөгжил, шинэчлэлийн хороо, Аж үйлдвэр, мэдээллийн технологийн яам зэрэг 11 байгууллага нэгж бүс нутгийн янз бүрийн нөхцөлд хөдөөгийн дижитал хөгжлийн зам, арга барилыг судлан, хөдөөг иж бүрэн сэргээн хөгжүүлэх, хөдөө аж ахуйн гүрний бүтээн байгуулалтыг эрчимжүүлэхэд хүчтэй дэмжлэг үзүүлж байна.

»»
”Бүс ба Зам” олон улсын ур чадварын хоёр дахь уралдаан болж байна
18:33

 "Бүс ба Зам" олон улсын ур чадварын хоёр дахь тэмцээн 06-р сарын 24-ний орой Чончин хотод нээлтээ хийсэн бөгөөд үзэсгэлэнд оролцохоор 61 улс, бүс нутгийн нийт 590 төлөөлөгч, шүүгч, холбогдох ажилтнууд хүррэлчин ирсэн бөгөөд дунджаар 22 настай, 30 ба түүнээс доош насны тоглогчид бүх оролцогчын 95 хувь гаруйг нь эзэлжээ.

Хятадын “Ногоон хөлөг” дэлхийг тойрон аялна
18:27

Дэлхий даяар шинээр үйлдвэрлэсэн хөлөг онгоцны 10 захиалга тутмын 60 хувь нь Хятадаас ирдэг. Тэр дундаас “Хятадад үйлдвэрлэсэн ногоон хөлөг онгоц” гэсэн хандлага бүр ч их анхаарал татаж байна. 2023 онд Хятадын шинэ ногоон хөдөлгүүрт хөлөг онгоцны захиалгын олон улсын эзлэх хувь 57 хувьд хүрч, гол үндсэн төрлийн хөлөг онгоцыг бүрэн хамрах болсон. 2024 оны эхний гурван сард дэлхийн олон тооны ногоон хөлөг онгоцны шинэ захиалга Хятадад төвлөрчээ. Эрчим хүчний шинэ хүч, мэдээллийн технологийг тасралтгүй хөгжүүлснээр "ногоон хөлөг онгоц" нь Хятадад үйлдвэрлэлийн шинэ хуудсыг нээсэн юм.

Хятадын “Ногоон хөлөг” дэлхийг тойрон аялна

Дэлхий даяар шинээр үйлдвэрлэсэн хөлөг онгоцны 10 захиалга тутмын 60 хувь нь Хятадаас ирдэг. Тэр дундаас “Хятадад үйлдвэрлэсэн ногоон хөлөг онгоц” гэсэн хандлага бүр ч их анхаарал татаж байна. 2023 онд Хятадын шинэ ногоон хөдөлгүүрт хөлөг онгоцны захиалгын олон улсын эзлэх хувь 57 хувьд хүрч, гол үндсэн төрлийн хөлөг онгоцыг бүрэн хамрах болсон. 2024 оны эхний гурван сард дэлхийн олон тооны ногоон хөлөг онгоцны шинэ захиалга Хятадад төвлөрчээ. Эрчим хүчний шинэ хүч, мэдээллийн технологийг тасралтгүй хөгжүүлснээр "ногоон хөлөг онгоц" нь Хятадад үйлдвэрлэлийн шинэ хуудсыг нээсэн юм.

»»
Хятад, Монгол улс хамтран цөлжилттэй тэмцэж байна
18:17

Сүүлийн жилүүдэд Хятад, Монгол хоёр улс биологийн олон янз байдал, экологийн аюулгүй байдал, ядуурлыг бууруулах, тогтвортой хөгжилд дэлхий даяар ноцтой нөлөө үзүүлж буй дэлхийн хэмжээний асуудал болох цөлжилттэй хамтран тэмцэх арга замыг эрэлхийлж байна.

Хятад, Монгол улс хамтран цөлжилттэй тэмцэж байна

Сүүлийн жилүүдэд Хятад, Монгол хоёр улс биологийн олон янз байдал, экологийн аюулгүй байдал, ядуурлыг бууруулах, тогтвортой хөгжилд дэлхий даяар ноцтой нөлөө үзүүлж буй дэлхийн хэмжээний асуудал болох цөлжилттэй хамтран тэмцэх арга замыг эрэлхийлж байна.

»»
Хятадын уламжлалт Луут завины баярын үүсэл
22:05

Жил бүрийн билгийн тооллын 05-р сарын 05-нд болдог Хятадын уламжлалт Луут завины баяр нь хүн төрөлхтний соёлын биет бус өвд бүртгэгдсэн.Энэхүү баяр мөн Цагаан сар, Ханш нээх өдөр, Намрын дунд сарын 15 буюу Тэргэл сарны баяр нь Хятадын дөрвөн их уламжлалт баяр хэмээгддэг бөгөөд эдгээр баяраар Хятадад бүх нийтээрээ амардаг.

Хятадын уламжлалт Луут завины баярын үүсэл

Жил бүрийн билгийн тооллын 05-р сарын 05-нд болдог Хятадын уламжлалт Луут завины баяр нь хүн төрөлхтний соёлын биет бус өвд бүртгэгдсэн.Энэхүү баяр мөн Цагаан сар, Ханш нээх өдөр, Намрын дунд сарын 15 буюу Тэргэл сарны баяр нь Хятадын дөрвөн их уламжлалт баяр хэмээгддэг бөгөөд эдгээр баяраар Хятадад бүх нийтээрээ амардаг.

»»
Ганц хоногт хилээр гарч орох зорчигчдын тоо 1.75 саяд хүрэх төлөвтэй
21:50

Луут завины баярын үеэр хилээр гарч орох зорчигчдын урсгал дээд цэгтээ хүрэх төлөвтэй байна. Хятадын Цагаачлалын хяналт удирдлагын үндэсний газар 6-ны өдөр төсөөлснөөр, луут завины баярын үеэр үндэсний хэмжээнд хилээр нэвтрэх зорчигчдын урсгал өдөрт дунджаар 1.75 саяд хүрч, өнгөрсөн оны мөн үеэс 32.5 хувиар нэмэгдэх юм байна.

Ганц хоногт хилээр гарч орох зорчигчдын тоо 1.75 саяд хүрэх төлөвтэй

Луут завины баярын үеэр хилээр гарч орох зорчигчдын урсгал дээд цэгтээ хүрэх төлөвтэй байна. Хятадын Цагаачлалын хяналт удирдлагын үндэсний газар 6-ны өдөр төсөөлснөөр, луут завины баярын үеэр үндэсний хэмжээнд хилээр нэвтрэх зорчигчдын урсгал өдөрт дунджаар 1.75 саяд хүрч, өнгөрсөн оны мөн үеэс 32.5 хувиар нэмэгдэх юм байна.

»»
УИХ дахь МАН-ын бүлгийн даргаар Л.Мөнхбаатарыг сонголоо
13:12

УИХ-ын 2024 оны сонгуулийн үр дүнд байгуулагдсан УИХ дахь МАН-ын бүлэг өнөөдөр /2024.07.05/ анхдугаар хуралдаанаа хийж, УИХ-ын дэд дарга, УИХ дахь МАН-ын Бүлгийн даргыг сонгох асуудлыг хэлэлцэн шийдвэрлэлээ.

УИХ дахь МАН-ын бүлгийн даргаар Л.Мөнхбаатарыг сонголоо

УИХ-ын 2024 оны сонгуулийн үр дүнд байгуулагдсан УИХ дахь МАН-ын бүлэг өнөөдөр /2024.07.05/ анхдугаар хуралдаанаа хийж, УИХ-ын дэд дарга, УИХ дахь МАН-ын Бүлгийн даргыг сонгох асуудлыг хэлэлцэн шийдвэрлэлээ.

»»
В.Орбаныг Москвад айлчилна гэж мэдээлжээ
13:10

Унгарын Ерөнхий сайд Виктор Орбан долоодугаар сарын 5-нд Москвад айлчилж, Оросын Ерөнхийлөгч Владимир Путинтэй уулзана гэж эрэн сурвалжлах сэтгүүлч Пани Саболч болон 

В.Орбаныг Москвад айлчилна гэж мэдээлжээ

Унгарын Ерөнхий сайд Виктор Орбан долоодугаар сарын 5-нд Москвад айлчилж, Оросын Ерөнхийлөгч Владимир Путинтэй уулзана гэж эрэн сурвалжлах сэтгүүлч Пани Саболч болон 

»»
Улаанбаатарт 26 хэм халуун байна
10:52
Жо Байден сонгуульд өрсөлдөх хэвээрээ гэв
10:48

АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгууль ирэх арваннэгдүгээр сард болно. Тус улсын улс төрийн хоёр том хүчин болох, Бүгд найрамдах болон Ардчилсан намын нэр дэвшигчид сүүлийн шатанд өрсөлдөх билээ. 

Жо Байден сонгуульд өрсөлдөх хэвээрээ гэв

АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгууль ирэх арваннэгдүгээр сард болно. Тус улсын улс төрийн хоёр том хүчин болох, Бүгд найрамдах болон Ардчилсан намын нэр дэвшигчид сүүлийн шатанд өрсөлдөх билээ. 

»»
Газад дайн эхэлснээс хойш 34 хүүхэд өлсөж үхжээ
10:15

НҮБ-ын Хүүхдийн сангаас Газад байгаа хүүхдүүдийн эрх ашиг хурцаар зөрчигдөж байгаа тухай мэдээллээ. Газад Палестины 

Газад дайн эхэлснээс хойш 34 хүүхэд өлсөж үхжээ

НҮБ-ын Хүүхдийн сангаас Газад байгаа хүүхдүүдийн эрх ашиг хурцаар зөрчигдөж байгаа тухай мэдээллээ. Газад Палестины 

»»
Оросын пуужингийн цохилтод Украины 36 иргэн алагдаж, Киевийн хүүхдийн эмнэлэг өртөв
11:06

Даваа гарагт Оросын арми Украины хэд хэдэн хот, суурин газарт пуужингаар довтолсны улмаас 36 хүний амь үрэгдэж, 140 орчим хүн шархаджээ.

Оросын пуужингийн цохилтод Украины 36 иргэн алагдаж, Киевийн хүүхдийн эмнэлэг өртөв

Даваа гарагт Оросын арми Украины хэд хэдэн хот, суурин газарт пуужингаар довтолсны улмаас 36 хүний амь үрэгдэж, 140 орчим хүн шархаджээ.

»»
В.Орбаныг Москвад айлчилна гэж мэдээлжээ
13:10

Унгарын Ерөнхий сайд Виктор Орбан долоодугаар сарын 5-нд Москвад айлчилж, Оросын Ерөнхийлөгч Владимир Путинтэй уулзана гэж эрэн сурвалжлах сэтгүүлч Пани Саболч болон 

В.Орбаныг Москвад айлчилна гэж мэдээлжээ

Унгарын Ерөнхий сайд Виктор Орбан долоодугаар сарын 5-нд Москвад айлчилж, Оросын Ерөнхийлөгч Владимир Путинтэй уулзана гэж эрэн сурвалжлах сэтгүүлч Пани Саболч болон 

»»
Жо Байден сонгуульд өрсөлдөх хэвээрээ гэв
10:48

АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгууль ирэх арваннэгдүгээр сард болно. Тус улсын улс төрийн хоёр том хүчин болох, Бүгд найрамдах болон Ардчилсан намын нэр дэвшигчид сүүлийн шатанд өрсөлдөх билээ. 

Жо Байден сонгуульд өрсөлдөх хэвээрээ гэв

АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгууль ирэх арваннэгдүгээр сард болно. Тус улсын улс төрийн хоёр том хүчин болох, Бүгд найрамдах болон Ардчилсан намын нэр дэвшигчид сүүлийн шатанд өрсөлдөх билээ. 

»»
В.Орбан Украины Ерөнхийлөгчтэй хэлэлцээ хийхээр Киевт иржээ
10:18

Унгарын Ерөнхий сайд Виктор Орбан Украины Ерөнхийлөгч Владимир Зеленскийтэй хэлэлцээ хийхээр Киевт хүрэлцэн ирсэн тухай Унгарын төрийн тэргүүний 

В.Орбан Украины Ерөнхийлөгчтэй хэлэлцээ хийхээр Киевт иржээ

Унгарын Ерөнхий сайд Виктор Орбан Украины Ерөнхийлөгч Владимир Зеленскийтэй хэлэлцээ хийхээр Киевт хүрэлцэн ирсэн тухай Унгарын төрийн тэргүүний 

»»
Жо Байден, Доналд Трамп нар эхний мэтгэлцээнээр юуг ОНЦЛОВ?
12:37
Шинэ Зеландынх шиг УИХ-тай болж, Засгийн газраа байгуулахаар ярьж эхэллээ
11:43

Энэ удаад монголчууд урьдныхаас шал өөрөөр “сонгуульдаж” УИХ-ыг сонгов. Сонгуулийн тогтолцоо өөрчлөгдөж, гишүүдийн тоо нэмэгдсэн. 

Шинэ Зеландынх шиг УИХ-тай болж, Засгийн газраа байгуулахаар ярьж эхэллээ

Энэ удаад монголчууд урьдныхаас шал өөрөөр “сонгуульдаж” УИХ-ыг сонгов. Сонгуулийн тогтолцоо өөрчлөгдөж, гишүүдийн тоо нэмэгдсэн. 

»»
Ж.Байден, Д.Трампын нарын мэтгэлцээн эхэлжээ
14:09

АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигчид болох тус улсын одоогийн Ерөнхийлөгч Жо Байден, Ерөнхийлөгч асан Дональд Трамп нарын мэтгэлцээн эхэллээ.

Ж.Байден, Д.Трампын нарын мэтгэлцээн эхэлжээ

АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигчид болох тус улсын одоогийн Ерөнхийлөгч Жо Байден, Ерөнхийлөгч асан Дональд Трамп нарын мэтгэлцээн эхэллээ.

»»
Ж.Байден, Д.Трампын нарын мэтгэлцээн эхэлжээ
11:06

АТЛАНТА, 2024 оны зургаадугаар сарын 28 /CNN/. АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигчид болох тус 

Ж.Байден, Д.Трампын нарын мэтгэлцээн эхэлжээ

АТЛАНТА, 2024 оны зургаадугаар сарын 28 /CNN/. АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигчид болох тус 

»»
Цагдаа нарын гарт 23 иргэн алагдсаны дараа Кенийн ерөнхийлөгч татварын шинэ хуулийн төслөө буцаан татлаа
13:58

Кени улсын парламент Мягмар гарагт хэд хэдэн татварын хэмжээг өсгөх шинэ хуулийн төслийг хэлэлцэж, баталсан нь 

Цагдаа нарын гарт 23 иргэн алагдсаны дараа Кенийн ерөнхийлөгч татварын шинэ хуулийн төслөө буцаан татлаа

Кени улсын парламент Мягмар гарагт хэд хэдэн татварын хэмжээг өсгөх шинэ хуулийн төслийг хэлэлцэж, баталсан нь 

»»
Бээжин Трампыг дахин Ерөнхийлөгчөөр сонгогдохоос айж байна гэв
10:55

Тайваньд халдлага үйлдэхэд бэлэн байгаа Хятадын Засгийн газар Ерөнхийлөгч асан Трампыг дахин Ерөнхийлөгчөөр 

Бээжин Трампыг дахин Ерөнхийлөгчөөр сонгогдохоос айж байна гэв

Тайваньд халдлага үйлдэхэд бэлэн байгаа Хятадын Засгийн газар Ерөнхийлөгч асан Трампыг дахин Ерөнхийлөгчөөр 

»»
Боливид төрийн эргэлт хийхийг завджээ
10:47

СУКРЕ, 2024 оны зургаадугаар сарын 27 /BBC/. Боливийн Ерөнхийлөгч Луис Арсе ерөнхийлөгчийн ордон байрладаг 

Боливид төрийн эргэлт хийхийг завджээ

СУКРЕ, 2024 оны зургаадугаар сарын 27 /BBC/. Боливийн Ерөнхийлөгч Луис Арсе ерөнхийлөгчийн ордон байрладаг 

»»
Жулиан Ассанж Их Британийн шоронгоос суллагджээ
13:40

“Викиликс” сайтыг үүсгэн байгуулагч Жулиан Ассанж Их Британийн шоронгоос суллагдаж, онгоцоор төрөлх Австрали улс руугаа ниссэн тухай тус цахим хуудас олон нийтийн X сүлжээнд мэдээлжээ.

Жулиан Ассанж Их Британийн шоронгоос суллагджээ

“Викиликс” сайтыг үүсгэн байгуулагч Жулиан Ассанж Их Британийн шоронгоос суллагдаж, онгоцоор төрөлх Австрали улс руугаа ниссэн тухай тус цахим хуудас олон нийтийн X сүлжээнд мэдээлжээ.

»»
Өмнөд Солонгосын баттерейны үйлдвэрт өнөөдөр гал гарч, 20 ажилтан амиа алджээ
13:28

Өмнөд Солонгосын Хвасон хотын лити батерейны үйлдвэрт гал гарч, 20 гаруй ажилчин амиа алджээ. Өнөөдөр болсон хүчтэй 

Өмнөд Солонгосын баттерейны үйлдвэрт өнөөдөр гал гарч, 20 ажилтан амиа алджээ

Өмнөд Солонгосын Хвасон хотын лити батерейны үйлдвэрт гал гарч, 20 гаруй ажилчин амиа алджээ. Өнөөдөр болсон хүчтэй 

»»
Жулиан Ассанж Их Британийн шоронгоос суллагджээ
13:12

ЛОНДОН, 2024 оны зургаадугаар сарын 25 /TASS/. “Викиликс” сайтыг үүсгэн байгуулагч Жулиан Ассанж Их Британийн 

Жулиан Ассанж Их Британийн шоронгоос суллагджээ

ЛОНДОН, 2024 оны зургаадугаар сарын 25 /TASS/. “Викиликс” сайтыг үүсгэн байгуулагч Жулиан Ассанж Их Британийн 

»»
Хойд Солонгос тусгаарлах хилийн хана барьж байна
10:22

Хиймэл дагуулын авсан зургаас үзвэл, Хойд Солонгос өмнөдийн хил дагуу хэсэгчилсэн хана босгосон байна. 

Хойд Солонгос тусгаарлах хилийн хана барьж байна

Хиймэл дагуулын авсан зургаас үзвэл, Хойд Солонгос өмнөдийн хил дагуу хэсэгчилсэн хана босгосон байна. 

»»
Дагестанд гурван өдрийн гашуудал зарлажээ
10:42

МОСКВА, 2024 оны зургаадугаар сарын 24 /TASS/. Махачкала, Дербент хотуудад зэвсэгт этгээдүүд халдлага үйлдсэнтэй 

Дагестанд гурван өдрийн гашуудал зарлажээ

МОСКВА, 2024 оны зургаадугаар сарын 24 /TASS/. Махачкала, Дербент хотуудад зэвсэгт этгээдүүд халдлага үйлдсэнтэй 

»»
Олимпын үеэр Парис хотын нисдэг таксиг туршина
21:17

2024 оны олимпын үеэр нисдэг таксиг Парис хотын дээгүүр турших болно гэж Францын Тээврийн сайд Патрис Вергрие мэдэгджээ. 

Олимпын үеэр Парис хотын нисдэг таксиг туршина

2024 оны олимпын үеэр нисдэг таксиг Парис хотын дээгүүр турших болно гэж Францын Тээврийн сайд Патрис Вергрие мэдэгджээ. 

»»
БНСУ-ын Ерөнхийлөгч Юн Сок Ёл хүн ам зүйн хямралыг зарлаж, өсөлтийг дэмжих бодлогоо танилцууллаа
18:10

Ерөнхийлөгч Юн Сук Ёол Өмнөд Солонгост "хүн ам зүйн үндэсний онц байдал" зарлаж, улс орны хэт бага төрөлт, хүн ам зүйн хямралтай тэмцэх цогц стратегийг хэд хэдэн зоримог бодлогын арга хэмжээ, санаачилгыг тодорхойлсон.

БНСУ-ын Ерөнхийлөгч Юн Сок Ёл хүн ам зүйн хямралыг зарлаж, өсөлтийг дэмжих бодлогоо танилцууллаа

Ерөнхийлөгч Юн Сук Ёол Өмнөд Солонгост "хүн ам зүйн үндэсний онц байдал" зарлаж, улс орны хэт бага төрөлт, хүн ам зүйн хямралтай тэмцэх цогц стратегийг хэд хэдэн зоримог бодлогын арга хэмжээ, санаачилгыг тодорхойлсон.

»»
Эквадор улсад цахилгаан эрчим хүчний хомсдол үүсч, 17 сая хүн цахилгаангүй байна
13:01

Эквадор улсад өнгөрсөн лхагва гарагт орон даяар цахилгаан тасарч, Өмнөд Америкийн 17 сая хүн цахилгаангүй болжээ.

Эквадор улсад цахилгаан эрчим хүчний хомсдол үүсч, 17 сая хүн цахилгаангүй байна

Эквадор улсад өнгөрсөн лхагва гарагт орон даяар цахилгаан тасарч, Өмнөд Америкийн 17 сая хүн цахилгаангүй болжээ.

»»
Авлигачид ялах уу, ард түмэн ялах уу?
20:36
Ахмадуудад туслах робот хүүг зохион бүтээжээ
14:45

Германий “Navel Robotics” гэх гарааны компани өндөр настнуудын асрамжийн газарт ашиглах зориулалттай робот үйлдвэрлэж эхэлжээ.

Ахмадуудад туслах робот хүүг зохион бүтээжээ

Германий “Navel Robotics” гэх гарааны компани өндөр настнуудын асрамжийн газарт ашиглах зориулалттай робот үйлдвэрлэж эхэлжээ.

»»
Газар тариалан, гурилын үйлдвэрлэл жилд 3-4% ашигтай. Харин уул уурхайн үйлдвэрлэл 40-50% ашигтай
20:57
Дубай хотод “нисдэг хүмүүс”-ийн анхны уралдаан зохион байгуулагджээ
14:35

Арабын Нэгдсэн Эмират Улсын Дубай хотод өчигдөр анх удаагаа “нисдэг хүмүүс”-ийн уралдаан зохион байгуулагджээ.

Дубай хотод “нисдэг хүмүүс”-ийн анхны уралдаан зохион байгуулагджээ

Арабын Нэгдсэн Эмират Улсын Дубай хотод өчигдөр анх удаагаа “нисдэг хүмүүс”-ийн уралдаан зохион байгуулагджээ.

»»
ОХУ-ын Алс Дорнодын Сахалин мужид их хэмжээний цас орсон байна
11:28

ОХУ-ын  Алс Дорнодын Сахалин мужид энэ сарын 24-ний өдрөөс эхлэн их хэмжээний цасан шуурга гурван өдөр үргэлжилж, урд өмнө нь болж байгаагүй байгалийн аюулт үзэгдэл тохиолоо. 

ОХУ-ын Алс Дорнодын Сахалин мужид их хэмжээний цас орсон байна

ОХУ-ын  Алс Дорнодын Сахалин мужид энэ сарын 24-ний өдрөөс эхлэн их хэмжээний цасан шуурга гурван өдөр үргэлжилж, урд өмнө нь болж байгаагүй байгалийн аюулт үзэгдэл тохиолоо. 

»»
Хятад-Монголын олон улсын худалдааны хот
17:13
“Алтан холбоо” 1 – Хилийн Эрээн боомт
17:02

“Алтан холбоо” нэвтрүүлгийн эхний дугаараар та бидний сайн мэдэх Эрээн – Замын-Үүд боомтыг танилцууллаа.

“Алтан холбоо” 1 – Хилийн Эрээн боомт

“Алтан холбоо” нэвтрүүлгийн эхний дугаараар та бидний сайн мэдэх Эрээн – Замын-Үүд боомтыг танилцууллаа.

»»
Орос үндэстний цорын ганц шян
16:30

“Шинэ зууны Хятадын зураглал·Хөлөнбуйр дахь аялал”

Орос үндэстний цорын ганц шян

“Шинэ зууны Хятадын зураглал·Хөлөнбуйр дахь аялал”

»»
Шинэ Барга зүүн хошууны Соёлын ордон
18:24

Шинэ зууны Хятадын зураглал·Хөлөнбуйр дахь аялал”

Шинэ Барга зүүн хошууны Соёлын ордон

Шинэ зууны Хятадын зураглал·Хөлөнбуйр дахь аялал”

»»
Мияа: Мөрөөдөл эхэлсэн газар
17:41

Гадаад хүмүүс Хятадад

Мияа: Мөрөөдөл эхэлсэн газар

Гадаад хүмүүс Хятадад

»»
Гацууртын Л.Чинбат гарал үүслийн бичиггүй 300 тооны адууг нь нутагтаа оруулахыг эсэргүүцсэн малчдыг машинаараа дайрав
11:38

Гацуурт компанийн ерөнхий захирал Л.Чинбат адууг нь албадан гаргах гэсэн Сэлэнгэ аймгийн Цагааннуур сумын малчдыг 

Гацууртын Л.Чинбат гарал үүслийн бичиггүй 300 тооны адууг нь нутагтаа оруулахыг эсэргүүцсэн малчдыг машинаараа дайрав

Гацуурт компанийн ерөнхий захирал Л.Чинбат адууг нь албадан гаргах гэсэн Сэлэнгэ аймгийн Цагааннуур сумын малчдыг 

»»
Нүдний хагалгаанд яаралтай орох шаардлагатай 5 хүүхэдтэй Д.Алтанчимэгт тусалцгаая
17:58

Нүдний хагалгаанд яаралтай орох шаардлагатай 5 хүүхэдтэй Д.Алтанчимэгт тусалцгаая Утас: 8071-6660 /шууд/ Хаан банк #5417007768

Нүдний хагалгаанд яаралтай орох шаардлагатай 5 хүүхэдтэй Д.Алтанчимэгт тусалцгаая

Нүдний хагалгаанд яаралтай орох шаардлагатай 5 хүүхэдтэй Д.Алтанчимэгт тусалцгаая Утас: 8071-6660 /шууд/ Хаан банк #5417007768

»»
“Tesla” компанийн салбарыг Монголд байгуулахыг хүсэв
10:08

Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ өчигдөр АНУ-ын “Tesla”, “SpaceX” компанийн гүйцэтгэх захирал, “Twitter” компанийн 

“Tesla” компанийн салбарыг Монголд байгуулахыг хүсэв

Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ өчигдөр АНУ-ын “Tesla”, “SpaceX” компанийн гүйцэтгэх захирал, “Twitter” компанийн 

»»
С.Ганбаатар: Надад гуравхан сар ерөнхийлөгч, ерөнхий сайдынхаа суудлыг өгчих. Би яаж энэ улсыг босгох вэ? гэдгийг харуулъя
10:51

УИХ-ын гишүүн С.Ганбаатар сэтгүүлчдийн асуултанд хариуллаа.

С.Ганбаатар: Надад гуравхан сар ерөнхийлөгч, ерөнхий сайдынхаа суудлыг өгчих. Би яаж энэ улсыг босгох вэ? гэдгийг харуулъя

УИХ-ын гишүүн С.Ганбаатар сэтгүүлчдийн асуултанд хариуллаа.

»»
Жолооч нар зогсоол дээр маргалдаж, санаатайгаар нэгнийхээ автомашиныг мөргөжээ
09:05

Нийслэлийн Баянгол дүүргийн 9 дүгээр хороонд байрлах орон сууцны гадна, хүүхдийн талбайн зогсоол дээр "Хүмүүс нэгнээ 

Жолооч нар зогсоол дээр маргалдаж, санаатайгаар нэгнийхээ автомашиныг мөргөжээ

Нийслэлийн Баянгол дүүргийн 9 дүгээр хороонд байрлах орон сууцны гадна, хүүхдийн талбайн зогсоол дээр "Хүмүүс нэгнээ 

»»
Л.Аззаяа: Бэлэг гээд өгсөн цагаан торонд мөнгө байгааг мэдээгүй. Харанхуй, хүйтэн байсан учраас гэртээ очоод задалсан
17:44

Хөгжлийн Банкны гэх хэргийн гэм буруугийн шүүх хуралдаан Улаанбаатар чуулгын байранд долоо дахь өдрөө үргэлжилж байна. 

Л.Аззаяа: Бэлэг гээд өгсөн цагаан торонд мөнгө байгааг мэдээгүй. Харанхуй, хүйтэн байсан учраас гэртээ очоод задалсан

Хөгжлийн Банкны гэх хэргийн гэм буруугийн шүүх хуралдаан Улаанбаатар чуулгын байранд долоо дахь өдрөө үргэлжилж байна. 

»»
Д.Сумъяабазар: С.Амарсайхантай ЗГ-ын хуралдааны үеэр муудсандаа уучлал гуйсан
10:55

Д.Сумъяабазар: С.Амарсайхантай ЗГ-ын хуралдааны үеэр муудсандаа уучлал гуйсан. 

Д.Сумъяабазар: С.Амарсайхантай ЗГ-ын хуралдааны үеэр муудсандаа уучлал гуйсан

Д.Сумъяабазар: С.Амарсайхантай ЗГ-ын хуралдааны үеэр муудсандаа уучлал гуйсан. 

»»
Ч.Хүрэлбаатар: Х.Баттулга арьс, ширний экспортыг зогсоосон нь маш буруу бодлого байсан
18:20
Монголбанкны Эрдэнэсийн сангаас түүх, соёлын үнэт зүйлс алдагдаагүй
09:58

УИХ-ын чуулганы өнөөдрийн /2023.03.31/ хуралдаан эхэллээ. Хуралдаанаар Монголбанкнаас 2022 оны арванхоёрдугаар 

Монголбанкны Эрдэнэсийн сангаас түүх, соёлын үнэт зүйлс алдагдаагүй

УИХ-ын чуулганы өнөөдрийн /2023.03.31/ хуралдаан эхэллээ. Хуралдаанаар Монголбанкнаас 2022 оны арванхоёрдугаар 

»»
Барилгын хөгжлийн төвийн хамт олон цусаа хандивлалаа
18:40

Барилгын хөгжлийн төвийн хамт олон өнөөдөр цус хандивлах ээлжит өдөрлөгөө зохион байгууллаа. Тус байгууллага нь цус сэлбэлт судлалын үндэсний төвтэй хамтран уг өдөрлөгийг 2018 оноос хойш жилд хоёр удаа зохион байгуулдаг юм байна.

Барилгын хөгжлийн төвийн хамт олон цусаа хандивлалаа

Барилгын хөгжлийн төвийн хамт олон өнөөдөр цус хандивлах ээлжит өдөрлөгөө зохион байгууллаа. Тус байгууллага нь цус сэлбэлт судлалын үндэсний төвтэй хамтран уг өдөрлөгийг 2018 оноос хойш жилд хоёр удаа зохион байгуулдаг юм байна.

»»












bolod.mn logo
RSS Feeds | Холбоо барих | Маркетингийн алба |
Мэдээлэл хуулбарлах хориотой. © 2005-2024 Bolod Мэдээллийн сүлжээ сайт. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. Developed by: "Онлайн Хүрээ" ХХК