Өөрөөр хэлбэл, 100 хоногийн хугацаанд эдийн засагт бодит дэмжлэг болохуйц хуулийн төслүүдийг баталж түүнийхээ үр шимийг намраас эхлэн үзэхээр болж Засгийн газар “ЭЗЭН-100” хөтөлбөр эхлүүлсэн юм.

Тэгвэл тус хөтөлбөрийн 100 дахь хоног энэ сарын 18-нд дуусч байна. Хөтөлбөрийн үр дүнгийн талаар элдвийн таамаг яригдаж, улстөрчид, эдийн засагчид өөр өөрсдийн хүрээнд үнэлэлт дүгнэлт өгч байгаа юм. “ЭЗЭН-100” хөтөлбөрийн дуусах хугацаа дөхсөнтэй холбогдуулан гишүүд, улстөрчид ямар байр суурь илэрхийлснийг тоймлон хүргэж байна.

Ц.Оюунбаатар: Нийгэм эдийн засгийн байдал маш хүнд болсон

-Монголын нийгэмд иргэдийн бухимдал, эдийн засгийн хямрал, төсөв санхүү, мөнгөний зах зээлийн нөхцөл байдал хүндхэн байна. Энэ чиглэлд төр, засгийн үйл ажиллагаа, авлига хээл хахуультай холбоотой нийгмийн бухимдал их байна.

Өмнө нь зуны дэлгэр цаг, монголчууд бүгдээрээ наадамладаг үед ийм байсан нь үгүй. Аль болох урт наадам хийлгэх төр, засгийн сонирхол байгаа байх. Олон түмний санаа сэтгэлийг сатааруулах нөхцөл байдал үүссэн. Бид Төрийн ордонд ажлаа хийгээд үлдсэн гишүүдтэйгээ холбоотой байж, холбогдох хүмүүстэй санал солилцож байгаа. Шадар сайд, УИХ-ын зарим гишүүн, зарим намын төлөөлөгчтэй ярьж байна.

Өнөөдөр Монголын нийгэм, эдийн засгийн байдал маш хүнд болсон. Хүн амын орлого эрс хумигдаж байна. Валютын ханш 2000 давах нь. Төр засаг, Монголбанк ч зохицуулалт хийж чадахгүй байна. Энэ чигээр явбал бидний хувьд маш хүнд намар, өвөл болох аюул нүүрлэлээ. Энэ асуудалд тогтож ярих нь зүйтэй юм. Тиймээс УИХ ээлжит бусаар хуралдаж үүсээд байгаа асуудлыг авч хэлэлцэх байх гэж харж байна.

Ц.Шинэбаяр: Эдийн засгийг унагачихлаа

/Хамуг Монголын хөдөлмөрийн намын дарга/
-Өөрсдийгөө шинэчлэлийн гэж нэрлэж байгаа Засгийн газарт сүүлийн хоёр жил улс орны эдийн засгийг өөд татах алсыг харсан бодитой хөтөлбөр нэг ч байсангүй. Нэгэнт үр дүнд хүрчихээр бодитой хөтөлбөр байгаагүй учраас эдийн засгийг үндсэндээ унагачихлаа шүү дээ.

Энэ байдлаас гарахын тулд хоёр жилийн өмнө боловсруулаагүй хөтөлбөрөө боловсруулах байх гэтэл 100 хоногийн настай богино хугацааны арга ядсан хөтөлбөр санал болгосон. Энэ юу хэлж байна гэвэл, ерөөс энэ Засгийн газарт ямар ч бодлого алга гэдгийг л харуулж байна. Бас тэдэнд ямар ч чадвар алга. Тийм учраас наадам өнгөртөл амиа аргацаасан 100 хоногийн арга хэмжээ авсан.

Тэр нь эцэстээ ямар ч үр дүнгүй нь харагдаж байна. УИХ-ын хаврын чуулганаар баталсан хуулиудыг харахад Монгол Улсын язгуур эрх ашигт харшилсан олон хуулийг баталлаа, мөн батлах гэж оролдлоо. Газрын тухай хуулийг оруулж ирсэн, иргэд, иргэний нийгмийн байгууллагууд эсэргүүцэж байж буцаалаа. Ашигт малтмалын хуулийг баталсан нь ашиг сонирхлын олон зөрчилтэй. Төсөвтэй холбоотой оруулж ирж байгаа хэсэгчилсэн асуудлууд нь бүгд явцгүй. Их хурал ийм л байдлаар ажиллаж байна. Тиймээс ийм Их хурал цаашид байх хэрэг байна уу. Энэ асуудлыг Засгийн газрын асуудалтай бараг зэрэг тавих шаардлагатай юм.

Я.Содбаатар: Үр дүн гарсангүй

/УИХ-ын гишүүн/
-Монгол Улсын нийгэм, эдийн засгийн байдлыг анхаарах хэрэгтэй. Засгийн газраас “ЭЗЭН 100” хөтөлбөрийг гарган эдийн засгийг эрчимжүүлэх чиглэлээр тодорхой үүрэг чиглэлийг Их хурлаас тогтоол гарган өгсөн. Харамсалтай нь 100 хоногийн хугацаанд бидний болон хөрөнгө оруулагчдын хүлээж байсан үр дүн гарсангүй. Удахгүй ЭЗЭН 100 хоног дуусна. Гэтэл валютын ханш тогтворжсонгүй.

Гадаадын хөрөнгө оруулалт өмнөх жилээс 63 хувиар буурсан. 2012 онтой харьцуулахад хоёр дахин уначихлаа. Монгол Улсын гол бизнесийн чиглэлийн салбарууд идэвхжиж өгөхгүй байна. Хөрөнгө оруулагчдын итгэлийг сэргээх дотооддоо төлбөрийн тэнцлийн балансыг хангах, төсвийн орлого зарлагын тэнцвэржилтийг хангах, бизнес эрхлэгчдэд таатай орчин бүрдүүлэх гээд тавигдсан зорилтууд хангагдсангүй.

“ЭЗЭН 100” хөтөлбөрийг дүгнэх, нөгөө талдаа цаашид манай орны нийгэм эдийн засгийн байдал ямар байх зэргээр дүгнэлт гаргах нь сонин байна. Энэ бүгдийг улс төрийн төвшинд улс төрийн намууд ярьж үндэсний зөвшилцөл рүү явж тодорхой арга хэмжээ авах зайлшгүй шаардлага тулгараад байна.

Товчхондоо нийгэм, эдийн засгийн байдал төсвийн тодотголыг яаралтай хийхийн тулд Их хурлыг хуралдуулах хэрэгтэй. Төсвийн тодотгол хийж төр дахин өөрийнхөө бүсийг чангалах шаардлагатай. Төр бүсээ чангалснаар төсвийн бодлогоор дамжуулан эдийн засгийн хүндрэлийг даван туулах арга зам нь үүгээр хийгдэнэ. Төсвийг байх хэмжээнд нь хүртэл дахин танах, урсгал зардлыг дахин танах ёстой.

З.Баянсэлэнгэ: Болсонгүй гэж шууд хэлж болохгүй

/УИХ-ын гишүүн/
-Эдийн засаг өнөөдөр тогтворгүй байна. Өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний үнэ нэмэгдэж байна. Засгийн газраас хийж хэрэгжүүлж байгаа ажил нүдэнд харагдахгүй байна. “ЭЗЭН-100” хөтөлбөрийн үр дүн нь хүний нүдэнд харагдахгүй байж болно л доо.

Тодорхой хийж хэрэгжүүлсэн ажлыг нь чуулган дээр ярилцаж байж бид болж, бүтэхгүйг нь хэлж ярих байх. Одоо бол шууд болохгүй, бүтэхгүй байна гэж энэ хямралын үед хэлж чадахгүй. Яагаад гэвэл мөнгөний үнэ ханш унаж, ам.долларын ханш тогтворгүй хэвээрээ л байна. Дээр нь бүтээн байгуулалттай холбоотой ажлууд дорвитой явагдахгүй байгаа. Засгийн газрын ажлыг харьцуулж байж дүгнэлтээ хэлнэ.

Мэдээж нухацтай ярилцаж, хариуцлагыг нь тооцох салбар байвал тооцох ёстой. Бид хариуцлага тооцно гээд сайд нарыг огцруулаад асуудал шийдэгдвэл сайхан л байна. Гэтэл энэ эдийн засгийн хүндрэл энэ Засгийн газраас биш өмнөх Засгийн газраас улбаатай учраас хариуцлагыг эрүүл саруулаар, бодитойгоор харж үзэх нь зүйтэй байх.

Г.Уянга: Эдийн засгийн өсөлтийн хурд саарлаа

/УИХ-ын гишүүн/
-Хамтарсан эсэхээс үл хамаараад бүгд л санаа тавих хэрэгтэй. Эрх баригч нь санаа тавиад бусад нь улдан чангаадаг байж болохгүй. Эдийн засгийн өсөлтийн хурд эрс саарлаа. 17 гаруй хувийн өсөлттэй байснаа сүүлийн жилүүдэд саарч арваас доош хувь болсон байна. Ер нь бол эдийн засагт найм орчим хувийн өсөлтийг хамгийн зөв баримжаа гэдэг юм билээ. Нэг талаас хөөсөн эдийн засгийн хөөс хагарч, нөгөө талаас эдийн засагт хуримтлагдсан асуудлууд, өнгөрсөн хугацааны манай эдийн засгийн гажуудлууд ил болж байна гэж ойлгож байна.

Хамгийн энгийнээр эдийн засгаа яаж мөнгө олж, түүнийгээ яаж зарж байгаагаараа л харах хэрэгтэй л дээ. Бид чинь ДНБ-нийхээ бараг тэн хагастай тэнцэх төсөвтэй, тэр төсвөөс тендер нэрээр угжуулдаг хувийн нэртэй боловч нидэр дээрээ улстөрчдийн зохиомлоор бий болгосон үй олон компанитай улс байж.

Тэднийг бизнес эрхэлж байсан гэж үзэх үнэхээр хэцүү. Үй олон компани дампуурлаа гэж МАН хэлж байгаа ч үнэндээ олонх нь тийм л компаниуд. Тэд л тендерийн чанаргүй гүйцэтгэлээс ашиг олж эзэд нь үнэтэй машин унаж, эхнэрээ үнэтэй үсээр хулдаж, улстөрчдийг санхүүжүүлж төсвийг шатаажилж, өнгөц харахад их л эрчимтэй хөгжиж буй дүртэй байжээ гэдгээ одоо бүх нийтээрээ эхлээд ойлгомоор байгаа юм.

Тэд өнгөрсөн зуны төгрөгийн ханшны уналтад л сүйрч байна. Нэг удаагийн эрсдэл даах чадваргүй байна. Зах зээлд тэмцэж хөлөө олоогүй, төрөөс мөнгөөр цутгуулж байсан паразит компаниуд сүйрч байгаа нь нэг талаас зүгээр биш үү. Би бол тэгж бодож байна. Эдийн засаг дахь тансаглалаа огцом хумих сэтгэлийн тэнхээ дутсанаас сүүлийн хоёр жилд Засгийн газрын гадаад өр нэг нугарч нэмэгдлээ. Анхны сорилтод бүдэрч, ганцхан гадаад валютаас, тодорхой хэлбэл доллараас уяатай эдийн засаг ямар хэврэг нь мэдрэгдлээ.

О.Баасанхүү: Эерэг үр дүн гарах учиртай

/ УИХ-ын гишүүн /
-Эерэг үр дүн гаргах л ёстой, гаргах ч үүрэгтэй юм. Хамгийн гол нь гадаад болон дотоод гэсэн хоёр хүчин зүйлээс манай улсын эдийн засгийн өнгө тодорхойлогдоод байгаа юм. Монгол Улсыг ядуу байгаасай гэж хүсдэг хүмүүс бол гадныхан гэхээсээ илүү манай дотоодын олигархиуд байдаг.

Тэд гадны гар хөл болж, 2016 онд УИХ-ын гишүүн болж буцан орж ирэхийн тулд цаашлаад 2017 онд Ерөнхийлөгч болохын тулд, Үндсэн хуулийг өөрчлөн Ерөнхийлөгчийн болон Засгийн газрын эрх мэдэл бүхий засаглал бий болгохын тулд таний ядуу байгаа нь тэдэнд ашигтай байдаг. Тэд Монгол Улсаа ядуу байлгая гэж ярьдаг юм.

Би яг одоо Бонд болон өр зээлэнд маш их санаа зовж байна. Бондын асуудлаар цөөнгүй хүн шоронд суух байх гэж харж байгаа. “Шудрага ёс” гэж байдаг бол баттай сууна гэдэгт ч итгэлтэй байна.

Ж.Мөнхбат: Бид тун удахгүй дүгнэнэ

/МАН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга/
-МАН хүмүүс амарч байгаа энэ найр наадмын цагаар бид бүхэн ажиллаж байгаа. Наймдугаар сарын 18-нд “Эзэн 100” буюу 100 хоног эдийн засгийн эрчимжүүлэх хөтөлбөр дуус ч байгаа.

Наймдугаар сарын 20-нд бид бүхэн МАН “Эзэн 100” хөтөлбөрийг албан ёсоор дүгнэнэ.

Шинэчлэлийн гэх засгийн газар хоёр жилийн өмнө байгуулагдаж үйл ажиллагаагаа эхэлж, төрийн тамга тэмдгийг хүлээж авахад Монгол Улсын эдийн засаг нийгмийн амьдрал ямар байсан, 100 хоног эхлэхэд ямар байсан, 100 хоног дуусахад ямар байгаа гэдгийг дүгнэх юм. Тийм энэ хөтөлбөрийг дүгнэхээр ажиллаж байна.

Б.Гарамгайбаатар: “ЭЗЭН-100” гэж нэрлэсэн зүйл байхгүй

/УИХ-ын гишүүн/
-УИХ эдийн засгийг идэвхжүүлэх тогтоолын төсөл баталж гаргасан. Төсөлд “ЭЗЭН-100” ч юм уу нэр өгсөн зүйл байхгүй. Засгийн газраас гаргасан яриа. Өнөөдөр бүх хүний амнаас 100 гэсэн үг гарч байна. Тэр нь ярьж байгаа хүмүүсийн асуудал биз.

Харин Их хурлаас гаргасан тогтоол нь эдийн засгийг идэвхжүүлэхийн тулд ямар ажил хийх ёстой, ямар эрхзүйн баримт баримт бичгүүдийг богино хугацаанд бэлтгэж өгөх вэ гэдэг нь тусгалаа олоод гарчихсан. Одоо түүнийг хэрэгжүүлэх үйл явц нь Засгийн газрын асуудал байхгүй юу. Засгийн газар өгсөн чиглэлийн дагуу ямар ажил хийж байгаагаа Засгийн газар цаг дээрээ тайлагнаж байгаа гэж бодож байна.

Тиймээс тогтоолын төсөлтэй холбоотой ажлыг Эдийн засгийн байнгын хороо, УИХ-ын намрын чуулганаар ярих байх. Тогтоол дээр заалтууд нь бүрэн байгаа. Засгийн газрын өгсөн мэдээллийн дагуу бид байнгын хороон дээрээ ярина.

Б.Тогтох

Монголын мэдээ