beylikdüzü evden eve nakliyat sarıyer evden eve nakliyat ataköy evden eve nakliyat şişli evden eve nakliyat kadıköy evden eve nakliyat
  Шинэ toolbar Элгэн нутаг FM 96.9 MGLRadio Mobile хувилбар
www.BOLOD.mn
Fact.mn | Miss.mn | Ord.mn | Choibalsan.mn |
НҮҮР ХУУДАС УЛС ТӨР ЭДИЙН ЗАСАГ ДЭЛХИЙ ДАХИНД УРЛАГ СПОРТ ЗӨВЛӨГӨӨ ТЕХНОЛОГИ ЯРИЛЦЛАГА ХҮМҮҮС ШАР МЭДЭЭ ШАШИН НИЙГЭМ
Фото мэдээ / Видео / Шинэ зар / Шинэ ном / Сэтгэл зүй / Оддын амьдрал / Судалгаа / Иргэдийн захидал / Өгүүллэг / Зурхай / Онигоо / Хууль
|

Архив ангилал
ДЭЛГҮҮР ХУДАЛДААНЫ ТӨВ
» ДАА ХҮРЭЭ (67025)
» ДҮНЖИНГАРАВ ХТ (44725)
» Гранд плаза (45887)
» Боса (20568)
» БӨМБӨГӨР ХТ (45458)
» Замбала (31874)
» Метромолл (36855)
» Миний дэлгүүр (47153)
» Эвридэй (29026)
» Чансаа гутлын дэлгүүр (50433)
» Хар Хорин зах (33747)
» Хүчит Шонхор ХТ (43733)
» ТОСА ХТ (27568)
» Скай их дэлгүүр (24874)
» Сандэй плаза (38900)
» Нарантуул ОУХТ (46339)
» НАРАН ИХ ДЭЛГҮҮР (36555)
» НОМИН (41029)
» АЗ ХҮҮХДИЙН ИХ ДЭЛГҮҮР (31703)
» Оргил худалдааны төв (31993)
» Next Center (28525)
» E-mart (7220)
» БСБ (15452)
» БАРС ХТ (27066)
» UB MART (34232)
ДҮҮРЭГ ХОРОО
» БАГАНУУР (37588)
» ЧИНГЭЛТЭЙ (33100)
» ХАН УУЛ (36947)
» СҮХБААТАР (33065)
» НАЛАЙХ (32553)
» БАГАХАНГАЙ (27189)
» БАЯНГОЛ (34936)
» БАЯНЗҮРХ (34889)
» СОНГИНОХАЙРХАН (38387)
БАЙГУУЛЛАГА
» ГЛОБ ИНТЕРНЭШНЛ ТББ (25824)
» ГААЛЬ (43060)
» ЗАМЫН ЦАГДАА (53571)
» ИНЕГ-МИАТ (46671)
» ММСУХ- Морин спорт (14728)
» Монголын Дарцын холбоо (25353)
» Монголын Залуучуудын Холбоо (36656)
» Монголын Үндэсний Бөхийн Холбоо (29771)
» МЭРГЭЖЛИЙН ХЯНАЛТ (45276)
» МСНЭ (23557)
» МОНГОЛЫН ЗОХИОЛЧДЫН ХОРОО (32399)
» МОНГОЛЫН ЦАХИЛГААН ХОЛБОО (31847)
» МОНГОЛЫН ХӨРӨНГИЙН БИРЖ (44465)
» МОНГОЛЫН САЙТЫН ХОЛБОО (40050)
» МОНГОЛЫН ОЮУТНЫ ХОЛБОО (34245)
» МОНГОЛ УЛСЫН ХҮҮХЭЛДЭЙН ТЕАТР (18049)
» МҮЭХ (31896)
» МҮХАҮТ (27057)
» МҮОНРТ (31669)
» Мэдээлэл технологи шуудан харилцаа холбооны газар (24683)
» ЭМНЕСТИ ИНТЕРНЭШНЛ ОУБ (13835)
» ШШГЕГ (30131)
» ШҮҮХ ПРОКУРОР (43040)
» Шударга өрсөлдөөн хэрэглэгчийн төлөө газар (29461)
» ЧИНГИС ХААНЫ ДЭЛХИЙН АКАДЕМИ (20635)
» Чөлөөт Бүс (29145)
» ЦЕГ (42723)
» Цахилгаан тээвэр (26408)
» ЦОГЦ ХАРИЛЦАА ТӨВ (32381)
» Цөмийн энергийн газар (24495)
» Харилцаа Холбооны зохицуулах хороо (27433)
» ХХЕГ (25332)
» ХҮЧИРХИЙЛЛИЙН ЭСРЭГ ҮНДЭСНИЙ ТӨВ (29230)
» УБЦТС TЭЦ-4, 3 (28378)
» УМБГ (24597)
» Улсын мєрдєн байцаах газар (24396)
» УРЛАГ- УЛСЫН ДРАМЫН ЭРДМИЙН ТЕАТР (27763)
» УРЛАГ- УДБЭТ (25821)
» ТАГНУУЛ (53652)
» ТАТВАРЫН ЕРӨНХИЙ ГАЗАР (38041)
» ТӨМӨР ЗАМ (47528)
» Тээврийн төлөвлөлтийн хэлтэс (22928)
» СОНГУУЛИЙН ЕРӨНХИЙ ХОРОО (28394)
» Сэргээн засалт, сургалт үйлдвэрлэлийн төв (10724)
» НИТХ (5242)
» Нийгмийн даатгал (28305)
» Нийслэлийн агаарын чанарын алба (24049)
» НАББҮХ (22900)
» НҮБ (23055)
» Авлигатай Тэмцэх Газар (47415)
» Авто тээврийн газар (29644)
» ОБЕГ (34313)
» Үндэсний Дата Төв (20666)
» ҮТЕГ (22734)
» ҮНДЭСНИЙ НОМЫН САН (23742)
БАРИЛГА
» Гангар инвест (22425)
» ГАЗАР ХАШАА (49943)
» ГАНДИРС (14832)
» ГАНГАР ИНВЕСТ (28323)
» Барилгын материал (21221)
» БАЯСАХ ТРЕЙД (14220)
» БАРИЛГА-САЙН МЭДЭЭ (28699)
» БАРИЛГА-ҮНЭ ХАНШ (70475)
» БАРИЛГА (53397)
» ЖИГҮҮР ГРАНД (33829)
» ИХ ҮЙЛСИЙН ЭРЭЛД (13158)
» МУУ МЭДЭЭ (39941)
» ЭКО КОНСТРАКШН (31654)
» ШИНЭ БАЙР (50118)
» ЦАСТ ИМПЕКС (25789)
» УЛААНБААТАР ӨРГӨӨ (12177)
» Тахилт өндөр уул (22319)
» АЛТАЙ КОНСТРАКШН (31425)
» АВЗАГА ТРЕЙД (28412)
» Пума констракшн (23736)
БАРАА БҮТЭЭГДЭХҮҮН
» БҮТЭЭГДЭХҮҮН-АРХИ (44685)
» СЭЖИГТЭЙ БАРАА (46352)
БАНК САНХҮҮ
» ДААТГАЛ (24209)
» ГОЛОМТ (34532)
» ББСБ (24075)
» БАНК САНХҮҮ (33491)
» БАНК (28032)
» МУУ МЭДЭЭ (31650)
» МОНГОЛ ДААТГАЛ (22762)
» МОНГОЛ БАНК (36504)
» МОНГОЛ ШУУДАН (23287)
» ЭРЭЛ (22877)
» ЧИНГИС ХААН (23048)
» ХЗХ (26255)
» ХХБ (24127)
» ХАДГАЛАМЖ (27388)
» ХАС (26712)
» ХААН (35679)
» ХӨГЖЛИЙН БАНК (27862)
» УЛААНБААТАР БАНК (26578)
» ТРАНС (22829)
» ТӨРИЙН БАНК -ЗООС (38371)
» Тээвэр хөгжлийн банк (24265)
» САЙН МЭДЭЭ (26437)
» НАЙМАН ШАРГА (44446)
» АНОД (29259)
» ПРАЙМ ДААТГАЛ (11903)
» КАПИТРОН (22511)
» КАПИТАЛ (25074)
» ҮНДЭСНИЙ ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАЛТ (22238)
» ҮНЭ ХАНШ (34739)
БААР РЕСТОРАН ЦАЙНЫ ГАЗАР
» Дреам (22255)
» БААР- ДОРГИО (31263)
» Бусад (24211)
» ЗОЧИД БУУДАЛ (35127)
» Жура ресторан (22033)
» МЕТРОПОЛИС (14492)
» ЧАПЛИН РЕСТОРАН (12247)
» Цайны газар- БЭЭЖИН НУГАС (13390)
» Цайны газар- ХААН БУУЗ (13687)
» СТЕЛЛА (20139)
» СТРИНГС КЛУБ (12159)
» СӨҮЛ РЕСТОРАН (24399)
» АМРИТА (13093)
» The Bull (20356)
» RIVER SOUND (21063)
» Loving hut (19969)
» HOLLYWOOD (20284)
» САУН МАССАЖ (31059)
» SS клуб (21618)
ЗӨВЛӨГӨӨ
» БИЗНЕС ТӨЛӨВЛӨГӨӨ (481934)
» ЗУРХАЙ (928341)
» ЗАР (564061)
» ЗӨВЛӨГӨӨ (1029121)
» ИРГЭНИЙ ЭРХ (29604)
» МАРКЕТИНГ МЕНЕЖМЕНТ (32611)
» ХИЧЭЭЛ СУРГАЛТ (59704)
» ХУУЛЬ (521411)
» ХООЛНЫ ЖОР (208182)
» СЕКС ЗӨВЛӨГӨӨ (65057)
» СУРГАМЖ (24965)
» СОНЖОО (92522)
» Сэтгэл зүй (437406)
» РЕКЛАМ БАЙРЛУУЛАХ (13371)
» ПИ АР (43414)
» РЕКЛАМ (34901)
МЭДЭЭ МЭДЭЭЛЭЛ
» ЛАВЛАХ (26637)
» Дартс (21409)
» ГЭМТ ХЭРЭГ (175897)
» ГАДААД МЭДЭЭ (991207)
» ВИДЕО МЭДЭЭ (704229)
» БИЗНЕС МЭДЭЭ (556416)
» Их хуралдай (26920)
» МЭДЭЭ МЭДЭЭЛЭЛ (340581)
» МЭДЭЭ АЙМААР (121999)
» МЭДЭЭ ҮНЭ ХАНШ (69762)
» ЦУНАМИ (21183)
» Цөмийн хаягдал (21774)
» ХҮНИЙ ХӨГЖИЛ САН (36169)
» ХҮНС (23892)
» ФАКС МЭДЭЭ (25951)
» ФОТО МЭДЭЭ (835769)
» УРЛАГ (854431)
» ТЕХНОЛОГИ (704545)
» ТВ МЭДЭЭ (38084)
» ТАНИН МЭДЭХҮЙ (52309)
» ТОДРУУЛГА (25980)
» СЕКС (1066180)
» СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ (35057)
» СУДАЛГАА (425651)
» СОНИН ХАЧИН (256811)
» СПОРТ (861118)
» СКАНДАЛ (31189)
» НИЙТЛЭЛ (149068)
» НОЦТОЙ МЭДЭЭ (327240)
» Өвөр Монголын мэдээ (23990)
» NEWS /Russia/ (25170)
» NEWS /English/ (24082)
» NEWS /China/ (30921)
ЯРИЛЦЛАГА
» БИЗНЕС (1016029)
» УЛС ТӨР (1017996)
» УРЛАГ (1017128)
» СПОРТ (1015898)
» НИЙГЭМ (1017158)
ЯАМ
» ГАДААД ХАРИЛЦААНЫ ЯАМ (31861)
» Барилга хот байгуулалтын яам (5752)
» БСШУЯ (35102)
» БАТЛАН ХАМГААЛАХ ЯАМ (33892)
» БОАЖЯ (24326)
» ЗТБХБ (21044)
» ЯАМ (22389)
» ЭМЯ (27856)
» ЭРДЭС БАЯЛАГ ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ (22334)
» ХХААХҮЯ (21162)
» САНГИЙН ЯАМ (24091)
» НХХЯ (23250)
» ҮХЯ (11717)
» ЯАМ- ХҮНС ХӨДӨӨ АА ХӨНГӨН ҮЙЛДВЭР (20408)
» ХЗДХЯ (20658)
ЭРҮҮЛ МЭНД
» ЙОНСЕЙ эмнэлэг (26890)
» ГЯЛС ТӨВ (17261)
» ГАРЬД МАГНАЙ эмнэлэг (24043)
» МОНОС (27493)
» Мөнх-Үйлстэн (18742)
» ЯТТ 103 (23146)
» ЭМИЙН САН (39478)
» ЭМНЭЛЭГ-АЧТАН (22696)
» ЭМНЭЛЭГ (50273)
» ЭМ БЭЛДМЭЛ (28296)
» ЭХ НЯЛХАС (28617)
» ЭРYYЛ МЭНД (99969)
» ЭРҮҮЛ МЭНД ЗӨВЛӨГӨӨ (123808)
» Шинжлэх ухаан (19619)
» Халдварт Өвчин Судлалын ҮТ (24322)
» ХАВДАР СУДЛАЛ (21932)
» УЛАМЖЛАЛТ АНАГААХ (17762)
» УЛААН ТУУЗ эмнэлэг (23265)
» СЭТГЭШГҮЙ эмнэлэг (20674)
» СОНГОДО эмнэлэг (28767)
» ЁН МЭЛМИЙ эмнэлэг (14078)
ШИНЭ НОМ
» ШИНЭ НОМ (638699)
» НОМ (25667)
ШАР МЭДЭЭ
» ШАР МЭДЭЭ (730836)
ХҮМҮҮС
» Д.Дагвадорж /сумоч/ (42522)
» Д.Сумьяабазар /бөх/ (28310)
» ГАДААД ХҮМҮҮС (50484)
» БОЛОД.М Утга зохиол (40825)
» БОЛОД.М Нийтлэл (36040)
» ИЛТГЭЛҮҮД (33112)
» ИРГЭДИЙН ЗАХИДАЛ (611608)
» ЯРИЛЦЛАГА (807876)
» Ц.Мянганбаяр (29415)
» ХҮМҮҮС-ТҮҮХ НАМТАР (125301)
» ХҮМҮҮС (719697)
» ХҮНИЙ АМЬДРАЛ (97528)
» ТӨРИЙН ХУТГУУР (33213)
» СЭЖИГТЭЙ ХҮМҮҮС (74620)
» С.Жавхлан /дуучин/ (34106)
» ОДДЫН АМЬДРАЛ (836339)
УЛС ТӨРЧ
» Лу.Болд (25840)
» Л.Гантөмөр /АН/ (24252)
» Л.Гансүх АН (24285)
» Л.Гүндалай АН (25511)
» Д.Лүндээжанцан /МАН/ (23561)
» Д.Дондог (20719)
» Д.Дорлигжав /АН/ (25135)
» Д.Дамба-Очир (23534)
» Д.Дэмбэрэл /МАН/ (24826)
» Д.Ганхуяг (24942)
» Д.Балдан-Очир (21342)
» Д.Батбаяр /АН/ сумоч (31207)
» Д.Бат-Эрдэнэ /Ажнай/ (22137)
» Д.Зоригт /МАН/ (27492)
» Д.Зоригт /АН/ (20814)
» Д.Загджав МАН (24232)
» Д.Идэвхтэн /МАН/ (21505)
» Д.Энхбат /Ногоон нам/ (27303)
» Д.Эрдэнэ-Бат /АН/ (21278)
» Д.Хаянхярваа (24246)
» Д.Тэрбишдагва (26338)
» Д.Нямхүү (23515)
» Д.Амарбаясгалан /МАН/ (19144)
» Д.Арвин (27010)
» Д.Одбаяр /МАН/ (24670)
» Д.Одхүү АН (23241)
» Д.Очирбат (25325)
» Д.Оюунхорол /МАН/ (25341)
» Г.Батхүү АН (28466)
» Г.БАЯРСАЙХАН (26639)
» Г.Занданшатар /МАН/ (24119)
» Г.Мөнхбаяр (25957)
» Г.Шийлэгдамба МАН (22891)
» Г.Уянга (25665)
» Бадмаанямбуу. Бат-Эрдэнэ /МАН/ (27075)
» Баабар (24444)
» Батж.Батбаяр /АН/ (24279)
» Б.Баттулга (20393)
» Б.Жаргалсайхан /БНН/ (31987)
» Б.Чойжилсүрэн (26235)
» Б.Наранхүү АН (20654)
» Б.Нямтайшир (23452)
» З.Энхболд (29006)
» З.Алтай (24026)
» Ж.Батзандан (22945)
» Ж.Батсуурь (26162)
» Ж.Бат-Эрдэнэ (24588)
» Ж.Мөнхбат /МАН/ (23855)
» Ж.Энхбаяр (26520)
» Ж.Цолмон /ЭМЯ/ (25656)
» Ж.Сүхбаатар /МАН/ (22576)
» М.Зоригт / ИЗН/ (26295)
» М.Энхболд МАН (27908)
» М.Энхсайхан (28224)
» М.Сономпил (19308)
» Я.Батсуурь (22267)
» Э.Батүүл (41477)
» Э.Мөнх-Очир (24138)
» Ш.Сайхансамбуу (30381)
» Ч.Хүрэлбаатар (24818)
» Ч.Улаан (25000)
» Ч.Сайханбилэг (27847)
» Ц.Даваасүрэн (25663)
» Ц.Дашдорж (22318)
» Ц.Батбаяр /МАН/ (26592)
» Ц.БАЯРСАЙХАН (22591)
» Ц.Жанлав МАН Дорнод (13479)
» Ц.Мөнх-Оргил /МАН/ (27142)
» Ц.Элбэгдорж АН (33425)
» Ц.Шинэбаяр (27256)
» Ц.Шаравдорж /МАН/ (22923)
» Ц.Цэнгэл (24286)
» Ц.Сэдванчиг (22105)
» Ц.Нямдорж МАН (32506)
» Ц. Оюунгэрэл (24890)
» Х.Болорчулуун (20548)
» Х.Бадамсүрэн (21281)
» Х.Баттулга АН (33464)
» Х.БАДАМСҮРЭН (21304)
» Х.Жекей (21385)
» Х.Тэмүүжин /АН/ (27509)
» Х.Наранхүү (22533)
» УЛС ТӨРЧ (42616)
» У.Барсболд /МАН/ (20315)
» У.Хүрэлсүх МАН (27536)
» Т.Ганди (24790)
» Т.Бадамжунай /МАН/ (24855)
» Т.Энхтайван (20186)
» Сү.Батболд (27193)
» Су.Батболд МАН (23339)
» С.Ламбаа /АН/ (24050)
» С.Дэмбэрэл /ТАНХИМ/ (22763)
» С.Ганбаатар (25799)
» С.Баяр МАН (33796)
» С.БАЯРЦОГТ /АН/ (31589)
» С.Бямбацогт (27499)
» С.Эрдэнэ АН (29573)
» С.Оюун (28231)
» Р.Гончигдорж (26745)
» Р.Содхүү (25408)
» Р.Раш (25811)
» Р.Амаржаргал /АН/ (26917)
» Н.Ганбямба (25916)
» Н.Болормаа (25321)
» Н.Батбаяр /АН/ фортуна (31314)
» Н.Баяртсайхан (21726)
» Н.Энхбаяр (53693)
» Н.ЭНХБОЛД (26271)
» Н.Удвал МАХН (24094)
» Н.Номтойбаяр МАН (30226)
» Н.Алтанхуяг АН (31732)
» А.Мөнхбат МЗХ (19763)
» А.Тлейхан (21237)
» Ё.ОТГОНБАЯР (25862)
» О.Магнай (22981)
» О.Чулуунбилэг /АН/ (16916)
» О.Чулуунбат (25239)
» П.Алтангэрэл АН (21109)
» Ө.Энхтүвшин МАН (23980)
» Ч.Ганхуяг (25478)
УЛС ТӨР
» ЕРӨНХИЙЛӨГЧ (50605)
» ЕРӨНХИЙ САЙД (32467)
» Гал үндэстэн (22119)
» БХЯ Цэрэг (21590)
» ЗАСГИЙН ГАЗАР (41223)
» ЗАСАГ ДАРГА (21610)
» ИРГЭНИЙ ХӨДӨЛГӨӨН (26408)
» МАХН /new/ (24017)
» МҮАН нам (19464)
» ЭЛЧИН (21746)
» УЛС ТӨР (871274)
» УИХ-дарга (22246)
» УИХ (41264)
» Төлбөртэй (4382)
» Тєрийн ордон (22031)
» Нам- Монголын консерватив нам (8412)
» НАМЗХ /МАСЗХ/ (19637)
» НАМОХ /МАСОХ/ (19344)
» НАМ-ИРГЭНИЙ ЗОРИГ (22376)
» НАМ-НН (19608)
» НАМ- АРДЧИЛСАН НАМ (47934)
» НАМ - МАН (36714)
» НАМ (39346)
» ҮНДСЭН ХУУЛИЙН ЦЭС (19421)
» Өргөдлийн байнгын хороо (1478)
УУЛ УУРХАЙ
» ДАРХАНЫ ТӨМӨРЛӨГИЙН ҮЙЛДВЭР (24132)
» ДОРНОТ УРАНЫ ОРД (21244)
» ГАШУУН СУХАЙТ (19957)
» ГАЦУУРТ ХХК (28709)
» БАГАНУУР УУРХАЙ (25312)
» БАГАНУУР (20911)
» БОРОО ГОУЛД (28158)
» БОРОО ОРД (20621)
» БҮРЭН ХААН ОРД (10704)
» МАРДАЙ (23098)
» МАК /МОНГОЛ АЛТ/ (28893)
» МОНГОЛРОСЦВЕТМЕТ (23656)
» МОНГОЛ ГАЗАР (20077)
» МОНГОЛ 999 (20004)
» ЭМЭЭЛТ МАЙНЗ (12082)
» Энержи ресурс (23347)
» ЭРДЭНЭТ (31890)
» ЭРДЭНЭС МЖЛ (20689)
» ЭРДЭНЭС ТАВАНТОЛГОЙ (29519)
» ШИВЭЭ ОВОО ОРД (28744)
» Чалко (18255)
» ЦАЙРТ МИНЕРАЛ (11523)
» ЦАГААН СУВАРГА (21663)
» ХАН РЕСОРСЕЗ Инк (20109)
» ХӨШӨӨТИЙН УУРХАЙ (93571)
» УУЛ УУРХАЙ (72155)
» УРАН (24172)
» Тавантолгой Түлш ХХК (416)
» ТАВАНТОЛГОЙ (37895)
» ТӨМӨРТЭЙН ОВОО (21563)
» ТӨМӨРТЭЙН ОРД (22622)
» РИО ТИНТО (23612)
» НИНЖА (23470)
» Нийтлэлч Болормаа (4324)
» НАРИЙН СУХАЙТ (20597)
» АЙВЕНХОУ МАЙНЗ (19937)
» АЛТАНДОРНОД МОНГОЛ (27023)
» АДУУНЧУЛУУН ХК (20213)
» АЖНАЙ (23845)
» АШИГТ МАЛТМАЛ (22620)
» Арева “Кожеговь” (15926)
» ОЛОН ОВООТ (27720)
» ОЮУТОЛГОЙ (71793)
» ПЕТРО ЧАЙНА ДАЧИН ТАМСАГ (35897)
» ПОЛО РЕСОУРСЕС (10944)
УРАН ЗОХИОЛ
» ДУУНЫ ҮГ (55612)
» ЗҮЙР ЦЭЦЭН ҮГ (47303)
» ШИНЭ ДУУ (50414)
» ШҮЛЭГ (113812)
» ХАЙРЫН ЗАХИДАЛ (28726)
» ХYYХДИЙН ЗОХИОЛ (31245)
» УТГА ЗОХИОЛ (36926)
» ТЭМДЭГЛЭЛ (38171)
» ТҮҮХ (54669)
» АФОРИЗМ (65398)
» АРДЫН УРАН ЗОХИОЛ (31270)
» ОНИГОО (684947)
» ОНЬСОГО (37881)
» ӨГҮҮЛЛЭГ (840677)
СОНГУУЛЬ
» СОНГУУЛЬ (60766)
НИЙГЭМ ЭДИЙН ЗАСАГ
» БАЙГАЛ ОРЧИН (79117)
» БАЯР НААДАМ (74582)
» ЭДИЙН ЗАСАГ-ДЭЛХИЙ (39508)
» ЭДИЙН ЗАСАГ (789351)
» ШИНЖЛЭХ УХААН (33518)
» ШАШИН (744589)
» ХУВЬЦАА (28645)
» УЛААНБААТАР ХОТ (84729)
» ТАТВАР (26110)
» НИЙГЭМ (681452)
» ОЮУТАН (32993)
» ОРОН НУТАГ (57722)
АЙМАГ
» Дорноговь (34668)
» ДУНДГОВЬ (39310)
» ДАРХАН УУЛ (37340)
» ДОРНОД (44288)
» Говьсүмбэр (29519)
» ГОВЬ-АЛТАЙ (40974)
» Баян-Өлгий (39034)
» БУЛГАН (31648)
» БАЯНХОНГОР (42409)
» ЗАВХАН (34423)
» ЭРДЭНЭТ (31152)
» ХЭНТИЙ ӨНДӨРХААН (38251)
» ХОВД (37849)
» ХӨВСГӨЛ (42484)
» Увс (38819)
» ТӨВ (30296)
» СЭЛЭНГЭ (41930)
» АРХАНГАЙ (33463)
» ОРХОН (31619)
» ӨМНӨГОВЬ (39402)
» Өвөрхангай (36054)
» СҮХБААТАР (35750)
КОМПАНИ
» Дацан трейд (26197)
» ДЭВШИЛ (12100)
» ДАШВААНЖИЛ (27944)
» ДОНШИН (24775)
» ГОВЬ (28378)
» ГОЁО (13658)
» Витафит (25373)
» Витсамо Фрутт Жүүс ХХК (30310)
» Вагнер Ази (31303)
» ВОЯАЖ (12297)
» БИШРЭЛТ (24514)
» БИТ ХЭВЛЭХ (11437)
» Боорчи (31515)
» БУЯН ХОЛДИНГ (14748)
» БАМБУУШ (11920)
» БYТЭЭГДЭХYYН-КОКА КОЛА (12634)
» Бөхбат (28031)
» БӨXӨГ (11318)
» Зиг Заг (11746)
» ЖЕМ (28299)
» ЖИ МОБАЙЛ (37129)
» Жигүүр гранд (39558)
» ЖУУЛЧИН (11573)
» ЖАСТ ОЙЛ ШТС (32194)
» ИММО ТРЕЙД ХХ (23484)
» Изинис Эйрвэйс (29962)
» Их-Өвөр (36802)
» МИГ даатгал (25757)
» Монгол газар (36743)
» Монгол Шилтгээн ХК (26352)
» Монгол тамхи СО ХХК (31271)
» Мон-ад (26378)
» Мон Эн Ко (45766)
» Макс групп (35870)
» МЦХ, МОНГОЛ ШУУДАН (27354)
» МАХ ИМПЕКС (33650)
» МАК (44693)
» МОБИКОМ (51480)
» МОНДАВС ХХК (14747)
» МОНГОЛ МАХ ЭКСПО (12040)
» МОНФРЭШ (31147)
» МОНСУДАР (11636)
» МОНРОУД (23520)
» МОННИС (28972)
» МОН УРАН (36894)
» Мөнхийн үсэг (24001)
» ЮНИТЕЛ (42447)
» ЭДМОН (13962)
» ЭРЭЛ ХХК (25999)
» ШУНХЛАЙ ШТС (30200)
» Хамо (22425)
» Хаан хүнс хк (27084)
» ХОС ГАРЬД ХХК (12939)
» Хүннү-Эйр (27457)
» УЛУСНЭТ (11526)
» УЛААНБААТАР ПРИНТ (11648)
» УРЛАХ ЭРДЭМ ХЭВЛЭХ (12236)
» ТАЛХ ЧИХЭР (33719)
» ТАВАН БОГД (24863)
» Тэнгэр даатгал (22814)
» Тэнүүн-Огоо (25647)
» СББ (25779)
» Синчи-Ойл (38979)
» Саун- ТҮНДЭМҮН (15964)
» СЭЖИГТЭЙ БАЙГУУЛЛАГА (46772)
» СОДМОНГОЛ ШТС (35794)
» СОЁМБО ХЭВЛЭХ (13474)
» СКАЙТЕЛ (29775)
» СҮҮ ХК (34751)
» НОМИН ХОЛДИНГ (31618)
» АЛЕЙСК ИМПЕКС- Алейка гурил (14333)
» АЛТАЙ КАШМЕР (15455)
» АЛТАН ТАРИА (32262)
» АДМОН (12191)
» Алко групп (24330)
» Алтай Констракшн (25296)
» Алтай хүдэр (25777)
» АЭРОМОНГОЛИА ХХК (26206)
» АТАР ӨРГӨӨ (33745)
» АСА групп (24585)
» АПУ (35755)
» ОБ КАПИТАЛ (12013)
» ПЕТРОВИС НИК ШТС- (42891)
» КОМПАНИУД (31463)
» UFC (36971)
» Prophecy resource (32756)
» ӨГӨӨЖ (26277)
» Ospring (11351)
» MАГНАЙ ТРЕЙД ШТС (31865)
» MILL HOUSE-АТАР ГУРИЛ (18542)
» MCS (48228)
   

Х.Тэмүүжин: Авлига, попрол хоёроос салахгүй бол энэ улс орон сүйрлээ

Х.Тэмүүжин: Авлига, попрол хоёроос салахгүй бол энэ улс орон сүйрлээ
2019-02-18

УИХ-ын гишүүн Л.Болд, Ж.Батзандан, Х.Нямбаатар нар өнгөрөгч баасан гаригт (2019.02.15) хэвлэлийн бага хурал зарлаж, УИХ-ын ээлжит бус чуулганыг зарлан хуралдуулахыг шаардаж буйгаа мэдэгдсэн. 

Ээлжит бус чуулганаар,

-Хууль бус аргаар хувьчилж авсан “Эрдэнэт” үйлдвэрийн 49 хувь болон тус үйлдвэрийн “Стандарт” банктай холбоотой 51 хувийн асуудлыг нэн яаралтай эцэслэн шийдвэрлэх,

-Улсын төсвийн хөрөнгөөр хайгуул хийж, нөөцийг нь тогтоосон боловч авлига, хуйвалдааны замаар хувьд авсан стратегийн ордуудыг нийтийн өмчлөлд эргүүлэн авах, 

-МАНАН бүлэглэлийн бий болгосон “Шударга бусын хонгил”-ын “гал хамгаалагч” болох шуух, прокурор, авлигатай тэмцэх газрын удирдлагуудыг яаралтай огцруулахыг УИХ-ын бүрэн эрхийн хүрээнд шийдвэрлэх,

-Хөгжлийн банк болон төрийн нэрээр авсан их хэмжээний зээлийг эргэн төлүүлэх, Монгол Улсад ашиггүй концессийн гэрээг цуцлах, ЖДҮХС зэрэг 26 санг шалгах, буруутай этгээдэд хариуцлага тооцох,

-Монгол Улсын төрийн албыг худалдах санаархал бүхий 60 тэрбумын хэргээр нийтийн сонсгол зохион байгуулах, хариуцлага хүлээлгэх зэрэг нийт найман асуудлыг хэлэлцүүлэхийг гишүүд шаардсан байна.

Дээрх асуудлаар УИХ-ын гишүүн, Хууль зүйн сайд асан Х.Тэмүүжинтэй хийсэн ярилцлагыг дахин нийтэллээ.

Х.Тэмүүжин: “Жаран тэрбумынхны идсэн хоолоо баасан баас нь ЖДҮ юм”

-Сая УИХ-ын даргын нэр дэвшүүлэлт явж байх зуурт хуульчдын дунд “УИХ-ын даргаар Ц.Нямдоржийг сонгож болохгүй” гэдэг хөдөлгөөн шахуу зүйл өрнөлөө шүү дээ. Сонгож болохгүй тодорхой шалтгаануудыг ч ярьж, бичсэн. Яагаад Ц.Нямдорж биш гэж? Тэгвэл өөр хэн гэж?

-Ардчилсан шинэ Үндсэн хуулиа баталж, байнгын ажиллагаатай парламенттай болсон 27 жилийн түүхэнд УИХ-ын дарга хугацаанаасаа өмнө албан тушаалаа өгсөн хоёрхон тохиолдол гарлаа. Нэг нь Ц.Нямдорж, нөгөө нь М.Энхболд. М.Энхболд гэдэг хүний унаж буй үйл явцыг сүүлийн хоёр сард бүгд харлаа. 2016 оны УИХ-ын сонгуулийн үед 60 тэрбумын схем буюу төрийн албан тушаал, эрх мэдлийг үнэ хүргэж, түүгээрээ сонгуулийн мөнгө босгох схем зурж, тэр нь өөрөө биелэл болсон мэт маш их хэмжээний мөнгөний сонгууль хийж, тэгээд УИХ-д хэт олонхи буюу нэг нам дангаараа 65 суудал бүхий УИХ бүрдсэн үр дүн гарч.  

-ЖДҮ-ийн мөнгөнөөс үзэхэд УИХ-ын гишүүдээс мөнгө босгох биш, харин ч гишүүддээ мөнгө хуваарилаад байгаа юм биш үү?

-Нэр дэвшиж байгаа гишүүдээсээ мөнгө босгох биш, цаана нь, төрд байгаа албан тушаалыг худалдах замаар нам дээрээ их хэмжээний мөнгө босгоод, түүгээрээ сонгуульдсан байна л даа. Өмнө бол улс төрийн намууд УИХ-д дэвших нэр дэвшигчдээсээ мөнгө нэхэх замаар сонгуулийнхаа кампанийн мөнгийг босгох гэж оролддог байлаа шүү дээ. МАН харин арай өөр аргаар мөнгө босгож, хүмүүсээ сонгуульд гаргасан шинэ тохиолдол боллоо. Түүний үр дүн нь сонгуулийн дараа төрийн албанд гарсан маш том хөдөлгөөн. МАН-ынхан өөрсдөө ч хэлж байна лээ, олон нийт, судалгааны байгууллагууд ч хэлж байна. Сонгуулийн дараах төрийн албаны хөдөлгөөн, түүнээс улбаалсан маш их хэмжээний шүүхийн зарга, маргаан явлаа. 60 тэрбумынх шиг схемыг нам өөрөө зурж байсан тохиолдол урьд өмнө байгаагүй. Өмнө нь УИХ-ын гишүүн болсон нөхөд л хувийн санаачилгаараа “миний хүн”, “чиний хүн”, “миний сонгуульд ажилласан хүмүүсийг төрд оруулмаар байна” гэж дор бүрнээ, дов довон дээрээ төрд хүн шахах гэж оролддог байсан. Өнөөдрийнх шиг ийм өргөн хэмжээний том зохион байгуулалтад орж байгаагүй. Энэ удаа бол нам мөнгийг нь аваад, тендер зарлаад, шахааг нь хийгээд, авсан мөнгөөрөө УИХ-ын гишүүдээ гаргаж ирж.

Ний нуугүй хэлэхэд өмнө нь би 60 тэрбумын асуудлыг “хэн нэгний санаа төдий байх, бодит үйл хэрэг болоогүй байх” гэж боддог байсан. Одоо бол бодитой юм байна гэж итгэж байгаа. Яагаад бодитой гэж байгаа гэхээр МАН-ын дарга У.Хүрэлсүх гэдэг хүн “Ийм зүйл бодитой болсон учраас энэ хүнд хариуцлага тооцох ёстой” гээд өмнөх намын даргаа энэ үндэслэлээр албан тушаалаас нь буулгалаа. Худал хэлэх эрхгүй байх ёстой Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд нь “Энэ үнээн. Би хажууд нь хараад сууж байсан. Шүүхэд гэрчээр дуудвал яваад очиход ч бэлэн” гэх шахуу барин тавин ярилаа. Тэр битгий хэл яг өнөөдрийн нөхцөлд хариуцлагатай алба хашиж байгаа төрийн өндөр албан тушаалтнууд МАН-ын бага хурал гэх нэрээр цуглаж суугаад “Энэ хүн хариуцлага хүлээх ёстой. Манай нам санхүүгийн ийм схем зурж УИХ-д 65 суудал авсан нь үнэн” гэдгээ хүлээн зөвшөөрчихлөө. Нам дотроо байгаа хүмүүс нь барин тавин хэлээд байхад хажуу, хөндлөнгөөс харж байгаа би эргэлзээд яахав дээ. Жаран тэрбум гэх яриаг сонссон хүн хариуцлага хүлээгээд бууж байгаа бол түүнийг нь гүйцэлдүүлсэн, хэрэгжүүлсэн хүмүүс ар араасаа хууль, шүүхийн байгууллагад очих байлгүй.

-М.Энхболд гуай тэр хүмүүсээ чирээд явж чадах болов уу?

-Мэдэхгүй. Ямартаа ч УИХ-ын даргын албан тушаалаасаа бууж байсан болон бууж байгаа хоёр хүн бол парламентат ёсны том сургамж юм даа. Тэр сургамж дээр суурилаад хэн УИХ-ын дарга байж болохгүй вэ гэдэг дээр хуульчид өөрсдийн хувийн байр сууриа илэрхийлж байгаа харагдана лээ. Буруу ч байр суурь биш байх.

-Хэрвээ УИХ-ын дарга болчихвол яах юм? Ямар хохирол учрах гээд байна?

-Ил гарч байгаа нь л "60 тэрбум" гэж орилоод байгаа болохоос биш үнэн хэрэгтээ юу болоод байна вэ гэдгийг улс төр жаахан анзаардаг, утаа хааш хийсэхийг биш салхи хаанаас салхилж буйг ойлгодог хүмүүс бол “Энэ бол хонгилын жинхэнэ эзэн хонгилын түлхүүрээ авч чадаагүй учраас хонгилын түлхүүрээ авах гэж зодолдож байна” гэдгийг хэлээд л байна. Тэр хонгил нь шударга уу, шударга бус уу, хамаагүй. Ямар ч байсан хуулийн байгууллагын эрх мэдлийг тоосго шиг өрж тавьж байгаад хонгил үйлдвэрлэчихсэн, түүнийгээ булаацалдаж байна гэдэг бол тодорхой.

-Хонгилын жинхэнэ эзэн нь хэн гэж?

-Энэ хонгилыг бүтээлгэсэн хүн нь Ерөнхийлөгчийн албан тушаал дээр байсан нөхөд. Дараачийн Ерөнхийлөгч нь өмнөх Ерөнхийлөгч нартайгаа ижил хэмжээний эрх мэдэлтэй, нөлөөтэй байхыг зүй ёсоор хүснэ шүү дээ. Хонгил нь нураагүй, бодитой байж байгаа тохиолдолд. Тийм учраас “Хонгилын эзэн сонгогдчихоод байхад хонгилын түлхүүр яахаараа өөр хүний гарт байдаг юм” гэдэг дургүйцэл нь ямар нэг байдлаар тэр түлхүүрийн сэжмээс атгачихсан хүнийг унагах гэж оролдоно. Энэ бол нуугаад байх зүйл биш.

-Тэгвэл Х.Баттулга гэдэг хүн У.Хүрэлсүхэд тусалсан биш, өөртөө тусалсан хэрэг байх нь ээ дээ. УИХ-ын даргыг огцруулах хуулийн төслийг Ерөнхийлөгч анх өргөн барихад хүн болгон цочсон шүү дээ. Яахаараа МАН-ын даргын хүслийг АН-ын Ерөнхийлөгч гүйцэлдүүлдэг юм бэ? Бүр нам доторх зодоон дотор нь явж ороод...гээд?

-Энэ бол МАН доторх У.Хүрэлсүх, М.Энхболд гэдэг хоёр хүний зодоон гэхээсээ илүүтэй Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн үр дүнгээр улс төрийн хүчний харьцаанд орсон өөрчлөлтийн үр дагавар. Ийм үйл явц тэртэй тэргүй болох нь тодорхой байсан. Хэн нь эхэлж галыг өрдөж, хэн нь эхэлж сэлмээ сугалах нь вэ гэдэг л сонин байсан болохоос биш. Тэгээд У.Хүрэлсүх гэдэг хүн 40 гишүүнтэйгээ хонгилын түлхүүрийг шинэ эзэнд нь атгуулах гээд үзчихлээ л дээ. Атгуулдаг дээрээ харин дахиад зодоон гарах нь уу, үгүй юу. Ямар ч байсан дараачийн алхам нь АТГ-ын даргыг өөрчлөх байх. Аягүй бол УЕП-ыг өөрчлөх байх.

-Л.Оюун-Эрдэнэ гишүүн М.Энхболд даргад хандаж хэлсэн санагдаж байна. Тэгж яривал та өөрөө Х.Баттулга гэдэг хүнийг захиалж Ерөнхийлөгчид нэр дэвшүүлсэн биз дээ гэж?

-Бага хурал дээрээ тэгж хэлэх шиг болсон. Хэн нэгэн хүн хэн нэгнийг захиалсан гэдэг үгийг хар таамгаар хэлэх аюултай. Л.Оюун-Эрдэнэ бол их ноцтой гурван зүйл хэлсэн. Нэгдүгээрт, хонгилыг өрөгчид гэж хэлээд байдаг хуулийн байгууллагын толгой хүмүүс Сингапурт очиж “Дараачийн эзэн хэн байх вэ, бид яаж өөрсдийн албан тушаал дээрээ үлдэх вэ” гэх мэтчилэн Монголын ардчилал, иргэдийн сонголтоос гадуур төр барьж тоглох, наймаалцах явдал болсон гэдэг зүйл Л.Оюун-Эрдэнийн амнаас гарчих шиг болно лээ. Тэр нь үнэн бол тэнд хэн хэн сууж байсан, юу ярьсан гэдгийг ухаж ярих хэрэгтэй.

Хуулийн байгууллагын том дарга нар гэхээр хамгийн түрүүнд Улсын дээд шүүхийн ерөнхий шүүгч орох байх, Ерөнхий прокурор нь орох байх, цагдаа, тагнуулын дарга, АТГ-ын дарга гээд нөхдүүд орох байх. Дээр нь Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх газрын дарга ч орж магад. Энэ зургаагаас өөр хуулийн байгууллага гэж цоллогдох институц байхгүй дээ. Тиймээс энэ зургаан хүний Сингапур явсан билет энэ тэрийг шалгах хэрэг гарна. Үнэхээр үнэн үү гэдгийг нь.

Хоёрдугаарт, “ял аваад явах гэж байсан хүнийг та өршөөсөн шүү” гэдэг бол маш ноцтой үг. МАН-ын даргад яахаараа шүүхээс гадуур хэн нэгнийг өршөөх эрх байдаг билээ? Шүүх эрх мэдэл гагцхүү шүүхэд хадгалагдах Үндсэн хуулийн зарчимтай атал яагаад МАН-ын дарга шүүхийн шийдвэр яаж гарахыг мэдэж, хэнийг ялаас мултлахыг зааж байгаа юм бэ. Нэг бол УЕП, үгүй бол УДШ-ийн ерөнхий шүүгч гэдэг хоёр нөхрийн асуудал хөндөгдөнө. Нөгөө талаар “ял авах гэж байсан” гэдэг чинь угаасаа гэмт хэрэг үйлдсэн хүний тухай яриа. Тэгэхээр хэнийг гэмт хэрэгтэн гэж үзээд байна? Энэ бол их ноцтой үг.

Гуравдугаарт “ялаас өршөөгөөд өрсөлдөгчөө захиалсан шүү” гэхээр АН-ын нэр дэвшигчийг яагаад МАН-ын дарга мэддэг болчихов оо? МАН шиг дарга нь бүхнийг шийддэг нам АН биш. Нэг хүний нам байсан бол даргад нь захиалга өгөөд шийдэж болох байсан байх. Гэтэл АН Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшигчээ тодруулахын тулд сунгаа хийж, бүх гишүүдийнхээ саналаар шийдэлд хүрсэн. Жишээ нь би хувьдаа Ерөнхийлөгчийн сонгуульд Х.Баттулгыг нэр дэвшүүлэхийг дэмжээгүй. Гэхдээ л АН-ын олонхи сонгоод гаргаад ирсэн. Өөр нэг намын даргын захиалгад орох нь байтугай дотроо байгаа бүлэг хэсгийн сонголтоос давсан олонхийн шийдвэрээр Х.Баттулга гэдэг нэр дэвшигчийг гаргаж ирсэн. Тэгэхээр яахаараа Х.Баттулга гэдэг хүнийг М.Энхболд гэдэг хүн захиалсан байх вэ?

-Жаахан логик муутай байна гэж үү?

-Логикгүй сонсогдохоос гадна энэ гурван асуудлаараа магадгүй Л.Оюун-Эрдэнэ гишүүн шүүхэд дуудагдвал, баримтаа гаргаж ярихгүй бол буруудаж магадгүй л юм. Цаашдаа асуудал чангарах тусам огт баримтгүй зүйлээр улс төр хийдгээ болих байх л даа. Худлаа мэдээг үнэн мэтээр, огцом бөгөөд гайхмаар ярьж чадах нь манай зарим УИХ-ын гишүүдийн нийгэмд тодрох арга болоод хувирчихлаа шүү. Лу.Болд гишүүн телевизээр “Арми цэрэг оруулж ирж жагсаалыг тараах гэж байна, цус урсгах гэж байна” гэж хэлэхийг би харсан. Яахаараа Засгийн газрын захиалгатай жагсаалын эсрэг Засгийн газрын бүтцийн байгууллагууд хүч хэрэглэх гэж. Батлан хамгаалах яам Засгийн газрын харьяанд байгаа, цагдаа нь Хууль зүй, дотоод хэргийн сайдын харьяа. Хэн ч харсан илт логикгүй юмыг зүв зүгээр гарч ирээд л цочтол ярьж байгаа нь энэ цагийн өнгө юм даа.

-Бид одоо хяналтаа алдлаа. Цус асгарвал хариуцлага хүлээхгүй... гэсэн шүү?

-Олон нийтийг үймээн самуунд уриалсан ийм хариуцлагагүй мэдэгдэл хийх нь хууль тогтоогчдын өөрсдийнх нь баталсан хуулиар эрүүгийн гэмт хэрэг. Жишээ л юм даа. Ийм байдлаар огт үндэслэлгүй, ямар ч логикгүй, гэхдээ хүний чихэнд цочир, аймшигтай сонсогдох үгийг хэн чангаар хэлж чадаж байна, тэр хүн баатар болж харагддаг улс төрийн технологийг манайхан үйлдвэрлэчихлээ. Үүнийхээ хөлд буцаад өөрсдөө үрэгдэнэ л дээ, энэ бол маш аюултай зүйл.  

-Сүүлийн хийсэн мэдэгдлийг нь санаж байна уу? “Эрдэнэтийн 49 хувийг Сингапурын компанид зарчихлаа”, “Сингапурын компани биш, 24 настай охин авчихлаа” гэх мэтээр өдөр алгасахгүй хийсэн шүү дээ?

-Олон нийтийг цочроогоод, уур уцаарыг нь хүргээд, сэтгэл хөдлөлөөр нь хөгжим тоглож байгаа юм шиг давалгаалуулах гэж оролддог, тэр давалгаагаар нь хувийн зорилгоо гүйцэлдүүлдэг явдал газар авсан доо. Энэ нь эцэстээ улсаа идээд дуусна гэдэг л эмгэнэлтэй. 2019 он ер нь бариа нь тодорхойгүй поп уралдаан болж хувирах юм шиг байна. Хэзээ дуусах нь тодорхойгүй, юунд хүргэх нь ойлгомжгүй.

Ер нь ардчиллыг устгадаг хоёр л зүйл байна. Нэг нь улс төрчдийн попрол, нөгөө нь авилга. Энэ авилга, улс төрчдийн попрол хоёроос яаж салах вэ гэдэг дээр толгойгоо ажиллуулахгүй бол энэ улс орон сүйрнэ.

-ЖДҮ-гийн 950 сая төгрөг яг юуны төлбөр юм бэ? Эхлээд бид “аан тойрогтоо зарцуулсан сонгуулийн мөнгөө буцааж авч байна” гэж харсан чинь сүүлдээ тал нь авсан, тал нь аваагүй болоод, У.Хүрэлсүхийн Засгийн газрыг байгуулсны төлбөр ч юм шиг болчихлоо?

-Нэг зүйлийг бид сайн ойлгох ёстой. 60 тэрбумын схемийн илэрч байгаа үр дагавар нь энэ ЖДҮ-ийн зээлээс хулгайлсан хулгай. Тиймээс 60 тэрбум, ЖДҮ хоёрыг ялгаж салгах учиргүй. Нэг л эмгэнэлт, инээдмийн жүжиг тоглоод байна шүү дээ. Нэг хэсэг нь 60 тэрбумынх болоод, нөгөө нь ЖДҮ болоод, хэн ялсан нь шударга, ялагдсан нь шударга бус болох гээд. Хэрвээ МАН 2016 оны сонгуулиар 65 суудал аваагүй бол ЖДҮ-ийн зээлээс хулгайлах боломж олдохгүй. Хэтэрхий их хүчтэй олонхи болсон хүмүүс өөр өөрсдийгөө тэжээх, өөрсдийнхөө гаргасан зардлыг олохын тулд хамгийн түрүүнд төр тонох ажилд орсон. Тэд эхлээд ЖДҮХС-гийн зээл олгох журмыг өөрчилсөн байна. Сангаас зээл авахаар төсөл нь шалгарчихсан 300 гаруй  аж ахуйн нэгж санхүүжилтээ хүлээж байхад журмыг нь өөрчилж, тэр хүмүүсийг жагсаалтаас хасч байгаад өөрсдийнхөө хамааралтай 120 орчим аж ахуйн нэгжийн жагсаалтыг оруулж ирээд зээл авчихсан. 2016 он хүртэл ЖДҮ-ийн зээлийн санхүүжилт жилдээ арав хүрэхгүй тэрбум төгрөг байсан байдаг. Гэтэл 2017 онд 30 гаран тэрбум, 2018 онд 90 давсан тэрбум болгоод, хэд нугалаад гаргаад идчихэж. Энэ их мөнгийг зүгээр л зохион байгуулалттай хулгай хийх зорилгоор төсвөөс гаргасан байхгүй юу. Журмаа ч, хуулиа ч өөрчлөөд авцгаасан. Сангаас ийм хэмжээний мөнгө авах санаачлага ганц У.Хүрэлсүхийнх биш шүү. Өмнөх Засгийн газрын үед журмаа өөрчлөөд, эвтэй найртай хувааж авахаар болсон байдаг юм.

-Эвтэй найртай хуваасан гэдэг баримт нь байна уу?

-2017 онд Засгийн газар солигдсоноос хойш ердөө хэдхэн хоногийн дараа шинэ Сангийн сайд Ч.Хүрэлбаатар Байнгын хорооны хуралдаан дээр “ЖДҮ-ийн зээл гээд 92 тэрбум төгрөг тавьчихсан байна. Гишүүдийн гэсэн тодотголтой мөнгө байна. Энэ мөнгөө хэдүүлээ больё. Төрийн албан хаагчдад өгөх 300 мянган төгрөг буюу нийт 50 гаран тэрбум төгрөг бидэнд хэрэгтэй байна” гээд нам дотроо тохирсон зүйлийг эвдсэн санал байнгын хороон дээр гаргаж ярьсан. Тэгэнгүүт нөгөөдүүл нь “болохгүй юм ил гараад яригдаад байна” гэдэг байдлаар бүлэг дээрээ ярилцахаар буцаасан. Тэгээд бүлэг дээрээ ойлголцсон юм байгаа биз, 2018 оны төсөв дээр ЖДҮ-ийн зээл гээд тодорхой мөнгө суулгасан. Тэр суулгасан мөнгөө өмнөх Засгийн газраа огцруулж, У.Хүрэлсүхийн Засгийн газрыг дэмжсэн хүмүүст шагнал байдлаар хуваарилж өгсөн байна.

-Бүлэг хоёр хуваагдсанаас болоод тал нь хоцорчихож. Тэгээгүй бол 65-улаа аваад энэ хэрэг ч илрэхгүй байж?

-Тийм л юм болсон байх. 65-лаа авсан бол илрэхгүй байхгүй юу. Хоёр хуваагдсанаас болоод нэг хэсэг нь үлдэж хоцроод 60 тэрбумынхан болоод, нөгөө хэсэг нь ЖДҮ-чин болоод үзээд байгаа. Сэдэл санаачилга, зохион байгуулалтаа бол намаараа, бүлгээрээ хийсэн байх. Илт зохион байгуулалттайгаар хууль өөрчилж байгаад хулгай хийгээд олноороо найрласан. Зорилго нь Засгийн газраа хамгаалж үлдэх байсан.

-Хуульчдын бүлэг ажиллаад Цэц рүү зарим нь яваад, Захиргааны шүүх, Иргэний шүүхэд ЖДҮ-ийн зээлээр маргаан үүсгээд явж байна. Эрүүгийн шүүх рүү явж байгаа хүн бий юу?

-Байгаа.

-Энэ маань үр дүнгээ өгөх болов уу? Ерөнхий прокурор, АТГ-ын дарга жишээ нь ажлаа өгөх нь өнөө маргаашийн асуудал болчихлоо шүү дээ. М.Энхболд нь хонгилын түлхүүрээ алдаад эхэлчихлээ?

-Энэ үүссэн нөхцөл байдал бол популизм болоод авилгатай холбоотой гэж дээр хэлсэн. Популизм болоод авилгатай бусад улс орнууд яаж тэмцэж байна гээд харахад гурван хүч нэгдэж тэмцэж байна.

Нэгдүгээрт хуульчид. Хулгай, авлига, худал хуурмагийг “ийм учраас хууль зөрчөөд байна” гээд баримттайгаар гаргаж ирээд хуулийн хариуцлага руу татаж оруулах ажлыг хуульчид хийгээд эхэлж байна. Гэхдээ хуульчид үүнийг дангаараа хийж чадахгүй. Хуульчид бол хуулийн хариуцлага тооцуулах, хуулийн дагуу асуудлыг шийдүүлэхэд тусалж байна. Харин тэр нуугаад байгаа авилга, худлаа яриад байгаа популизмыг ил болгодог ажлыг сэтгүүлчид хийж байна. Эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүйгээр ажиллаад хулгай, худлыг нь гаргаж ирж тавьж байна. Популистууд чинь нэг үгээ олон дахин ярьдаггүй юм ш дээ. Хүмүүс амархан уйддаг учраас өдөр өнжихгүй, долоо хонохгүй үг нь өөрчлөгдөж, дүрээ сольж байдаг жүжигчид. Үүнийг нь өдөр өдрөөр нь, цаг цагаар нь гаргаж харуулан худал хуурмагийн нүүрийг хуулж, маажих ажил нь сэтгүүлчдийн үүрэг.

Энэ хоёр дээр нэмэгдээд нийгмийн тодорхой асуудлаар ажилладаг иргэний нийгмийнхэн. Хуульчид хууль зүйн шахалтыг, сэтгүүлчид мэдээллийн шахалтыг үзүүлдэг бол иргэний нийгмийнхэн нийгмийн шахалтыг нь үзүүлж байна. Энэ гурвын хамтын үйл ажиллагаагаар жишээ нь АНУ-д Трампын худал үгүүдийг гаргаад илчилчихэж байна шүү дээ. Европт болж байгаа үйл явцыг бас хар. Монголд ийм аргаар худлаа ярьж байгаа популизм, хулгай хийж байгаа авлигыг шийдэхгүй бол улстөрчид нь улс төрийн аргаар шийднэ гэдэг хөг өнгөрчихлөө. Улстөрчид улс төрийн аргаар шийдэх гэж оролдохоор хоёр хулгайч гарч ирээд хоорондоо хэрэлдээд, иргэд сүүлдээ учрыг нь ойлгохоо болиод “Хэн ялагдсан нь хулгайч юм байна” гэдэг ойлголт руу явж байна. Мөн чанартаа юу ч өөрчлөгдөхгүй.

-Нийгмийн массд бас нэг өрөөсгөл бодол байх шиг байна. ЖДҮ яах вэ, жижиг хулгай. 60 тэрбумаа яах юм? гэдэг. ЖДҮ-г жишээ нь нэг нэг тэрбумаар нь авсан болохоор жижигхэн гээд байгаа юм уу?

-ЖДҮ-ийн сан болон бусад сангаас авсан хулгайг нийлүүлбэл хэдэн арван 60 тэрбум байгаа. Өмнө нь явж байсан улс төрийн арга л яваад байна даа. 60 тэрбумын дэргэд 280-хан сая доллар шүү дээ гэдэг шиг. Уг нь бол 280 сая доллар нь 760 тэрбум төгрөгийн асуудал байгаа юм ш дээ. Хулгайч баригдахаараа “тэнд хүн алчихсан байна” гэж заадаг гэдэг. Түүн шиг л юм болж байна.

-Ингэхэд “Алтан Дорнод Монгол”-ын Т.Ганболд гэдэг хүн хэр зэрэг шударга хүн юм? Яагаад та тэр хүний өгсөн баримтыг тийм итгэлтэйгээр олон нийтийн сүлжээнд тавьсан юм?

-Ганц Т.Ганболд биш л дээ. Одоогоос дөрвөн жил гаруйн өмнөх хэрэг. Тухайн үед ийм гомдол барьж орж ирсэн, хүнээр дайгаад болон өөрөө биечлэн уулзсан 5-6 бизнес эрхлэгч байсан. Тэгдэг ингэдэг гэнээ гэж бусдын ярьсныг дамжуулсан нь бол зөндөө. “Бодитой ийм юм боллоо шүү” гэж орж ирсэн нь тэр хэд. Тэдний хамгийн том гомдол, бухимдаж ярьдаг зүйл нь “хүний эрх, хууль ёс ярьдаг, хувийн өмч, чөлөөт зах зээлийг хамгаална гэж итгүүлдэг АН-ын өнгөн дээр ардчилсан намын нэр бүхий лидерүүд албан тушаал дээр байж байхад хуулийн байгууллага бизнес эрхлэгчдийг тонон дээрэмдээд байна аа. МАН байхдаа авилгаа л нэхдэг байсан. Тэд бизнес дэрээмддэггүй, компани авдаггүй байсан. Гэтэл танай намын өнгөн дээр хуулийн толгойд байгаа албан тушаалтнууд бизнесийг дээрэмддэг боллоо, лиценз дээрэмддэг боллоо” гэсэн. Тэдний нэг нь Т.Ганболд. Би бүгдтэй нь  л энэ гомдол саналыг хуулийн байгууллагаар яаж шийдүүлэх вэ гэж ярилцаж байсан. Харамсалтай нь тэр дээрэмчид чинь тэр хуулийн байгууллагын толгойд байна. Хууль зүйн боломж бидний эсрэг байна гэцгээдэг.

-Яагаад?

-Хүн ер нь 60 өдөр хоригдоод, нийгмээс тусгаарлагдаад, айдас хүйдэст автаад, ар гэрийн мэдээлэл хомс, хайртай хүмүүс нь зовж шаналаад ирэхээрээ мөнгө өгч байгаад ч болтугай эндээс гарья, гадаа гарч байгаад учраа ольё гэдэг шийдэл рүү явдаг. Байгаагаа өгөөд л гарахыг боддог. Би тухайн цаг үед УИХ-ын чуулган дээр хэлж л байсан. “Наад хуулийн байгууллага чинь бизнес эрхлэгчдийг гахай болгох уу, үнээ болгох уу гэж байгаад тонодог болсон байна. Гахай гэдэг нь нэг удаа хагалаад томоохон мөнгө авахыг хэлж байна. Үнээ гэдэг нь байнга сааж, шимэгчилж амьдрахыг хэлж байна. Бүх том баялаг бүтээгчид чинь улстөрчдийн болоод тэдэнтэй хуйвалдсан хуулийн байгууллагын албан тушаалтнуудын үнээ болоод дууслаа. Дундаас дооших нь гахай болоод гэдсээ хагалуулаад хэвтэцгээж байна гэж. Мөнгөө төлөөд гарлаа, гарсан хойноо нөгөө хүнийнхээ эсрэг гомдол гаргах гэхээр тухайн үеийн Эрүүгийн хуулиар авилга өгсөн нь авсантайгаа адилхан ялтай байсан. Нөгөөх нь ч түүгээр нь айлгаж шантаажилдаг. Хууль миний гарт байхад чи хаачих юм гэж даапаалдаг.

Тиймээс тухайн үед надад хамгийн түрүүнд төрсөн зүйл бол авилга өгсөн талыг эрүүгийн хариуцлагаас чөлөөлөхгүйгээр энэ асуудлыг шийдэхгүй юм байна аа гэх бодол. Тонуулж дээрэмдүүлж байгаа бизнесүүд гомдоллож ярихаас биш хуулийн аргаар шийдүүлэх боломжгүй байлаа. Хоёрдугаарт, Эдийн засгийн ил тод байдлыг дэмжих тухай болон Өршөөлийн хууль гаргаж, бизнес эрхлэгчдийн хуулийн байгууллагын гох дэгээнд өлгөгдөөд байгаа асуудлуудаас нь салгахгүй бол нэг гомдол гаргахад нь л өөр юмаар бариад гартаа оруулчихдаг явдал нь дуусахгүй юм байна. Тиймээс Эдийн засгийн ил тод байдлыг дэмжих тухай болон Өршөөлийн тухай хуулийг гаргая. Эрүүгийн хуулиар авлига өгсөн нь биш, авсан нь шийтгүүлдэг зохицуулалтыг хийе гэж зүтгэсэн. Тэдгээр хуулиудыг хэлэлцэж байх үед нэлээд ширүүн маргаан мэтгэлцээн болж байв.

-Т.Ганболд тан дээр яг юу гэж орж ирсэн бэ?

-Хамгийн анх 2014 оны өвөл над дээр ирсэн. Ерөнхийлөгчөөс өргөн барьсан “давхар дээлний” хуулийг УИХ хэлэлцсэний дараахан шиг санаж байна. Тэр хуулийг хэлэлцэхэд их сонин юм болж байлаа. ТББХ-гоор орох гээд, өглөөхөн нь би С.Дэмбэрэл гишүүнтэй ярилцсан байсан. Давхар дээлний хууль үндсэндээ энэ Засгийн газрыг унагахад зориулагдаж байгаа учраас энэ удаадаа ийм хууль батлах нь зөв уу, буруу юу гээд. Гэтэл ТББХ орох болтол С.Дэмбэрэл гишүүн алга болчихсон. Яав, юу болов? гэсэн чинь “Хэцүү байна ш тээ” л гэдэг ганц үг хэлсэн.

-“Юу болсон бэ?”

-“Ганболд гээд дүүг маань Дарханд бариад хийчихсэн байна”.

-“Хэн хийсэн юм?”

-“Танай цагдаагийнхан”... Би гайхаад цагдаагийн удирдлага руу утасдаад асуусан чинь “Дээрээс чиглэлтэй” гэсэн.

-Уг нь бол та дээр нь сууж байгаа биз дээ, Хууль зүйн сайд гээд?

-Харин тийм. “Ямар дээрээс вэ?” гэсэн чинь шууд нэгдүгээр хүн лүү зааж байх. Үнэн юм уу, худлаа нэрийг нь барьсан уу, мэдэхгүй. Тэгээд л бөөн юм болоод бужигнасан. Давхар дээлний хууль УИХ дээр дэмжигдэлгүй унасан. “Тэгвэл давхар дээлгүйгээр энэ Засгийн газрыг хөдөлгөе. Дараачийн Ерөнхий сайд нь тэр байж магадгүй, та нар ингээч тэгээч” гэдэг зүйл ярьж эхэлсэн. “Тийм юм байхгүй ээ” гэнгүүт нөгөө Хууль зүйн сайд Х.Тэмүүжингийн сайн ах болох тухай кино зохиол явсан шүү дээ. Цагдаагийн хоёр хурандаа холбогдсон. Тэр үед Т.Ганболд дахиад над дээр орж ирсэн. “Өөрийн чинь эсрэг ажиллагаа явуулаад байгаа хүмүүсийн цаана Д.Дорлигжав байгаа шүү дээ. Намайг дээрэмдсэн гээд байсан хүн чинь Дорлигжав байгаа юмаа” гээд ирсэн. “Би хүний амаар ярьсан үгээр ажил явуулахгүй ээ, чи баримтаа өгчих” гэсэн. Манай хүн баримт бол авчирч өгөөгүй. Д.Дорлигжав гэдэг хүнээс яаж салах вэ, УЕП дээр ийм хүн байгаа нөхцөлд энэ улс орон цаашаа явахгүй шүү гэдэг зүйл л ярьсан. Би дээрэмдүүлчихээд зүгээр сууж чадахгүй. Үндсэн хуулийн цэцэд гомдол гаргана гээд гомдол гаргасныг санаж байна.

-Ямар үндэслэлээр гомдол гаргах вэ?

-2010 онд шиг санаж байна. Д.Дорлигжавыг УЕП-оор томилогдох тухай яриа гарахад би “Энэ хүн чинь хуульчийн гэрчилгээтэй юм уу?” гэдэг асуултыг тавьж байсан юм. Яагаад гэвэл Прокурорын тухай хуульд УЕП нь хуульчийн гэрчилгээ буюу хуульчийн мэргэжлийн үйл ажиллагаа явуулах эрхтэй, хуульч мэргэжлээр 10-аас доошгүй жил ажилласан хүн байх ёстой байсан. Тухайн үед бол тэр хүнд хуулчийн гэрчилгээ байгаагүй. Дараа нь Үндсэн хуулийн Цэцээс “Хуульчийн гэрчилгээ гэдэг нь хуульчийн мэргэжлийн үйл ажиллагаа явуулах эрх биш, өмгөөлөгч, прокурор, шүүгчийн шалгалтанд орох эрх юм” гэдэг дүгнэлтийг гаргасан. Хэний захиалгаар ийм шийдвэр гаргасан нь ч ойлгомжтой байсан. Яг тэр маргаанд би өөрөө УИХ-ыг төлөөлж оролцсон. Энэ бол дэлхий нийтээрээ хуульч мэргэжилтнүүдээс шаардаж байгаа өндөр хариуцлага, шаардлагыг үгүй хийж байгаа шийдвэр шүү гэж хэлээд гарч байсан. Цэцийн тарьсан гайнуудын нэг л дээ.

Тэгээд намайг Европт явж байх хойгуур Дорлигжав Ерөнхий прокуророор томилогдсон байсан. Дараа нь гарах маргаанаас сэрэмжлээд би дахиад асуусан. Хуульчийн гэрчилгээ байна уу? гэхэд “Хууль зүйн яамнаас үүнтэй холбоотой маргаан байхгүй” гэдэг тайлбар ирсэн. Тийм учраас томилсон гэдэг хариу өгсөн. Тэгвэл тэр тайлбараа надад өгөөч ээ гэсэн, өгөөгүй.

Яг тэр үндэслэлээр Т.Ганболд гэдэг хүн Д.Дорлигжавыг Үндсэн хуулийн Цэцэд өгсөн. Хуульчийн гэрчилгээгүй хүн прокурор хийж байна гэх үндэслэлээр. Тэр нь Д.Сугар гэж ҮХЦ-ийн гишүүн дээр хуваарилагдсан. Д.Сугарын асуудал ч Д.Дорлигжавыг УЕП байх үед нэг хоёр удаа босож ирж байлаа шүү дээ.

-Тийм ээ, санаж байна. МИАТ-аас хөрөнгө завшсан хэргээр шалгагдаж байгаад дараа нь ҮХЦ-ийн гишүүн болоод дэвшээд явсан байх?

-Тэгээд ҮХЦ дээр Т.Ганболдын маргаан яваагүй. Д.Сугарын маргаан ч цаашаа яваагүй. Харилцан тохиролцсон уу, яасан мэдэхгүй. Маргаан үүсгээд шийдвэр гарсан бол бас ямар үр дагавар гарах байсан нь сонирхолтой. Миний олж харснаар Т.Ганболд гэдэг хүний характер бол дээрэмдүүлснийхээ төлөө зүгээр суухгүй л гэсэн хатуу бодолтой хүн байсан.

-Дараа нь та арванхоёрдугаар сард сайдын ажлаа өгөхийн өмнө 4 сая ам долларын баримтыг гаргаж тавьсан. Д.Дорлигжавыг Хууль зүйн сайд болох гэж байна гээд гаргаж тавьсан юм уу, эсвэл 4 сая долларын баримтаас болж Д.Дорлигжавыг эсэргүүцсэн юм уу?

-Аравдугаар сард намрын чуулган эхлээд төсөв энэ тэрээ батлуулаад явж байтал Н.Алтанхуягийн Засгийн газар огцорсон. Хууль зүйн сайд хэн болох вэ? гэсэн чинь нөгөө хүний маань нэр гараад ирсэн. Тэр үед Т.Ганболд над дээр ирээд “За нөгөө баримт чинь энэ байна” гээд нийт 9 сая ам.долларыг хэдэн хэсэг задалж шилжүүлсэн баримт өгсөн.

-Бүгдээрээ Д.Баатарын данс руу орсон байх уу?

-Үгүй ээ. Д.Баатарын данс руу орсон нь бол 4 сая доллар. Бусад нь өөр хүнээр дамжиж шилжсэн гэсэн. Т.Ганболдын хэлснээр Д.Баатарын данс руу хийсэн чинь маш ихээр уурласан учраас бусдыг нь өөр хүмүүсийн дансаар тойруулж хийсэн гэсэн. Би ямар хажууд нь байсан биш, үнэн худлыг мэдэхгүй шүү дээ. Тэгээд “Дорлигжав Ерөнхий прокуророос зайлж байгаа нь сайн хэрэг, гэхдээ Хууль зүйн сайд болгомооргүй байна аа” гээд нөгөө материалуудаа надад өгсөн. Гэхдээ нэг болзол тавьсан. “Зөвхөн миний зөвшөөрсөн үед гаргаж тавина шүү” гэчихээд өөрөө алга болчихсон. Өөр ажил амжуулсан уу, яасан мэдэхгүй. Хүлээгээд холбоо барихгүй болохоор нь би маш тодорхой байсан Д.Баатарын нэр дээрх 4 сая долларын баримтыг л гаргаж тавьсан. Тэр баримтыг ил болгосныхоо төлөө би чинь хүн гүтгэсэн хэргээр АТГ-т эрүү үүсгэж шалгагдсан.

-Дорлигжав өөрөө өөрийгөө АТГ-т өгөөд шалгуулаад, авилга аваагүй гэдгээ тогтоолголоо гээгүй бил үү?

-Тэрийг нь мэдэхгүй. Ямар ч байсан над дээр Эрүүгийн хэрэг үүсгүүлэхээр гомдол гаргасан байсан. Нэр бүхий мөрдөгч надаас ирж тайлбар авсан. 2015 оны өвөл.

-АТГ яагаад хүн гүтгэсэн асуудал шалгах болчихов?

-Би бас асуусан. АТГ хэзээдээ хүн гүтгэсэн асуудал шалгадаг болчихов оо? Танай байгууллагын чиг үүрэгт байгаа юм уу, үгүй юу? гэж. Тэгэхэд “цагдаагийн байгууллага Хууль зүйн яамны харъяа учраас шалгаж болохгүй байна гээд прокурор манайх руу шилжүүлсэн юмаа” гэсэн.

Хоёрдугаарт “ямар үндэслэлээр намайг хүн гүтгэсэн гэж байгаа юм бэ? гэхэд “Хууль зүйн сайд Д.Дорлигжав таны нэр дээр тодорхой баримтууд гаргаж гомдол ирүүлсэн” гэсэн. Тэр баримтууд нь нөгөө Т.Ганболдын надад өгсөн баримт байсан. Тэр баримт Т.Ганболд бид хоёрт л байсан. “Энэ баримтыг хаанаас авсан бэ? Миний мэдэж байгаагаар энэ баримт Т.Ганболд бид хоёрт байгаа. Хэнээс нь авсан бэ?” гэхэд “Т.Ганболдоос аваагүй ээ, танаас аваагүй ээ. Гурав дахь хүнээс авсан” гэсэн. Дорлигжав өөрөө тэр хүнээс аваад цагдаад баримт болгож өгсөн юм байна л даа. Тэгвэл эхлээд тэр баримтыг гаргаж өгсөн хүнээсээ байцаалт авчихаад над дээр ирээ гээд би явуулсан.

-Гурав дахь нь хүн нь хэн байх вэ? Ерөнхийлөгч үү?

-Тийм байх.

-Т.Ганболд өөрөө өгсөн юм уу?

-Хүнээр өгүүлсэн юм шиг байна лээ. Тэгээд АТГ-ынхан их сонин байдалд орсон л доо. Тэгээд “Таны нэг жиргээ байна аа?” гэж байна. “Тэнд ямар нэг хүний нэр байна уу?” гэхэд “Байхгүй байна аа” гэж байна. Тэгвэл нэр нь ороогүй байхад “Юун гуя” гэж үсэрч босч ирсэн тэр хүнээсээ эхлээд тайлбараа ав. Дараа нь сандарч гарч ирээд мэдэгдэл хийсэн Голомт банкны захирлаас бас тайлбараа ав. Тэгээд ийм гомдол санал гаргаад байгаа иргэнээсээ очиж тайлбараа ав. Иргэний өгсөн материал учраас би бас үнэн худлыг нь нотлуулмаар байна  гэсэн.

АТГ-ынхан “Таны ярьсан зүйлийг ойлголоо, Тан дээр эрүүгийн хэрэг үүсгэх боломж алга аа. Нэгдүгээрт гүтгэсэн нь нотлогдохгүй, хоёрдугаарт үйл явдал нь тун эргэлзээтэй юм байна. Тийм учраас тан дээр үүсгэсэн хэрэг хэрэгсэхгүй болох байх аа. Харин албан тушаалаа урвуулан ашиглаж бусдаас их хэмжээний мөнгө авсан байж болзошгүй гэх албан тушаалтны асуудал нь хуулийн дагуу шалгагдаад явах байх. Тэр үед би дахин тан дээр ирж уулзана, бас тан дээр байгаа баримтыг авах хэрэг гарах байх шүү” гэсэн.

Би ч бас “Та нарыг надаас мэдүүлэг авч байх энэ үед чинь Эрүүгийн хуулийн өөрчлөлт яригдаж байна. Эрүүгийн хуульд өөрчлөлт оруулаад “авлига өгсөн нь биш авсан нь шийтгэгддэг” болчихвол, тэр үед энэ иргэд ч гэсэн гомдол саналаа хэлээд та нар дээр очих байх аа. Хууль тогтоогчийнхоо хувьд би энэ ажлаа хийнэ, та нар бас хууль сахиулагчийнхаа хувьд ажлаа сайн хийгээрэй” гээд явуулсан.       

-Д.Дорлигжавыгаа буцаагаад шалгах юм болоо юу?

-Тиймэрхүү л юм яриад гарсан. Би бол гомдож, хохирсон хүмүүсийн л санаа бодлыг өмнөөс нь илэрхийлсэн. Өөрийнхөө мэдэж байгаа зүйлийг хэлсэн.Өөрөө "юун гуя" гээд үсрээд гараад ирсэн хүний өмнөөс юу хэлэх вэ дээ. Аль нь худлаа, аль нь үнэн байсныг хуулийн байгууллага шалгаж тогтоох байлгүй.

-Миний бодоход хэрэв та Ц.Элбэгдорж гэдэг хүнийг, эсвэл найз нөхдийг сөрөөгүй бол Н.Алтанхуягийн Засгийн газар дөрвөн жилээ гүйцээгээд, та ч бас хуулийн байгууллагын шинэчлэл энэ тэрээ дуусгачих байсан юм биш үү? Жижиг зүйлээс болоод том зорилгоо хаячихсан л гэж харагддаг шүү дээ?

-Яг үнэндээ бол би Ц.Элбэгдорж гэдэг хувь хүнтэй нэг их муудалцаад яваагүй. Тухайн үед Засгийн газар, хууль сахиулах, гүйцэтгэх эрх мэдлийн байгууллагууд руу Ерөнхийлөгчийн Үндсэн хуулийн бус оролцоо маш их байсан. Үндсэн хуульд бол Ерөнхийлөгчийг “Зэвсэгт хүчний ерөнхий командлагч” гэдэг л үг байгаа шүү дээ. Түүнээс биш цагдаа, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх гэх мэт хууль сахиулах байгууллагын ажилд Ерөнхийлөгчийн оролцоо байх ёсгүй. Үндсэн хуулиар тийм эрх мэдэл олгоогүй. Гэтэл ердийн хуулиар маш их эрх мэдэл олгосон. Сүүлдээ бүр цагдаагийн дарга миний хүн, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх байгууллагад миний хүн байх ёстой гэх мэтчилэнгээр хуулиас гадуур хүмүүсээ байршуулах замаар эрх мэдлээ тэлээд эхэлчихсэн. Ийм зүйлүүдийг таслан зогсоох, хуульд өөрчлөлт оруулах замаар Ерөнхийлөгчийн Үндсэн хуульд заагаагүй эрх мэдлүүдийг таная гэдэг бодлогыг Н.Алтанхуягийн Засгийн газар явуулсан. Тэр нь тэр хүнд таалагдаагүй. Тэр хүнд таалагдаагүйгээс гадна Ерөнхийлөгчийн нэр барьж тонгочдог байсан хүмүүсийн тонгочих орон зайг хязгаарласан. Хязгаарлуулсан нөхөд Ерөнхийлөгч дээр очоод “Таны эсрэг яваад байна, таны эрх мэдлийг танаад байна, дургүйцлээ илэрхийлээд байна. Тантай л ер нь байлдаад байгаа юм биш үү” гээд дахин дахин хов зөөгөөд байхаар нөгөө хүн ч гэсэн итгэж үнэмшээд “Ерөөсөө Алтанхуягийн Засгийн газрыг унагах ёстой юм байна. Тэмүүжинг Хууль зүйн сайдаас зайлуулах ёстой юм байна” гэдэг л байр суурьтай болсон юм шиг байна лээ.

Хоёрдугаарт нэр бүхий банктай холбоотой 500 сая долларын баталгааг Засгийн газраас гаргуулах гэж оролдсон. Миний болон Засгийн газрын байр суурь бол “Нэгдүгээрт Засгийн газарт ийм эрх мэдэл байхгүй ээ. Засгийн газар биш боловч “Эрдэнэт”-ийн 51 хувь дээр баталгаа гаргаад өгчихсөн албан тушаалтнууд буруудаад “Жаст”-ын хэрэг үүсээд байна. Засгийн газар хувийн компанид баталгаа гаргаж өгвөл яг “Жаст”-ын хэргийг давтана. Энэ нь гэмт хэргийн шинжтэй үйлдэл болж хувирна. Хууль зүйн сайд ямар ч тохиолдолд ийм зүйл дээр гарын үсэг зурж, эрх зүйн дүгнэлт хийж болохгүй ээ” гэсэн. Дороос бодлогоо боловсруулаад оруулж ирж байгаа манай яамны мэргэжилтнүүдийн байр суурь ч тийм байсан. Тийм учраас би Ерөнхий сайдад “Намайг Хууль зүйн сайд байх тохиолдолд Засгийн газар ийм баталгаа гаргахгүй ээ. Та харин хувиасаа дэмжлэгийн захидал гэж бичиж болох юм. Засгийн газар бол албан ёсоор баталгаа гаргахгүй” гэсэн.

-Ингэхэд Ц.Нямдорж гуай таван удаа Хууль зүйн сайд хийсэн бил үү?

-Тийм л гэж ярьдаг.

-Ц.Нямдорж гуай өөрийнхөө тухай хоёр л үнэлэлтэй хүн л дээ. Нэгдүгээрт би бол шударга хүн гэдэг. Хоёрдугаарт рецедив гэмт хэрэгтнүүдийг нам дарсан гавъяатай гэдэг. Та бол шууд Ц.Нямдорж сайдаас ажлыг нь авсан хүн. Таван удаа Хууль зүйн сайд хийхдээ яг ямар өв үлдээсэн хүн бэ?

-Хувь хүнийх нь хувьд бол муулах, сайлах зүйл алга. Бодлогын хувьд бид хоёр байнга зөрдөг. Маш ялгаатай үзэл баримтлалтай, ялгаатай бодлоготой. Манай хүн бол маш хуучинсаг, социализмын үеийн арга барилаар ажилладаг, өөрөө ч тэр тогтолцоон дотроо л амьдрах чадвартай хүн шиг байгаа юм. Тэгээд өөрийнхөө амьдрах чадвартай тэр тогтолцоон дотор л Монгол Улсыг барьж байх сонирхолтой.  

-Прокурор байсан учраас тэр юм болов уу?

-Ерөөсөө л социалист хуульчийн л сонгодог дүр шүү дээ. Тэр нийгэмдээ таарсан аяг ааштай, бодол санаатай л хүн байхгүй юу. Түүнээсээ болоод шинэ дэвшилттэй бодлого, шинэ нийгмийн үзэл санааг хүлээж авч чаддаггүй л хүн.

-Социализмын сүүл үед “дарга анги” гэдэг нэр томъёо, шүүмжлэл их явдаг байсан даа?

-Нямдорж гэдэг хүний хуулийн салбарт очоод хийсэн нэг ч алхам жирийн иргэдэд хэрэгтэй байгаагүй. Тэр дарга ангидаа, намдаа, тодорхой эрх мэдэлтнүүдэд хамгийн их хэрэгтэй бүтцийг л хийдэг хүн. Явуулж байгаа бодлого, хийж байгаа бүтэц нь улс төрд ашигтай байршил эзлэхэд л зарим хүмүүст тусалдаг байх. Хувь хүн гэхээсээ илүү илэрхийлж байгаа байр суурь нь дандаа л хуучин цагийг эргүүлж сэргээх гэсэн юм шиг байдаг. Хувь хүнийхээ хувьд зан ааш нь “шударга” гэхүү, өөр юу гэхийг мэдэхгүй. Ямар ч байсан улс төрийн маш сайн мэдрэмжтэй, эрх мэдлийн үнэрийг үнэрлэх маш өндөр чадвартай хүн. Тэр утгаараа ч улс төрд их удаан явж байгаа байх. Харин рецедивүүдийг дарсан гэдэг бол үнэн үнэн. Тэрийг бол яагаад ч үгүйсгэх аргагүй.

-Яаж дарсан юм?

-Зориг гаргаад, цагдаадаа үүрэг өгч байгаад л гудамжинд хуулиас дээгүүр зогсох гэж оролддог байсан хүмүүсийг дарсан шүү дээ. Түүн дээр бол Ц.Нямдорж гэдэг хүн улс төрийн эр зориг гаргасан гэдгийг хаа ч хэлнэ. “Центр Пойнт”-ын хэрэг бол түүний нэг жишээ. Рецедив гэдэг бол социализмын үеийн ойлголт л доо. Ерөнхийдөө гэмт аргын замаар амьдардаг, хүмүүсийг айлган сүрдүүлэх байдлаар төртэй өрсөлдөн татвар авдаг, бизнесийн тонуул хийдэг архагшсан гэмт хэрэгтэн. Ийм хүмүүс нэг хэсэг гаарсан нь үнэн. Гаарах гаарахдаа бүр улстөрчдийн хүзүүн дээр гараад суучихсан тохиолдол байсан. Хүзүүн дээрээ гаргаад суулгачихсан улс төрчид нь манай намынхан байсан нь бас үнэн. Ерөнхий сайдыг нь шанаадаад авч байсан гээд л ярих юм билээ.

-Р.Амаржаргал Ерөнхий сайдын үед байх аа?

-Мэдэхгүй, тийм яриа бүр домог шиг түгчихсэн, түүндээ эрэлхчихсэн, “би тэрийг тэгдэг байхад та нар юу юм” гэдэг байдлаар цагдаагийн байгууллага дээр орж ирээд ширээг нь шаагаад зогсч байдаг хүмүүс байсан нь үнэн. Тийм үед тийм хүмүүсийг дарж болдог юмаа гэдэг зоригийг цагдаад өгч, хуулийнхаа хүчийг мэдэр гэдэг болгосон нь үнэн. Гэхдээ тэр рецедив гэдэг бүтцээ бүрэн эвдэж чадаагүй л дээ. Зүгээр гудамжнаас л алга болгочихсон. Гудамжнаас алга болгосон хүмүүс хаачсан бэ?

-Хуулийн байгууллага руу орсон уу?

-Нэг хэсэг нь хуулийн байгууллагад нөлөөгөө тогтоох гэж оролдсон. Нөгөө хэсэг нь мөнгөтэй том бизнесмэнүүдийн хамгаалалд оччихсон. Мөнгөтэй том бизнесмэнүүд, олигархиуд нь улстөрчдөө худалдаад авчихсан. Одоо манай улстөрчид, бизнесмэнүүд хоорондоо зодолдож уралцаж л байна. Хэнийх нь хажууд ямар рецедив байгаа, байсан гэдгийг бүгд л мэдэж байгаа даа. Сонин шүү, 2012 онд АН Засгийн газраа байгуулаад цагдаагийн даргаа тавьтал даргын арын өрөөнд нэг рецедив ороод л суучихаж байлаа. Гомдмоор л доо.

-Б.Билэгт даргыг хэлж байна аа даа?

-Манай цагдаагийнхан одоо хүртэл ярьдаг. Арай гэж рецедивүүдээ дарах гээд оролдож байтал нэг нөхөр цагдаагийн дарга, генерал болж орж ирээд ардаа нэг рецедив нөхрийг суулгаад, тэр нь цагдаагийн боловсон хүчин хэн, хаана очихыг шийдээд эхлэнгүүт ой гутаж байсан гэж. “Энэ хүнээ ав аа” гэхээр “Миний амин найзаар оролдоод яах гээд байна” гээд Засгийн газраар оролдоод эхлэх.

-Тэгээд цагдаагийн даргаа сольсон биз дээ?

-Сольсон. Сольсныхоо төлөө Н.Алтанхуягийн Засгийн газар огцорсон шүү дээ.

-Ц.Нямдорж гуай Хууль зүйн сайдаар таван удаа ажиллачихаад өөр юу ч хийгээгүй гэж үү? Хүний амьдралын бараг 20 жил шүү дээ?

-Улстөрчдөд legacy буюу өв гэж юм байдаг. Өөр ямар өв үлдээсэн бэ гэдгийг нь харах л хэрэгтэй. Олон нийт өөрсдөө үнэлэх хэрэгтэй. Харин барилга байшин барих тал дээр бол мань хүн сайн л даа. Би бас дуурайгаад хэдэн байшин барьсаан барьсан.

-Дутуу байшингуудыг нь дуусгаж өгсөн үү?

-Дуусгасаан. Дуусгаад даанч алдчихсан л даа (инээв)

-Цагдаа ч сайхан барилгатай болсон байна лээ. ЦЕГ-ын байшин гээд?

-Үзэл баримтлалын зөрүү харагдана аа. Жишээ нь би хуулийн байгууллагуудын барилга байшингийн тухай концепци боловсруулахдаа “Яагаад дүүрэг болгонд нэг цагдаагийн хэлтэс байдаг юм бэ. Тэр цагдаагийн хэлтсүүд чинь хүн амынхаа ачаалаас шалтгаалаад иргэндээ хүрч үйлчилж чадахгүй байна. Улаанбаатар хотын цагдаагийн хэлтсүүдийн тоог нэмье гээд дүүрэг болгонд хоёр, Баянзүрх, Сонгинохайран дүүрэгт гурван цагдаагийн хэлтэстэй болгоё. 100 мянган хүн тутамд нэг цагдаагийн хэлтэстэй байя" гэсэн. Яагаад гэвэл цагдаа чинь үйлчилгээ байхгүй юу. Гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, иргэдэд аюулгүй байдлын үйлчилгээ үзүүлэх байгууллага. Тийм учраас хүртээмжээ сайжруулахын тулд ийм байх ёстой, иргэний орон зай цагдаагийн байшин дотор байх ёстой гэдэг шаардлага тавьсан. Дарга нарын өрөө том, сайхан байхаас илүү нийтийн орон зай том, тухтай байх тухай.

-ЦЕГ бол дандаа л дарга нар биз дээ. Хэрэг шалгадаг биш, үүрэг өгдөг улс байх тийм үү?

-Иргэн бол ЦЕГ луу орж ирж үйлчилгээ нэг их авахгүй дээ. Яахав, танил талтай, мөнгөтэй, дээгүүр нисдэг хэсэг хүмүүс орж яриа хөөрөөгөө хийвэл хийх л байх. Жирийн иргэд бол хаанаас үйлчилгээ авах вэ? Яг тэр үйлчилгээ авдаг цагдаагийн хэлтсүүд нь умгар байшинд байвал иргэд гадаа гудамжинд хөөгдөж гараад л зогсч хүлээх байх даа.

Сонин түүх ярих уу. Би Хууль зүйн сайд болохоосоо өмнө цагдаагийн албан хаагчдын уулзалт дээр хэлж байсан юм. Хэрэв цагдаагийн байшин барих гэж байгаа бол байшингийхаа нэг давхарт нийтийн “00” хийчих. Иргэд айж, цэрвэлгүйгээр орж ирээд биеэ засаад гарч байг. Гудамжинд шээгээд зогсох нь тэр хүнд ч таалагдахгүй байна, хараад, бухимдаад зогсож байгаад нь ч таалагдахгүй байна. Бохирдсон газарт нь тоглож байгаа хүүхдүүдэд ч муухай байна. Үүнийг шийдэх арга зам нь төрийн байгууллагууд нийтийн “00”-той болох. Үүнийг цагдаагийн байгууллага санаачлаад хийгээд эхэлчихвэл яасан юм бэ гэсэн. Эхэндээ тэрийг сонссон хүмүүс “Биднийг муухай доромжилж байна аа” гэж бодсон байх.

-Цагдаа нар уу?

-Бүгд биш байхаа. Хандлага буруу хүмүүс нь. Татвар төлөгчдийн мөнгөөр би ажиллаж, амьдарч байгаа гэж ерөөсөө бодохгүй, иргэнд үйлчилдэг байгууллагын нэг хэсэг гэдгээ ухаарахгүй байгаа хэсэг нь. Одоо бүгдээрээ ярьж эхэлж байна. Цагдаагийн байгууллага болон төрийн байгууллагууд нь тэнгэрийн зүйл биш, нийтийн алба юм байна. Иргэнд үйлчилдэг, тэдэнтэйгээ ойр байж, тэднээсээ дэмжлэг авч хүндлэгддэг мэргэжлийн байгууллага юм байна. Улстөрчид бол бидний найз биш, нүүдлийн шувуу юм байна. Ц.Нямдорж шиг таван удаа ирдэг сайд ховор л байхгүй юу. Цагдаагийн алба улстөрчидтэй найзлахаас илүү иргэдтэйгээ ойр, тэдний төлөө байх ёстой юм байна гэж.

Дахиад нэг хандлагийн зөрүү ярья л даа. Цагдаагийн байгууллага “Иргэнээ хамгаална, иргэндээ үйлчилнэ” гэдэг уриатай байвал яасан юм бэ гэсэн чинь их дургуйцаж байна. “Бид тэгээд яах юм, хулгайчийг хамгаалаад хулгайчид үйлчлэх юм уу?” гэж. Гурван сая иргэнээ бүгдийг нь хулгайч гэж харж байгаа байгууллага цаашаа ардчилсан нийгэмд оршин тогтнох боломж хомсдоно. Дийлэнх иргэд маань харьцангуй шударга, хуулиа дэмждэг гэж ойлгоод тэр иргэддээ үйлчилнэ, хамгаална аа. Тэр иргэдийн эрхийг зөрчөөд зогсч байгаа муу хүмүүст бол хуулийг сахиулж, хуулийн хүчийг үзүүлнэ. Хэрэв бүгдийг нь хулгайч гэж харж байгаа бол та нар иргэдээсээ тасарсан байна. Иргэнээсээ тасарсан төрийн байгууллага хэзээ ч иргэд, олон нийтээс дэмжлэг авдаггүй. Үүнийг өөрчлөхийн тулд олон нийтэд түшиглэсэн хууль сахиулах ажиллагаа гэдэг юмаа хий гэсэн. Тэрний үр дүнд одоо оюутан цагдаа, сургуулийн цагдаа, олон нийтийн цагдаа гээд иргэдийг хамарсан хууль сахиулах хамтын үйл ажиллагааны олон хэлбэрүүд бий болсон. Одоо ч гэсэн хэрэгжиж л байна. Гэхдээ гол ололтуудыг нураасан л даа. Тахарын алба байхгүй болсон. Хуульчдын холбоог татан буулгах гэж байна, Захиргааны шүүхийг хязгаарлах гэж байх шиг байна.

-Ц.Нямдорж сайдын өргөн барьсан хууль биз дээ?

-Тиймээ.

-Өмгөөлөгчдийн холбоог яагаад дахин байгуулахаар болчихов?

-Хуульчдын холбоо анх байгуулагдсаны дараа Өмгөөлөгчдийн холбоонд байгаа нөлөө бүхий хүмүүсийн дунд яригдаж байсан нэг зүйл бий. Өмгөөлөгчдийн холбоо өмгөөлөгчдөөс татвар авдаг байсан. Тэр татвар буюу ирээдүйд орж ирэх орлогоороо үнэтэй байшин авсан. Өмгөөлөгчдийн холбоо нэрээр явдаг нэг хэсэг хүмүүс тэр байгууллагынхаа нэрээр бизнес хийдэг болчихсон. Бусад өмгөөлөгчдийн мэргэжлийн бизнесийг холбооны нэрээр монопольдох маягтай болсон. 2009 онд Ц.Нямдорж сайдын өргөн барьсан Өмгөөллийн тухай хуульд бүр Өмгөөлөгчдийн холбоо өмгөөллийн үйл ажиллагаа явуулахаар биччихсэн байсан. Ийм байж болохгүй ээ. Та нар өмгөөлөгчдийн эрх ашгийг хамгаалах байгууллага болохоос биш бизнесийг нь булаадаг байж болохгүй гээд тэр үед уг хуулийг зогсоож байв. Дараа нь Хуульчдын холбоог байгуулаад, шинээр байгуулсан хуульчдын холбоонд өмгөөлөгчдийн холбооны эрх шилжихээр Өмгөөлөгчдийн холбоо нөгөө өрөө төлж чадахаа байчихсан. Тэгээд нэг хэсэг хүмүүс яаж хуучин цаг шигээ татвараа авч, энэ өрөө төлж дуусах вэ гэдэг зорилгод зургаан жил хөтлөгдөж байна. Сүүлийн таван жил их идэвхитэй явж байна. Миний үед идэвхижиж чадахгүй байснаа Д.Дорлигжавыг сайд болсны дараа Өмгөөлөгчдийн холбоог дахин байгуулдах санаачлага гаргасан, гэхдээ чадаагүй. С.Бямбацогт сайдын үед оролдоод чадаагүй. Одоо 2009 оны хуучин түншлэлээрээ Ц.Нямдоржийн үед хууль нь орж ирж байна л даа.

-Гол зорилго нь өмгөөлөгчдийн татварыг цуглуулах л юмаа даа?

-Ц.Нямдоржийн ярьж байгаа олон үндэслэлийг би сонссон. Өмгөөллийн тухай хуулиар биш, эрүүгийн процессийн хуульдаа өмгөөллийн үйл ажиллагааны баталгааг хуульчлах тухай байтал тэс хамаагүй зүйлтэй хутгаад яриад байна лээ. Өөрсдөө процессийн хуулийг унагаж, өмгөөллийн баталгааг алга болгочихоод өөрсдийнхөө зуурсан бантанг өөр зүйл рүү заагаад нэг хэсэг нь мөнгөө олох, нөгөө хэсэг нь бантангаа өөр хаягтайгаар дахин зуурах зорилгоор Өмгөөллийн хуулийг оруулж ирж байна. Прокурорын яллагааны үйл ажиллагаа  гэхэд жишээ нь Прокурорын байгууллагын тухай хуульд биш, хуучнаар байцаан шийтгэх, одоогийнхоор эрүүгийн хэргийг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд бичигддэг биз дээ. Яг түүнтэй адилхан өмгөөллийн үйл ажиллагаа процессийн тухай хуульд байх ёстой. Тэгвэл үүнийг бичээд оруулаад явж байсан хуулиудыг МАН яагаад 2016 онд буцааж татаад алга болгосон бэ?

-Харин яагаад?

-Нэгдүгээрт шүүхийн системийг эрүүлжүүлэхгүй байх бүх алхмыг тэд хийж байна. Хоёрдугаарт 2008 оны долдугаар сарын 1-ний дараах өмгөөллийн орчин шиг төрд хянагддаг, айдас хүйдэстэй хуульчдын орчныг хүсээд байх шиг байна. Долдугаар сарын 1-ний үйл явдлын дараа Засгийн газартай сөргөлдөх өмгөөлөгч олдохгүй байсан гээд бод доо.

-Одоо ч гэсэн олдохгүй байх?

-Одоо бол харьцангуй гайгүй байна. Яагаад гэвэл Хууль зүйн сайд хэн байх, УИХ-ын дарга, Ерөнхий сайд, Ерөнхийлөгч нь хэн байхаас үл хамааран хуульчид бие даасан байдлаар өөрсдийнхөө байр суурийг илэрхийлэх чадвартай болчихсон. Бие даасан хуульчдын энэ чадварт таагүй ханддаг, хэлж ярьж буй зүйлд нь эгдүүцэн дургүйлэхдэг эрх мэдэлтнүүд байна. Бод л доо. Захын хуульч “Ц.Нямдорж гэдэг хүн УИХ-ын дарга байж болохгүй ээ” гээд байр сууриа илэрхийлчихэж байна. “Ерөнхийлөгч Цэцэд ийм ийм хүмүүсийг томилуулахаар өргөн барьж байгаа нь хуульчдыг доромжилж байгаатай утга нэг" гээд шүүмжилчихэж байна. Хуульчдын холбоо засаг төрийн оролцоогүйгээр шалгалтаа аваад лицензээ бие даасан байдлаар хуульчдад өгчихөөр улстөрчдөөс үл хамааралтэй лицензтэй хүмүүс бодит байдлыг, хууль ёсны зарчмыг итгэл үнэмшлээрээ зоригтой хэлж ярьж, хамгаалж байна. Хэрэв одоо энэ хууль батлагдвал лицензийг Хууль зүйн яам өгнө. Өмгөөлөгчдийн холбоо дахиад тусдаа шалгалт авдаг болно. Нээлттэй, өрсөлдөөнтэй байсан өмгөөлөгчдийн зах зээлийг Өмгөөлөгчдийн холбоо нэртэй хэдэн хүн контрольдох болчихож байна. Лицензийг нь Хууль зүйн яам өгнө гэдэг хуульчдын амыг барих том бодлого явж байна гэсэн үг дээ. Энэ бодлогоо нэг мангас дарж аваад баатар боллоо гэдэг алга ташилтынхаа дундуур гүйлгэх гэж оролдож байх шив.

-Хэрвээ тэгээд хуульчдыг гартаа оруулчихвал Захиргааны Ерөнхий хуулийн нэмэлт өөрчлөлтийг батлах шаардлага байна уу? Тэртэй тэргүй бүгд л Засгийн газрын өмнө ёсолно шүү дээ?

-Батална шүү дээ. Бүгдийг нь 100 хувь хийнэ, эрх мэдэлд нь эрүүл саруулаар саад болж байгаа бүх бүтцийг алга болгох гэж оролдоно.

-Хэрвээ Ц.Нямдорж УИХ-ын даргад дэвшээд томилогдчихвол яах вэ?

-УИХ-ын даргыг томилно гэдэг бол УИХ-ын гишүүдийн бүрэн эрхийн асуудал. Хуульгүй дур зоргоороо байдаг хууль тогтоогчдыг “бидний өмнөөс ажиллаж, бидний төлөө хууль батлаж байгаа” гэж итгээд суух уу, үгүй юу гэдгээ бас ард түмэн дараа нь шийдэх байх л даа.

-Сүүлийн үед АН-ын үзэл баримтлал гэж энд тэнд яриад, сургалт лекц зохион байгуулаад яваад байна аа даа. Яагаад?

-Манайд үзэл баримтлалтай, түүндээ суурилсан бодлого ярьдаг намууд алга болоод, улс төрийн намын өөрийнх нь философи үгүй болчихоод байна. Үзэл санаагүй намыг авилга, клиентелизм хоёр эзэлдэг. Одоо ингээд харахаар манай улс төрийн намууд чинь бүгд бараг зохион байгуулалттай гэмт хэргийн бүлэглэл болчихлоо шүү дээ. Яаж бөөнөөрөө эрх мэдэлд хүрэх вэ, яаж бөөнөөрөө хулгай хийх вэ, тэр хулгайлсан мөнгөөрөө дахиад яаж эрх мэдлээ авч үлдэх вэ гэдэг л зодоон хийдэг дээрэмчдын бүлэг шиг байна. Энэ улс оронд ямар өөрчлөлт хийх юм, өөрчлөлт нь иргэдэд ямар хэрэгтэй юм, энэ улс орныг дахиад жаахан урагшлуулахын тулд яах вэ гэж ухаанаа уралдуулах, бодлого хэлэлцүүлэх зүйл алга. Ямар ч бодлого, мөрийн хөтөлбөргүй Засгийн газар одоо юу ярьж байна, хар л даа?

-МАНАН-г л ярьж байна?

-Долларын ханш, шатахууны үнэ өсөөд байдаг. Цагаан сарын дараа иргэд энэ өр зээлээсээ болоод маш их бухимдана. Яг Засгийн газрын хийх ёстой ажил, чиг үүрэг ямар ч эзэнгүй, “0” заачихсан. Юу хийсэн бэ, нэг сайхан дайсан тодруулж аваад л байлдсан. Социализмын үед тийм байсан биз дээ. Өөрсдөө өмд цоорхой байж л “Капиталист хөрөнгөтнүүд ажилчин ангийг тонон дээрэмдэж байна, тэнд нэг том дайсан байна” гээд жагсаад байсан. Өөрсдөө ямар ч эрх чөлөөгүй мөртлөө өөрсдийнхөө амьдралын төлөө биш, өөр хэн нэгний аюул заналын тухай л ярьдаг байлаа шүү дээ. Яг тэр технологи давтагдаж байна. Тэр М.Энхболд гэдэг хүнд нь өмөөрөөд байх юм байхгүй л байх л даа. Гэхдээ хийх ёстой ажлаа хийхгүй, хэсэг хүмүүсээр мануухай босгож аваад “паа пүү” гэж орилуулж, оруулчихаад өөрсдийнх нь амьдралыг гаргуунд нь хаячихлаа шүү дээ. Энэ их өр зээл, үнийг хөөрөгдөл гээд санаа зовох өчнөөн ажил байхад тэр ажлыг хийх ёстой хүн нь тэс өөр зүйл хийгээд баатар болчихсон явж байх. Улс төржилт, попролтын мөн чанар энэ л дээ.

-Ерөнхий сайд саяхан нэг үг хэлсээн. Баялаг бүтээгдчдээ дэмжинэ гэж хэлээд хүмүүсийн дургүйг хүргэчих шиг болно лээ?

-Нэг хэсэг хүмүүсийг суулгаад “хувийн хэвшлийг дэмжих бодлого боловсруул” гэж байна лээ л дээ. Бодлого нь одоо хүртэл байхгүй Засгийн газар жил хагас явсан байна гэдэг хэцүү еэ. Ерөнхий сайд гэдэг чинь ирэхдээ бодлоготойгоо ирдэг болохоос биш жил хагасын дараа “Одоо бодлогоо олж авья” гэж ярьдаггүй. Энэ л эмгэнэл, бас аюул шүү.

-За АН-ын үзэл баримтлал юу юм бэ?  Өөрчлөгдөж шинэчлэгдсэн юм уу, огт оргүйгээс бий болгох гээд яваад байна уу?

-Намын үзэл баримтлал гэдэг бол Монголын гурван сая хүнд чиглэсэн бодлого. Яаж энэ хүмүүсийг илүү сайн сайхан нийгэмд аваачих вэ, ямар замаар түүндээ хүрэх вэ? гэдэг асуултын ерөнхий хариулт. Өмнө нь МАН-ын үзэл баримтлал, АН-ын үзэл баримтлал юу юм гээд ярихаар нэг их ялгарахгүй юм шиг болчихоод байсан. Адилхан л халамж яриад, адилхан л хулгай хийгээд яваад байсан. Тэгээд сүүлдээ “Энэ АН, МАН хоёр чинь ямар ч ялгаагүй юм байна” гэдэг юм руу очсон. Гэтэл манай намын түүхэндээ хийж байсан ажлууд нь дандаа хүний эрхийн асуудлууд, эдийн засгийг либералчлах чиглэлийн алхмууд байсан. Жишээ нь НӨАТ-ын татварын хяналт буюу буцаан олголтоос авахуулаад. Тэгсэн мөртлөө албан тушаал дээр байгаа зарим хүмүүсээс нь аймшгийн аймшгийн саналууд гарч ирнэ. Юун АН, юун баруун төв, хувийн өмч, зэх зээлийн эдийн засаг. Эсрэгээрээ хөрөнгийг нийгэмчлэх коммунист санал, цэргээр бүтээн байгуулалт хийлгэх фашист саналууд хүртэл гарна.

-Товчхондоо АН-д орох юм бол та ийм бодлого барихгүй шүү гэдэг нь бол тодорхой болох юм байна, тийм үү?

-Гол зарчим нь тэр. Намын үзэл баримтлал хоёр чиглэлээр явдаг. Нэгдүгээр олон нийт, сонгогч руу “Бид юу хүсч байна вэ” гэдгээ хэлэхэд тусалдаг. Хоёрдугаарт олон нийт, сонгогч болон, жирийн иргэд нь “Бидэнд ийм юм ярьчихаад эрх мэдэл дээр очихоороо яагаад өөр юм хийгээд байгаа юм бэ” гэж хянахад тусалдаг.

-АН анх байгуулахад тэр үзэл баримтлал байгаагүй юм уу?

-Байсан. АН анх үүсэхдээ л хүний эрх, үндэсний эрх чөлөө, чөлөөт зах зээл, хувийн өмч, иргэний санаачлага оролцооны төлөө байсан шүү дээ. Түүнийгээ тодотгож л өгч байгаа юм. Тэр бүгдээ дахиад нэг цэгцэлж, илүү тодотгож хэлэхгүй бол заримыг нь жаахан бүдэг хэлчихсэн, заримыг нь салаа утгатай хэлчихсэн байна, зарим нь мартагдаад байна. Тиймээс тэрийгээ арай жаахан тодотгоод, цэгцлээд, системчлээд “За одоо үүнийхээ араас явна шүү. Эрх мэдэлд оччихоод өөр юм яриад тонгочоод байхгүй шүү” л гэж байгаа юм. Ний нуугүй хэлэхэд ардчилалд итгэл алдрах, АН-ыг “өө, чааваас даа” гэж үл тоох болсон шалтгаан юу вэ гэхээр АН-аас хүлээж байсан хүлээлтийн эсрэг АН-ын лидерүүд явсанд байгаа.

Жишээ нь ЖДҮ эрхлэгчид гэдэг бол АН-ын дэмжигчид. АН гарах болгондоо тэдний төлөө юм хийх гэж оролддог. Гэтэл тэр хүмүүсийн боломжийг МАН бөөнөөрөө хулгайлаад тоночихсон байхад АН-ын зарим нэг нөхөр үсэрч гараад тэднийг яагаад өмгөөлөөд байгаа юм бэ? Та нарыг сонгосон дэмжигчид чинь жилдээ 10-20-хон сая төгрөг эргүүлээд хоолны газар, оёдлын цех ажиллуулаад 2-3 хүнийг ажлын байраар хангаад, та нараас ажил гуйхгүй амьдралаа авч явж байгаа хүмүүс шүү дээ. Тэдний боломжийг гурван зүйл дээрэмдэж байна. Нэг нь банкны хүү. Хамгийн доод тал нь жилийн 30 хувийн хүүтэй зээл олдоно, барьцаа хөрөнгө муутай бол түүнээс дээшээ нисч өгнө шүү дээ. Дээр нь татвар, төрийн хүнд суртал, тонуул дээрэм. Гуравт өөрийн гэсэн барилга байгууламжгүй бол түрээс. Энэ гуравт дээрэлхүүлээд босч ирэхгүй байна. Гэтэл энэ хүмүүсийн боломжийг хулгайлаад гурван хувийн хүүгээр тансаглаж байгаа тэр хүмүүсийг өмөөрнө, хулгайг нь займчуулна гэдэг чинь юу гэсэн үг вэ?

-950 саяыг зүгээр банкинд жилийн 15 хувийн хүүтэй хийхэд л сардаа 9,5 саяын хүү авч байна лээ шүү дээ. ББСБ руу хийчихвэл бүр нисч өгөх юм байна?

-Тэгээд тэд дээр нь Монголын хамгийн том том обектуудын хувьчлаад авчихсан, зөвхөн түрээсээрээ яаж амьдардаг билээ. Гэтэл бизнес хийх гээд хүнд дээрэмдүүлээд түрээсээ төлж чадахгүй, эцэстээ бизнесээ хаагаад дуусч байгаа хүмүүс өчнөөн байна. Яахаараа АН-ын төлөөлөл ЖДҮ хулгайчдыг өмөөрөөд, авлигыг нь хамгаалаад, нөгөө хүү, түрээстээ бариулаад бизнесээ алдаж байгаа иргэдийг хулгайчтай нийлээд дэвслээд байгаа юм бэ. Энэ бол АН-ын үзэл баримтлалын суурь луу дайрч байгаа үйлдэл. Ийм зүйлийн дэргэд дуугүй зогсч болохгүй. Дундаж ангийг үүсгэх гээд оролдож байхад дундаж ангид очих ёстой ЖДҮ-ийн зээлийг хулгайлж авангуутаа ББСБ-аараа буцаагаад хүүлээд сууж байгаа хүн хэрхэвч хууль тогтоогч байх ёсгүй. Гэмт хэрэгтэн байхгүй юу, ачигдах газраа ачигдаад явах ёстой. Гэтэл эсрэгээрээ баатар болчихсон, “бид 60 тэрбумыг дарсан, одоо ЖДҮ энэ тэрээ боль” гээд, Чингис хаан есөн удаагийн ял хэлтрүүллээ гэдэг шиг юм яриад сууж байдаг.

-Тэд нар өөрсдөө тэгж яриад байгаа юм уу, манай зарим хүмүүс бас тэгж хүлээж аваад, хөөргөөд байгаа юм биш үү?

-Тэд л тэгж яриад, түүнийгээ бусдаар хэлүүлж байгаа. Түүнээс биш боломжоо хулгайлуулсан хүмүүс юу гэж тэднийг хөөргөх юм. Хулгайлсан мөнгөнөөс нь хувь авсан хамжигчид нь бас яаж дуугүй байх вэ, “та минь агуу шүү” л гээд сууж байгаа. Нэг хэсэг сайхан тоглолоо шүү дээ. ЖДҮ ярихаар “60 тэрбумыг өмөөрлөө” гэдэг. Уучлаарай 60 тэрбумыг чинь ерөөсөө өмөөрөөгүй. ЖДҮ бол 60 тэрбумын чинь үргэлжлэл. 60 тэрбумынхан идсэн хоолоороо баасан баас нь ЖДҮ. Тийм учраас та хэдэд нэг нь сайхан үнэртэй, нөгөө нь муухай үнэртэй гэсэн юм ерөөсөө байхгүй. Аль аль нь явдаг газраа яваад, шалгуулдаг газраа шалгуулаад хариуцлагаа хүлээ гэдэг ганц л зарчим байх ёстой.

-Ер нь бол ЖДҮ-ийн хариуцлагыг дараачийн их хурлын үед ярих байх гэдэг л үнэн болох нь ээ дээ?

-Ер нь бол сонгогчид улс төрийн хариуцлагыг тооцох байх. Дараа нь хуулийн хариуцлага тооцох тухай ярих байх. Ерөнхийлөгч гэдэг хүнд “60 тэрбум, ЖДҮ адилхан хулгай шүү” гэж хэлэх эр зориг байвал хуулийнханд жаахан урам зориг орох байх. Тэгэхгүй Ерөнхийлөгч нь дуугүй дүмбийгээд, эсвэл хамгаалаад, зарчим, хуулиа барьж ажиллах гэсэн хуульчдыг оролдоод эхэлбэл шударга бусын хонгил нь шинэ эзэндээ л үйлчилнэ.

-Ярилцсанд баярлалаа.

Б.Сэмүүн

 


Х.Тэмүүжин: Авлига, попрол хоёроос салахгүй бол энэ улс орон сүйрлээ
Bolod.mn


Сэтгэгдэл (0)


Уншигчдын оруулсан сэтгэгдлийн талаар манай сайт хариуцлага хvлээхгvй болохыг анхаарна уу.
Үгийн санд шүүлтүүр хийсэн болно

   



Санхүүгийн зохицуулах хорооны даргаар Д.Баярсайханыг томиллоо
18:26

УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар Санхүүгийн зохицуулах хорооны даргаар тус байгууллагын дэд даргаар ажиллаж байсан Д.Баярсайханыг томиллоо. 

Санхүүгийн зохицуулах хорооны даргаар Д.Баярсайханыг томиллоо

УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар Санхүүгийн зохицуулах хорооны даргаар тус байгууллагын дэд даргаар ажиллаж байсан Д.Баярсайханыг томиллоо. 

»»
В.Путины заль, Х.Баттулгын мөрөөдөл
18:00

Энэ яг  Монголын эрх ашиг мөн үү гэхэд эргэлзмээр шийдвэрүүд сүүлийн үед  олонтаа гарах болсон. Даа ялангуяа төмөр зам 

В.Путины заль, Х.Баттулгын мөрөөдөл

Энэ яг  Монголын эрх ашиг мөн үү гэхэд эргэлзмээр шийдвэрүүд сүүлийн үед  олонтаа гарах болсон. Даа ялангуяа төмөр зам 

»»
Б.Лхагвасүрэнг Монголбанкны Ерөнхийлөгчөөр томиллоо
17:43

УИХ-ын чуулганаар байнгын хорооны саналыг хэлэлцээд, Б.Лхагвасүрэнг Монголбанкны Ерөнхийлөгчөөр томилохыг гишүүдийн 76.2%-ийн саналаар дэмжлээ.

Б.Лхагвасүрэнг Монголбанкны Ерөнхийлөгчөөр томиллоо

УИХ-ын чуулганаар байнгын хорооны саналыг хэлэлцээд, Б.Лхагвасүрэнг Монголбанкны Ерөнхийлөгчөөр томилохыг гишүүдийн 76.2%-ийн саналаар дэмжлээ.

»»
Х.Эрдэнэбаатар Азийн жюү жицүгийн холбооны дэд ерөнхийлөгч болов
17:37

Азийн жюү жицүгийн холбооны их хурал АНЭУ-ын Абу-Даби хотод үргэлжилж байна. 

Х.Эрдэнэбаатар Азийн жюү жицүгийн холбооны дэд ерөнхийлөгч болов

Азийн жюү жицүгийн холбооны их хурал АНЭУ-ын Абу-Даби хотод үргэлжилж байна. 

»»
СЗХ-ны дарга иргэний шүүхэд нэхэмжлэл гаргав
17:35

Санхүүгийн зохицуулах хороо нь “УИД” ХК-ийн 45 000 орчим жижиг хувьцаа эзэмшигчдийн эрх ашгийг хамгаалах зорилгоор тус компанийн эрх бүхий 

СЗХ-ны дарга иргэний шүүхэд нэхэмжлэл гаргав

Санхүүгийн зохицуулах хороо нь “УИД” ХК-ийн 45 000 орчим жижиг хувьцаа эзэмшигчдийн эрх ашгийг хамгаалах зорилгоор тус компанийн эрх бүхий 

»»
Б.Бат-Ундрал: Нутгийн минь уул, ус ивээж уралдаандаа амжилттай оролцлоо
17:31

Тамирчнаас асар их тэвчээр хатуужил шаарддаг авто, мото спортын уралдаанд олон улсын хэмжээний мастер Б.Бат-Ундрал 

Б.Бат-Ундрал: Нутгийн минь уул, ус ивээж уралдаандаа амжилттай оролцлоо

Тамирчнаас асар их тэвчээр хатуужил шаарддаг авто, мото спортын уралдаанд олон улсын хэмжээний мастер Б.Бат-Ундрал 

»»
Хөдөлмөр, Халамжийн Үйлчилгээний Ерөнхий Газрын дарга Б.Нямдавааг саатуулжээ
17:30

Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яамны харьяа Хөдөлмөр, халамжийн үйлчилгээний ерөнхий газрын дарга Б.Нямдавааг өчигдөр /2019.11.21/ АТГ-аас баривчилжээ.

Хөдөлмөр, Халамжийн Үйлчилгээний Ерөнхий Газрын дарга Б.Нямдавааг саатуулжээ

Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яамны харьяа Хөдөлмөр, халамжийн үйлчилгээний ерөнхий газрын дарга Б.Нямдавааг өчигдөр /2019.11.21/ АТГ-аас баривчилжээ.

»»
Хөлддөггүй гол
17:15

Өвөр Монголын Хянган аймгийн Рашаан хотын нутгаар урсан өнгөрөх Халх голын 20 километр урт хэсэг нь Хахир өвлийн цагт ч 

Хөлддөггүй гол

Өвөр Монголын Хянган аймгийн Рашаан хотын нутгаар урсан өнгөрөх Халх голын 20 километр урт хэсэг нь Хахир өвлийн цагт ч 

»»
“5G” бүтээх ажилд оролцохыг “Apple” компанид санал болгожээ
17:09

МОСКВА. /TASS/. Харилцаа холбооны тав дахь үеийн “5G” сүлжээг ажиллуулахад зориулагдсан дэд бүтцийг байгуулахад гар бие 

“5G” бүтээх ажилд оролцохыг “Apple” компанид санал болгожээ

МОСКВА. /TASS/. Харилцаа холбооны тав дахь үеийн “5G” сүлжээг ажиллуулахад зориулагдсан дэд бүтцийг байгуулахад гар бие 

»»
“Twitter”-т улс төрийн зар сурталчилгааг хориглох шийдвэр хэрэгжиж эхэллээ
17:04

НЬЮ-ЙОРК. /TASS/. “Twitter” нийгмийн сүлжээнд улс төрийн зар сурталчилгаа байршуулахыг хориглох шийдвэр өнөөдрөөс хүчин төгөлдөр хэрэгжиж эхэлж байна.

“Twitter”-т улс төрийн зар сурталчилгааг хориглох шийдвэр хэрэгжиж эхэллээ

НЬЮ-ЙОРК. /TASS/. “Twitter” нийгмийн сүлжээнд улс төрийн зар сурталчилгаа байршуулахыг хориглох шийдвэр өнөөдрөөс хүчин төгөлдөр хэрэгжиж эхэлж байна.

»»
САЙЖРУУЛСАН ТҮЛШ САВЛАХ АЖЛЫГ 1.2 САЯ ТӨГРӨГӨӨР ЦАЛИНЖУУЛНА
16:28

Нийслэлийн Хөдөлмөр эрхлэлтийн газар, “Тавантолгой түлш” компанитай хамтран 500 ажлын байр зарласан талаар өнөөдөр мэдээлэл хийлээ. 

САЙЖРУУЛСАН ТҮЛШ САВЛАХ АЖЛЫГ 1.2 САЯ ТӨГРӨГӨӨР ЦАЛИНЖУУЛНА

Нийслэлийн Хөдөлмөр эрхлэлтийн газар, “Тавантолгой түлш” компанитай хамтран 500 ажлын байр зарласан талаар өнөөдөр мэдээлэл хийлээ. 

»»
Ц.СОЛОНГО: БАНКУУД ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ХӨЛС НЭРЭЭР ИРГЭДИЙГ ЧИМЭЭГҮЙ МӨЛЖИЖ БАЙНА
15:36

Зээлдэгчдийн холбооны Тэргүүн Ц.Солонготой цаг үеийн асуудлаар ярилцлаа.

Ц.СОЛОНГО: БАНКУУД ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ХӨЛС НЭРЭЭР ИРГЭДИЙГ ЧИМЭЭГҮЙ МӨЛЖИЖ БАЙНА

Зээлдэгчдийн холбооны Тэргүүн Ц.Солонготой цаг үеийн асуудлаар ярилцлаа.

»»
Баянзүрх, Баянгол дүүрэгт нэмж 4 хороо байгуулахаар болов
14:55

Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн хурлын ээлжит бус наймдугаар хуралдаан өнөөдөр боллоо. Хуралдаанаар хороодын бүтэц, зохион 

Баянзүрх, Баянгол дүүрэгт нэмж 4 хороо байгуулахаар болов

Нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн хурлын ээлжит бус наймдугаар хуралдаан өнөөдөр боллоо. Хуралдаанаар хороодын бүтэц, зохион 

»»
Зэвсэгт хүчнийхэн нефтийн үйлдвэрийн хүнд даацын авто замыг барьж дуусгажээ
14:32

Сайншанд-Замын-Үүд чиглэлийн улсын чанартай хатуу хучилттай авто замын Сайншанд сум руу салсан дөрвөн замын уулзвараас нефть 

Зэвсэгт хүчнийхэн нефтийн үйлдвэрийн хүнд даацын авто замыг барьж дуусгажээ

Сайншанд-Замын-Үүд чиглэлийн улсын чанартай хатуу хучилттай авто замын Сайншанд сум руу салсан дөрвөн замын уулзвараас нефть 

»»
Өнөө үед хадгалагдан үлдсэн ХАМГИЙН ЭРТНИЙ ЗООСНУУД
13:19

Өдгөө хүн төрөлхтөн бэлэн мөнгөнөөс аажмаар татгалзсаар байгаа ч эртний түүхтэй зоос ховор цуглуулгын нэгэн төрөл хэвээр байна. 

Өнөө үед хадгалагдан үлдсэн ХАМГИЙН ЭРТНИЙ ЗООСНУУД

Өдгөө хүн төрөлхтөн бэлэн мөнгөнөөс аажмаар татгалзсаар байгаа ч эртний түүхтэй зоос ховор цуглуулгын нэгэн төрөл хэвээр байна. 

»»
Энэ жил нийгмийн даатгалын сангийн орлого хэдэн хувиар өссөн бэ?
12:53

Нийгмийн даатгалын ерөнхий газар болон Эрүүл мэндийн даатгалын ерөнхий газрын мэдээллээр нийгмийн даатгалын сангийн 

Энэ жил нийгмийн даатгалын сангийн орлого хэдэн хувиар өссөн бэ?

Нийгмийн даатгалын ерөнхий газар болон Эрүүл мэндийн даатгалын ерөнхий газрын мэдээллээр нийгмийн даатгалын сангийн 

»»
Хиллари Клинтон: Би Ерөнхийлөгч байсан бол гэх бодол одоо ч төрдөг
12:13

АНУ-ын 67 дахь Төрийн нарийн бичиг дарга асан,  42 дахь Ерөнхийлөгч Билл Клинтоны гэргий Хиллари Клинтон  бичсэн 

Хиллари Клинтон: Би Ерөнхийлөгч байсан бол гэх бодол одоо ч төрдөг

АНУ-ын 67 дахь Төрийн нарийн бичиг дарга асан,  42 дахь Ерөнхийлөгч Билл Клинтоны гэргий Хиллари Клинтон  бичсэн 

»»
Цагаан ордны гацуур модыг ирэх даваа гарагт авчирна
12:04

АНУ-ын Ерөнхийлөгчийн Цагаан ордонд засах зул сарын баярын гацуур модыг тэргүүн хатагтай Мелания Трамп ирэх даваа гарагийн үдэд хүлээн авахаар болжээ. 

Цагаан ордны гацуур модыг ирэх даваа гарагт авчирна

АНУ-ын Ерөнхийлөгчийн Цагаан ордонд засах зул сарын баярын гацуур модыг тэргүүн хатагтай Мелания Трамп ирэх даваа гарагийн үдэд хүлээн авахаар болжээ. 

»»
Өвөр Монголын өөртөө засах оронд 4000 гаруй жилийн настай хот олджээ
11:43

Орчин үеийн Хятад улсын нутаг дэвсгэрт 4000 гаруй жилийн тэртээ оршин байсан асар том боомт хотын балгасыг тус улсын археологичид олж илрүүлсэн байна. 

Өвөр Монголын өөртөө засах оронд 4000 гаруй жилийн настай хот олджээ

Орчин үеийн Хятад улсын нутаг дэвсгэрт 4000 гаруй жилийн тэртээ оршин байсан асар том боомт хотын балгасыг тус улсын археологичид олж илрүүлсэн байна. 

»»
Ким Жөн Ун “АСЕАН”-ы уулзалтад оролцохгүй
10:53

СӨҮЛ. /Yonhap/. БНАСАУ-ын удирдагч Ким Жөн Ун ирэх долоо хоногт БНСУ-д болох Зүүн Өмнөд Азийн орнуудын холбооны

Ким Жөн Ун “АСЕАН”-ы уулзалтад оролцохгүй

СӨҮЛ. /Yonhap/. БНАСАУ-ын удирдагч Ким Жөн Ун ирэх долоо хоногт БНСУ-д болох Зүүн Өмнөд Азийн орнуудын холбооны

»»
Хорт хавдар үүсэх гол шалтгаануудын нэгийг дурджээ
10:37

Хорт хавдар үүсэх үндсэн шалтгаануудын нэг нь архаг үрэвсэл байдаг гэсэн дүгнэлтэд Хойд Каролинагийн их сургуулийн эрдэмтэд хүрчээ. 

Хорт хавдар үүсэх гол шалтгаануудын нэгийг дурджээ

Хорт хавдар үүсэх үндсэн шалтгаануудын нэг нь архаг үрэвсэл байдаг гэсэн дүгнэлтэд Хойд Каролинагийн их сургуулийн эрдэмтэд хүрчээ. 

»»
Эерэг бодол: Амьдралыг харах ялгаатай арга зам
10:16

Сэтгэл гутрал гэдэг нь сэтгэлээр унах, уйтарлах, урам хугарах, буюу гутарсан мэдрэмтэй болохыг хэлнэ. 

Эерэг бодол: Амьдралыг харах ялгаатай арга зам

Сэтгэл гутрал гэдэг нь сэтгэлээр унах, уйтарлах, урам хугарах, буюу гутарсан мэдрэмтэй болохыг хэлнэ. 

»»
Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн үндсэн алдаанууд
10:11

Засгийн газрыг бүрэн бүрэлдэхүүнээр нь ерөнхий сайд томилдог байх засварыг заавал хийх ёстой юм

Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийн үндсэн алдаанууд

Засгийн газрыг бүрэн бүрэлдэхүүнээр нь ерөнхий сайд томилдог байх засварыг заавал хийх ёстой юм

»»
“Дэрэн” клуб Португал улсын дасгалжуулагчтай болов
09:57

Улаанбаатар /МОНЦАМЭ/. Монголын хөлбөмбөгийн “Дэрэн” клуб мягмар гарагт /2019.11.19/ Португал улсын 

“Дэрэн” клуб Португал улсын дасгалжуулагчтай болов

Улаанбаатар /МОНЦАМЭ/. Монголын хөлбөмбөгийн “Дэрэн” клуб мягмар гарагт /2019.11.19/ Португал улсын 

»»
Ипотекийн зээлд 76 тэрбум төгрөг зарцуулна
17:20

Ипотекийн 8 хувийн зээлд зориулан 2019 оны 11 дүгээр сарын 15-ны өдрийн байдлаар 340.3 тэрбум төгрөгийн санхүүжилтийг 4,905 

Ипотекийн зээлд 76 тэрбум төгрөг зарцуулна

Ипотекийн 8 хувийн зээлд зориулан 2019 оны 11 дүгээр сарын 15-ны өдрийн байдлаар 340.3 тэрбум төгрөгийн санхүүжилтийг 4,905 

»»
Халх гол суманд шинээр 11 барилга байгууламж баригджээ
17:16

Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх Дорнод аймгийн Халх гол суманд ажиллаж байна.

Халх гол суманд шинээр 11 барилга байгууламж баригджээ

Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх Дорнод аймгийн Халх гол суманд ажиллаж байна.

»»
Баячуудын шинэ "гангараа" эмэгтэй бие хамгаалагч
17:04

Хятадад хурдацтайгаар өсөн нэмэгдэж байгаа баячуудын аюулгүй байдлыг хамгаалж чадах бие хамгаалагчдыг бэлтгэх зорилгоор 2008 онд Бээжин хотноо Олон улсын батлан хамгаалах академийг байгуулж байжээ. 

Баячуудын шинэ

Хятадад хурдацтайгаар өсөн нэмэгдэж байгаа баячуудын аюулгүй байдлыг хамгаалж чадах бие хамгаалагчдыг бэлтгэх зорилгоор 2008 онд Бээжин хотноо Олон улсын батлан хамгаалах академийг байгуулж байжээ. 

»»
800 Хятад иргэдийн зарч Ө.Энхтүвшингээ зайлуулаач У.Хүрэлсүх ээ!!!
15:01

УИХ-ын гишүүн Ж.Батзандан "Шадар сайд Ө.Энхтүвшин Замын-Үүдийн чөлөөт бүст "Цахим казино" байгуулах бэлтгэл ажлын хүрээнд 

800 Хятад иргэдийн зарч Ө.Энхтүвшингээ зайлуулаач У.Хүрэлсүх ээ!!!

УИХ-ын гишүүн Ж.Батзандан "Шадар сайд Ө.Энхтүвшин Замын-Үүдийн чөлөөт бүст "Цахим казино" байгуулах бэлтгэл ажлын хүрээнд 

»»
Чехид 9467 монгол хүн амьдардаг
14:51

Чехийн Цагаачлалын албанаас 2019 оны эхний хоёр улирлын тайлан мэдээгээ танилцууллаа.

Чехид 9467 монгол хүн амьдардаг

Чехийн Цагаачлалын албанаас 2019 оны эхний хоёр улирлын тайлан мэдээгээ танилцууллаа.

»»
Bloomberg: Рио Тинто төсөлд дахин цохилт өглөө
14:39

Rio Tinto Group Монголд дахин нэг толгойн өвчинтэй тулгарсан бөгөөд учир нь  дэлхийд хоёрдугаарт бичигдэх уул уурхайн 

Bloomberg: Рио Тинто төсөлд дахин цохилт өглөө

Rio Tinto Group Монголд дахин нэг толгойн өвчинтэй тулгарсан бөгөөд учир нь  дэлхийд хоёрдугаарт бичигдэх уул уурхайн 

»»
Н.Нацагням: У.Хүрэлсүх “новш”-ийг огцруулалгүй хамгаалалтад авч, илжиг шиг хадах нь экологио хамгаалах цорын ганц гарц
14:26

Төрийн соёрхолт инженер, Үндэсний хөгжлийн газрын дэд дарга Н.Нацагнямтай цаг үеийн асуудлаар ярилцлаа.


Н.Нацагням: У.Хүрэлсүх “новш”-ийг огцруулалгүй хамгаалалтад авч, илжиг шиг хадах нь экологио хамгаалах цорын ганц гарц

Төрийн соёрхолт инженер, Үндэсний хөгжлийн газрын дэд дарга Н.Нацагнямтай цаг үеийн асуудлаар ярилцлаа.


»»
2020 онд НДШ 26% болсоноор 800.000₮ цалинтай хүн 208.000₮ НДШ төлнө
14:17

Таны төлдөг татварын хэмжээ 2017 21%, 2018онд 23%, 2019- 24%, 2020онд 26% болон нэмэгдэх юм.

2020 онд НДШ 26% болсоноор 800.000₮ цалинтай хүн 208.000₮ НДШ төлнө

Таны төлдөг татварын хэмжээ 2017 21%, 2018онд 23%, 2019- 24%, 2020онд 26% болон нэмэгдэх юм.

»»
Японд эмэгтэйчүүдийг ажлын байр дээр нүдний шил зүүхийг хоригложээ
14:12

Япон эмэгтэйчүүд нүдний шил зүүх эрхийнхээ төлөө тэмцэж эхэлжээ. Үйлчилгээний ажил эрхэлдэг нэгэн эмэгтэй хувийн Twitter хуудсандаа "Ажил 

Японд эмэгтэйчүүдийг ажлын байр дээр нүдний шил зүүхийг хоригложээ

Япон эмэгтэйчүүд нүдний шил зүүх эрхийнхээ төлөө тэмцэж эхэлжээ. Үйлчилгээний ажил эрхэлдэг нэгэн эмэгтэй хувийн Twitter хуудсандаа "Ажил 

»»
Үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжсөн үндэслэлээр 21 албан тушаалтныг нарийвчлан шалгаж байна
13:37

Авлигатай тэмцэх газраас албан тушаалтны хувийн ашиг сонирхлын болон хөрөнгө, орлогын мэдүүлгийг иргэдээс ирүүлсэн өргөдөл, гомдол, 

Үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжсөн үндэслэлээр 21 албан тушаалтныг нарийвчлан шалгаж байна

Авлигатай тэмцэх газраас албан тушаалтны хувийн ашиг сонирхлын болон хөрөнгө, орлогын мэдүүлгийг иргэдээс ирүүлсэн өргөдөл, гомдол, 

»»
Хятадын компани ажилчдынхаа цалингаас хууль бус суутгал суутгаж байжээ
13:23

БНХАУ-ын хөрөнгө оруулалттай компани ажилчдын цалин хөлсийг тогтоосон хугацаанд олгодоггүй, ажилчдын цалингаас хууль бус суутгал /торгууль/ 

Хятадын компани ажилчдынхаа цалингаас хууль бус суутгал суутгаж байжээ

БНХАУ-ын хөрөнгө оруулалттай компани ажилчдын цалин хөлсийг тогтоосон хугацаанд олгодоггүй, ажилчдын цалингаас хууль бус суутгал /торгууль/ 

»»
Алт цэвэршүүлэх үйлдвэр барих, ашиглалтад оруулах гэрээ байгууллаа
13:19

Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн Казахстан улсад өнгөрсөн сарын 11-нд хийсэн айлчлалын үеэр  Монгол Улсад алт цэвэршүүлэх үйлдвэр барих, ашиглалтад оруулах гэрээнд гарын үсэг зурсан билээ.

Алт цэвэршүүлэх үйлдвэр барих, ашиглалтад оруулах гэрээ байгууллаа

Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн Казахстан улсад өнгөрсөн сарын 11-нд хийсэн айлчлалын үеэр  Монгол Улсад алт цэвэршүүлэх үйлдвэр барих, ашиглалтад оруулах гэрээнд гарын үсэг зурсан билээ.

»»
Удахгүй дэлхий дээр бие даасан шинэ улс бий болж магадгүй
12:15

Ирэх Бямба гарагт Папуа Шинэ Гвиней улсын эргээс 700 орчим километрийн зайнд оршдог Бугайнвилл арлын оршин суугчид тусгаар тогтнолын төлөө санал хураалт зохион байгуулах гэж байна.

Удахгүй дэлхий дээр бие даасан шинэ улс бий болж магадгүй

Ирэх Бямба гарагт Папуа Шинэ Гвиней улсын эргээс 700 орчим километрийн зайнд оршдог Бугайнвилл арлын оршин суугчид тусгаар тогтнолын төлөө санал хураалт зохион байгуулах гэж байна.

»»
Монголбанкны ерөнхийлөгч Н.Баяртсайханыг албан тушаалаас нь чөлөөлөв
12:11

Чуулганы хуралдаанаар Монголбанкны ерөнхийлөгч Н.Баяртсайханыг албан тушаалаас нь чөлөөлөх асуудлыг хэлэлцлээ. Монголбанкны ерөнхийлөгч 

Монголбанкны ерөнхийлөгч Н.Баяртсайханыг албан тушаалаас нь чөлөөлөв

Чуулганы хуралдаанаар Монголбанкны ерөнхийлөгч Н.Баяртсайханыг албан тушаалаас нь чөлөөлөх асуудлыг хэлэлцлээ. Монголбанкны ерөнхийлөгч 

»»
Монгол улсын өрийн үлдэгдэл өмнөх оноос 1.7 их наяд төгрөгөөр өсчээ
12:09

Mөнгөний нийлүүлэлт (M2) 2019 оны 10 дугаар сарын эцэст 20.4 их наяд төгрөг болж, өмнөх сараас 7.3 (0.04хувь) тэрбум төгрөгөөр буурч, өмнөх оны мөн үеэс 2.1 (11.4хувь) их наяд төгрөгөөр өссөн байна.

Монгол улсын өрийн үлдэгдэл өмнөх оноос 1.7 их наяд төгрөгөөр өсчээ

Mөнгөний нийлүүлэлт (M2) 2019 оны 10 дугаар сарын эцэст 20.4 их наяд төгрөг болж, өмнөх сараас 7.3 (0.04хувь) тэрбум төгрөгөөр буурч, өмнөх оны мөн үеэс 2.1 (11.4хувь) их наяд төгрөгөөр өссөн байна.

»»
Роналду нууцаар хуримлажээ
11:42

“Ювентус” клуб болон Португалын шигшээ багийн довтлогч Криштиану Роналду  өөрийн найз бүсгүй Жоржина Родригестай гэрлэсэн байна.

Роналду нууцаар хуримлажээ

“Ювентус” клуб болон Португалын шигшээ багийн довтлогч Криштиану Роналду  өөрийн найз бүсгүй Жоржина Родригестай гэрлэсэн байна.

»»
Монгол улсын өрийн үлдэгдэл өмнөх оноос 1.7 их наяд төгрөгөөр өсчээ
11:22

Mөнгөний нийлүүлэлт (M2) 2019 оны 10 дугаар сарын эцэст 20.4 их наяд төгрөг болж, өмнөх сараас 7.3 (0.04хувь) тэрбум 

Монгол улсын өрийн үлдэгдэл өмнөх оноос 1.7 их наяд төгрөгөөр өсчээ

Mөнгөний нийлүүлэлт (M2) 2019 оны 10 дугаар сарын эцэст 20.4 их наяд төгрөг болж, өмнөх сараас 7.3 (0.04хувь) тэрбум 

»»
Moнгол Улс терроризмын аюул “огт байхгүй” орны нэгээр нэрлэгджээ
11:21

Өчигдөр London Institute for Economics and Peace байгууллагаас Дэлхий даяар Терроризмын тархалтын талаарх судалгааны тайлангаа танилцуулжээ.

Moнгол Улс терроризмын аюул “огт байхгүй” орны нэгээр нэрлэгджээ

Өчигдөр London Institute for Economics and Peace байгууллагаас Дэлхий даяар Терроризмын тархалтын талаарх судалгааны тайлангаа танилцуулжээ.

»»
“Grammy-2020” шагналд нэр дэвшигчид тодорчээ
11:12

НЬЮ-ЙОРК. /TASS/. АНУ-ын Үндэсний урлаг, дуу бичлэгийн академи 2020 оны “Grammy” хөгжмийн шагналд нэр дэвшигчдийг 

“Grammy-2020” шагналд нэр дэвшигчид тодорчээ

НЬЮ-ЙОРК. /TASS/. АНУ-ын Үндэсний урлаг, дуу бичлэгийн академи 2020 оны “Grammy” хөгжмийн шагналд нэр дэвшигчдийг 

»»
Улаанбаатар-Дархан чиглэлийн шинэ замд 137 сая ам.доллар зарцуулна
11:08

Засгийн газрын өнөөдрийн хуралдаанаар Монгол Улсын Засгийн газар болон Европын сэргээн босголт, хөгжлийн банк хоорондын “Улаанбаатар-

Улаанбаатар-Дархан чиглэлийн шинэ замд 137 сая ам.доллар зарцуулна

Засгийн газрын өнөөдрийн хуралдаанаар Монгол Улсын Засгийн газар болон Европын сэргээн босголт, хөгжлийн банк хоорондын “Улаанбаатар-

»»
Алга болоод 20 гаруй хоносон 12 настай хүүг цахим тоглоомын газраас олжээ
11:05

Иргэн Ж.Лхагважавын хүү 12 настай Энх-Өлзий нь 2019 оны аравдугаар сарын 28-ны өдрөөс хойш сураггүй алга болоод байсан.

Алга болоод 20 гаруй хоносон 12 настай хүүг цахим тоглоомын газраас олжээ

Иргэн Ж.Лхагважавын хүү 12 настай Энх-Өлзий нь 2019 оны аравдугаар сарын 28-ны өдрөөс хойш сураггүй алга болоод байсан.

»»
100 жилээр ухраана гэнэ ээ...
10:57

Энэ хүн нийгмийн сэтгэлзүйг сайн мэднэ. Тиймээс ч хамгийн эмзэг сэдвээр, хамгийн эвгүй тоглолт хийж эхэллээ. Шударга хэлэхэд ирэх сонгуульд 

100 жилээр ухраана гэнэ ээ...

Энэ хүн нийгмийн сэтгэлзүйг сайн мэднэ. Тиймээс ч хамгийн эмзэг сэдвээр, хамгийн эвгүй тоглолт хийж эхэллээ. Шударга хэлэхэд ирэх сонгуульд 

»»
Тавантолгой-Зүүнбаянгийн төмөр замын зургаан зөрлөгийн барилга ирэх сарын 1-нд дуусна
10:52

Тавантолгой- Зүүнбаян чиглэлийн 414 км төмөр замыг гурван хэсэгт хувааж доод бүтэц болон төмөр замын ажлыг зэрэг хийж байгаа юм.

Тавантолгой-Зүүнбаянгийн төмөр замын зургаан зөрлөгийн барилга ирэх сарын 1-нд дуусна

Тавантолгой- Зүүнбаян чиглэлийн 414 км төмөр замыг гурван хэсэгт хувааж доод бүтэц болон төмөр замын ажлыг зэрэг хийж байгаа юм.

»»
Хонг Конгийн тухай хуулийг АНУ батлахад хүрвэл Хятад хариу арга хэмжээ авна гэжээ
10:35

АНУ-ын сенат өчигдөр Хонг Конгийн Хүний Эрх, Ардчиллын тухай хуулийн төслийг дэмжсэн нь Бээжингийн эрх баригчдын 

Хонг Конгийн тухай хуулийг АНУ батлахад хүрвэл Хятад хариу арга хэмжээ авна гэжээ

АНУ-ын сенат өчигдөр Хонг Конгийн Хүний Эрх, Ардчиллын тухай хуулийн төслийг дэмжсэн нь Бээжингийн эрх баригчдын 

»»
Харвардын судалгааны баг: Эрүүл, урт удаан амьдрахад туслах таван зөвлөмж
18:21

Харвардын их сургуулийн эрдэмтдийн 34 жилийн турш 122.000 орчим хүн дээр хийсэн судалгааны үр дүнд эрүүл, урт удаан амьдрахад туслах дараах таван зөвлөмжийг хүргүүлжээ.

Харвардын судалгааны баг: Эрүүл, урт удаан амьдрахад туслах таван зөвлөмж

Харвардын их сургуулийн эрдэмтдийн 34 жилийн турш 122.000 орчим хүн дээр хийсэн судалгааны үр дүнд эрүүл, урт удаан амьдрахад туслах дараах таван зөвлөмжийг хүргүүлжээ.

»»
Ховор төрлийн хөх алмаазыг 14.9 сая ам.доллароор худалджээ
18:16

Энэ оны есдүгээр сард Өмнөд Африкийн Бүгд Найрамдах Улсад олборлосон 20.08 карат жинтэй ховорт тооцогддог хөх өнгийн боловсруулаагүй алмаазыг 14.9 сая ам.доллароор худалджээ. 

Ховор төрлийн хөх алмаазыг 14.9 сая ам.доллароор худалджээ

Энэ оны есдүгээр сард Өмнөд Африкийн Бүгд Найрамдах Улсад олборлосон 20.08 карат жинтэй ховорт тооцогддог хөх өнгийн боловсруулаагүй алмаазыг 14.9 сая ам.доллароор худалджээ. 

»»
“Twitter”-т улс төрийн зар сурталчилгааг хориглох шийдвэр хэрэгжиж эхэллээ
17:04

НЬЮ-ЙОРК. /TASS/. “Twitter” нийгмийн сүлжээнд улс төрийн зар сурталчилгаа байршуулахыг хориглох шийдвэр өнөөдрөөс хүчин төгөлдөр хэрэгжиж эхэлж байна.

“Twitter”-т улс төрийн зар сурталчилгааг хориглох шийдвэр хэрэгжиж эхэллээ

НЬЮ-ЙОРК. /TASS/. “Twitter” нийгмийн сүлжээнд улс төрийн зар сурталчилгаа байршуулахыг хориглох шийдвэр өнөөдрөөс хүчин төгөлдөр хэрэгжиж эхэлж байна.

»»
Цагаан ордны гацуур модыг ирэх даваа гарагт авчирна
12:04

АНУ-ын Ерөнхийлөгчийн Цагаан ордонд засах зул сарын баярын гацуур модыг тэргүүн хатагтай Мелания Трамп ирэх даваа гарагийн үдэд хүлээн авахаар болжээ. 

Цагаан ордны гацуур модыг ирэх даваа гарагт авчирна

АНУ-ын Ерөнхийлөгчийн Цагаан ордонд засах зул сарын баярын гацуур модыг тэргүүн хатагтай Мелания Трамп ирэх даваа гарагийн үдэд хүлээн авахаар болжээ. 

»»
Өвөр Монголын өөртөө засах оронд 4000 гаруй жилийн настай хот олджээ
11:43

Орчин үеийн Хятад улсын нутаг дэвсгэрт 4000 гаруй жилийн тэртээ оршин байсан асар том боомт хотын балгасыг тус улсын археологичид олж илрүүлсэн байна. 

Өвөр Монголын өөртөө засах оронд 4000 гаруй жилийн настай хот олджээ

Орчин үеийн Хятад улсын нутаг дэвсгэрт 4000 гаруй жилийн тэртээ оршин байсан асар том боомт хотын балгасыг тус улсын археологичид олж илрүүлсэн байна. 

»»
Ким Жөн Ун “АСЕАН”-ы уулзалтад оролцохгүй
10:53

СӨҮЛ. /Yonhap/. БНАСАУ-ын удирдагч Ким Жөн Ун ирэх долоо хоногт БНСУ-д болох Зүүн Өмнөд Азийн орнуудын холбооны

Ким Жөн Ун “АСЕАН”-ы уулзалтад оролцохгүй

СӨҮЛ. /Yonhap/. БНАСАУ-ын удирдагч Ким Жөн Ун ирэх долоо хоногт БНСУ-д болох Зүүн Өмнөд Азийн орнуудын холбооны

»»
Хорт хавдар үүсэх гол шалтгаануудын нэгийг дурджээ
10:37

Хорт хавдар үүсэх үндсэн шалтгаануудын нэг нь архаг үрэвсэл байдаг гэсэн дүгнэлтэд Хойд Каролинагийн их сургуулийн эрдэмтэд хүрчээ. 

Хорт хавдар үүсэх гол шалтгаануудын нэгийг дурджээ

Хорт хавдар үүсэх үндсэн шалтгаануудын нэг нь архаг үрэвсэл байдаг гэсэн дүгнэлтэд Хойд Каролинагийн их сургуулийн эрдэмтэд хүрчээ. 

»»
Баячуудын шинэ "гангараа" эмэгтэй бие хамгаалагч
17:04

Хятадад хурдацтайгаар өсөн нэмэгдэж байгаа баячуудын аюулгүй байдлыг хамгаалж чадах бие хамгаалагчдыг бэлтгэх зорилгоор 2008 онд Бээжин хотноо Олон улсын батлан хамгаалах академийг байгуулж байжээ. 

Баячуудын шинэ

Хятадад хурдацтайгаар өсөн нэмэгдэж байгаа баячуудын аюулгүй байдлыг хамгаалж чадах бие хамгаалагчдыг бэлтгэх зорилгоор 2008 онд Бээжин хотноо Олон улсын батлан хамгаалах академийг байгуулж байжээ. 

»»
Чехид 9467 монгол хүн амьдардаг
14:51

Чехийн Цагаачлалын албанаас 2019 оны эхний хоёр улирлын тайлан мэдээгээ танилцууллаа.

Чехид 9467 монгол хүн амьдардаг

Чехийн Цагаачлалын албанаас 2019 оны эхний хоёр улирлын тайлан мэдээгээ танилцууллаа.

»»
Зимбабве уул уурхайгаа төрийн мэдэлд авч, ”Рио Тинто” компанийн эсрэг зогслоо
11:34

Зимбабвегийн эрх баригчид улс орныхоо уул уурхайн салбарыг бүхэлд нь төрийн мэдэлд авах шийдвэр гаргажээ.

Зимбабве уул уурхайгаа төрийн мэдэлд авч, ”Рио Тинто” компанийн эсрэг зогслоо

Зимбабвегийн эрх баригчид улс орныхоо уул уурхайн салбарыг бүхэлд нь төрийн мэдэлд авах шийдвэр гаргажээ.

»»
Хонг Конгийн тухай хуулийг АНУ батлахад хүрвэл Хятад хариу арга хэмжээ авна гэжээ
10:35

АНУ-ын сенат өчигдөр Хонг Конгийн Хүний Эрх, Ардчиллын тухай хуулийн төслийг дэмжсэн нь Бээжингийн эрх баригчдын 

Хонг Конгийн тухай хуулийг АНУ батлахад хүрвэл Хятад хариу арга хэмжээ авна гэжээ

АНУ-ын сенат өчигдөр Хонг Конгийн Хүний Эрх, Ардчиллын тухай хуулийн төслийг дэмжсэн нь Бээжингийн эрх баригчдын 

»»
Ховор төрлийн хөх алмаазыг 14.9 сая ам.доллароор худалджээ
18:16

Энэ оны есдүгээр сард Өмнөд Африкийн Бүгд Найрамдах Улсад олборлосон 20.08 карат жинтэй ховорт тооцогддог хөх өнгийн боловсруулаагүй алмаазыг 14.9 сая ам.доллароор худалджээ. 

Ховор төрлийн хөх алмаазыг 14.9 сая ам.доллароор худалджээ

Энэ оны есдүгээр сард Өмнөд Африкийн Бүгд Найрамдах Улсад олборлосон 20.08 карат жинтэй ховорт тооцогддог хөх өнгийн боловсруулаагүй алмаазыг 14.9 сая ам.доллароор худалджээ. 

»»
Билл Гэйтсийн хөрөнгө оруулсан компани нарнаас асар өндөр температуртай дулаан гаргаж чаджээ
17:50

Өнөөдрийг хүртэл нууц байдалд байсан Heliogen нэртэй компани технологийн шинэ дэвшил хийж чадсанаар өчигдөр олны анхаарлын төвд орж ирсэн байна.

Билл Гэйтсийн хөрөнгө оруулсан компани нарнаас асар өндөр температуртай дулаан гаргаж чаджээ

Өнөөдрийг хүртэл нууц байдалд байсан Heliogen нэртэй компани технологийн шинэ дэвшил хийж чадсанаар өчигдөр олны анхаарлын төвд орж ирсэн байна.

»»
Гитлерийн төрсөн байшинг цагдаагийн хэлтэс болгоно
12:18

Австрийн Засгийн газар Гитлерийн төрсөн байшинг цагдаагийн хэлтэс болгох шийдвэр гаргажээ.

Гитлерийн төрсөн байшинг цагдаагийн хэлтэс болгоно

Австрийн Засгийн газар Гитлерийн төрсөн байшинг цагдаагийн хэлтэс болгох шийдвэр гаргажээ.

»»
БНСУ, Япон үл ойлголцлоо шийдвэрлэж чадсангүй
11:18

ЖЕНЕВ. /Yonhap/. БНСУ, Японы хооронд өрнөж буй худалдааны маргааны талаарх хэлэлцээний хоёрдугаар үе шатны үеэр үл 

БНСУ, Япон үл ойлголцлоо шийдвэрлэж чадсангүй

ЖЕНЕВ. /Yonhap/. БНСУ, Японы хооронд өрнөж буй худалдааны маргааны талаарх хэлэлцээний хоёрдугаар үе шатны үеэр үл 

»»
Худалдааны маргаанд цэг тавих болоогүй
19:19

АНУ,  БНХАУ-ын Засгийн газрын төлөөлөгчид өнгөрсөн бямба гарагт утсаар холбогдож, худалдааны маргаантай холбоотой 

Худалдааны маргаанд цэг тавих болоогүй

АНУ,  БНХАУ-ын Засгийн газрын төлөөлөгчид өнгөрсөн бямба гарагт утсаар холбогдож, худалдааны маргаантай холбоотой 

»»
Хятадын хэвлэлүүд Оросын дөрвөн сул талыг дурджээ
11:16

МОСКВА. /РИА Новости/. ОХУ дэлхийн хүчирхэг гурван гүрний нэгт багтдаг хэдий ч тус улсад дөрвөн сул тал бий хэмээн Хятадын “Sohu” цахим хуудасны нийтлэлд дурджээ.

Хятадын хэвлэлүүд Оросын дөрвөн сул талыг дурджээ

МОСКВА. /РИА Новости/. ОХУ дэлхийн хүчирхэг гурван гүрний нэгт багтдаг хэдий ч тус улсад дөрвөн сул тал бий хэмээн Хятадын “Sohu” цахим хуудасны нийтлэлд дурджээ.

»»
Башар Асад: АНУ нацистуудыг дуурайж байна
09:59

Сирийн Ерөнхийлөгч Башар Асад Оросын төрийн өмчит "Россия-24" станцад ярилцлага өгснийг хөрвүүллээ. 

Башар Асад: АНУ нацистуудыг дуурайж байна

Сирийн Ерөнхийлөгч Башар Асад Оросын төрийн өмчит "Россия-24" станцад ярилцлага өгснийг хөрвүүллээ. 

»»
АНУ Ираны жагсагчдыг дэмжиж буйгаа илэрхийлжээ
17:55

ВАШИНГТОН. /TASS/. Ираны дэглэмийг эсэргүүцсэн тус улсын ард түмний тайван жагсаалыг АНУ дэмжиж байна. Жагсагчдын 

АНУ Ираны жагсагчдыг дэмжиж буйгаа илэрхийлжээ

ВАШИНГТОН. /TASS/. Ираны дэглэмийг эсэргүүцсэн тус улсын ард түмний тайван жагсаалыг АНУ дэмжиж байна. Жагсагчдын 

»»
Хятадуудыг хууль бусаар ОХУ-д оруулдаг монгол бүсгүйд ял оноожээ
17:54

ОХУ-ын Приморийн хязгаарын Цагдаагийн газраас хятадуудыг хууль бусаар хил нэвтрүүлдэг байсан бүлэг этгээдийг энэ зун илрүүлэн баривчилсан билээ. 

Хятадуудыг хууль бусаар ОХУ-д оруулдаг монгол бүсгүйд ял оноожээ

ОХУ-ын Приморийн хязгаарын Цагдаагийн газраас хятадуудыг хууль бусаар хил нэвтрүүлдэг байсан бүлэг этгээдийг энэ зун илрүүлэн баривчилсан билээ. 

»»
АНУ-ын цэргийг байрлуулахын тулд жилд $8 тэрбумыг төлөхийг Трамп Японоос шаардсан гэнэ
16:29

АНУ-ын ерөнхийлөгч Дональд Трамп өөрийнх нь цэргийг нутагтаа байрлуулахын тулд дөрөв дахин их мөнгө төлөхийг Японы талаас шаардсан тухай Foreign Policy сайтад өнгөрсөн Баасан гарагт мэдээлжээ. 

АНУ-ын цэргийг байрлуулахын тулд жилд $8 тэрбумыг төлөхийг Трамп Японоос шаардсан гэнэ

АНУ-ын ерөнхийлөгч Дональд Трамп өөрийнх нь цэргийг нутагтаа байрлуулахын тулд дөрөв дахин их мөнгө төлөхийг Японы талаас шаардсан тухай Foreign Policy сайтад өнгөрсөн Баасан гарагт мэдээлжээ. 

»»
Хамгийн түрэмгий жолооч нартай хотоор Улаанбаатар нэрлэгджээ
14:46

Монголын нийслэл Улаанбаатар хотод жолооч нарын түрэмгий үйлдлийн улмаас хамгийн их осол гардаг гэж Европын авто сэлбэг нийлүүлэгч “Mister Auto” компани мэдээлжээ.

Хамгийн түрэмгий жолооч нартай хотоор Улаанбаатар нэрлэгджээ

Монголын нийслэл Улаанбаатар хотод жолооч нарын түрэмгий үйлдлийн улмаас хамгийн их осол гардаг гэж Европын авто сэлбэг нийлүүлэгч “Mister Auto” компани мэдээлжээ.

»»
"Аялгуут намар" тоглолтын орлогыг сэтгүүлч Ж.Жаргалсайханы эмчилгээний зардалд хандивлана
11:44
"Комментатор" нэвтрүүлэгт Эрэл компанийн ТУЗ-ын дарга Б.Эрдэнэбат оролцов
16:09
Цензургүй яриа - Иргэн Б.Болороо оролцлоо
12:50
"Ам нээвэл" нэвтрүүлэгт "Bloomberg" телевизийн гүйцэтгэх захирал Э.Долгион оролцов
11:58
Генерал Б.Баярмагнай: Би фронтоосоо гараагүй ээ...
11:40
С.Зориг агсны ганцхан удаа телевизээр гарсан бичлэг
15:02
Хүн амын тооллогод идэвхтэй хамрагдана уу
19:09
"Цуурхал" МУСК IPTV-д орлоо...
18:55
М.Оюунчимэг: Газар чөлөөлөлт, дэд бүтэц татах хөрөнгийг хэрхэн тусгасан бэ?
10:57
М.Оюунчимэг: Газар чөлөөлөлт, дэд бүтэц татах хөрөнгийг хэрхэн тусгасан бэ?
17:25
МУГЖ, дуучин Т.Ариунаад Зууны манлай дуучин Б.Сарантуяагийн хүргүүлсэн мэндчилгээ
16:21
"Аялгуут намар" нийтийн дуу, рок поп оддын нэгдсэн тоглолт болно
16:42
Айл өрхүүд цахилгаан эрчим хүчнийхээ 20-30 хувийг үр ашиггүй зарцуулж байна
13:47
Гар утсаар нь бусдыг хэрхэн тагнадгийг Эдуард Сноуден дэлгэрэнгүй тайлбарлав
10:33

Ж.ЦОГ

Ухаалаг утас нь Засгийн газрууд болон технологийн компаниуд, тэр бүү хэл нэрд гарахыг хүссэн “түүхий” жүжигчдэд таныг 

Гар утсаар нь бусдыг хэрхэн тагнадгийг Эдуард Сноуден дэлгэрэнгүй тайлбарлав

Ж.ЦОГ

Ухаалаг утас нь Засгийн газрууд болон технологийн компаниуд, тэр бүү хэл нэрд гарахыг хүссэн “түүхий” жүжигчдэд таныг 

»»
"Тавантолгой түлш" ХХК-аас залуу гэр бүлд технологийн дагуу пийшин барьж өглөө
12:12

Хэл амтай ч шахмал түлшний үр дүн гарч, өдийд өмнөх жилүүдэд сааралтсан утаа тунасан  байдаг газруудад тийм үзэгдэл гарахгүй, агаарын бохирдол харьцангуй бага байгааг иргэд болоод албаныхан ярьж байна.

Хэл амтай ч шахмал түлшний үр дүн гарч, өдийд өмнөх жилүүдэд сааралтсан утаа тунасан  байдаг газруудад тийм үзэгдэл гарахгүй, агаарын бохирдол харьцангуй бага байгааг иргэд болоод албаныхан ярьж байна.

»»
Японы эзэн хааныг хаан ширээнд залах ёслол болж байна
17:06

Япон улсын Эзэн xаан Нарүхитог хааны сэнтийд заларсныг тунхаглах төрийн ёслол өнөөдөр /2019.10.22/ Токио дахь эзэн хааны 

Японы эзэн хааныг хаан ширээнд залах ёслол болж байна

Япон улсын Эзэн xаан Нарүхитог хааны сэнтийд заларсныг тунхаглах төрийн ёслол өнөөдөр /2019.10.22/ Токио дахь эзэн хааны 

»»
TOOTOO ft HURD - НӨМРӨГ ХАДНЫ ЦУУРАЙ
11:21
Сөүлд дроны фестивал болжээ
16:59

СӨҮЛ. /TASS/. “Seoul Drone Challenge 2019” дроны фестиваль Сөүл хотын Кваннару цэцэрлэгт хүрээлэнд болжээ. 

Сөүлд дроны фестивал болжээ

СӨҮЛ. /TASS/. “Seoul Drone Challenge 2019” дроны фестиваль Сөүл хотын Кваннару цэцэрлэгт хүрээлэнд болжээ. 

»»
Улаан бал - Т.Дэлгэрмөрөн
17:51
Улаан бал-Б.Энхбаяр /Хууль зүйн дэд сайд асан/
09:58











redtube

hd porn

bokep

indo bokep

daily hd porn

porno pornici xxx video

bolod.mn logo
RSS Feeds | Холбоо барих | Рекламын алба | Сэдэв
Мэдээлэл хуулбарлах хориотой. © 2005-2017 Bolod Мэдээллийн сүлжээ сайт. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. Developed by: "Онлайн Хүрээ" ХХК