Шинэ toolbar Элгэн нутаг FM 96.9 MGLRadio Mobile хувилбар
www.BOLOD.mn
Fact.mn | Miss.mn | Ord.mn | Choibalsan.mn |
НҮҮР ХУУДАС УЛС ТӨР ЭДИЙН ЗАСАГ ДЭЛХИЙ ДАХИНД УРЛАГ СПОРТ ЗӨВЛӨГӨӨ ТЕХНОЛОГИ ЯРИЛЦЛАГА ХҮМҮҮС ШАР МЭДЭЭ ШАШИН НИЙГЭМ
Фото мэдээ / Видео / Шинэ зар / Шинэ ном / Сэтгэл зүй / Оддын амьдрал / Судалгаа / Иргэдийн захидал / Өгүүллэг / Зурхай / Онигоо / Хууль
|

Архив ангилал
ДЭЛГҮҮР ХУДАЛДААНЫ ТӨВ
» ДАА ХҮРЭЭ (64595)
» ДҮНЖИНГАРАВ ХТ (42596)
» Гранд плаза (43690)
» Боса (19005)
» БӨМБӨГӨР ХТ (43149)
» Замбала (29920)
» Метромолл (34906)
» Миний дэлгүүр (44884)
» Эвридэй (27150)
» Чансаа гутлын дэлгүүр (48320)
» Хар Хорин зах (31826)
» Хүчит Шонхор ХТ (41752)
» ТОСА ХТ (25618)
» Скай их дэлгүүр (23373)
» Сандэй плаза (37029)
» Нарантуул ОУХТ (44231)
» НАРАН ИХ ДЭЛГҮҮР (34812)
» НОМИН (38865)
» АЗ ХҮҮХДИЙН ИХ ДЭЛГҮҮР (29938)
» Оргил худалдааны төв (30089)
» Next Center (26689)
» E-mart (5605)
» БСБ (14021)
» БАРС ХТ (25281)
» UB MART (32299)
ДҮҮРЭГ ХОРОО
» БАГАНУУР (35641)
» ЧИНГЭЛТЭЙ (31094)
» ХАН УУЛ (34847)
» СҮХБААТАР (31098)
» НАЛАЙХ (30569)
» БАГАХАНГАЙ (25283)
» БАЯНГОЛ (32931)
» БАЯНЗҮРХ (32983)
» СОНГИНОХАЙРХАН (36372)
БАЙГУУЛЛАГА
» ГЛОБ ИНТЕРНЭШНЛ ТББ (24047)
» ГААЛЬ (40896)
» ЗАМЫН ЦАГДАА (51548)
» ИНЕГ-МИАТ (44492)
» ММСУХ- Морин спорт (13409)
» Монголын Дарцын холбоо (23632)
» Монголын Залуучуудын Холбоо (34443)
» Монголын Үндэсний Бөхийн Холбоо (27909)
» МЭРГЭЖЛИЙН ХЯНАЛТ (43300)
» МСНЭ (21867)
» МОНГОЛЫН ЗОХИОЛЧДЫН ХОРОО (30554)
» МОНГОЛЫН ЦАХИЛГААН ХОЛБОО (29837)
» МОНГОЛЫН ХӨРӨНГИЙН БИРЖ (42341)
» МОНГОЛЫН САЙТЫН ХОЛБОО (37795)
» МОНГОЛЫН ОЮУТНЫ ХОЛБОО (32477)
» МОНГОЛ УЛСЫН ХҮҮХЭЛДЭЙН ТЕАТР (17068)
» МҮЭХ (30221)
» МҮХАҮТ (25556)
» МҮОНРТ (30082)
» Мэдээлэл технологи шуудан харилцаа холбооны газар (23310)
» ЭМНЕСТИ ИНТЕРНЭШНЛ ОУБ (12910)
» ШШГЕГ (28724)
» ШҮҮХ ПРОКУРОР (41636)
» Шударга өрсөлдөөн хэрэглэгчийн төлөө газар (27808)
» ЧИНГИС ХААНЫ ДЭЛХИЙН АКАДЕМИ (19669)
» Чөлөөт Бүс (27722)
» ЦЕГ (41252)
» Цахилгаан тээвэр (25161)
» ЦОГЦ ХАРИЛЦАА ТӨВ (31140)
» Цөмийн энергийн газар (23217)
» Харилцаа Холбооны зохицуулах хороо (26130)
» ХХЕГ (23858)
» ХҮЧИРХИЙЛЛИЙН ЭСРЭГ ҮНДЭСНИЙ ТӨВ (28003)
» УБЦТС TЭЦ-4, 3 (27220)
» УМБГ (23246)
» Улсын мєрдєн байцаах газар (23044)
» УРЛАГ- УЛСЫН ДРАМЫН ЭРДМИЙН ТЕАТР (26490)
» УРЛАГ- УДБЭТ (24583)
» ТАГНУУЛ (51498)
» ТАТВАРЫН ЕРӨНХИЙ ГАЗАР (36458)
» ТӨМӨР ЗАМ (45375)
» Тээврийн төлөвлөлтийн хэлтэс (21719)
» СОНГУУЛИЙН ЕРӨНХИЙ ХОРОО (27077)
» Сэргээн засалт, сургалт үйлдвэрлэлийн төв (9686)
» НИТХ (4212)
» Нийгмийн даатгал (27055)
» Нийслэлийн агаарын чанарын алба (22805)
» НАББҮХ (21497)
» НҮБ (21675)
» Авлигатай Тэмцэх Газар (45900)
» Авто тээврийн газар (28262)
» ОБЕГ (32782)
» Үндэсний Дата Төв (19513)
» ҮТЕГ (21470)
» ҮНДЭСНИЙ НОМЫН САН (22693)
БАРИЛГА
» Гангар инвест (21179)
» ГАЗАР ХАШАА (48620)
» ГАНДИРС (13906)
» ГАНГАР ИНВЕСТ (27007)
» Барилгын материал (19893)
» БАЯСАХ ТРЕЙД (13321)
» БАРИЛГА-САЙН МЭДЭЭ (27560)
» БАРИЛГА-ҮНЭ ХАНШ (69293)
» БАРИЛГА (51867)
» ЖИГҮҮР ГРАНД (32359)
» ИХ ҮЙЛСИЙН ЭРЭЛД (12250)
» МУУ МЭДЭЭ (38487)
» ЭКО КОНСТРАКШН (30295)
» ШИНЭ БАЙР (48751)
» ЦАСТ ИМПЕКС (24412)
» УЛААНБААТАР ӨРГӨӨ (11181)
» Тахилт өндөр уул (21095)
» АЛТАЙ КОНСТРАКШН (30118)
» АВЗАГА ТРЕЙД (27060)
» Пума констракшн (22517)
БАРАА БҮТЭЭГДЭХҮҮН
» БҮТЭЭГДЭХҮҮН-АРХИ (43183)
» СЭЖИГТЭЙ БАРАА (44845)
БАНК САНХҮҮ
» ДААТГАЛ (22996)
» ГОЛОМТ (32979)
» ББСБ (22789)
» БАНК САНХҮҮ (32143)
» БАНК (26708)
» МУУ МЭДЭЭ (30210)
» МОНГОЛ ДААТГАЛ (21425)
» МОНГОЛ БАНК (34901)
» МОНГОЛ ШУУДАН (22057)
» ЭРЭЛ (21570)
» ЧИНГИС ХААН (21786)
» ХЗХ (24823)
» ХХБ (22846)
» ХАДГАЛАМЖ (25941)
» ХАС (25426)
» ХААН (34057)
» ХӨГЖЛИЙН БАНК (26450)
» УЛААНБААТАР БАНК (25270)
» ТРАНС (21462)
» ТӨРИЙН БАНК -ЗООС (36778)
» Тээвэр хөгжлийн банк (23023)
» САЙН МЭДЭЭ (25150)
» НАЙМАН ШАРГА (43375)
» АНОД (27649)
» ПРАЙМ ДААТГАЛ (10962)
» КАПИТРОН (21168)
» КАПИТАЛ (23744)
» ҮНДЭСНИЙ ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАЛТ (21069)
» ҮНЭ ХАНШ (33313)
БААР РЕСТОРАН ЦАЙНЫ ГАЗАР
» Дреам (20925)
» БААР- ДОРГИО (29880)
» Бусад (22860)
» ЗОЧИД БУУДАЛ (33443)
» Жура ресторан (20835)
» МЕТРОПОЛИС (13372)
» ЧАПЛИН РЕСТОРАН (11327)
» Цайны газар- БЭЭЖИН НУГАС (12440)
» Цайны газар- ХААН БУУЗ (12835)
» СТЕЛЛА (18982)
» СТРИНГС КЛУБ (11220)
» СӨҮЛ РЕСТОРАН (23440)
» АМРИТА (12027)
» The Bull (19182)
» RIVER SOUND (19897)
» Loving hut (18885)
» HOLLYWOOD (19179)
» САУН МАССАЖ (29517)
» SS клуб (20563)
ЗӨВЛӨГӨӨ
» БИЗНЕС ТӨЛӨВЛӨГӨӨ (459170)
» ЗУРХАЙ (888492)
» ЗАР (525617)
» ЗӨВЛӨГӨӨ (985240)
» ИРГЭНИЙ ЭРХ (28324)
» МАРКЕТИНГ МЕНЕЖМЕНТ (31357)
» ХИЧЭЭЛ СУРГАЛТ (58650)
» ХУУЛЬ (483236)
» ХООЛНЫ ЖОР (204037)
» СЕКС ЗӨВЛӨГӨӨ (62807)
» СУРГАМЖ (23918)
» СОНЖОО (90706)
» Сэтгэл зүй (399033)
» РЕКЛАМ БАЙРЛУУЛАХ (12425)
» ПИ АР (42244)
» РЕКЛАМ (33565)
МЭДЭЭ МЭДЭЭЛЭЛ
» ЛАВЛАХ (25627)
» Дартс (20217)
» ГЭМТ ХЭРЭГ (173785)
» ГАДААД МЭДЭЭ (946273)
» ВИДЕО МЭДЭЭ (664494)
» БИЗНЕС МЭДЭЭ (533509)
» Их хуралдай (25612)
» МЭДЭЭ МЭДЭЭЛЭЛ (337413)
» МЭДЭЭ АЙМААР (120844)
» МЭДЭЭ ҮНЭ ХАНШ (68422)
» ЦУНАМИ (19876)
» Цөмийн хаягдал (20747)
» ХҮНИЙ ХӨГЖИЛ САН (35017)
» ХҮНС (22761)
» ФАКС МЭДЭЭ (24638)
» ФОТО МЭДЭЭ (795179)
» УРЛАГ (814317)
» ТЕХНОЛОГИ (665127)
» ТВ МЭДЭЭ (36913)
» ТАНИН МЭДЭХҮЙ (50783)
» ТОДРУУЛГА (24829)
» СЕКС (1053410)
» СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ (33704)
» СУДАЛГАА (387249)
» СОНИН ХАЧИН (253819)
» СПОРТ (820137)
» СКАНДАЛ (29683)
» НИЙТЛЭЛ (146269)
» НОЦТОЙ МЭДЭЭ (312087)
» Өвөр Монголын мэдээ (22591)
» NEWS /Russia/ (23883)
» NEWS /English/ (22835)
» NEWS /China/ (29552)
ЯРИЛЦЛАГА
» БИЗНЕС (867642)
» УЛС ТӨР (869153)
» УРЛАГ (868773)
» СПОРТ (867505)
» НИЙГЭМ (868756)
ЯАМ
» ГАДААД ХАРИЛЦААНЫ ЯАМ (30577)
» Барилга хот байгуулалтын яам (2537)
» БСШУЯ (33719)
» БАТЛАН ХАМГААЛАХ ЯАМ (32452)
» БОАЖЯ (23189)
» ЗТБХБ (19913)
» ЯАМ (21228)
» ЭМЯ (26735)
» ЭРДЭС БАЯЛАГ ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ (21134)
» ХХААХҮЯ (20051)
» САНГИЙН ЯАМ (22965)
» НХХЯ (22112)
» ҮХЯ (10717)
» ЯАМ- ХҮНС ХӨДӨӨ АА ХӨНГӨН ҮЙЛДВЭР (19343)
» ХЗДХЯ (19683)
ЭРҮҮЛ МЭНД
» ЙОНСЕЙ эмнэлэг (25547)
» ГЯЛС ТӨВ (16234)
» ГАРЬД МАГНАЙ эмнэлэг (23031)
» МОНОС (26183)
» Мөнх-Үйлстэн (17816)
» ЯТТ 103 (21991)
» ЭМИЙН САН (37908)
» ЭМНЭЛЭГ-АЧТАН (21676)
» ЭМНЭЛЭГ (48825)
» ЭМ БЭЛДМЭЛ (26910)
» ЭХ НЯЛХАС (27487)
» ЭРYYЛ МЭНД (98531)
» ЭРҮҮЛ МЭНД ЗӨВЛӨГӨӨ (120500)
» Шинжлэх ухаан (18514)
» Халдварт Өвчин Судлалын ҮТ (23097)
» ХАВДАР СУДЛАЛ (20835)
» УЛАМЖЛАЛТ АНАГААХ (16917)
» УЛААН ТУУЗ эмнэлэг (22248)
» СЭТГЭШГҮЙ эмнэлэг (19654)
» СОНГОДО эмнэлэг (27725)
» ЁН МЭЛМИЙ эмнэлэг (13229)
ШИНЭ НОМ
» ШИНЭ НОМ (599701)
» НОМ (24416)
ШАР МЭДЭЭ
» ШАР МЭДЭЭ (687613)
ХҮМҮҮС
» Д.Дагвадорж /сумоч/ (40976)
» Д.Сумьяабазар /бөх/ (27259)
» ГАДААД ХҮМҮҮС (49294)
» БОЛОД.М Утга зохиол (39535)
» БОЛОД.М Нийтлэл (34885)
» ИЛТГЭЛҮҮД (31958)
» ИРГЭДИЙН ЗАХИДАЛ (573360)
» ЯРИЛЦЛАГА (767440)
» Ц.Мянганбаяр (27963)
» ХҮМҮҮС-ТҮҮХ НАМТАР (123267)
» ХҮМҮҮС (678101)
» ХҮНИЙ АМЬДРАЛ (96420)
» ТӨРИЙН ХУТГУУР (31997)
» СЭЖИГТЭЙ ХҮМҮҮС (73333)
» С.Жавхлан /дуучин/ (32946)
» ОДДЫН АМЬДРАЛ (794922)
УЛС ТӨРЧ
» Лу.Болд (24646)
» Л.Гантөмөр /АН/ (23137)
» Л.Гансүх АН (23247)
» Л.Гүндалай АН (24436)
» Д.Лүндээжанцан /МАН/ (22584)
» Д.Дондог (19656)
» Д.Дорлигжав /АН/ (23995)
» Д.Дамба-Очир (22495)
» Д.Дэмбэрэл /МАН/ (23602)
» Д.Ганхуяг (23715)
» Д.Балдан-Очир (20374)
» Д.Батбаяр /АН/ сумоч (30056)
» Д.Бат-Эрдэнэ /Ажнай/ (21007)
» Д.Зоригт /МАН/ (26194)
» Д.Зоригт /АН/ (19937)
» Д.Загджав МАН (23264)
» Д.Идэвхтэн /МАН/ (20432)
» Д.Энхбат /Ногоон нам/ (26160)
» Д.Эрдэнэ-Бат /АН/ (20384)
» Д.Хаянхярваа (23318)
» Д.Тэрбишдагва (25336)
» Д.Нямхүү (22230)
» Д.Амарбаясгалан /МАН/ (18133)
» Д.Арвин (25754)
» Д.Одбаяр /МАН/ (23562)
» Д.Одхүү АН (22169)
» Д.Очирбат (24186)
» Д.Оюунхорол /МАН/ (24292)
» Г.Батхүү АН (27280)
» Г.БАЯРСАЙХАН (25443)
» Г.Занданшатар /МАН/ (23177)
» Г.Мөнхбаяр (24728)
» Г.Шийлэгдамба МАН (21849)
» Г.Уянга (24516)
» Бадмаанямбуу. Бат-Эрдэнэ /МАН/ (26078)
» Баабар (23452)
» Батж.Батбаяр /АН/ (23183)
» Б.Баттулга (19302)
» Б.Жаргалсайхан /БНН/ (30486)
» Б.Чойжилсүрэн (25140)
» Б.Наранхүү АН (19701)
» Б.Нямтайшир (22318)
» З.Энхболд (27755)
» З.Алтай (22858)
» Ж.Батзандан (21633)
» Ж.Батсуурь (25041)
» Ж.Бат-Эрдэнэ (23682)
» Ж.Мөнхбат /МАН/ (22787)
» Ж.Энхбаяр (25334)
» Ж.Цолмон /ЭМЯ/ (24421)
» Ж.Сүхбаатар /МАН/ (21700)
» М.Зоригт / ИЗН/ (25262)
» М.Энхболд МАН (26784)
» М.Энхсайхан (26909)
» М.Сономпил (18187)
» Я.Батсуурь (21250)
» Э.Батүүл (39999)
» Э.Мөнх-Очир (22950)
» Ш.Сайхансамбуу (29206)
» Ч.Хүрэлбаатар (23819)
» Ч.Улаан (23814)
» Ч.Сайханбилэг (26700)
» Ц.Даваасүрэн (24674)
» Ц.Дашдорж (21161)
» Ц.Батбаяр /МАН/ (25424)
» Ц.БАЯРСАЙХАН (21599)
» Ц.Жанлав МАН Дорнод (12600)
» Ц.Мөнх-Оргил /МАН/ (26134)
» Ц.Элбэгдорж АН (32309)
» Ц.Шинэбаяр (26055)
» Ц.Шаравдорж /МАН/ (21772)
» Ц.Цэнгэл (23229)
» Ц.Сэдванчиг (20979)
» Ц.Нямдорж МАН (31240)
» Ц. Оюунгэрэл (23833)
» Х.Болорчулуун (19487)
» Х.Бадамсүрэн (20366)
» Х.Баттулга АН (32244)
» Х.БАДАМСҮРЭН (20408)
» Х.Жекей (20226)
» Х.Тэмүүжин /АН/ (26308)
» Х.Наранхүү (21249)
» УЛС ТӨРЧ (41454)
» У.Барсболд /МАН/ (19428)
» У.Хүрэлсүх МАН (26375)
» Т.Ганди (23521)
» Т.Бадамжунай /МАН/ (23641)
» Т.Энхтайван (19039)
» Сү.Батболд (25921)
» Су.Батболд МАН (22381)
» С.Ламбаа /АН/ (22960)
» С.Дэмбэрэл /ТАНХИМ/ (21630)
» С.Ганбаатар (24768)
» С.Баяр МАН (32449)
» С.БАЯРЦОГТ /АН/ (30254)
» С.Бямбацогт (26361)
» С.Эрдэнэ АН (28450)
» С.Оюун (27036)
» Р.Гончигдорж (25683)
» Р.Содхүү (24222)
» Р.Раш (24792)
» Р.Амаржаргал /АН/ (25944)
» Н.Ганбямба (24694)
» Н.Болормаа (24059)
» Н.Батбаяр /АН/ фортуна (30121)
» Н.Баяртсайхан (20769)
» Н.Энхбаяр (52213)
» Н.ЭНХБОЛД (25091)
» Н.Удвал МАХН (23120)
» Н.Номтойбаяр МАН (29078)
» Н.Алтанхуяг АН (30514)
» А.Мөнхбат МЗХ (18694)
» А.Тлейхан (20073)
» Ё.ОТГОНБАЯР (24700)
» О.Магнай (21765)
» О.Чулуунбилэг /АН/ (16005)
» О.Чулуунбат (23970)
» П.Алтангэрэл АН (20209)
» Ө.Энхтүвшин МАН (23027)
» Ч.Ганхуяг (24262)
УЛС ТӨР
» ЕРӨНХИЙЛӨГЧ (49232)
» ЕРӨНХИЙ САЙД (31382)
» Гал үндэстэн (21144)
» БХЯ Цэрэг (20523)
» ЗАСГИЙН ГАЗАР (40070)
» ЗАСАГ ДАРГА (20513)
» ИРГЭНИЙ ХӨДӨЛГӨӨН (25317)
» МАХН /new/ (22999)
» МҮАН нам (18383)
» ЭЛЧИН (20609)
» УЛС ТӨР (829593)
» УИХ-дарга (21170)
» УИХ (39901)
» Төлбөртэй (3405)
» Тєрийн ордон (21047)
» Нам- Монголын консерватив нам (7531)
» НАМЗХ /МАСЗХ/ (18555)
» НАМОХ /МАСОХ/ (18424)
» НАМ-ИРГЭНИЙ ЗОРИГ (21402)
» НАМ-НН (18655)
» НАМ- АРДЧИЛСАН НАМ (46511)
» НАМ - МАН (35093)
» НАМ (38026)
» ҮНДСЭН ХУУЛИЙН ЦЭС (18470)
» Өргөдлийн байнгын хороо (553)
УУЛ УУРХАЙ
» ДАРХАНЫ ТӨМӨРЛӨГИЙН ҮЙЛДВЭР (23066)
» ДОРНОТ УРАНЫ ОРД (20288)
» ГАШУУН СУХАЙТ (19027)
» ГАЦУУРТ ХХК (27545)
» БАГАНУУР УУРХАЙ (24209)
» БАГАНУУР (19951)
» БОРОО ГОУЛД (26820)
» БОРОО ОРД (19434)
» БҮРЭН ХААН ОРД (9768)
» МАРДАЙ (21928)
» МАК /МОНГОЛ АЛТ/ (27707)
» МОНГОЛРОСЦВЕТМЕТ (22597)
» МОНГОЛ ГАЗАР (19064)
» МОНГОЛ 999 (18959)
» ЭМЭЭЛТ МАЙНЗ (11050)
» Энержи ресурс (22242)
» ЭРДЭНЭТ (30407)
» ЭРДЭНЭС МЖЛ (19686)
» ЭРДЭНЭС ТАВАНТОЛГОЙ (28397)
» ШИВЭЭ ОВОО ОРД (27584)
» Чалко (17125)
» ЦАЙРТ МИНЕРАЛ (10602)
» ЦАГААН СУВАРГА (20424)
» ХАН РЕСОРСЕЗ Инк (19249)
» ХӨШӨӨТИЙН УУРХАЙ (91773)
» УУЛ УУРХАЙ (70581)
» УРАН (23092)
» ТАВАНТОЛГОЙ (36510)
» ТӨМӨРТЭЙН ОВОО (20577)
» ТӨМӨРТЭЙН ОРД (21538)
» РИО ТИНТО (22378)
» НИНЖА (22356)
» Нийтлэлч Болормаа (3413)
» НАРИЙН СУХАЙТ (19598)
» АЙВЕНХОУ МАЙНЗ (19018)
» АЛТАНДОРНОД МОНГОЛ (25827)
» АДУУНЧУЛУУН ХК (19238)
» АЖНАЙ (22610)
» АШИГТ МАЛТМАЛ (21562)
» Арева “Кожеговь” (14967)
» ОЛОН ОВООТ (26507)
» ОЮУТОЛГОЙ (70475)
» ПЕТРО ЧАЙНА ДАЧИН ТАМСАГ (34366)
» ПОЛО РЕСОУРСЕС (10079)
УРАН ЗОХИОЛ
» ДУУНЫ ҮГ (53047)
» ЗҮЙР ЦЭЦЭН ҮГ (45794)
» ШИНЭ ДУУ (49018)
» ШҮЛЭГ (111208)
» ХАЙРЫН ЗАХИДАЛ (27717)
» ХYYХДИЙН ЗОХИОЛ (30203)
» УТГА ЗОХИОЛ (35680)
» ТЭМДЭГЛЭЛ (36815)
» ТҮҮХ (53203)
» АФОРИЗМ (63018)
» АРДЫН УРАН ЗОХИОЛ (30246)
» ОНИГОО (645609)
» ОНЬСОГО (36477)
» ӨГҮҮЛЛЭГ (793133)
СОНГУУЛЬ
» СОНГУУЛЬ (59463)
НИЙГЭМ ЭДИЙН ЗАСАГ
» БАЙГАЛ ОРЧИН (77701)
» БАЯР НААДАМ (72998)
» ЭДИЙН ЗАСАГ-ДЭЛХИЙ (38449)
» ЭДИЙН ЗАСАГ (749269)
» ШИНЖЛЭХ УХААН (32343)
» ШАШИН (704953)
» ХУВЬЦАА (27648)
» УЛААНБААТАР ХОТ (83259)
» ТАТВАР (25112)
» НИЙГЭМ (640484)
» ОЮУТАН (31496)
» ОРОН НУТАГ (56506)
АЙМАГ
» Дорноговь (33397)
» ДУНДГОВЬ (37839)
» ДАРХАН УУЛ (35833)
» ДОРНОД (42653)
» Говьсүмбэр (28311)
» ГОВЬ-АЛТАЙ (39317)
» Баян-Өлгий (37606)
» БУЛГАН (30508)
» БАЯНХОНГОР (40779)
» ЗАВХАН (33136)
» ЭРДЭНЭТ (30044)
» ХЭНТИЙ ӨНДӨРХААН (36718)
» ХОВД (36614)
» ХӨВСГӨЛ (40971)
» Увс (37595)
» ТӨВ (29083)
» СЭЛЭНГЭ (40420)
» АРХАНГАЙ (32267)
» ОРХОН (30553)
» ӨМНӨГОВЬ (37981)
» Өвөрхангай (34788)
» СҮХБААТАР (34452)
КОМПАНИ
» Дацан трейд (24981)
» ДЭВШИЛ (11173)
» ДАШВААНЖИЛ (26721)
» ДОНШИН (23593)
» ГОВЬ (27144)
» ГОЁО (12657)
» Витафит (24082)
» Витсамо Фрутт Жүүс ХХК (29109)
» Вагнер Ази (30152)
» ВОЯАЖ (11338)
» БИШРЭЛТ (23417)
» БИТ ХЭВЛЭХ (10441)
» Боорчи (30487)
» БУЯН ХОЛДИНГ (13760)
» БАМБУУШ (11028)
» БYТЭЭГДЭХYYН-КОКА КОЛА (11744)
» Бөхбат (26787)
» БӨXӨГ (10302)
» Зиг Заг (10767)
» ЖЕМ (27017)
» ЖИ МОБАЙЛ (35927)
» Жигүүр гранд (38388)
» ЖУУЛЧИН (10658)
» ЖАСТ ОЙЛ ШТС (31160)
» ИММО ТРЕЙД ХХ (22584)
» Изинис Эйрвэйс (29028)
» Их-Өвөр (35688)
» МИГ даатгал (24361)
» Монгол газар (35652)
» Монгол Шилтгээн ХК (25412)
» Монгол тамхи СО ХХК (29979)
» Мон-ад (25384)
» Мон Эн Ко (44590)
» Макс групп (34701)
» МЦХ, МОНГОЛ ШУУДАН (26434)
» МАХ ИМПЕКС (32457)
» МАК (43732)
» МОБИКОМ (49958)
» МОНДАВС ХХК (13632)
» МОНГОЛ МАХ ЭКСПО (11175)
» МОНФРЭШ (29800)
» МОНСУДАР (10638)
» МОНРОУД (22465)
» МОННИС (27511)
» МОН УРАН (35434)
» Мөнхийн үсэг (23059)
» ЮНИТЕЛ (41001)
» ЭДМОН (12925)
» ЭРЭЛ ХХК (24867)
» ШУНХЛАЙ ШТС (28901)
» Хамо (21462)
» Хаан хүнс хк (26093)
» ХОС ГАРЬД ХХК (12019)
» Хүннү-Эйр (26341)
» УЛУСНЭТ (10463)
» УЛААНБААТАР ПРИНТ (10769)
» УРЛАХ ЭРДЭМ ХЭВЛЭХ (11300)
» ТАЛХ ЧИХЭР (32447)
» ТАВАН БОГД (23680)
» Тэнгэр даатгал (21872)
» Тэнүүн-Огоо (24423)
» СББ (24564)
» Синчи-Ойл (37907)
» Саун- ТҮНДЭМҮН (15032)
» СЭЖИГТЭЙ БАЙГУУЛЛАГА (45739)
» СОДМОНГОЛ ШТС (34317)
» СОЁМБО ХЭВЛЭХ (12688)
» СКАЙТЕЛ (28693)
» СҮҮ ХК (33513)
» НОМИН ХОЛДИНГ (30360)
» АЛЕЙСК ИМПЕКС- Алейка гурил (13380)
» АЛТАЙ КАШМЕР (14549)
» АЛТАН ТАРИА (30957)
» АДМОН (11172)
» Алко групп (23148)
» Алтай Констракшн (24266)
» Алтай хүдэр (24697)
» АЭРОМОНГОЛИА ХХК (25098)
» АТАР ӨРГӨӨ (32407)
» АСА групп (23565)
» АПУ (34147)
» ОБ КАПИТАЛ (10943)
» ПЕТРОВИС НИК ШТС- (41417)
» КОМПАНИУД (30427)
» UFC (35783)
» Prophecy resource (31838)
» ӨГӨӨЖ (25159)
» Ospring (10203)
» MАГНАЙ ТРЕЙД ШТС (30717)
» MILL HOUSE-АТАР ГУРИЛ (17580)
» MCS (46686)
   

“Хорвоог таних гэмээ нь төрсний хэрэг бүтэх учиртай”

“Хорвоог таних гэмээ нь төрсний хэрэг бүтэх учиртай”
2019-04-15

Бидний амьдралын мөч хором бүр онцгой учралуудаар дүүрэн буй гэнэм. Хачирхалтай нь үл анзаарагдам, яг л голын урсгал, 

талын сэвшээ шиг. Эцэс төгсгөлгүй урсах голын урсгал эргээд хэзээ ч давтагддаггүй лугаа адил амьдралын маань онцгой агшин бүр эргэж ирэхгүйгээр урсан одсоор байдгийг бид тэр бүр үл мэдэрнэ, үл анзаарна. Тиймээс бид ихэнхдээ онцгой учрал тохиол бүхнийг алдаж асгах мэт дэмий сул урсган өнгөрөөх ажээ. 

Гагцхүү билэг оюун төгөлдөр нэгэн л үл ажиглагдам бүхнийг алдалгүй анзаарч, сэрж мэдэрч, тэгээд зогсохгүй гайхам уран яруу өнгө дүрс, хөг аялгуу, сэцэн билгэ болгон үлдээх билээ. “Монголын Нууц Товчоо”-г туурвисан нэр үл мэдэгдэх эрхэмбээр, мөн Равжаа хутагт, Б. Ренчин, Ц. Дамдинсүрэн зэрэг тийм эгэлгүй суутнуудын бүтээсэн, туурвисан нь үндэстнийхээ оюун билгийн далайд цутгах ус ихт, яндашгүй цутгалт их мөрөн, танин мэдэхүйн асар өргөөний гулзайшгүй хүчирхэг тулгуур багана болох агаад тэдгээр суутнуудын нэгэн бол энэхэн цаг үеэ эзлэнхэн оршиж буй Лодонгийн Түдэв абугай юм. 

ХҮҮХЭД БАГАЧУУДЫНХАА ОЮУНЫ ЕРТӨНЦИЙГ БҮТЭЭХҮЙ

Тэрбээр 1935 онд өнөөгийн Говь-Алтай аймгийн Халиун сумын Гүүбариач багийн /Хуучнаар Наран сумын/ нутаг болох хар мод нь шуугин, харз ус нь бургилж, хад цохио нь сүүхийж, халиун буга нь урамдаж, харлаг тэх нь дүүлсэн Хантайшир хэмээх хамаг үзэсгэлэн бүрдсэн уулнаа, өнөтэй илчтэй Өвөр замын өтөг бууцнаа мэндэлжээ. Бууцных нь хөлөөс холгүйхэн дор Цагаан морьтын гол, Ялаатын голууд нийлэн бэлчирлэж, 99 булаг шандаас эх авдаг Дарь Эхийн гол буюу Дарьхинтийн голтой нийлэхээр хавцал уруудан хүржигнэн, хүрхрэн уруудаж одно. Бууцных нь шилээс алдарт Ханхарын даваа ханхайж, Долоон салаа, Гурван уст, Ганц Дусаалтын амны модод харлан, Цагаан морьтын амны өндөр улаан цохио сүүхийн харагдах билээ. Бага нас нь Хантайшир уулын Ар, Өвөр гол, Цацат, Цагдуулт, Хашаат, Хотон, Өөлдийн бэлчир, Овоон нуруунд өнгөрчээ. Төрж өссөн нутгийг нь ийн тодорхой дурдсаны учир нь Л. Түдэв гуайн бүтээл туурвилийнх нь ихэнхэд энэ нутаг усны тухай өгүүлэх бөгөөд их оюун билэгтнийг хорвоотой анхлан танилцахад тосон авч, хараа юуг нь тэлж, торгон мэдрэхүйг нь бадраан хөгжөөсөнд болой. Мөн ихийг үзэж туулсан, цээжиндээ амьдралын нарийн нандин ном, хууч түүхийг хэдэн арван ботиор нь баринтагласан уран мужаан аав, угийн сэцэн саруул ээжийнх нь яриа, өгүүлсэн аман түүх, үлгэрлэл болон нутгийн зон олны амьдрал, хүүрнэл бүхэн уран бүтээлийнх нь гол эх сурвалж, чухам танин мэдэхүйн цуцашгүй их замынх нь гараа байжээ. 

 

Нутаг нугын ахмадуудыг буугаад мордох зуурт л элдэв юмны нарийн учгийг лавлаж тэвдүүлсэн хэрсүү, хэрэгт дуртай сониуч хүү байсан гэдэг. Аавыг нь нутгийнхан Лодон мужаан гэх. Сум, аймагтаа алдартай уран гарт хүн байжээ. Аав нь хүүгээ сургуульд анх мордоход “Номын сав бүтэн байх” ерөөл өргөж цуурга цоожтой модон цүнх урлаж өгсөн байна. Даалимбан цүнхтэй тэр цагт энэ модон цүнх онцгой содон байсан төдийгүй ерөөс эрдэм номын урт холын замд нь ч онцгой байж, билэг оюуных нь савыг бат бэх болохыг бэлгэджээ. 

 

“Буутай янгир”, “Хоёр аварга”, “Лусын нүдэнд унасан хүн”, “Зохиогүй чимэг”, “Өлгийдүүлсэн үндэс” зэрэг гучаад өгүүллэг бүхий Үл ажиглагдах онцгой учралуудын тухай цуврал нь, ялангуяа “Хорвоотой танилцсан түүх” нь өнөөх үл ажиглагдах онцгой учралуудыг тэрбээр бүр бага балчираасаа л анзааран хурц тодоор сэрж мэдэрч байсныг нь баталдаг. 

1942 – 1950 онд Наран сумын бага сургууль, Алтай хотын бүрэн бус дунд сургуулиудад суралцаж, 1950 – 1953 онд Улаанбаатарт багш нарыг бэлтгэх сургууль, 1953 – 1956 онд УБДС дүүргэжээ. Тэгээд хорин нэгэн настай идэр залуу Түдэв төрөлх нутагтаа ирж, сургуульдаа багшилсан байна. 

Энэ үе бол түүний амьдрал уран бүтээлийн онцгой үе байжээ. Дээр дурдсан Үл ажиглагдах онцгой учрал цувралуудынхаа ихэнхийг бичсэнээс гадна Ардын хувьсгалын үеэр Хантайшир уулнаа өрнөсөн өргөн цараатай, ээдрээ будлиан ихтэй үйл явдлын тухай “Уулын үер” хэмээх анхныхаа романыг туурвижээ. Романаа бичиж дуусгаад цэг тавьж бүхийдээ тэрбээр хорин гурван нас дөнгөж дүүрээд байсан гэдэг. Чухам ийм насандаа бүрэн хэмжээний томоохон роман туурвиж үлдээсэн нь манай утга зохиолд өнөөдөө хараахан үгүй хийгээд ер дэлхийн уран зохиолд ч нэн ховор үзэгдэл юм. 

Дунд сургуульд багшилж байх зурвасхан үедээ олон арван хүүхдийн билэг оюуныг нээж, гараас нь хөтлөн эрдмийн их далайд хөтлөн замчилсан байдаг. Тэдний дунд нэрт зохиолчид болох С. Пүрэв, С. Лочин, Ж.Гал, Ш.Шажинбат Т.Юмсүрэн Д.Цахилгаан, Б.Дорж нар ч бий. Мөн шинжлэх ухааны бусад салбарт ч монголдоо түүчээлэгч болсон олон эрдэмтэн мэргэд “Эгэмнээс минь татаж, эрдмийн зам мөрд эргэлтгүй оруулсан” хэмээн чухам дунд сургуулийн цэл залуухан багшийгаа бахархан дурсах билээ. Шөнө дүл өнгөртөл лааны гэрэл сүүмэлзүүлэх залуу багшийнх нь өрөөний цонх олон хүүхдийг ирээдүй тийш хөтлөн замчлах гэгээ гэрэл болон сэтгэл зүрхэнд нь унтрахгүйгээр үүрд асчээ. Залуу багшийн эгэл агаад эрхэмсэг, тууштай зарчимч, хөдөлмөрч зан төлөв, танин мэдэх, бүтээн туурвих гэсэн эрмэлзэл нь олон хүүхдийн итгэл, үлгэрлэл болон насан туршид нь хөтөлжээ. 

 

Л. Түдэв дунд сургуульд суралцаж асан 1950-иад оноос үзэг түшин эхэлж, тэр цагаас хойш тасралтгүй туурвисаар өдгөө шижир алтаар дүүрэн 40 ботийг бүтээсэн билээ. Анхан үеийн бүтээл туурвилууд нь хорвоо ертөнцийг хэрсүү сониучаар ширтэн буй гэнэн ариун нүд мэт байдаг. Энэ нь түүний хүүхэд багачуудад зориулсан бүтээл туурвилийнх нь үндсэн шинж төлөв бөгөөд, чухам үүгээрээ Монголын хүүхдийн уран зохиолын дахин давтагдашгүй оргил болжээ. 

Л. Толстойгоос эхлээд олон томоохон уран бүтээлчид бага насныхаа намтар дурсамжийг бичсэн байдаг. Л. Түдэв ч мөн бага насныхаа дурсамжаа бичсэн, гэхдээ бусдаас онцгой өвөрмөцөөр бичсэн нь “Хорвоотой танилцсан түүх” юм. Тэрбээр зүгээр нэг цаг хугацааны хэлхээсэнд өгүүлсэнгүй, харин хүүхдийн танин мэдэхүй нь ерөөс хүмүүн төрөлхтний танин мэдэхүйн язгуур түүх болохыг нээн үзүүлж чадсан байна. Энэ бол чулуутай, дуутай, зурагтай, салхитай танилцаж эхлээд улмаар худал хэлэхтэй, сахилгатай, дайнтай, зохион бүтээхтэй гэх мэтээр танилцсан ер бусын түүх юм. Өнөөгөөс 50 жилийн өмнө буюу 1969 онд бичсэн уг бүтээлийг тэр цагаас хойшхи монголын бүхий л үеийнхэн шимтэн уншиж, оюун билгээ тэлж иржээ. “Хорвоотой танилцсан түүх” туужийг ЗХУ-д хэвлэгдэхэд хүүхдийн нэрт зохиолч Юрий Сотник “Хүүхдүүд та нар энэ номыг уншаад зохиолын баатрын адилаар бас л хувь заяандаа нээлт хийх болно” хэмээн бичиж байжээ. Мөн утга зохиол судлаач Никита Разговоров “... авьяаслаг бөгөөд үнэн бичигдсэн энэ туурвилуудын нэгэн адил энэ ном амьдралыг ойлгох түлхүүр болж чадна” гэжээ. 

“Хорвоотой танилцсан түүх” дэлхийн олон арван хэлээр орчуулагдаж, дэлхий дахинаа бахархан уншсанаар, 2010 онд “Дэлхийн хүүхдийн шилдэг номоор” шалгарсан байна. АНУ-д “Экслибрс” хэвлэлийн газар орчуулан хэвлэжээ. 

 

Л. Түдэвийг Монголын хүүхдийн уран зохиолын шадар гурван цэргийн нэг гэдэг. Нөгөө хоёр нь Жамбын Дашдондог, Доржийн Гармаа нар болно. 

Хүүхдийн танин мэдэхүйн дээрх богино өгүүллэг, намтар туужаас гадна олон арван шүлэг, мөн олон тууж бичжээ. “Будаг амилна” өгүүллэгтээ хүүхдийн танин мэдэх хүсэл эрмэлзэл, сэтгэхүйн өвөрмөц талыг уран яруу илэрхийлж, “Эрхий дарам” өгүүллэгтээ урлан бүтээхүйн чинад нууцыг дэлгэн харуулжээ. Ялангуяа “Төл” зөгнөлт роман, “Мөнхийн ус” зөгнөлт туужууд нь манай зөгнөлт уран зохиолын хөгжилд онцгой байр суурь эзэлдэг. Ойрын ирээдүйн төсөөлөл нь зөвхөн ахуй амьдралд алхам тутам шингэж буй шинжлэхүй ухааны гарамгай шинэ нээлтүүд, нэн хөгжингүй технологи төдийгүй хүний ёс суртхууны хөгжилтэй нягт холбоотой тухай өгүүлсэн нь зохиогчийн билгийн мэлмий хичнээн хурц тод, ухааны уурга хичнээн урт болохыг илэрхийлнэ. 

Түүний хүүхэд багачуудад зориулсан зохиол бүтээлүүд нь хүн хэмээхийн утга учрыг үл ажиглагдах онцгой агшнуудаар алхам алхмаар нээсээр, хүүхдийн оюуны өмнө аугаа гайхам бахдам хүчирхэг хүмүүний дүр төрхийг бүтээж өгдөг. “Байгалийн ширүүн үзэгдэл, элдэв араатан амьтны эсрэг гар хоосон, бие нүцгэн хүн гагцхүү ухаанаараа тэмцсээр байж ялсан юм. Загас шиг сэлдэггүй, шувуу шиг нислэггүй боловч хүн түүнийг хийж сураад, газар, ус, тэнгэр гурвыг эзэгнэн захирчээ. Дэлхий дээр хүнээс том, хүнээс хүчтэй амьтан асар олон боловч тэд цөм хүний захиргаанд оржээ” хэмээн хүний ухаан билгийн сүр хүчний тухай “Ухаан” тууждаа өгүүлсэн билээ. 

.

 

УРАН ЗОХИОЛЫН НОЁН ОРГИЛ

 

Хэдэн жилийн өмнө манай хэсэг уран бүтээлчид Л. Түдэвийг Нобелийн шагналд нэр дэвшүүлж байсан билээ. Түүнийг Нобелийн утга зохиолын шагнал авчихсан байхад дэлхий гайхахгүй ээ.

1980-аад оны эхээр бичигдсэн “Оройгүй сүм” хэмээх алдарт бүтээлийг нь өнөө цагийнхан эргэн эргэн уншсаар байна. Дэлхий нийт ч уншдаг. Алив шашин тодорхой хэмжээгээр хаалттай социализмын оргил цаг үед хэдий наанаа шүүмжлээд буй ч Буддын шашны маш нарийн нандин ухагдхуун, ойлголт, танин мэдэхүйг нээн дэлгэсэн бүтээл туурвина гэдэг амаргүй, эр зориг, арга эвийг олох аргагүй цөлх монгол ухаан юм. Тэр тусмаа өөрөө тэрхүү системийнхээ оргилд нь сууж байсан “том дарга” хүн буюу Монголын нийт залуучуудыг нэгтгэсэн МХЗЭ-ийн тэргүүн /Нэгдүгээр нарийн бичгийн дарга/, үзэл суртлын гол хүчирхэг дуу хоолой болсон “Үнэн” сонины Ерөнхий эрхлэгч хүн ийм шашны гүн агуулгатай бүтээл туурвина гэдэг үү. Төрийн соёрхолт Ш. Сүрэнжав тийм цаг үед, тийм хүнээс “шашныг бадруулах санаа, бодрол, түүхт ёс жаяг, зан үйл, сэтгэлгээний нарийн учрыг ухаарсан зоримог бүтээл гарсан нь гайхалтай санагдаж байснаа гаргаж хэлье. Тэгэхэд шашны сэтгэлгээний талаар иймэрхүү зүйл бичих цөстэй хүн хэд байсан юм бол доо?...” хэмээн дурссан байдаг. Чухам Б. Ренчин, Ц. Дамдинсүрэн нарын их билэгтнүүд л тийн зориглож асан билээ. 

“Оройгүй сүм” роман нь хаалттай цаг үед шашны асуудлыг гүн гүнзгий хөндсөн төдийгүй хүмүүний сэтгэл зүрхний нарийн нандин утсыг Санж, Отгон нарын дүрээр хөвөрдөн үзүүлсэн, уулын нэгэн бөглүү хийд тойрсон амьдралаар монголын нэгэн цаг үеийн амьдралыг нэвтэрхий тольдсон суут бүтээл болж чадсан юм. Чухам дэлхийн энтэй бүтээл билээ. “Оройгүй сүм” романаас гадна дээр дурдсан “Эрхий дарам зай” өгүүллэг, “Хорвоотой танилцсан түүх”, “Шуугиурынхан”, “Оточийн үүдэнд” зэрэг олон арван бүтээлүүд нь ч мөн адил, дэлхийн дэвжээнд тоосоо өргөх цараатай. Уг романд дүрслэгдсэн Буянзалбирахын хийд буюу Оройгүй сүмийн туурь Л. Түдэв абугайн төрсөн нутаг Хантайширийн нурууны үелж буусан дөрөлжид өдгөө ч шарилж луулин дундаа зүүрмэглэн буй билээ. 

 

Ер түүний бүтээл туурвилууд ихэнхдээ түүхэн бодит баримт, үйл явдлууд, шинжлэх ухааны үнэнд тулгуурласан байдгаараа нэн онцлоготой юм.

 

Өнгөрсөн XХ зууны Монгол оронд хэд хэдэн томоохон нийгмийн дэвшил гарсны нэг бол Нэгдэлжих хөдөлгөөн юм. Хэдий өнөө цаг үед уг хөдөлгөөний сөрөг талыг олон талаас нь дөвийлгөн, бүхэлд нь үгүйсгэж буй ч нэгэнт түүхэнд тодоос тод ул мөрөө үлдээсэн нийгмийн дэвшилт үүргийг нь хэрхэвч үгүйсгэх боломжгүй билээ. Энэ сэдэв нь олон угшил үндэслэл, нотолгоо шаардах учир энэ удаад үүгээр өндөрлөе. Энэхүү нэгдэлжин хөдөлгөөний үрээр Монгол үндэстний ухамсар сэтгэлгээнд ямар хэв шинжүүд өөрчлөгдөн солигдож, төлөвшин дэвшсэнийг уран сайхны дүрээр, гэхдээ түүхэн хүмүүс, түүхэн баримтад тулгуурлаж бичсэн “Нүүдэл, суудал” хоймсон роман бол Монголын утга зохиолын нэг оргил ч мөн юм. Романы гол дүр Доохүү даргын эх дүр нь домогт нэгдлийн дарга, БНМАУ-ын Хөдөлмөрийн баатар Г. Лодойхүү, Сүрэн даргынх алдарт намын дарга Б. Цээсүрэн, залуучуудын дарга Магнай нь Ардын багш Ж.Дүгэр нар юм. Мөн олон арван хүмүүсийн бодит дүр төрх энэ романд туссан ба энэ нь тэр цаг үеийнхээ үнэн мөнийг уран сайхны үнэнтэй найрсуулан үзүүлэхэд чухал хөшүүрэг болсон байна. 

Бичлэгийн өвөрмөц аргазүй ашиглан туурвисан “Хувьсгал танаа өчье” намтар романдаа ХХ зууны эхэн үеийн монголын төр, соёлын нэрт зүтгэлтэн Магсар хурцын Дугаржав агсны дотоод сэтгэл, эмгэнэлт хувь тавиланг гайхалтай нарийн, нямбай үзүүлсэн билээ. 

Эдгээрээс гадна “Бүгд Найрамдах улсын Анхдугаар он” улс төрийн роман, “Дайрлага дайравзай”, “Мөнхийн гал”, “Өнөөгийнхөн”, “Ухаан” зэрэг хэд хэдэн тууж, олон арван өгүүллэг бий. 

Кино урлагт ч арилашгүй зам мөрөө гаргасан бөгөөд “Зэрэг нэмэхийн өмнө” кино зохиол бичсэн нь манай кино урлагийн хошин шог төрлийг ч нэг шат ахиулсан бол зохиолыг нь бичсэн “Говь, Хянганд тулалдсан нь” кино дайны тухай өгүүлсэн шилдэг дэлгэцийн бүтээлд зүй ёсоор ордог. Түүнээс гадна “Бөхөн”, “Таван нуурын дууль” зэрэг кино зохиол бичжээ. 

.

СЭТГЭГЧ, ЗУУНЫ МАНЛАЙ СЭТГҮҮЛЧ

 

 

Л. Түдэвийг ХХ зууны манлай сэтгүүлчээр өргөмжилсөн. Монголд орчин үеийн сэтгүүл зүй 1910-аад оноос гараагаа эхэлж, өнөөдрийг хүрсэн 100 гаруй жилийн түүхэндээ ур ухаан, эрдэм билэг, авьяас чадвар бүхий хэдэн мянган сэтгүүлчдийг төрүүлжээ. Гэвч тэр мянга мянгын дотроос чухам цор ганцаар маргаангүйгээр магнайлсан байна. Зуундаа хүлээн зөвшөөрөгдөнө гэдэг онцгойгоос онцгой чадвар. 

“Сэтгүүлч бол зохиогч биш сэтгэгч байсан цагт нэрээ мөнхөлнө” хэмээн тэрбээр нэгэнтээ бичиж байжээ. Өөрөө ч түүн лугаа байж, туурвиж чадсан юм. Эссэ, нийтлэл, хөрөг, ярилцлага, тэмдэглэл, зурвас, сурвалжлага гээд сэтгүүлзүйн бүх төрөл зүйлээр эн тэнцүү чадварлаг бичдэг. Тодорхой, баялаг баримт түшсэн гаргалгаа, дүгнэлт, гүн гүнзгий бодол эргэцүүлэл, сэцэн мэргэн санаа, хурц ёжлол, егөө хошигнол, өрнөлтэй бичлэг бүрээс нь яндашгүй арвин мэдлэгийн далай цэлэлзэж, хурц оюун билгийнх нь гялбаа цахилах билээ. 

Бичлэг бүр нь сэтгүүлзүйн сургалтын хэрэглэгдэхүүн болж чадна. Ялангуяа хэрэгтэй газарт оносон баримтыг шигтгэж өгөх, баримтын цаадтайх нарийн далд учгийг тайлан гаргах, эсрэг тэсрэг олон баримтуудыг нэгтгэн дүгнэлт хийх, баримтаас баримт руу хэрхэн шилжих зэрэг ур чадвар нь чухам анхлан суралцаж буйд нь байтугай насаараа суралцсанд нь ч багшилна. Төрийн шагналт зохиолч Д.Цоодол нэгтээ “Баримт үнэд орно гэж Л.Түдэв гуай олон жилийн өмнө хэлдэг байлаа” хэмээн дурссан. Өнөө цаг үе үнэхээр л баримт үнэд орж, түүний төлөө тэмцэлдэх болж, тэр бүү хэл уран зохиол, кино урлагт баримт түшсэн шинэ төрөл зүйл хүч түрэн орж ирэх болжээ. 

Бас бичлэг бүр нь танин мэдэхүй, ухаарлын хөтөч болж чаддаг. “Нью-Йорк урт чацтай хот”, “Дэлхийн хүйсэн дээр”, “Жагар орноор”, “Хол мөртлөө ойрхон Парис” тэмдэглэл, “Хүч тэнцүүгийн бахархал” хөрөг, “Үндэстний аюултай байдал”, ”Хүүхдээ цагт нь тодруулахуй”, “Совин” эссэ зэрэг олон зуугаар тоологдох сэтгүүлзүйн бүтээлүүдийг нь нэрлэж болно оо. Тэр зүгээр нэг өгүүлэхгүй, машид урнаар ойлгуулна. Тухайлбал Парист хоногт 18 000 уруулын будаг борлогддог тухай “Парисын эрчүүд хоногт 18 000 уруулын будаг иддэг” гэх мэтээр бичнэ. Соёлын гавьяат зүтгэлтэн Х.Цэвлээгийн өгүүлснээр “Л. Түдэвийн нийтлэлүүд бол уншаад ухаарч чадсанд нь урагшлах замыг заах багш нь...” билээ. 

 

Л. Түдэв нь өөрөө манлай сэтгүүлч байгаад зогсохгүй Монголын сэтгүүлчдийн хэдэн үеийнхнийг бойжуулсан сурган хүмүүжүүлэгч, үлгэрлэн манлайлагч юм. “Үнэн” сонины школ буюу сургалт гэдэг онцгой чадвар, чанар эзэмшүүлдэг сургалт нь чухам Л. Түдэвтэй салшгүй холбоотой.

 

Тэрбээр “Үнэн” сонинд 1959-1961 онд утга зохиолын нарийн бичгийн дарга, 1984-1996 онд ерөнхий эрхлэгчээр ажиллажээ. Монгол Улсын Соёлын гавьяат зүтгэлтэн сэтгүүлчид болох Х. Цэвлээ, Т. Баасансүрэн, Ц. Балдорж, Т. Галдан, Д. Цэнджав, Ш. Цэрэнпил, Б. Мөнхбаатар, Ж. Пүрэв, Г. Дамба, Ц. Цэнддоо нарын зэрэг нэр цуутай олон арван сэтгүүлч уран бүтээлчид бол чухам “Үнэн” сонины гал тогоонд нь буцалж, Л. Түдэвээс суралцсан хүмүүс ээ. Ахмад үеийнхний дунд “Тү Эрхлэгч” гэсэн яриа дурсамж тасардаггүй хөвөрсөөр л байдаг. Төрийн шагналт, Ардын Уран Зохиолч Ш.Сүрэнжав агсан “Л. Түдэв бол хүнийг тамын тогоонд татаж оруулах бус, харин татаж гаргах шударга зоригтой, оюуны бэлтэй хүн” гэсэн бол нэрт сэтгүүлч Ш.Цэрэнпил “Дэргэдээ очсон болгоныг өөрийн нөлөө, гэгээнд оруулан өсгөж өндийлгөдөг” хэмээн бичжээ.

.

НИЙГМИЙН ЗҮТГЭЛТЭН, СОЁН ГЭГЭЭРҮҮЛЭГЧ

 

Л. Түдэвийн тодорхойлолтод Төрийн соёрхолт, Ардын уран зохиолч, Зууны манлай сэтгүүлч, эрдэмтэн судлаач, зохиолч, сэтгүүлч, нийтлэлчээс гадна мөн нэрт соён гэгээрүүлэгч, нийгмийн нэрт зүтгэлтэн гэсэн тодотгол заавал дагадаг. Тэрбээр 1964 – 1967 онд ЗХУ-ын нийслэл Москва хотноо ЗХУКН-ын Төв Хорооны дэргэдэх Нийгмийн ухааны академийг дүүргэжээ. 

1968 оноос Монголын Зохиолчдын Эвлэлийн хорооны орлогч дарга, дарга, 1975 оноос МХЗЭ–ийн Төв хорооний Нэгдүгээр нарийн бичгийн даргаар ажиллах болсон байна. МЗЭ-ийн хорооны даргаар ажиллахдаа Монголын уран зохиолын төрөл зүйлийг жигд хөгжүүлэх, зохиолчдоо мэргэшүүлэх, залуу зохиолчдыг дэмжих чиглэлээр идэвхтэй ажилласан бол, Монголын залуучуудын тэргүүн болсноор бүхэл бүтэн хэдэн үеийн залуусыг манлайлан, улс орны хөгжил дэвшлийн төлөө, сайн үйлсэд уриалан, олон арван бүтээн байгуулалт өрнүүлэв. 

 

Ямар ч нийгэмд бусдыгаа манлайлан мөс зүсэгч мэт явдаг оюун санааны хөтөч гэж байдаг. Чухам 1970-80-аад онд Л. Түдэв монголын залуусын хувьд тийм үүргийг гүйцэтгэж байлаа.

 

Л. Түдэв бээр “Эрдэм боловсрол”, “Эрүүл мэнд”, “Эмх журам” гэсэн гурван асуудлын төвд залуусыг аваачиж чадсан нь нийгмийн хүчирхэг хөдөлгөгч хүч болсон залуусын хөгжилд онцгой дэвшил авчирч чаджээ. Эвлэлийн ахмад ажилтан, эдийн засагч, доктор Ч.Баатар “... Л.Түдэв даргынхаа өргөн их мэдлэг, цар хүрээтэй сэтгэлгээ, нягт нямбай шаардлагад бид хөтлөгдөн ажилладаг байсан. Цэцэг, зөгий, техникийн сэтгэлгээ, нар, салхины хүч, жижиг үйлдвэрлэл... Тү даргын хөндөөгүй сэдэв, МХЗЭ-ийн оролцоогүй ажил гэж бараг байхгүй байхаа” хэмээн дурсчээ. Үе үеийн эвлэлийн ажилтнуудад “Тү дарга” гэсэн сонгодог дүр төрх үлгэр дуурайл болон урам зориг, ур ухаан, ухамсар хөгжлийнх нь эх ундарга болж байжээ. Тү даргын үед Монголын залуучуудын байгууллага чухам хөгжлийнхөө ч, бүтээн байгуулалт, нийгмийн соёл, шинэчлэл өөрчлөлтийн ч оргилд хүрсэн юм. 

 

Л. Түдэвийг нийгмийн шинэчлэлийг аль 1980-аад онд эхлүүлсэн хүн гэж үздэг. Тэрбээр 1984 онд “Үнэн” сонины Ерөнхий эрхлэгчээр итгэл хүлээн томилогдов. 1980-аад оны дунд үеэс эхэлсэн хөгжлийн зогсонги байдлыг чухам “Үнэн” сонин л эрс зоримог, зарчимчаар шүүмжилж, нийгмээ шинэчлэл өөрчлөлтөд сэрээн дуудаж байлаа.

 

Хүнд суртал, авилгал, үрэлгэн задгай байдал, бодлого тооцоогүй төлөвлөлт, байгал дэлхийнхээ баялгыг эс хайрлах ухамсаргүй бүтээн байгуулалт, увиагүй бэртэгчлэл гээд зогсонги үеийн согог бүхнийг хайр найргүй, хурцаар илчлэн шүүмжлэв. “Хүчирхэг хүнээс үеийн үед арчаагүй, увиагүйчүүд айсаар ирсэн. Л.Түдэв бол хүчирхэг хүн” хэмээн хэн нэгэн бичжээ. Үе үеийн увиагүйчүүд гэрлээс эмээх сарьсан багваахай мэт түүнээс бэргэж, эмээж иржээ. 

Нийгмийг сэрээсэн олон нийтлэлүүд Тү эрхлэгчийн шууд санаачилга, зөвлөгөө, гар, санаа бодлын оролцоотойгоор “Үнэн” сонинд шил шилээ даран нийтлэгдэж байв. Тэдгээрийн нэг нь сэтгүүлч, зохиолч Ц.Балдоржийн хөх сувд болсон Хөвсгөл далайг хөнөөлт уул уурхайгаас хамгаалж чадсан “Далай ээж цаазын тавцанд” нийтлэл юм. Мөн түүний шууд санаачилга удирдлагаар 1980-аад оны дундуур “Хүүхэд залуучуудын нэвтэрхий толь” гарсан нь Монголын хүүхэд багачуудыг дэлхий дахины мэдлэгийн далайд аялах нэгэн хүчирхэг хөлөг онгоц болсон бол, монголчууд эх түүхээ нэн идэвхтэйгээр эрж хайж байсан 2000-аад оны эхээр Монголын хаадын намтар 108 ботийг журмын нөхдийн хамт эрхлэн гаргасан нь ч бас танин мэдэхүйн нэгэн үүд хаалгыг нээж өгсөн хэрэг байлаа. 

Л. Түдэвийн удирдсан энэ мэт оюуны санааны шинэчлэл өөрчлөлтийн уур амьсалын үрээр Социалист тогтолцоог өөрчлөн сайжруулах хүсэл эрмэлзэл нийгэм даяар өрнөж, улмаар 1990 оны ардчилсан хөдөлгөөнийг талархан хүлээж авах хөрс суурь бий болжээ. “Л. Түдэв их нүүдлийн замд ачааны хүндийг тэрбээр өөрөө үүрэлцэн, ард түмнээ оюун санааны гэгээрэлд уриалан дуудсаар явсан юм” О.Дашбалбар найрагч агсан бичжээ. 

Түүний оюун тархи нэгэн аварга гигант, хэзээ ч үл зогсох үйлдвэр мэт байдаг. Ерөөс Л. Түдэвийн оюунаас цаг үргэлжийн үл унтрах гэрэл гэгээ цацрах билээ. Түүний бичсэнээс шилдэг афоризмууд ундарч байдаг. 

- “Хүмүүний хамгийн том албан тушаал бол хүн байх”,

- “Ташуураараа хамгаалсан эх орноо тархиараа хамгаалах цаг болжээ”, 

- “Цаг хожих ганцхан л арга байдаг. Тэр нь богино хугацаанд их юм хийх арга”, 

- “Өнөөдөр шиг хол юм байхгүй. Яагаад гэвэл тэр эргэж ирэхгүй одно. Маргааш шиг ойрхон юм байхгүй, яагаад гэвэл тэр ирж яваа”, 

- “Хүнгүй бол Эх орон юуных, Эх оронгүй бол хүн юусан билээ”, 

- “Эрүүл мэндийг бусдаас зээлдэггүй”,

- “Мөнгө зээлэхээс эрдэм зээлдэх нь дээр”,

- “Газар эхээ хайрлаж яв! Ойчвоос газраа тулж босдог билээ. Босохооргүй ойчвоос газартаа тэврүүлэн шингэдэг буюу” гэх мэтээр эцэс төгсгөлгүй үргэлжлүүлж болно. 

"Тархи" эссэндээ ийн бичжээ. “...Тархи зовоохгүй байвал амархан мууддаг онцлогтой эрхтэн юм. Жаран жилд ямар ч хүний ой ухаан нь гурваас доошгүй их сургууль, зургаагаас цѳѳнгүй гадаад хэл, нэвтэрхий толийн 100 мянган ѳгүүллийг цээжлэн тогтоох наад захын боломжтой гэж тооцоологдсон юм. Бид сайндаа л ганц дээд сургууль, ганц гадаад хэл сураад зуугаад ном уншсан л бол их юм мэдэж тархиа ядраасан гэж ѳѳрийгѳѳ ѳмѳѳрѳѳд зогсохгүй "мэдрэлийн ядаргаа тусчихлаа" гэж эмнэлэг сувилал уруу гүйцгээдэг маань тархиа хэтэрхий эрхлүүлж эрт хѳгшрүүлж байгаа хэрэг юм...”

“Хүн арван хуруутай байдагчлан бурхан шиг хүн гэгдэх болзлын арван шинж тээдэг, тэр нь дутваас үл тэгшрэх ёс суртахуунтай юм. Өөрийн хяналт, ойр дотночлол, итгэл үнэмшил, хайр сэтгэл, айдас болгоомжлол, найдвар, тачаал, нөхөрлөл, тайвшрал, бясалгал гэх арван чанарыг үүнд багтаадаг билээ. Энэ бүхэн төрсөн төөрөг, гарсан өдрийн гаригийн хуулиар төлөвшдөг ажгуу” хэмээн “Тэнгэрийн эрхшээл” нийтлэлдээ бичжээ.

.

ДЭЛХИЙН ТАВЦНАА 

 

Тэрбээр аргагүй дэлхийн энтэй хүн болохыг Олон улсын байгууллагуудтай харилцаж байсан дараах үйл явдлууд нотолдог. 

- 1972 оноос Ази, Африкийн зохиолчдын байгууллагын гишүүн, 

- 1973 оноос Олон улсын утга зохиолын шүүмжлэгчдийн байгууллагын гишүүн, 

- 1974 оноос Дэлхийн энх тайвны зөвлөлийн тэргүүлэгч,

- 1986-1990 онд Олон улсын сэтгүүлчдийн байгууллагын дэд Ерөнхийлөгч, Олон улсын парламентын холбооны гишүүн, 

- 1999 оноос Дэлхийн уран зохиолын академийн гишүүн,

- 2002 онд Олон улсын намтар судлалын төвийн Ерөнхий захирлын зөвлөхөөр ажиллах урилга хүлээж авсан. Мөн Олон улсын намтар судлалын төвийн дэд консулаар ажиллахыг санал болгожээ.

- 2005 онд Олон улсын намтар судлалын төвөөс “Амжилтын оргил” олон улсын шагналыг олгожээ. Уг шагналыг дэлхийн 100 зохиолчид олгосон бөгөөд Л. Түдэвийг жагсаалтын хоёрдугаарт эрэмбэлсэн байна. 

- 2010 онд Намтар судлалын Америкийн хүрээлэн насан туршийн академич цол, алтан медаль гардуулжээ. 

Австрийн судлаач Харри Шихровский Л.Түдэвийн уран бүтээлийн талаар аль 1961 онд эхэлж үнэлэлт дүгнэлт өгчээ. Улмаар 1965 оноос зохиол бүтээлүүд нь герман, япон, англи, франц, орос, хятад, испани, чех, казах, беларусь, тува, узбек, буриад, украин, молдав, литва зэрэг 17 орны хэлээр орчуулагдан дэлхий даяар түгэж эхэлжээ. Зөвлөлтийн эрдэмтэн К.Яцковская “Иностранная литература” сэтгүүлд 1976 онд “...Хэрвээ Л.Түдэвийн 60-аад оны уран бүтээлийн замналын он дарааллын шатыг сайтар мөшгин үзвэл энэ нь түүний утга зохиолын уран зураач, судлаач шүүмжлэгчийн давхар авьяастайг нотолно...” гэсэн бол Германы Эрих Феттер “1935 онд төрсөн эл зохиолч, дэлхийн хоёрдугаар дайны хүнд жилүүдэд малчны нэгэн хөвгүүн өөрийнхөө уг мөн чанарыг хэрхэн ойлгон ухаарч эхэлж байгааг сэтгэл хөдлөм дүрсэлж, уншигчдад танилцуулж байна” хэмээжээ.

Ахмад сэтгүүлч Р. Чулуун “Өнгөрсөн ХХ зууны сүүлийн хагаст Монголын Түдэвийн тухай, түүний уран бүтээлийн талаар ЗХУ болон Европын бусад оронд нийтлэгдсэн бүтээлийн зөвхөн жагсаалтыг бичихэд тулбал хэвлэлийн хуудас багадах талтай” гэжээ. 

.

АМЬД ДОМОГ

 

Л. Түдэвтэй хамтран ажиллаж байсан уран зохиол, сэтгүүл зүй, залуучуудын байгууллагын үе үеийнхэн нэг зүйл дээр бүгд санал бүрнээ нийлдэг. Тэр бол Л. Түдэвийн ер бусын зарчимч, хөдөлмөрч, бүтээлч амьдрал тэмцэл. Тэрбээр хэзээ ч цагийн дэмий сул гиюүрч, наадаж, наргиж өнгөрөөсөнгүй. Хүмүүний амьдрал гэгч үл анзаарагдам атлаа гайхамшигтай онцгой агшнуудаар зайгүй нэхэгдсэн ажээ.

 

Чухам тэр онцгой агшин бүрийг сэрж мэдэрч, үнэ цэнийг нь ойлгож чадсаных нь илрэл, үр дүн бол агшин бүрийг бүтээл туурвил болгон нэхэж чадсанд буй юм. 

ХХ зууны төр нийгмийн нэрт зүтгэлтэн, зохиолч С. Удвал ахайтан “Барагтай хүний бүхий л амьдралдаа хийж чадахгүй зүйлийг хорь гаруйхан жилд Л. Түдэв хийж бүтээснийг би сайн мэднэ” хэмээн дурсжээ. Харин Л. Түдэв гуай өөрөө бол “Хүн амын тоо цөөн манай орны хувьд нэг хүн гурван хүний үүрэг гүйцэтгэх оюун сэтгэлийн тэнхээтэй байхыг шаарддаг” хэмээн бичжээ. Тэгээд өөрөө үлгэрлэсэн байна. Бүр төгс үлгэрлэж, гурав биш арав хорин хүний хийхийг хийж, үүрэхийг үүрчээ. Үүрсэн шиг үүрчээ. 

Соёлын гавьяат зүтгэлтэн, нэрт сэтгүүлч Х.Цэвлээ “Түдэв маягийн аж төрөх ёс гэж бий. Тэр нь их унших, гүн сэтгэх, бүтээлч ажиллах, цаг хугацааг цагийн нарийн механизм шиг яг таг ашиглах, аливаа дэл сул занг үл таашаах, хүмүүст хариу нэхэхгүй тусч сэтгэлээр хандах, үзэл бодолдоо үнэнч байх, холч мэргэнээр угтан харах” хэмээн тодорхойлжээ. Мөн Ардын уран зохиолч П.Бадарч “Би-гээ төгс олсон төгс эрхэмсэг “Би” юм” хэмээн Л. Түдэв гуайг тодорхойлжээ. Түүний энэ хувь чанарын онцгой шинж нь өнөө амьд домог болжээ. Домог мэт амьдарч, одоо ч домог мэт оршсоор байна. Өнөө ч зөн билэг, танин мэдэхүйн “Дал” сониноо тасралтгүй гаргасаар, оюуных нь үйлдвэрлэл ч тасралтгүй ажилласаар байгаа. 40 дэх ботио саяхан баринтаглажээ.

“Хорвоо бид хоёр мэндлэлцсэн тэр цагаас эхлээд нэг талд би, нөгөө талд хорвоо эсрэг ширтэлцэн орших болов оо. Намайг өмссөн цамц ч үгүй гар хоосон төрөхөд хорвоо яндашгүй баян байлаа. Би энгийн хялбар амьтан төрж байхад хорвоо ээдрээтэй нарийн ертөнц байлаа” хэмээн тэрбээр “Хорвоотой танилцсан түүх”-дээ бичжээ. Энэ он жилүүдэд хорвоотой энссээр Л. Түдэв хэмээн нэгэн давтагдашгүй хорвоо цогцолжээ. “Л.Түдэвийн бүтээл туурвилууд нь өдгөө нэгэн том судлагдахуун болоод судлаачдаа хүлээж байна... Монголын хойч үеийн судлаачдын өмнө Л.Түдэвийн бүтээлүүдийг судлан, сэдэв бүрээр задлан шинжилж олны хүртээл болгох их ажил хүлээгдэж байна” хэмээн сэтгүүлч Ц.Оюунчимэг “Зиндаа” сэтгүүлд бичжээ. Үнэхээр тийм агаад түүний бүтээл туурвил, зам мөр нь манай үндэстний бүтэн зууны түүх, толь, мөн чанар юм. 

Их уул бэлээсээ бүтэн үл харагдана. “Уул Алтай холдоо өндөр” гэхийн учир тэр билээ. Л. Түдэв хэмээх ихийн их уулын тухай өчүүхэн өгүүлэхэд ийм ажгуу.

 

Б.Номинчимэд

2019 оны 3 сарын 5.

 

/Л. Түдэвийн "Үл ажиглагдах онцгой учралууд" номын шинэ хэвлэлд зориулан ийм нэг богино өмнөтгөл бичив. Зүй нь их хүмүүний тухай нэг бол маш богино, ердөө хоёрхон өгүүлбэр бичих, эсвэл бүтэн ном бичих хэрэгтэй юм. Номын өмнөтгөл учир эл учрыг "үл тоов"/


“Хорвоог таних гэмээ нь төрсний хэрэг бүтэх учиртай”
Bolod.mn


Сэтгэгдэл (0)


Уншигчдын оруулсан сэтгэгдлийн талаар манай сайт хариуцлага хvлээхгvй болохыг анхаарна уу.
Үгийн санд шүүлтүүр хийсэн болно

   



Даваа гаригаас Улаанбаатар-Дархан чиглэлийн авто замыг хаана
17:45

Зам, тээврийн хөгжлийн сайдын 2019 оны зургадугаар сарын 13-ны өдрийн “Авто зам хаах, чиглэл өөрчлөх тухай” 192 дугаар тушаалын дагуу 

Даваа гаригаас Улаанбаатар-Дархан чиглэлийн авто замыг хаана

Зам, тээврийн хөгжлийн сайдын 2019 оны зургадугаар сарын 13-ны өдрийн “Авто зам хаах, чиглэл өөрчлөх тухай” 192 дугаар тушаалын дагуу 

»»
ЭЕШ-д ирэхдээ ямар материал бүрдүүлэх вэ?
17:34

Элсэлтийн ерөнхий шалгалт (ЭЕШ) улс орон даяар энэ сарын 17-ноос 20-ны өдрүүдэд явагдана. Энэ дагуу ЭЕШ-ыг зохион байгуулах шалгалтын төвүүдийг эцэслэн тогтоожээ. 

ЭЕШ-д ирэхдээ ямар материал бүрдүүлэх вэ?

Элсэлтийн ерөнхий шалгалт (ЭЕШ) улс орон даяар энэ сарын 17-ноос 20-ны өдрүүдэд явагдана. Энэ дагуу ЭЕШ-ыг зохион байгуулах шалгалтын төвүүдийг эцэслэн тогтоожээ. 

»»
62.7 кг биологийн идэвхт бүтээгдэхүүн, 72,880 шил шар айргийг устгалд оруулжээ
17:23

Улаанбаатар хот дахь гүний гаалийн бүсэд ажиллаж буй мэргэжлийн хяналтын улсын байцаагчдын байнгын хяналт шалгалтаар он гарсаар 63 зөрчил 

62.7 кг биологийн идэвхт бүтээгдэхүүн, 72,880 шил шар айргийг устгалд оруулжээ

Улаанбаатар хот дахь гүний гаалийн бүсэд ажиллаж буй мэргэжлийн хяналтын улсын байцаагчдын байнгын хяналт шалгалтаар он гарсаар 63 зөрчил 

»»
Түүхэнд бичигдээгүй бослого
17:15

БНМАУ-ын түүхэнд 1932 онд феодал лам нарын бослого баруун таван аймагт гарч таван сар үргэлжилж 6000 хүний амь хороогоод дарагдсан гэж бичдэг байв. 

Түүхэнд бичигдээгүй бослого

БНМАУ-ын түүхэнд 1932 онд феодал лам нарын бослого баруун таван аймагт гарч таван сар үргэлжилж 6000 хүний амь хороогоод дарагдсан гэж бичдэг байв. 

»»
Өршөөл байх ёсгүй
16:35

ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.Путин өчигдөр Холбооны аюулгүй байдлын албаныхан оролцсон хууль бус бизнесийн талаар нийтлэл 

Өршөөл байх ёсгүй

ОХУ-ын Ерөнхийлөгч В.Путин өчигдөр Холбооны аюулгүй байдлын албаныхан оролцсон хууль бус бизнесийн талаар нийтлэл 

»»
Х.Баттулга: Даян дэлхийд энх тайван бэхжиж, үндэстнүүд амгалан байх болтугай
16:21

Монгол Улсын Зэвсэгт хүчний жанжин штаб, АНУ-ын Тэнгисийн цэргийн командлалтай хамтран Монгол Улсад жил бүр зохион байгуулдаг “Хааны эрэлд” энхийг дэмжих ажиллагааны олон улсын хамтарсан сургуулийн нээлт өнөөдөр Тавантолгой дахь Зэвсэгт хүчний сургалтын нэгдсэн төвд боллоо.

Х.Баттулга: Даян дэлхийд энх тайван бэхжиж, үндэстнүүд амгалан байх болтугай

Монгол Улсын Зэвсэгт хүчний жанжин штаб, АНУ-ын Тэнгисийн цэргийн командлалтай хамтран Монгол Улсад жил бүр зохион байгуулдаг “Хааны эрэлд” энхийг дэмжих ажиллагааны олон улсын хамтарсан сургуулийн нээлт өнөөдөр Тавантолгой дахь Зэвсэгт хүчний сургалтын нэгдсэн төвд боллоо.

»»
Нийгмийн даатгалын сангийн орлого 19.5 хувиар өслөө
15:46

Нийгмийн даатгалын ерөнхий газар болон Эрүүл мэндийн даатгалын ерөнхий газрын мэдээллээр нийгмийн даатгалын 

 Нийгмийн даатгалын сангийн орлого 19.5 хувиар өслөө

Нийгмийн даатгалын ерөнхий газар болон Эрүүл мэндийн даатгалын ерөнхий газрын мэдээллээр нийгмийн даатгалын 

»»
Тамхины тахал гэж юу вэ
15:43

ТАМХИ ГЭЖ ЮУ ВЭ

Тамхины тахал гэж юу вэ

ТАМХИ ГЭЖ ЮУ ВЭ

»»
Нийслэлийн тохижилтыг нэг өдрийн салхи унагалаа
15:31

Нийслэлийн төв зам дагуу байршуулсан замын хашлага нэг өдрийн салхи унажээ. Энэхүү хашаа нь жолооч нарыг замын хөдөлгөөний дүрэм 

Нийслэлийн тохижилтыг нэг өдрийн салхи унагалаа

Нийслэлийн төв зам дагуу байршуулсан замын хашлага нэг өдрийн салхи унажээ. Энэхүү хашаа нь жолооч нарыг замын хөдөлгөөний дүрэм 

»»
''БАЯН АЙРАГ ЭКСПЛОРЭЙШН'' КОМПАНИЙН НУРУУЛДАН УУСГАХ ТАЛБАЙ ҮЕРТ АВТАВ
15:29

Завхан аймгийн Дөрвөлжин сумын нутагт 06 дугаар сарын 13-наас 14-нд шилжих шөнө үргэлжилсэн усархаг бороо орсны 

''БАЯН АЙРАГ ЭКСПЛОРЭЙШН'' КОМПАНИЙН НУРУУЛДАН УУСГАХ ТАЛБАЙ ҮЕРТ АВТАВ

Завхан аймгийн Дөрвөлжин сумын нутагт 06 дугаар сарын 13-наас 14-нд шилжих шөнө үргэлжилсэн усархаг бороо орсны 

»»
Спортын аялал жуулчлалаас мөнгө босгох арга “түүхий” байна
15:18

ХАРИЛЦАН УЯЛДААТАЙ САЛБАРУУДЫГ ХОЁР ЯАМАНД ХУВААСНААС БОДЛОГЫН АЛДАА ГАРСАН

Спортын аялал жуулчлалаас мөнгө босгох арга “түүхий” байна

ХАРИЛЦАН УЯЛДААТАЙ САЛБАРУУДЫГ ХОЁР ЯАМАНД ХУВААСНААС БОДЛОГЫН АЛДАА ГАРСАН

»»
БНХАУ–ЫН ШЕНЗЕНД ХИЙМЭЛ ОЮУНЫ ТУРШИЛТ ЭХЛҮҮЛЛЭЭ
15:05

Шензен дэх Хятадын үндэсний супер компьютерийн төв  энэ оны 5 сарын 31-нд хиймэл оюуны туршилт болон шалгалтыг 

БНХАУ–ЫН ШЕНЗЕНД ХИЙМЭЛ ОЮУНЫ ТУРШИЛТ ЭХЛҮҮЛЛЭЭ

Шензен дэх Хятадын үндэсний супер компьютерийн төв  энэ оны 5 сарын 31-нд хиймэл оюуны туршилт болон шалгалтыг 

»»
Түр хорооны гишүүд эрүүдэн шүүсэн шинэ баримт дэлгэв
15:00

УИХ-ын гишүүн Ж.Батзандан, Л.Болд нар С.Зориг агсаны хэрэгт холбогдуулан дахин нэг иргэний эрхийг зөрчсөн, эрүүдэн 

Түр хорооны гишүүд эрүүдэн шүүсэн шинэ баримт дэлгэв

УИХ-ын гишүүн Ж.Батзандан, Л.Болд нар С.Зориг агсаны хэрэгт холбогдуулан дахин нэг иргэний эрхийг зөрчсөн, эрүүдэн 

»»
Завхан аймгийн "Баян Айраг Эксплорэйшн" компанийн нуруулдах уусгах талбай үерт автжээ
14:50

Завхан аймгийн Дөрвөлжин сумын нутагт зургаадугаар сарын 13-наас 14-нд шилжих шөнө үргэлжилсэн усархаг бороо орсны улмаас цианид 

Завхан аймгийн

Завхан аймгийн Дөрвөлжин сумын нутагт зургаадугаар сарын 13-наас 14-нд шилжих шөнө үргэлжилсэн усархаг бороо орсны улмаас цианид 

»»
Ламын гэгээний V дүрийн дурсгалын хөшөөг босголоо
14:29

Монголын бурханы шашны 3 зулын нэг Ламын гэгээний тавдугаар дүрийн хувилгаан Лувсанпэрэнлэйтогмидын боржин чулуун хөшөөг түүний 

Ламын гэгээний V дүрийн дурсгалын хөшөөг босголоо

Монголын бурханы шашны 3 зулын нэг Ламын гэгээний тавдугаар дүрийн хувилгаан Лувсанпэрэнлэйтогмидын боржин чулуун хөшөөг түүний 

»»
ОХУ Монголд цахилгаан эрчим хүч тасралтгүй нийлүүлэхэд бэлэн гэв
14:14

Орос улс Хятад болон Монгол руу цахилгаан эрчим хүч тасралтгүй нийлүүлэхэд бэлэн гэж Бишкект болсон ШХАБ-ын дээд хэмжээний уулзалтын үеэр Оросын Ерөнхийлөгч Владимир Путин мэдэгджээ. 

ОХУ Монголд цахилгаан эрчим хүч тасралтгүй нийлүүлэхэд бэлэн гэв

Орос улс Хятад болон Монгол руу цахилгаан эрчим хүч тасралтгүй нийлүүлэхэд бэлэн гэж Бишкект болсон ШХАБ-ын дээд хэмжээний уулзалтын үеэр Оросын Ерөнхийлөгч Владимир Путин мэдэгджээ. 

»»
ИРАКААС ЦЭРГЭЭ ТАТНА ГЭВ
14:11

Шинэ Зеландын Ерөнхий сайд Жасинда Ардерн 2020 оны зургадугаар сард зэвсэгт хүчнээ Иракаас татна гэж мэдэгдэв. Энэ 

ИРАКААС ЦЭРГЭЭ ТАТНА ГЭВ

Шинэ Зеландын Ерөнхий сайд Жасинда Ардерн 2020 оны зургадугаар сард зэвсэгт хүчнээ Иракаас татна гэж мэдэгдэв. Энэ 

»»
АНХААР: Үер усны аюулаас сэрэмжлээрэй
12:43

Хоногийн цаг агаарын урьдчилсан мэдээ

АНХААР: Үер усны аюулаас сэрэмжлээрэй

Хоногийн цаг агаарын урьдчилсан мэдээ

»»
Хамгийн баян рэперүүдийг танилцуулжээ
19:16

НЬЮ-ЙОРК. /TASS/. “Forbes” сэтгүүлийн хамгийн баян рэперүүдийн жагсаалтыг энэ жил Америкийн дуучин Jay-Z нэг тэрбум ам.долларын хөрөнгөөрөө тэргүүлжээ.

Хамгийн баян рэперүүдийг танилцуулжээ

НЬЮ-ЙОРК. /TASS/. “Forbes” сэтгүүлийн хамгийн баян рэперүүдийн жагсаалтыг энэ жил Америкийн дуучин Jay-Z нэг тэрбум ам.долларын хөрөнгөөрөө тэргүүлжээ.

»»
МАРГААШ ХОЁР ДҮҮРЭГТ ЦАХИЛГААНЫ ХЯЗГААРЛАЛТ ХИЙГДЭНЭ
17:57

Засварын ажлыг тухайн тоноглолыг хүчдэлээс бүрэн чөлөөлсний дараа хийдэг нөхцөл байдлыг харгалзан үзэж хэрэглээгээ 

МАРГААШ ХОЁР ДҮҮРЭГТ ЦАХИЛГААНЫ ХЯЗГААРЛАЛТ ХИЙГДЭНЭ

Засварын ажлыг тухайн тоноглолыг хүчдэлээс бүрэн чөлөөлсний дараа хийдэг нөхцөл байдлыг харгалзан үзэж хэрэглээгээ 

»»
Азийн стар модель Т.Оюун-Эрдэнийн гэрэл зургаас
17:49

Монголын томоохон компаниудын нүүр царайгаар тодорч, чамлахааргүй ирээдүйтэй яваа загвар өмсөгч Т.Оюун-Эрдэнэ “Азийн стар модель”-иор шалгарчээ. 

Азийн стар модель Т.Оюун-Эрдэнийн гэрэл зургаас

Монголын томоохон компаниудын нүүр царайгаар тодорч, чамлахааргүй ирээдүйтэй яваа загвар өмсөгч Т.Оюун-Эрдэнэ “Азийн стар модель”-иор шалгарчээ. 

»»
"Их газрын чулуу"-ны ууланд тарвага нутагшууллаа
17:46

Дундговь аймгийн нутаг, Их газрын чулууны ууланд Хустайн байгалийн цогцолборт газраас Монгол тарвага сэргээн 

Дундговь аймгийн нутаг, Их газрын чулууны ууланд Хустайн байгалийн цогцолборт газраас Монгол тарвага сэргээн 

»»
БЭЛЧЭЭРИЙН ДААЦ 2-4 ДАХИН БУУРЧЭЭ
17:41

"Хүрээлэн буй орчны шинжлэх ухаан ба технологи" олон улсын II бага хурлыг Ази болон Европын эрдэмтэн, судлаачид 

БЭЛЧЭЭРИЙН ДААЦ 2-4 ДАХИН БУУРЧЭЭ

"Хүрээлэн буй орчны шинжлэх ухаан ба технологи" олон улсын II бага хурлыг Ази болон Европын эрдэмтэн, судлаачид 

»»
Т.Чимгээгийн нөхөр С.Бямбасүрэн: С.Зориг агсны эхнэр Т.Булган надаас уучлалт гуйсан
17:27

С.Зориг агсны амь насыг хөнөөсөн хэргээр Ц.Амгаланбаатар, Б.Содномдаржаа, Т.Чимгээ нарт шүүхээс хорих ял оноосон билээ. 

Т.Чимгээгийн нөхөр С.Бямбасүрэн: С.Зориг агсны эхнэр Т.Булган надаас уучлалт гуйсан

С.Зориг агсны амь насыг хөнөөсөн хэргээр Ц.Амгаланбаатар, Б.Содномдаржаа, Т.Чимгээ нарт шүүхээс хорих ял оноосон билээ. 

»»
Тороното Pэпторс баг НБА-гийн шинэ аваргаар тодорлоо
16:42

АНУ-ын Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбоо шинэ аваргатай боллоо. Бүсийнхээ аварга ч болж үзээгүй байсан Тороното Рэпторс баг энэ жил үнэхээр сайн байж НБА-гийн аварга болж чадлаа.

Тороното Pэпторс баг НБА-гийн шинэ аваргаар тодорлоо

АНУ-ын Үндэсний сагсан бөмбөгийн холбоо шинэ аваргатай боллоо. Бүсийнхээ аварга ч болж үзээгүй байсан Тороното Рэпторс баг энэ жил үнэхээр сайн байж НБА-гийн аварга болж чадлаа.

»»
Хүний биед ус дутагдахад яадаг вэ?
16:32

Хүний биеийн 70 хувийг ус эзэлдэг. Тиймээс шингэн дутагдах нь олон төрлийн өвчин эмгэгийн эх үүсвэр болдог байна. 

Хүний биед ус дутагдахад яадаг вэ?

Хүний биеийн 70 хувийг ус эзэлдэг. Тиймээс шингэн дутагдах нь олон төрлийн өвчин эмгэгийн эх үүсвэр болдог байна. 

»»
“Хоёр хүү” хамтлагийн XR: Би мөрөөдлөө биелүүлчихсэн
16:16

Монголд анх хип хоп хэмээх урлагийг цоо шинээр үүсгэн байгуулах ажлыг гардан хийж явсан хүний хувьд XR буюу Ч.Өлзийхишигт ярих түүх, сонирхуулах зүйл их. 

“Хоёр хүү” хамтлагийн XR: Би мөрөөдлөө биелүүлчихсэн

Монголд анх хип хоп хэмээх урлагийг цоо шинээр үүсгэн байгуулах ажлыг гардан хийж явсан хүний хувьд XR буюу Ч.Өлзийхишигт ярих түүх, сонирхуулах зүйл их. 

»»
МУ-ЫН ЕРӨНХИЙЛӨГЧ Х.БАТТУЛГА ШХАБ-ЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧДИЙН ТЭРГҮҮН НАРЫН ӨРГӨТГӨСӨН ХУРАЛДААНД ОРОЛЦОЖ БАЙНА
16:11

Бүгд Найрамдах Киргиз улсын Бишкек хотод Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллага (ШХАБ)-ын хурал хоёр дахь өдрөө 

МУ-ЫН ЕРӨНХИЙЛӨГЧ Х.БАТТУЛГА ШХАБ-ЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧДИЙН ТЭРГҮҮН НАРЫН ӨРГӨТГӨСӨН ХУРАЛДААНД ОРОЛЦОЖ БАЙНА

Бүгд Найрамдах Киргиз улсын Бишкек хотод Шанхайн хамтын ажиллагааны байгууллага (ШХАБ)-ын хурал хоёр дахь өдрөө 

»»
Японы Гадаад хэргийн сайд Таро Коно манай улсад айлчилна
16:01

Монгол Улсын Гадаад харилцааны сайд Д.Цогтбаатарын урилгаар Япон Улсын Гадаад хэргийн сайд Т.Коно 2019 оны 6 дугаар 

Японы Гадаад хэргийн сайд Таро Коно манай улсад айлчилна

Монгол Улсын Гадаад харилцааны сайд Д.Цогтбаатарын урилгаар Япон Улсын Гадаад хэргийн сайд Т.Коно 2019 оны 6 дугаар 

»»
ТАВДУГААР САРД 88 БҮТЭЭЛД ШИНЭЭР ЗОХИОГЧИЙН ЭРХИЙН ГЭРЧИЛГЭЭ ОЛГОЖЭЭ
15:27

Оюуны өмчийн газрын мэдээллээр улсын хэмжээнд 2019 оны эхний 5 сард шинэ бүтээл болон бүтээгдэхүүний загварын 

ТАВДУГААР САРД 88 БҮТЭЭЛД ШИНЭЭР ЗОХИОГЧИЙН ЭРХИЙН ГЭРЧИЛГЭЭ ОЛГОЖЭЭ

Оюуны өмчийн газрын мэдээллээр улсын хэмжээнд 2019 оны эхний 5 сард шинэ бүтээл болон бүтээгдэхүүний загварын 

»»
ТАВАН ХҮНИЙГ ХҮХРИЙН ХҮЧЛИЙН ХАЛДЛАГАД БУРУУТГАН ЯЛЛАВ
14:59

Украйн улсын авлигын эсрэг тэмцэгч Екатерина Гандзюкийг хүхрийн хүчлээр хөнөөсөн үйл явдалтай холбогдуулан 5 хүнийг 

ТАВАН ХҮНИЙГ ХҮХРИЙН ХҮЧЛИЙН ХАЛДЛАГАД БУРУУТГАН ЯЛЛАВ

Украйн улсын авлигын эсрэг тэмцэгч Екатерина Гандзюкийг хүхрийн хүчлээр хөнөөсөн үйл явдалтай холбогдуулан 5 хүнийг 

»»
Идэж уух дадал ба хорт хавдрын аюул
14:53

Улаан хоолойн хорт хавдар нь идээ ундтай нягт холбоотой байдаг нэг төрлийн хавдар болно. 

Идэж уух дадал ба хорт хавдрын аюул

Улаан хоолойн хорт хавдар нь идээ ундтай нягт холбоотой байдаг нэг төрлийн хавдар болно. 

»»
Танкерын дайн: АНУ, Иран нэгнээ буруутгаж байна
14:48

Оманы буланд халдлагад өртсөн Японы танкерын их биеэс дэлбэрээгүй минийг Ираны далайчид устгаж байгааг АНУ-ын 

Танкерын дайн: АНУ, Иран нэгнээ буруутгаж байна

Оманы буланд халдлагад өртсөн Японы танкерын их биеэс дэлбэрээгүй минийг Ираны далайчид устгаж байгааг АНУ-ын 

»»
Оманы буланд хоёр танкер халдлагад өртөж, газрын тосны үнэ огцом өсөв
14:23

 Оманы буланд газрын тосны хоёр танкер халдлагад өртсөн бөгөөд далайчдыг аварсан гэж Иран болон Арабын хэвлэлүүд 

Оманы буланд хоёр танкер халдлагад өртөж, газрын тосны үнэ огцом өсөв

 Оманы буланд газрын тосны хоёр танкер халдлагад өртсөн бөгөөд далайчдыг аварсан гэж Иран болон Арабын хэвлэлүүд 

»»
ОН ГАРСААР ГҮНИЙ ГААЛИЙН БҮСЭЭС 63 ЗӨРЧИЛ ИЛРҮҮЛЖЭЭ
14:01

Улаанбаатар хот дахь гүний гаалийн бүсэд ажиллаж буй мэргэжлийн хяналтын улсын байцаагчдын байнгын хяналт 

ОН ГАРСААР ГҮНИЙ ГААЛИЙН БҮСЭЭС 63 ЗӨРЧИЛ ИЛРҮҮЛЖЭЭ

Улаанбаатар хот дахь гүний гаалийн бүсэд ажиллаж буй мэргэжлийн хяналтын улсын байцаагчдын байнгын хяналт 

»»
Нүд бол хамгийн өвөрмөц эрхтэн
13:48

Хүний нүдний өнгө нь үнэндээ хар хүрэн өнгөтэй байна.

Нүд бол хамгийн өвөрмөц эрхтэн

Хүний нүдний өнгө нь үнэндээ хар хүрэн өнгөтэй байна.

»»
Питт өөртөө анхаарал тавихаа больжээ
13:28

Эхнэр Анжелина Жолигоосоо салаад бараг гурван жилийн нүүрийг үзэж байгаа ч Холливүүдийн сайхан эр Брэд Питт гоонь 

Питт өөртөө анхаарал тавихаа больжээ

Эхнэр Анжелина Жолигоосоо салаад бараг гурван жилийн нүүрийг үзэж байгаа ч Холливүүдийн сайхан эр Брэд Питт гоонь 

»»
Рианна ээж болохыг хүсч байна гэв
13:16

Дуучин Рианна хэзээ ч хувийн амьдралаа ярьдаггүй. Тэрээр хэнтэй зугаалж болзсон, хэнээс харилцаагаа тасалснаа ярьдаг дуучдын нэг биш.  

Рианна ээж болохыг хүсч байна гэв

Дуучин Рианна хэзээ ч хувийн амьдралаа ярьдаггүй. Тэрээр хэнтэй зугаалж болзсон, хэнээс харилцаагаа тасалснаа ярьдаг дуучдын нэг биш.  

»»
ЗАЛУУЖУУЛЖ АНАГААХ ШИДТЭЙ ТӨВДИЙН ДААВРЫН ДАСГАЛ
12:58

   Юуны өмнө энэ дасгал хэрхэн дэлгэрч эхэлсэн тухай түүхийг өгүүлье. Олон жилийн тэртээ оросын мэргэжилтнүүд цаст 

ЗАЛУУЖУУЛЖ АНАГААХ ШИДТЭЙ ТӨВДИЙН ДААВРЫН ДАСГАЛ

   Юуны өмнө энэ дасгал хэрхэн дэлгэрч эхэлсэн тухай түүхийг өгүүлье. Олон жилийн тэртээ оросын мэргэжилтнүүд цаст 

»»
КИНО УРАН БҮТЭЭЛЧДИЙН НЭГДСЭН ЗӨВЛӨГӨӨН ХИЙНЭ
12:19

Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх киноны уран бүтээлчидтэй Театрын музейд уулзав. Уулзалтын эхэнд тэрбээр бүх 

КИНО УРАН БҮТЭЭЛЧДИЙН НЭГДСЭН ЗӨВЛӨГӨӨН ХИЙНЭ

Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх киноны уран бүтээлчидтэй Театрын музейд уулзав. Уулзалтын эхэнд тэрбээр бүх 

»»
Аз жаргал бэлэгддэг топ 10 цэцэг
12:13

Сайхан хавар хаяанд ирлээ. Урин хавартай зэрэгцэн гэр орон, өрөө тасалгаандаа цэцэг тарихаар энд тэндээс цэцэг аваад үрсэлгээ хийгээд эхэлчихсэн үү? Тэгвэл уншигч та бүхэнд тасалгааны цэцэг тарихын ач холбогдол хийгээд аз жаргал бэлэглэдэг цэцгийг танилцуулья.

Аз жаргал бэлэгддэг топ 10 цэцэг

Сайхан хавар хаяанд ирлээ. Урин хавартай зэрэгцэн гэр орон, өрөө тасалгаандаа цэцэг тарихаар энд тэндээс цэцэг аваад үрсэлгээ хийгээд эхэлчихсэн үү? Тэгвэл уншигч та бүхэнд тасалгааны цэцэг тарихын ач холбогдол хийгээд аз жаргал бэлэглэдэг цэцгийг танилцуулья.

»»
Эквадор улс алт, зэсний асар их нөөцтэй шинэ орд илрүүлснээ зарлалаа
12:09

Дэлхийд хамгийн томоохонд тооцогдох алт, зэс, мөнгөний орд Эквадорын Имбабурад нээгдсэн гэж тус улсын Цахилгаан эрчим 

Эквадор улс алт, зэсний асар их нөөцтэй шинэ орд илрүүлснээ зарлалаа

Дэлхийд хамгийн томоохонд тооцогдох алт, зэс, мөнгөний орд Эквадорын Имбабурад нээгдсэн гэж тус улсын Цахилгаан эрчим 

»»
Хөлдөөсөн шар айргийг устгажээ
11:57

Улаанбаатар хот дахь гүний гаалийн бүсэд ажиллаж буй мэргэжлийн хяналтын улсын байцаагчдын байнгын хяналт шалгалтаар он гарсаар 63 зөрчил 

Хөлдөөсөн шар айргийг устгажээ

Улаанбаатар хот дахь гүний гаалийн бүсэд ажиллаж буй мэргэжлийн хяналтын улсын байцаагчдын байнгын хяналт шалгалтаар он гарсаар 63 зөрчил 

»»
Хүүхдийн зуслангууд 160-220 мянган төгрөгийн төлбөртэй байна
11:38

Эрүүл мэнд, спортод хэр их цаг зарна, тэр хэрээр эдийн засгаа хэмнэнэ гэдгийг эмч мэргэжилтнүүд төдийгүй эдийн 

Хүүхдийн зуслангууд 160-220 мянган төгрөгийн төлбөртэй байна

Эрүүл мэнд, спортод хэр их цаг зарна, тэр хэрээр эдийн засгаа хэмнэнэ гэдгийг эмч мэргэжилтнүүд төдийгүй эдийн 

»»
Гол, усны ослоос урьдчилан сэргийлэхийг анхааруулж байна
11:38

Цаг уурын байгууллагын ирүүлсэн мэдээллээр 06 дугаар  сарын эхний арав хоногийн байдлаар Монгол орны ихэнх голуудын усны түвшин аажим 

Гол, усны ослоос урьдчилан сэргийлэхийг анхааруулж байна

Цаг уурын байгууллагын ирүүлсэн мэдээллээр 06 дугаар  сарын эхний арав хоногийн байдлаар Монгол орны ихэнх голуудын усны түвшин аажим 

»»
АН-ын дарга С.Эрдэнийг АТГ шалгаж байна
11:30

УИХ-ын гишүүн, АН-ын дарга С.Эрдэнэд АТГ-ын Мөрдөн шалгах хэлтсийнхэн хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээсэн талаар зарим эх 

АН-ын дарга С.Эрдэнийг АТГ шалгаж байна

УИХ-ын гишүүн, АН-ын дарга С.Эрдэнэд АТГ-ын Мөрдөн шалгах хэлтсийнхэн хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээсэн талаар зарим эх 

»»
Оюу толгойн гэрээг шалгах хоёр дахь Ажлын хэсгийг байгуулав
10:46

Оюу толгойн гэрээг шалгасан УИХ дахь Ажлын хэсгийн дүгнэлт, Аудитын байгууллагаас Дубайн гэрээнд хийсэн шалгалт, АТГ-аас Оюутолгойн гэрээнд 

Оюу толгойн гэрээг шалгах хоёр дахь Ажлын хэсгийг байгуулав

Оюу толгойн гэрээг шалгасан УИХ дахь Ажлын хэсгийн дүгнэлт, Аудитын байгууллагаас Дубайн гэрээнд хийсэн шалгалт, АТГ-аас Оюутолгойн гэрээнд 

»»
Мэдээ мэдээлэл хаалттай, үйл ажиллагаа удаашралтай байгаа нь авлигын эрсдэл үүсгэдэг
10:17

Авлигатай тэмцэх газрын Урьдчилан сэргийлэх, соён гэгээрүүлэх хэлтэс эрүүл мэндийн салбар дахь эрх, тусгай зөвшөөрөл олгох үйл ажиллагаатай 

Мэдээ мэдээлэл хаалттай, үйл ажиллагаа удаашралтай байгаа нь авлигын эрсдэл үүсгэдэг

Авлигатай тэмцэх газрын Урьдчилан сэргийлэх, соён гэгээрүүлэх хэлтэс эрүүл мэндийн салбар дахь эрх, тусгай зөвшөөрөл олгох үйл ажиллагаатай 

»»
Цаг агаарын урьдчилсан мэдээ
08:54

БАРУУН АЙМГУУДЫН НУТГААР: Үүлэрхэг. Ихэнх нутгаар бороо орно. Салхи баруун өмнөөс хойш эргэж секундэд 4-9 метр, 

Цаг агаарын урьдчилсан мэдээ

БАРУУН АЙМГУУДЫН НУТГААР: Үүлэрхэг. Ихэнх нутгаар бороо орно. Салхи баруун өмнөөс хойш эргэж секундэд 4-9 метр, 

»»
Найз бүсгүйгээ ажлаас нь гаргах гэж онгоц хулгайлахаар сүрдүүлсэн этгээдэд бүх насаар нь хорих ял оноолоо
17:45

Энэтхэгийн иргэн бизнес эрхлэгч Биржу Саллаг хуурамчаар онгоц хулгайлах зурвас илгээсэнд бүх насаар нь хорих ял оноож 

Найз бүсгүйгээ ажлаас нь гаргах гэж онгоц хулгайлахаар сүрдүүлсэн этгээдэд бүх насаар нь хорих ял оноолоо

Энэтхэгийн иргэн бизнес эрхлэгч Биржу Саллаг хуурамчаар онгоц хулгайлах зурвас илгээсэнд бүх насаар нь хорих ял оноож 

»»
ТАВАН ХҮНИЙГ ХҮХРИЙН ХҮЧЛИЙН ХАЛДЛАГАД БУРУУТГАН ЯЛЛАВ
14:59

Украйн улсын авлигын эсрэг тэмцэгч Екатерина Гандзюкийг хүхрийн хүчлээр хөнөөсөн үйл явдалтай холбогдуулан 5 хүнийг 

ТАВАН ХҮНИЙГ ХҮХРИЙН ХҮЧЛИЙН ХАЛДЛАГАД БУРУУТГАН ЯЛЛАВ

Украйн улсын авлигын эсрэг тэмцэгч Екатерина Гандзюкийг хүхрийн хүчлээр хөнөөсөн үйл явдалтай холбогдуулан 5 хүнийг 

»»
Танкерын дайн: АНУ, Иран нэгнээ буруутгаж байна
14:48

Оманы буланд халдлагад өртсөн Японы танкерын их биеэс дэлбэрээгүй минийг Ираны далайчид устгаж байгааг АНУ-ын 

Танкерын дайн: АНУ, Иран нэгнээ буруутгаж байна

Оманы буланд халдлагад өртсөн Японы танкерын их биеэс дэлбэрээгүй минийг Ираны далайчид устгаж байгааг АНУ-ын 

»»
Майя соёл иргэншил устсаны шалтгаан нь цэргийн сөргөлдөөн гэв
11:37

АНУ-ын Мичиган мужийн Их сургуулийн антропологчид майя соёл иргэншил устсаны нэг шалтгаан нь омог хоорондын цээргийн 

Майя соёл иргэншил устсаны шалтгаан нь цэргийн сөргөлдөөн гэв

АНУ-ын Мичиган мужийн Их сургуулийн антропологчид майя соёл иргэншил устсаны нэг шалтгаан нь омог хоорондын цээргийн 

»»
Япон болон АНУ Өмнөд Хятадын тэнгист сургууль хийж байна
10:02

АНУ болон Япон улс Өмнөд Хятадын тэнгист Америкийн “Ronald Reagan” атомын нисэх онгоц тээгч хөлөг онгоц болон Японы 

Япон болон АНУ Өмнөд Хятадын тэнгист сургууль хийж байна

АНУ болон Япон улс Өмнөд Хятадын тэнгист Америкийн “Ronald Reagan” атомын нисэх онгоц тээгч хөлөг онгоц болон Японы 

»»
Их гүрнүүдийн том тоглоомд Хятад хожно
16:52

-Азид ямар нэг нөлөөтэй байя гэвэл АНУ сэрэх хэрэгтэй-

Их гүрнүүдийн том тоглоомд Хятад хожно

-Азид ямар нэг нөлөөтэй байя гэвэл АНУ сэрэх хэрэгтэй-

»»
КОСОВОД БАЙДАЛ ХУРЦДАЖ МЭДЭХ ТАЛААР СЭРЭМЖЛҮҮЛЛЭЭ
12:20

НҮБ-ын ерөнхий нарийн бичгийн даргын Косовогийн асуудлаарх тусгай элч Зашир Танин “Косовогийн байдал хурцдаж мэднэ” 

КОСОВОД БАЙДАЛ ХУРЦДАЖ МЭДЭХ ТАЛААР СЭРЭМЖЛҮҮЛЛЭЭ

НҮБ-ын ерөнхий нарийн бичгийн даргын Косовогийн асуудлаарх тусгай элч Зашир Танин “Косовогийн байдал хурцдаж мэднэ” 

»»
Латви улсын авлигын эсрэг тэмцэл зогсонги байдалд орлоо
11:56

Латви Улс бусад улс орнуудаас төрийн байгууллага болон шүүх дэх авлигаас урьдчилан сэргийлэх ажлаар хоцрогдож байна 

Латви улсын авлигын эсрэг тэмцэл зогсонги байдалд орлоо

Латви Улс бусад улс орнуудаас төрийн байгууллага болон шүүх дэх авлигаас урьдчилан сэргийлэх ажлаар хоцрогдож байна 

»»
Дунай мөрөнд осолдсон завийг татан гаргана
17:29

Унгарын Дунай мөрөнд өнгөрсөн сард живсэн жуулчдын усан онгоцыг уснаас татан гаргах ажиллагааг холбогдох албаны мэргэжилтнүүд эхлүүлжээ.

Дунай мөрөнд осолдсон завийг татан гаргана

Унгарын Дунай мөрөнд өнгөрсөн сард живсэн жуулчдын усан онгоцыг уснаас татан гаргах ажиллагааг холбогдох албаны мэргэжилтнүүд эхлүүлжээ.

»»
Ким Чен Уны алагдсан ах ТТГ-ын мэдээлэгч байжээ
13:27

 БНАСАУ-ын  удирдагч Ким Чен Уны төрсөн ах Ким Чен Нам  2017 онд Малайзийн нисэх онгоцны буудал дээр  бусдад хорлогдож 

Ким Чен Уны алагдсан ах ТТГ-ын мэдээлэгч байжээ

 БНАСАУ-ын  удирдагч Ким Чен Уны төрсөн ах Ким Чен Нам  2017 онд Малайзийн нисэх онгоцны буудал дээр  бусдад хорлогдож 

»»
ЮАНИЙН ХАНШ ХУРДТАЙ УНАВ
10:28

АНУ Мексикийн эсрэг авах үнийн хориг арга хэмжээгээ түр зогсоохоо мэдэгдсэний дараа Америк болоод Азийн хөрөнгийн 

ЮАНИЙН ХАНШ ХУРДТАЙ УНАВ

АНУ Мексикийн эсрэг авах үнийн хориг арга хэмжээгээ түр зогсоохоо мэдэгдсэний дараа Америк болоод Азийн хөрөнгийн 

»»
Өмнөд Хятадын тэнгист Орос, Америкийн хөлгүүд мөргөлдөх шахжээ
17:50

Филиппиний арлуудын ойролцоо өчигдөр Орос, Америкийн тэнгисийн хүчний байлдааны хөлгүүд мөргөлдөх шахсан байна. 

Өмнөд Хятадын тэнгист Орос, Америкийн хөлгүүд мөргөлдөх шахжээ

Филиппиний арлуудын ойролцоо өчигдөр Орос, Америкийн тэнгисийн хүчний байлдааны хөлгүүд мөргөлдөх шахсан байна. 

»»
Нууранд усан онгоц осолджээ
17:08

Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улсад 350 гаруй зорчигчтой усан онгоц хөмөрсөн тухай албаны хүмүүс мэдээллээ.

Нууранд усан онгоц осолджээ

Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улсад 350 гаруй зорчигчтой усан онгоц хөмөрсөн тухай албаны хүмүүс мэдээллээ.

»»
Туркмений хүн амын гуравны нэг нь эх орноосоо дүрвэсэн гэнэ
15:28

Төв Азийн Туркменистан улсад саяхан явуулсан хүн амын тооллогоор тус улсын хүн амын бараг гуравны нэг нь сох дутсан үр дүн гарсан тухай эх сурвалжууд мэдээлж байна.

Туркмений хүн амын гуравны нэг нь эх орноосоо дүрвэсэн гэнэ

Төв Азийн Туркменистан улсад саяхан явуулсан хүн амын тооллогоор тус улсын хүн амын бараг гуравны нэг нь сох дутсан үр дүн гарсан тухай эх сурвалжууд мэдээлж байна.

»»
Дунай мөрний ослын улмаас амиа алдсан хүний тоо нэмэгджээ
14:47

Өнгөрсөн бямба гарагт Унгарын Дунай мөрнөөс гаргасан эмэгтэйн цогцсыг хэн болохыг тогтооход 20 гаруй настай БНСУ-ын иргэн байжээ.

Дунай мөрний ослын улмаас амиа алдсан хүний тоо нэмэгджээ

Өнгөрсөн бямба гарагт Унгарын Дунай мөрнөөс гаргасан эмэгтэйн цогцсыг хэн болохыг тогтооход 20 гаруй настай БНСУ-ын иргэн байжээ.

»»
Казахстаны ерөнхийлөгчийн сонгуульд Назарбаевын залгамжлагч ялж, олон зуун тэмцэгч баривчлагдав
12:23

Өчигдөр буюу Ням гарагт Казахстанд ерөнхийлөгчийн сонгууль болж, өмнөх ерөнхийлөгч Нурсултан Назарбаевын гарын хүн болох Кассым Жомарт-Токаевыг 70 гаруй хувийн саналаар сонгожээ.

Казахстаны ерөнхийлөгчийн сонгуульд Назарбаевын залгамжлагч ялж, олон зуун тэмцэгч баривчлагдав

Өчигдөр буюу Ням гарагт Казахстанд ерөнхийлөгчийн сонгууль болж, өмнөх ерөнхийлөгч Нурсултан Назарбаевын гарын хүн болох Кассым Жомарт-Токаевыг 70 гаруй хувийн саналаар сонгожээ.

»»
Хүн жилд хэчнээн бичил хуванцар хэсэг иддэг вэ?
17:19

Хүний биед жил бүр дунджаар 120 мянга хүртэл бичил хуванцар хэсэг хоол хүнсээр эсвэл амьсгалын замаар дамжин ордог байна. 

Хүн жилд хэчнээн бичил хуванцар хэсэг иддэг вэ?

Хүний биед жил бүр дунджаар 120 мянга хүртэл бичил хуванцар хэсэг хоол хүнсээр эсвэл амьсгалын замаар дамжин ордог байна. 

»»
Өмнөд Африкт цоохор ирвэсийн дайралтад хүүхэд өртжээ
15:18

Өмнөд Африкийн Бүгд Найрамдах Улсын Крюгер үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд аялж явсан гэр бүлийн гишүүд рүү цоохор ирвэс халдаж 2 настай эрэгтэй хүүхэд амиа алдсан хэрэг өнгөрсөн лхагва гарагт гарчээ. 

Өмнөд Африкт цоохор ирвэсийн дайралтад хүүхэд өртжээ

Өмнөд Африкийн Бүгд Найрамдах Улсын Крюгер үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд аялж явсан гэр бүлийн гишүүд рүү цоохор ирвэс халдаж 2 настай эрэгтэй хүүхэд амиа алдсан хэрэг өнгөрсөн лхагва гарагт гарчээ. 

»»
Орос, Беларусь 2024 он гэхэд нэгдэнэ гэх таамаглалыг няцаав
14:57

Орос болон Беларусь улс өөрийнх нь ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн хугацаа дуусах үед буюу 2024 он гэхэд нэгдэнэ гэх таамаглалыг ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путин Петербургийн олон улсын эдийн засгийн форумын нэгдсэн хуралдааны үеэр няцаажээ.

Орос, Беларусь 2024 он гэхэд нэгдэнэ гэх таамаглалыг няцаав

Орос болон Беларусь улс өөрийнх нь ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн хугацаа дуусах үед буюу 2024 он гэхэд нэгдэнэ гэх таамаглалыг ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путин Петербургийн олон улсын эдийн засгийн форумын нэгдсэн хуралдааны үеэр няцаажээ.

»»
АНУ болон Мексик цагаачлалын асуудлаар тохиролцоонд хүрчээ
14:49

АНУ Мексик улстай цагаачлалын асуудлаар тохиролцоонд хүрч, даваа гарагт ногдуулахаар төлөвлөсөн гаалийн татварыг түр хойшлуулжээ.

АНУ болон Мексик цагаачлалын асуудлаар тохиролцоонд хүрчээ

АНУ Мексик улстай цагаачлалын асуудлаар тохиролцоонд хүрч, даваа гарагт ногдуулахаар төлөвлөсөн гаалийн татварыг түр хойшлуулжээ.

»»
НАТО-гийн сургуулийг Орос ажиглана
14:05

Зургадугаар сарын 9-нд Балтын тэнгист эхлэх НАТО-гийн Тэнгисийн цэргийн хүчний “Baltops-2019” сургуулийг тус тэнгис дэх Оросын флотын цэргүүд, тагнуулын хэрэгслүүд, мөн хөлөг онгоцууд ажиглана.

НАТО-гийн сургуулийг Орос ажиглана

Зургадугаар сарын 9-нд Балтын тэнгист эхлэх НАТО-гийн Тэнгисийн цэргийн хүчний “Baltops-2019” сургуулийг тус тэнгис дэх Оросын флотын цэргүүд, тагнуулын хэрэгслүүд, мөн хөлөг онгоцууд ажиглана.

»»
Төв цэвэрлэх байгууламж ба лагийн үнэр
15:45

Барилгын салбарын хөрөнгө оруулалт бүтээн байгуулалтын талаар мэдээллийг тогтмол хүргэх зорилгоор "БАРИЛГЫН МЭДЭЭЛЭЛ" цуврал нэвтрүүлэг гарчээ. Энэ удаа ТӨВ ЦЭВЭРЛЭХ БАЙГУУЛАМЖ БА ЛАГИЙН ҮНЭР сэдвээр бэлтгэсэн байна.

Төв цэвэрлэх байгууламж ба лагийн үнэр

Барилгын салбарын хөрөнгө оруулалт бүтээн байгуулалтын талаар мэдээллийг тогтмол хүргэх зорилгоор "БАРИЛГЫН МЭДЭЭЛЭЛ" цуврал нэвтрүүлэг гарчээ. Энэ удаа ТӨВ ЦЭВЭРЛЭХ БАЙГУУЛАМЖ БА ЛАГИЙН ҮНЭР сэдвээр бэлтгэсэн байна.

»»
Backstreet Boys хамтлаг I Want It That Way дуугаа шинэчлэн цацав
17:43

Ерээд оны залуусын шүтээн болж байсан Backstreet Boys хамтлаг Millenium  цомгийнхоо 20 жилийн ойд зориулан тус цомогийн хит дуу болох I Want It That Way дуугаа шинэчлэн фенүүддээ бэлэг барьжээ. 

Backstreet Boys хамтлаг I Want It That Way дуугаа шинэчлэн цацав

Ерээд оны залуусын шүтээн болж байсан Backstreet Boys хамтлаг Millenium  цомгийнхоо 20 жилийн ойд зориулан тус цомогийн хит дуу болох I Want It That Way дуугаа шинэчлэн фенүүддээ бэлэг барьжээ. 

»»
Б Содномдаржааг яргалж, эрүүдэн шүүж буй бичлэг
13:35

С.Зоригийг хөнөөсөн хэргээр ялтан болсон Б.Содномдаржаа, Т.Чимгээ нарыг эрүүдэн шүүж, яргалж буй бичлэгийн хэсгээс МҮОНТелевиз нэвтрүүлснийг хүргэж байна.

Б Содномдаржааг яргалж, эрүүдэн шүүж буй бичлэг

С.Зоригийг хөнөөсөн хэргээр ялтан болсон Б.Содномдаржаа, Т.Чимгээ нарыг эрүүдэн шүүж, яргалж буй бичлэгийн хэсгээс МҮОНТелевиз нэвтрүүлснийг хүргэж байна.

»»
"Миний ажлын өрөө" нэвтрүүлэгийн энэ удаагийн дугаарт "Shinsegae Mongolia Med” компанийн захирал Ц.Жадамбаа оролцлоо
10:11

Ц.Жадамбаа Солонгосын засгийн газрын тэтгэлгээр Сөүлийн Үндэсний Их сургуульд Мэдээлэл технологийн бодлого төлөвлөлтийн инженер мэргэжлээр магистрын зэрэг хамгаалаад удаагүй байгаа юм.

Ц.Жадамбаа Солонгосын засгийн газрын тэтгэлгээр Сөүлийн Үндэсний Их сургуульд Мэдээлэл технологийн бодлого төлөвлөлтийн инженер мэргэжлээр магистрын зэрэг хамгаалаад удаагүй байгаа юм.

»»
Батлан хамгаалахын сайдаа Цэргийн хөгжмийн сургуулиа анхаараачээ
13:32
"3 сая инээд" шоуны шилдэг оролцогч нар
19:00

Боловсрол телевизийн бэлтгэн үзэгчдийн хүртээл болгодог "3 сая инээд" шоу нэвтрүүлгийн шилдэг оролцогчдын үзүүлбэрийг хүргэе.

Боловсрол телевизийн бэлтгэн үзэгчдийн хүртээл болгодог "3 сая инээд" шоу нэвтрүүлгийн шилдэг оролцогчдын үзүүлбэрийг хүргэе.

»»
Богд асар ХХК-ийн газрыг зохион байгуулалттайгаар "дээрэмдэв" үү?
10:33
Ц.Сандуй зохион байгуулалттайгаар "Туурайн Төвөргөөн" ХХК-д газар давхцуулж олгосон уу?
15:38
УЛААН БАЛ- Ж.БААТАР
11:03
Жүжигчин Дашийн Гомбожав – Хөрөг нэвтрүүлэг
11:23
С.Зоригийн Монголчуудад үлдээсэн захиас...
10:10

Сэтгүүлч Бүдрагчаагийн Оюунчимэгийн "Уулзах цаг" нэвтрүүлэг \1990 он\-ээс ишлэл бэлтгэн, Монголын Ардчилсан хувьсгалын удирдагч С.Зоригийн Монголчуудад үлдээсэн захиасыг хүргэж байна.

С.Зоригийн Монголчуудад үлдээсэн захиас...

Сэтгүүлч Бүдрагчаагийн Оюунчимэгийн "Уулзах цаг" нэвтрүүлэг \1990 он\-ээс ишлэл бэлтгэн, Монголын Ардчилсан хувьсгалын удирдагч С.Зоригийн Монголчуудад үлдээсэн захиасыг хүргэж байна.

»»
ЦЕНЗУРГҮЙ СУРВАЛЖЛАГА: ТАВАНТОЛГОЙГ АВАХ ОЛИГАРХУУДЫН НУУЦ ТӨЛӨВЛӨГӨӨ
17:01
"Говийн зэрэглээ" Болсон явдал
08:16
ЗОРИГИЙН ХЭРЭГ: ХЭРГИЙГ ЯАРАЛТАЙ ШИЙДЭХ БОЛСОН ШАЛТГААН ...
13:56
Ц.Нямдорж: Гаднын улс энэ хэрэгт санаа зовж байхад тусгай хороо байгуулж хурдан шийдэх ёстой
14:38
“The Grand Tour” гурав дахь улирлын дугаараа Монголд бэлтгэжээ
11:52

Авто, мото спорт, адал явдал сонирхогчдын шимтэн үзэх дуртай Их Британийн “The Grand Tour” бодит шоу нэвтрүүлэг гурав дахь улирлын дугаараа Монгол Улсад бэлтгэжээ. 

“The Grand Tour” гурав дахь улирлын дугаараа Монголд бэлтгэжээ

Авто, мото спорт, адал явдал сонирхогчдын шимтэн үзэх дуртай Их Британийн “The Grand Tour” бодит шоу нэвтрүүлэг гурав дахь улирлын дугаараа Монгол Улсад бэлтгэжээ. 

»»
Шилдэг 243 бичлэг 10 минутанд
08:41
ВИДЕО ҮЗЭГ 62 Б.Мөнхдөл: Авилга, төрийн дээр нам байгаа тогтолцоо улс орны хөгжлийг ухрааж байна
12:55
УЛААН БАЛ- Ж.БЯМБАДОРЖ
16:43
М.Оюунчимэг: Прокурор улстөр, бизнесийнхнээс ангид ажиллах учиртай
17:26












bolod.mn logo
RSS Feeds | Холбоо барих | Рекламын алба | Сэдэв
Мэдээлэл хуулбарлах хориотой. © 2005-2017 Bolod Мэдээллийн сүлжээ сайт. Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан. Developed by: "Онлайн Хүрээ" ХХК