Шинэ toolbar Элгэн нутаг FM 96.9 MGLRadio Mobile хувилбар
www.BOLOD.mn
Fact.mn | Miss.mn | Ord.mn | Choibalsan.mn |
НҮҮР ХУУДАС УЛС ТӨР ЭДИЙН ЗАСАГ ДЭЛХИЙ ДАХИНД УРЛАГ СПОРТ ЗӨВЛӨГӨӨ ТЕХНОЛОГИ ЯРИЛЦЛАГА ХҮМҮҮС ШАР МЭДЭЭ ШАШИН НИЙГЭМ
Фото мэдээ / Видео / Шинэ зар / Шинэ ном / Сэтгэл зүй / Оддын амьдрал / Судалгаа / Иргэдийн захидал / Өгүүллэг / Зурхай / Онигоо / Хууль
|

Архив ангилал
ДЭЛГҮҮР ХУДАЛДААНЫ ТӨВ
» ДАА ХҮРЭЭ (64902)
» ДҮНЖИНГАРАВ ХТ (42845)
» Гранд плаза (43997)
» Боса (19161)
» БӨМБӨГӨР ХТ (43438)
» Замбала (30130)
» Метромолл (35155)
» Миний дэлгүүр (45147)
» Эвридэй (27364)
» Чансаа гутлын дэлгүүр (48577)
» Хар Хорин зах (32063)
» Хүчит Шонхор ХТ (42013)
» ТОСА ХТ (25840)
» Скай их дэлгүүр (23536)
» Сандэй плаза (37242)
» Нарантуул ОУХТ (44509)
» НАРАН ИХ ДЭЛГҮҮР (35057)
» НОМИН (39148)
» АЗ ХҮҮХДИЙН ИХ ДЭЛГҮҮР (30133)
» Оргил худалдааны төв (30324)
» Next Center (26901)
» E-mart (5780)
» БСБ (14152)
» БАРС ХТ (25494)
» UB MART (32518)
ДҮҮРЭГ ХОРОО
» БАГАНУУР (35903)
» ЧИНГЭЛТЭЙ (31321)
» ХАН УУЛ (35134)
» СҮХБААТАР (31343)
» НАЛАЙХ (30807)
» БАГАХАНГАЙ (25500)
» БАЯНГОЛ (33202)
» БАЯНЗҮРХ (33175)
» СОНГИНОХАЙРХАН (36650)
БАЙГУУЛЛАГА
» ГЛОБ ИНТЕРНЭШНЛ ТББ (24258)
» ГААЛЬ (41153)
» ЗАМЫН ЦАГДАА (51780)
» ИНЕГ-МИАТ (44771)
» ММСУХ- Морин спорт (13547)
» Монголын Дарцын холбоо (23822)
» Монголын Залуучуудын Холбоо (34706)
» Монголын Үндэсний Бөхийн Холбоо (28114)
» МЭРГЭЖЛИЙН ХЯНАЛТ (43530)
» МСНЭ (22022)
» МОНГОЛЫН ЗОХИОЛЧДЫН ХОРОО (30781)
» МОНГОЛЫН ЦАХИЛГААН ХОЛБОО (30116)
» МОНГОЛЫН ХӨРӨНГИЙН БИРЖ (42600)
» МОНГОЛЫН САЙТЫН ХОЛБОО (38077)
» МОНГОЛЫН ОЮУТНЫ ХОЛБОО (32669)
» МОНГОЛ УЛСЫН ХҮҮХЭЛДЭЙН ТЕАТР (17200)
» МҮЭХ (30514)
» МҮХАҮТ (25794)
» МҮОНРТ (30338)
» Мэдээлэл технологи шуудан харилцаа холбооны газар (23539)
» ЭМНЕСТИ ИНТЕРНЭШНЛ ОУБ (13035)
» ШШГЕГ (28947)
» ШҮҮХ ПРОКУРОР (41889)
» Шударга өрсөлдөөн хэрэглэгчийн төлөө газар (28093)
» ЧИНГИС ХААНЫ ДЭЛХИЙН АКАДЕМИ (19826)
» Чөлөөт Бүс (27941)
» ЦЕГ (41500)
» Цахилгаан тээвэр (25366)
» ЦОГЦ ХАРИЛЦАА ТӨВ (31349)
» Цөмийн энергийн газар (23421)
» Харилцаа Холбооны зохицуулах хороо (26349)
» ХХЕГ (24082)
» ХҮЧИРХИЙЛЛИЙН ЭСРЭГ ҮНДЭСНИЙ ТӨВ (28202)
» УБЦТС TЭЦ-4, 3 (27394)
» УМБГ (23455)
» Улсын мєрдєн байцаах газар (23261)
» УРЛАГ- УЛСЫН ДРАМЫН ЭРДМИЙН ТЕАТР (26668)
» УРЛАГ- УДБЭТ (24772)
» ТАГНУУЛ (52095)
» ТАТВАРЫН ЕРӨНХИЙ ГАЗАР (36744)
» ТӨМӨР ЗАМ (45713)
» Тээврийн төлөвлөлтийн хэлтэс (21919)
» СОНГУУЛИЙН ЕРӨНХИЙ ХОРОО (27285)
» Сэргээн засалт, сургалт үйлдвэрлэлийн төв (9865)
» НИТХ (4368)
» Нийгмийн даатгал (27227)
» Нийслэлийн агаарын чанарын алба (23014)
» НАББҮХ (21721)
» НҮБ (21899)
» Авлигатай Тэмцэх Газар (46137)
» Авто тээврийн газар (28509)
» ОБЕГ (32993)
» Үндэсний Дата Төв (19710)
» ҮТЕГ (21642)
» ҮНДЭСНИЙ НОМЫН САН (22838)
БАРИЛГА
» Гангар инвест (21365)
» ГАЗАР ХАШАА (48817)
» ГАНДИРС (14022)
» ГАНГАР ИНВЕСТ (27230)
» Барилгын материал (20113)
» БАЯСАХ ТРЕЙД (13470)
» БАРИЛГА-САЙН МЭДЭЭ (27748)
» БАРИЛГА-ҮНЭ ХАНШ (69458)
» БАРИЛГА (52094)
» ЖИГҮҮР ГРАНД (32596)
» ИХ ҮЙЛСИЙН ЭРЭЛД (12396)
» МУУ МЭДЭЭ (38708)
» ЭКО КОНСТРАКШН (30489)
» ШИНЭ БАЙР (48960)
» ЦАСТ ИМПЕКС (24612)
» УЛААНБААТАР ӨРГӨӨ (11359)
» Тахилт өндөр уул (21270)
» АЛТАЙ КОНСТРАКШН (30314)
» АВЗАГА ТРЕЙД (27269)
» Пума констракшн (22677)
БАРАА БҮТЭЭГДЭХҮҮН
» БҮТЭЭГДЭХҮҮН-АРХИ (43430)
» СЭЖИГТЭЙ БАРАА (45067)
БАНК САНХҮҮ
» ДААТГАЛ (23205)
» ГОЛОМТ (33223)
» ББСБ (22972)
» БАНК САНХҮҮ (32358)
» БАНК (26886)
» МУУ МЭДЭЭ (30437)
» МОНГОЛ ДААТГАЛ (21631)
» МОНГОЛ БАНК (35154)
» МОНГОЛ ШУУДАН (22239)
» ЭРЭЛ (21775)
» ЧИНГИС ХААН (21972)
» ХЗХ (25058)
» ХХБ (23024)
» ХАДГАЛАМЖ (26163)
» ХАС (25644)
» ХААН (34288)
» ХӨГЖЛИЙН БАНК (26683)
» УЛААНБААТАР БАНК (25470)
» ТРАНС (21668)
» ТӨРИЙН БАНК -ЗООС (37003)
» Тээвэр хөгжлийн банк (23207)
» САЙН МЭДЭЭ (25315)
» НАЙМАН ШАРГА (43556)
» АНОД (27904)
» ПРАЙМ ДААТГАЛ (11107)
» КАПИТРОН (21370)
» КАПИТАЛ (23973)
» ҮНДЭСНИЙ ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАЛТ (21234)
» ҮНЭ ХАНШ (33508)
БААР РЕСТОРАН ЦАЙНЫ ГАЗАР
» Дреам (21096)
» БААР- ДОРГИО (30067)
» Бусад (23066)
» ЗОЧИД БУУДАЛ (33733)
» Жура ресторан (21021)
» МЕТРОПОЛИС (13564)
» ЧАПЛИН РЕСТОРАН (11452)
» Цайны газар- БЭЭЖИН НУГАС (12566)
» Цайны газар- ХААН БУУЗ (12985)
» СТЕЛЛА (19166)
» СТРИНГС КЛУБ (11363)
» СӨҮЛ РЕСТОРАН (23590)
» АМРИТА (12184)
» The Bull (19372)
» RIVER SOUND (20087)
» Loving hut (19067)
» HOLLYWOOD (19366)
» САУН МАССАЖ (29777)
» SS клуб (20706)
ЗӨВЛӨГӨӨ
» БИЗНЕС ТӨЛӨВЛӨГӨӨ (463197)
» ЗУРХАЙ (894726)
» ЗАР (531575)
» ЗӨВЛӨГӨӨ (991868)
» ИРГЭНИЙ ЭРХ (28537)
» МАРКЕТИНГ МЕНЕЖМЕНТ (31574)
» ХИЧЭЭЛ СУРГАЛТ (58788)
» ХУУЛЬ (489182)
» ХООЛНЫ ЖОР (204618)
» СЕКС ЗӨВЛӨГӨӨ (63151)
» СУРГАМЖ (24057)
» СОНЖОО (90962)
» Сэтгэл зүй (405024)
» РЕКЛАМ БАЙРЛУУЛАХ (12583)
» ПИ АР (42398)
» РЕКЛАМ (33787)
МЭДЭЭ МЭДЭЭЛЭЛ
» ЛАВЛАХ (25765)
» Дартс (20412)
» ГЭМТ ХЭРЭГ (174127)
» ГАДААД МЭДЭЭ (953291)
» ВИДЕО МЭДЭЭ (670741)
» БИЗНЕС МЭДЭЭ (537561)
» Их хуралдай (25818)
» МЭДЭЭ МЭДЭЭЛЭЛ (338059)
» МЭДЭЭ АЙМААР (121028)
» МЭДЭЭ ҮНЭ ХАНШ (68630)
» ЦУНАМИ (20102)
» Цөмийн хаягдал (20908)
» ХҮНИЙ ХӨГЖИЛ САН (35196)
» ХҮНС (22921)
» ФАКС МЭДЭЭ (24859)
» ФОТО МЭДЭЭ (801582)
» УРЛАГ (820433)
» ТЕХНОЛОГИ (671280)
» ТВ МЭДЭЭ (37100)
» ТАНИН МЭДЭХҮЙ (51072)
» ТОДРУУЛГА (25022)
» СЕКС (1055470)
» СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ (33936)
» СУДАЛГАА (393240)
» СОНИН ХАЧИН (254323)
» СПОРТ (826578)
» СКАНДАЛ (29945)
» НИЙТЛЭЛ (146738)
» НОЦТОЙ МЭДЭЭ (314632)
» Өвөр Монголын мэдээ (22830)
» NEWS /Russia/ (24069)
» NEWS /English/ (23040)
» NEWS /China/ (29787)
ЯРИЛЦЛАГА
» БИЗНЕС (893188)
» УЛС ТӨР (894755)
» УРЛАГ (894330)
» СПОРТ (893059)
» НИЙГЭМ (894310)
ЯАМ
» ГАДААД ХАРИЛЦААНЫ ЯАМ (30777)
» Барилга хот байгуулалтын яам (3225)
» БСШУЯ (33907)
» БАТЛАН ХАМГААЛАХ ЯАМ (32639)
» БОАЖЯ (23397)
» ЗТБХБ (20051)
» ЯАМ (21411)
» ЭМЯ (26888)
» ЭРДЭС БАЯЛАГ ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ (21284)
» ХХААХҮЯ (20190)
» САНГИЙН ЯАМ (23102)
» НХХЯ (22284)
» ҮХЯ (10831)
» ЯАМ- ХҮНС ХӨДӨӨ АА ХӨНГӨН ҮЙЛДВЭР (19473)
» ХЗДХЯ (19826)
ЭРҮҮЛ МЭНД
» ЙОНСЕЙ эмнэлэг (25750)
» ГЯЛС ТӨВ (16411)
» ГАРЬД МАГНАЙ эмнэлэг (23172)
» МОНОС (26416)
» Мөнх-Үйлстэн (17939)
» ЯТТ 103 (22178)
» ЭМИЙН САН (38164)
» ЭМНЭЛЭГ-АЧТАН (21853)
» ЭМНЭЛЭГ (49048)
» ЭМ БЭЛДМЭЛ (27129)
» ЭХ НЯЛХАС (27651)
» ЭРYYЛ МЭНД (98753)
» ЭРҮҮЛ МЭНД ЗӨВЛӨГӨӨ (120979)
» Шинжлэх ухаан (18680)
» Халдварт Өвчин Судлалын ҮТ (23311)
» ХАВДАР СУДЛАЛ (21014)
» УЛАМЖЛАЛТ АНАГААХ (17034)
» УЛААН ТУУЗ эмнэлэг (22400)
» СЭТГЭШГҮЙ эмнэлэг (19809)
» СОНГОДО эмнэлэг (27912)
» ЁН МЭЛМИЙ эмнэлэг (13370)
ШИНЭ НОМ
» ШИНЭ НОМ (605763)
» НОМ (24637)
ШАР МЭДЭЭ
» ШАР МЭДЭЭ (694295)
ХҮМҮҮС
» Д.Дагвадорж /сумоч/ (41198)
» Д.Сумьяабазар /бөх/ (27422)
» ГАДААД ХҮМҮҮС (49457)
» БОЛОД.М Утга зохиол (39754)
» БОЛОД.М Нийтлэл (35051)
» ИЛТГЭЛҮҮД (32120)
» ИРГЭДИЙН ЗАХИДАЛ (579319)
» ЯРИЛЦЛАГА (773727)
» Ц.Мянганбаяр (28177)
» ХҮМҮҮС-ТҮҮХ НАМТАР (123586)
» ХҮМҮҮС (684541)
» ХҮНИЙ АМЬДРАЛ (96585)
» ТӨРИЙН ХУТГУУР (32203)
» СЭЖИГТЭЙ ХҮМҮҮС (73525)
» С.Жавхлан /дуучин/ (33130)
» ОДДЫН АМЬДРАЛ (801555)
УЛС ТӨРЧ
» Лу.Болд (24861)
» Л.Гантөмөр /АН/ (23346)
» Л.Гансүх АН (23429)
» Л.Гүндалай АН (24619)
» Д.Лүндээжанцан /МАН/ (22742)
» Д.Дондог (19825)
» Д.Дорлигжав /АН/ (24212)
» Д.Дамба-Очир (22674)
» Д.Дэмбэрэл /МАН/ (23802)
» Д.Ганхуяг (23932)
» Д.Балдан-Очир (20543)
» Д.Батбаяр /АН/ сумоч (30259)
» Д.Бат-Эрдэнэ /Ажнай/ (21202)
» Д.Зоригт /МАН/ (26412)
» Д.Зоригт /АН/ (20044)
» Д.Загджав МАН (23426)
» Д.Идэвхтэн /МАН/ (20599)
» Д.Энхбат /Ногоон нам/ (26330)
» Д.Эрдэнэ-Бат /АН/ (20520)
» Д.Хаянхярваа (23440)
» Д.Тэрбишдагва (25512)
» Д.Нямхүү (22420)
» Д.Амарбаясгалан /МАН/ (18310)
» Д.Арвин (25942)
» Д.Одбаяр /МАН/ (23752)
» Д.Одхүү АН (22327)
» Д.Очирбат (24345)
» Д.Оюунхорол /МАН/ (24467)
» Г.Батхүү АН (27468)
» Г.БАЯРСАЙХАН (25645)
» Г.Занданшатар /МАН/ (23345)
» Г.Мөнхбаяр (24907)
» Г.Шийлэгдамба МАН (21992)
» Г.Уянга (24710)
» Бадмаанямбуу. Бат-Эрдэнэ /МАН/ (26249)
» Баабар (23595)
» Батж.Батбаяр /АН/ (23367)
» Б.Баттулга (19505)
» Б.Жаргалсайхан /БНН/ (30708)
» Б.Чойжилсүрэн (25280)
» Б.Наранхүү АН (19839)
» Б.Нямтайшир (22536)
» З.Энхболд (27963)
» З.Алтай (23055)
» Ж.Батзандан (21790)
» Ж.Батсуурь (25216)
» Ж.Бат-Эрдэнэ (23815)
» Ж.Мөнхбат /МАН/ (23011)
» Ж.Энхбаяр (25506)
» Ж.Цолмон /ЭМЯ/ (24598)
» Ж.Сүхбаатар /МАН/ (21852)
» М.Зоригт / ИЗН/ (25454)
» М.Энхболд МАН (27008)
» М.Энхсайхан (27128)
» М.Сономпил (18372)
» Я.Батсуурь (21381)
» Э.Батүүл (40250)
» Э.Мөнх-Очир (23152)
» Ш.Сайхансамбуу (29412)
» Ч.Хүрэлбаатар (24002)
» Ч.Улаан (23996)
» Ч.Сайханбилэг (26867)
» Ц.Даваасүрэн (24807)
» Ц.Дашдорж (21348)
» Ц.Батбаяр /МАН/ (25617)
» Ц.БАЯРСАЙХАН (21761)
» Ц.Жанлав МАН Дорнод (12709)
» Ц.Мөнх-Оргил /МАН/ (26291)
» Ц.Элбэгдорж АН (32509)
» Ц.Шинэбаяр (26255)
» Ц.Шаравдорж /МАН/ (21951)
» Ц.Цэнгэл (23376)
» Ц.Сэдванчиг (21159)
» Ц.Нямдорж МАН (31461)
» Ц. Оюунгэрэл (24026)
» Х.Болорчулуун (19656)
» Х.Бадамсүрэн (20483)
» Х.Баттулга АН (32471)
» Х.БАДАМСҮРЭН (20543)
» Х.Жекей (20415)
» Х.Тэмүүжин /АН/ (26498)
» Х.Наранхүү (21421)
» УЛС ТӨРЧ (41595)
» У.Барсболд /МАН/ (19577)
» У.Хүрэлсүх МАН (26534)
» Т.Ганди (23735)
» Т.Бадамжунай /МАН/ (23821)
» Т.Энхтайван (19231)
» Сү.Батболд (26133)
» Су.Батболд МАН (22514)
» С.Ламбаа /АН/ (23118)
» С.Дэмбэрэл /ТАНХИМ/ (21814)
» С.Ганбаатар (24958)
» С.Баяр МАН (32631)
» С.БАЯРЦОГТ /АН/ (30485)
» С.Бямбацогт (26541)
» С.Эрдэнэ АН (28612)
» С.Оюун (27227)
» Р.Гончигдорж (25858)
» Р.Содхүү (24442)
» Р.Раш (24935)
» Р.Амаржаргал /АН/ (26063)
» Н.Ганбямба (24885)
» Н.Болормаа (24294)
» Н.Батбаяр /АН/ фортуна (30329)
» Н.Баяртсайхан (20903)
» Н.Энхбаяр (52457)
» Н.ЭНХБОЛД (25299)
» Н.Удвал МАХН (23260)
» Н.Номтойбаяр МАН (29258)
» Н.Алтанхуяг АН (30732)
» А.Мөнхбат МЗХ (18858)
» А.Тлейхан (20257)
» Ё.ОТГОНБАЯР (24870)
» О.Магнай (21976)
» О.Чулуунбилэг /АН/ (16144)
» О.Чулуунбат (24195)
» П.Алтангэрэл АН (20339)
» Ө.Энхтүвшин МАН (23199)
» Ч.Ганхуяг (24464)
УЛС ТӨР
» ЕРӨНХИЙЛӨГЧ (49454)
» ЕРӨНХИЙ САЙД (31555)
» Гал үндэстэн (21322)
» БХЯ Цэрэг (20655)
» ЗАСГИЙН ГАЗАР (40234)
» ЗАСАГ ДАРГА (20684)
» ИРГЭНИЙ ХӨДӨЛГӨӨН (25487)
» МАХН /new/ (23170)
» МҮАН нам (18569)
» ЭЛЧИН (20794)
» УЛС ТӨР (836233)
» УИХ-дарга (21355)
» УИХ (40129)
» Төлбөртэй (3556)
» Тєрийн ордон (21155)
» Нам- Монголын консерватив нам (7673)
» НАМЗХ /МАСЗХ/ (18734)
» НАМОХ /МАСОХ/ (18565)
» НАМ-ИРГЭНИЙ ЗОРИГ (21567)
» НАМ-НН (18788)
» НАМ- АРДЧИЛСАН НАМ (46767)
» НАМ - МАН (35373)
» НАМ (38239)
» ҮНДСЭН ХУУЛИЙН ЦЭС (18621)
» Өргөдлийн байнгын хороо (720)
УУЛ УУРХАЙ
» ДАРХАНЫ ТӨМӨРЛӨГИЙН ҮЙЛДВЭР (23226)
» ДОРНОТ УРАНЫ ОРД (20405)
» ГАШУУН СУХАЙТ (19181)
» ГАЦУУРТ ХХК (27736)
» БАГАНУУР УУРХАЙ (24409)
» БАГАНУУР (20107)
» БОРОО ГОУЛД (27047)
» БОРОО ОРД (19614)
» БҮРЭН ХААН ОРД (9877)
» МАРДАЙ (22112)
» МАК /МОНГОЛ АЛТ/ (27885)
» МОНГОЛРОСЦВЕТМЕТ (22781)
» МОНГОЛ ГАЗАР (19242)
» МОНГОЛ 999 (19133)
» ЭМЭЭЛТ МАЙНЗ (11188)
» Энержи ресурс (22430)
» ЭРДЭНЭТ (30665)
» ЭРДЭНЭС МЖЛ (19865)
» ЭРДЭНЭС ТАВАНТОЛГОЙ (28559)
» ШИВЭЭ ОВОО ОРД (27802)
» Чалко (17299)
» ЦАЙРТ МИНЕРАЛ (10745)
» ЦАГААН СУВАРГА (20602)
» ХАН РЕСОРСЕЗ Инк (19353)
» ХӨШӨӨТИЙН УУРХАЙ (92051)
» УУЛ УУРХАЙ (70822)
» УРАН (23270)
» ТАВАНТОЛГОЙ (36726)
» ТӨМӨРТЭЙН ОВОО (20730)
» ТӨМӨРТЭЙН ОРД (21726)
» РИО ТИНТО (22577)
» НИНЖА (22532)
» Нийтлэлч Болормаа (3559)
» НАРИЙН СУХАЙТ (19737)
» АЙВЕНХОУ МАЙНЗ (19139)
» АЛТАНДОРНОД МОНГОЛ (26036)
» АДУУНЧУЛУУН ХК (19361)
» АЖНАЙ (22820)
» АШИГТ МАЛТМАЛ (21712)
» Арева “Кожеговь” (15112)
» ОЛОН ОВООТ (26790)
» ОЮУТОЛГОЙ (70741)
» ПЕТРО ЧАЙНА ДАЧИН ТАМСАГ (34801)
» ПОЛО РЕСОУРСЕС (10216)
УРАН ЗОХИОЛ
» ДУУНЫ ҮГ (53440)
» ЗҮЙР ЦЭЦЭН ҮГ (46040)
» ШИНЭ ДУУ (49415)
» ШҮЛЭГ (111748)
» ХАЙРЫН ЗАХИДАЛ (27866)
» ХYYХДИЙН ЗОХИОЛ (30371)
» УТГА ЗОХИОЛ (35877)
» ТЭМДЭГЛЭЛ (37045)
» ТҮҮХ (53468)
» АФОРИЗМ (63527)
» АРДЫН УРАН ЗОХИОЛ (30432)
» ОНИГОО (651716)
» ОНЬСОГО (36671)
» ӨГҮҮЛЛЭГ (800625)
СОНГУУЛЬ
» СОНГУУЛЬ (59655)
НИЙГЭМ ЭДИЙН ЗАСАГ
» БАЙГАЛ ОРЧИН (78091)
» БАЯР НААДАМ (73381)
» ЭДИЙН ЗАСАГ-ДЭЛХИЙ (38632)
» ЭДИЙН ЗАСАГ (755471)
» ШИНЖЛЭХ УХААН (32548)
» ШАШИН (711028)
» ХУВЬЦАА (27825)
» УЛААНБААТАР ХОТ (83521)
» ТАТВАР (25270)
» НИЙГЭМ (646773)
» ОЮУТАН (31894)
» ОРОН НУТАГ (56762)
АЙМАГ
» Дорноговь (33609)
» ДУНДГОВЬ (38069)
» ДАРХАН УУЛ (36054)
» ДОРНОД (42915)
» Говьсүмбэр (28537)
» ГОВЬ-АЛТАЙ (39751)
» Баян-Өлгий (37831)
» БУЛГАН (30816)
» БАЯНХОНГОР (41037)
» ЗАВХАН (33351)
» ЭРДЭНЭТ (30211)
» ХЭНТИЙ ӨНДӨРХААН (37094)
» ХОВД (36827)
» ХӨВСГӨЛ (41230)
» Увс (37798)
» ТӨВ (29408)
» СЭЛЭНГЭ (40672)
» АРХАНГАЙ (32460)
» ОРХОН (30734)
» ӨМНӨГОВЬ (38433)
» Өвөрхангай (35009)
» СҮХБААТАР (34663)
КОМПАНИ
» Дацан трейд (25198)
» ДЭВШИЛ (11334)
» ДАШВААНЖИЛ (26996)
» ДОНШИН (23760)
» ГОВЬ (27357)
» ГОЁО (12790)
» Витафит (24375)
» Витсамо Фрутт Жүүс ХХК (29508)
» Вагнер Ази (30337)
» ВОЯАЖ (11463)
» БИШРЭЛТ (23606)
» БИТ ХЭВЛЭХ (10606)
» Боорчи (30654)
» БУЯН ХОЛДИНГ (13908)
» БАМБУУШ (11177)
» БYТЭЭГДЭХYYН-КОКА КОЛА (11890)
» Бөхбат (27107)
» БӨXӨГ (10451)
» Зиг Заг (10933)
» ЖЕМ (27357)
» ЖИ МОБАЙЛ (36149)
» Жигүүр гранд (38699)
» ЖУУЛЧИН (10788)
» ЖАСТ ОЙЛ ШТС (31316)
» ИММО ТРЕЙД ХХ (22723)
» Изинис Эйрвэйс (29176)
» Их-Өвөр (35843)
» МИГ даатгал (24735)
» Монгол газар (35805)
» Монгол Шилтгээн ХК (25552)
» Монгол тамхи СО ХХК (30171)
» Мон-ад (25543)
» Мон Эн Ко (44867)
» Макс групп (35000)
» МЦХ, МОНГОЛ ШУУДАН (26578)
» МАХ ИМПЕКС (32656)
» МАК (43881)
» МОБИКОМ (50234)
» МОНДАВС ХХК (13805)
» МОНГОЛ МАХ ЭКСПО (11289)
» МОНФРЭШ (30171)
» МОНСУДАР (10779)
» МОНРОУД (22631)
» МОННИС (27868)
» МОН УРАН (35836)
» Мөнхийн үсэг (23232)
» ЮНИТЕЛ (41357)
» ЭДМОН (13098)
» ЭРЭЛ ХХК (25079)
» ШУНХЛАЙ ШТС (29134)
» Хамо (21615)
» Хаан хүнс хк (26295)
» ХОС ГАРЬД ХХК (12148)
» Хүннү-Эйр (26516)
» УЛУСНЭТ (10625)
» УЛААНБААТАР ПРИНТ (10920)
» УРЛАХ ЭРДЭМ ХЭВЛЭХ (11445)
» ТАЛХ ЧИХЭР (32669)
» ТАВАН БОГД (23862)
» Тэнгэр даатгал (22026)
» Тэнүүн-Огоо (24745)
» СББ (24794)
» Синчи-Ойл (38082)
» Саун- ТҮНДЭМҮН (15181)
» СЭЖИГТЭЙ БАЙГУУЛЛАГА (45890)
» СОДМОНГОЛ ШТС (34727)
» СОЁМБО ХЭВЛЭХ (12807)
» СКАЙТЕЛ (28886)
» СҮҮ ХК (33737)
» НОМИН ХОЛДИНГ (30761)
» АЛЕЙСК ИМПЕКС- Алейка гурил (13547)
» АЛТАЙ КАШМЕР (14664)
» АЛТАН ТАРИА (31137)
» АДМОН (11315)
» Алко групп (23296)
» Алтай Констракшн (24445)
» Алтай хүдэр (24880)
» АЭРОМОНГОЛИА ХХК (25285)
» АТАР ӨРГӨӨ (32625)
» АСА групп (23748)
» АПУ (34415)
» ОБ КАПИТАЛ (11107)
» ПЕТРОВИС НИК ШТС- (41644)
» КОМПАНИУД (30614)
» UFC (35966)
» Prophecy resource (31966)
» ӨГӨӨЖ (25372)
» Ospring (10371)
» MАГНАЙ ТРЕЙД ШТС (31012)
» MILL HOUSE-АТАР ГУРИЛ (17707)
» MCS (47019)
   

Өндөр гэгээн Занабазарын Цагаан хот буюу Сарьдагийн хийд

Өндөр гэгээн Занабазарын Цагаан хот буюу Сарьдагийн хийд
2019-05-16

Хэнтийн нуруу, Сарьдаг уулын өвөрт хүний хөл хүрэмгүй хөвч тайгын гүнд Монгол Улс анхны нийслэл хотоо байгуулж байжээ. Үүнийг батлах 

хотын туурийг Шинжлэх ухааны академийн Түүх, археологийн хүрээлэнгийнхэн илрүүлээд байна. Майжиг хүрэн баавгай, бор гөрөөс, буга, хандгай, модны мөчир дамжин гүйх хэрэм гээд зэрлэг амьтны эх өлгий, нисдэг тэрэг, мориноос өөр унаа үл хүрэх хөвч тайгаас түүхийн хосгүй үнэт олдвор ихээр олдлоо. Монгол Улсын ууган хотуудын нэг нь Бух ян, Сонгино ян, Сарьдаг гэсэн чандманилан орших гурван том уулын зүрхэн тушаа газар, наран ургах зүг рүү харсан байдалтайгаар оршин байжээ. Есөн байгууламж бүхий хийд байна. Зөвхөн нэг байгууламжийн нэг хэсэг болох гол цогчины нэгээхэн хэсгийг нь түүхч, археологичид малтан шинжилж байна.

Хоорондоо хэлбэр, өнгө зүс, ур хийц адилгүй, хэлбэр хийц нь давтагдаагүй 500 гаруй шавар бурхан илрэн олдсон тухай мэдээллийг сонсоод, тэнд очиж үзэх юмсан гэж бодогдож байв. Өнгөрсөн жилээс хойш Өндөр гэгээний байгуулсан нэгэн томоохон суурин хийд байсан газарт судлаачид ажиллаж байгаа гэх мэдээлэл их л содон сонин байсан нь энэ.

Чингээд Сарьдагийн хийдийн малтлагыг санаач­лагч, Төслийн удирдагч, ШУА-ийн Түүх археологийн хүрээлэнгийн захирал С.Чулуунтай саяхны нэг өдөр уулзлаа. С.Чулуун докторт “Манай сонинынхон та бүхний илрүүлсэн Сарьдагийн хийдэд очиж өнжих гэсэн юм. Яаж хүрэх вэ? Түүхийн хосгүй үнэт олдворууд малтлагаар илэрч олдсон гэж дууллаа” гээд тулгасан байдалтайгаар хэлчихлээ. Өөдөөс “Хэн тэгж байна. Хаанаас ийм мэдээлэл авсан юм бэ” гэснээ “Энэ жил харин Хотын захиргааныхны дэмжлэг тусламжаар Хэнтийн нуруунд хоёр жилийн өмнө эхлүүлсэн малтлагаа нэлээд өргөн хүрээтэй эхлүүлээд гурван сар орчим ажиллаж байна. Мэдээж чухал олдворуу­даас гадна хотын бүтэц зохион байгуулалтыг бүрэн таньж мэдэх хэмжээний судалгааг хийгээд байна. Бидний хийсэн малтлагаар XVII зууны үеийн Өндөр гэгээн Занабазарын үүсгэн байгуулж байсан Төгсбаясгалант Номын Их хүрээ буюу Цагаан хот байрлаж байсан газар гэдэг нь тодорхой болж байна. Энэ нь түүхийн олон эх сурвалжаар батлагдаж байгаа юм. Бид­ний зүгээс танай сонины сэтгүүлчид очиход татгалзах зүйл байхгүй. Харин малтлага хийж байгаа газарт хүрнэ гэдэг их хэцүү. Машинаар гарах юм бол Зил-131 машинаар хоёр өдөр болж байж арай гэж очно. Гэхдээ саяхан бороо их орсон гэсэн. Намагт суучих юм бол цааш явна гэж саналтгүй. Шатахуун, тос ч их орно. Өөр нэг арга гэвэл Мөнгөнморьт сумын ойролцоо очоод мориор намаг торлог, ой модон дундуур өдөржин яваад үдшийн бүрийгээр Сарьдагт хүрнэ. Замдаа саатах юм бол хөвчид хонох болно. Би саяхан мориор яваад ирлээ. Гэхдээ долоо хоног хүлээж чадна гэх юм бол нисдэг тэргээр явах санаа байна. Гол эвдрэх магадлалтай олдворуудаа татаж ирэх юм” гэлээ. Бид тохиролцож, долоо хоногийн дараа Налайх дүүрэгт байр­лах Зэвсэгт хүчний нисэх ангийн “Ми-8” нисдэг тэргээр Сарьдагийн хийдийг зорин гарлаа. Туул голын ай савыг даган цаг гаруйхан нисээд Бух ян уулын хормойд буулаа. Эндээс хэдэн километр орчим өгсөж алхаад малтлага хийж буй газарт хүрэв.

Хөвчид намар цаг хэдий­нэ иржээ. Модны навчис шаргал, улаан, ногоон өнгөөр солонгорч харагдах аж. Цэв цэнгэг агаар цээж дүүрэн амьсгалах зуур хаа нэгтээгээс шувуудын эцэж цуцахаа мэдэхгүй шулганан жиргэх, голын ус хоржигнон урсах нь байгалийн хөгжим гэлтэй. Сагсгар сүүлтэй хэрэм модноос модонд дүүлж, хөвч тайгад хэн ирэв гэх шиг сониучирхана. Час улаан, хар хүрэн өнгийн будаг нэлэнхүйд нь цацчихсан юм шиг аньс, улаалзгана тэргүүт жимс ургажээ. Хэзээ мөдгүй бөөрөөрөө язрах гэж байна уу гэлтэй бүрэн боловсорсон байгаа харагдав. Багахан салхи гарахад л ишнээсээ мултарч унахад хэдийнэ бэлэн болсон байв. Хуш модыг багахан доргиоход боргоцойн бороо нирхийтэл буугаад ирэх юм. Ай, өвлийн өмнөх намар цагийн хөвч тайга ийм л тансагхан байдаг ажээ. Ой дундуур уул өөд алхаж явтал Сарьдагийн хийдийн малтлагыг ахалж байгаа залуу судлаач Э.Уртнасан биднийг тосон ирлээ. Мэнд мэдэлцээд л шууд ажил хэрэгтээ орж байгаа юм. С.Чулуун доктор “За юу болж байна. Хоол унд давгүй юу, малтлага хэр явж байна, олдворуудаа бүртгэлжүүлж байна уу. Хойд хэсгийн тасалгааг малтчихсан биз дээ” гэж асууж байна. Хариуд нь Э.Уртнасан “Дахиад хэдэн жижиг бурхан олдсон. Голын жижиг тасал­гааг бүрэн гаргасан. Үүдний довжоо хаалга бүрэн нээгдсэн. Одоо зүүн хойд хэсэг рүү орж байна” гэлээ. “Болгоомжтой үзэж байгаа биз дээ, цаадуул чинь. Тэр хэсгийг л маш болгоомжтой байхгүй бол хана хэрэм нурах аюултай шүү гэж сануулж байх юм. Удалгүй хүрэх газраа очлоо. Биднийг очих үед малтлага ид явагдаж байсан юм. Зүүн хойд хэсгээс жижиг бурхадын толгой ярайтал цухуйж байлаа. Мөн том хэмжээний шавар бурхан давхар хэрмийг нурахад цөм цохигдсон байдалтай гарч ирж байлаа.

Цагаан хотын дүр зураг

Хотын туурь байсан газрыг бүхэлд нь модоор хашаалжээ. Хашаан дотор овгор шороон далан байв. Энэхүү шороон далан Сарьдагийн хийдийг тойрсон шороон хана хэрэм байсныг илтгэж байгаа аж. Шороон хана хэрмийн дотор талд 1.5 метрийн өргөнтэй, хоёр метр гаруй өндөр чулуун хэрэм байгаа нь тогтоогджээ. Мөн шороо, чулуун хэрмийн ойр орчимд хавтгай чулууг газарт шигтгэж явган хүний зам тавьсан хэсгийг ил гаргажээ. Хэрмийн ханын чулууг байгалийн энгийн хадыг заадсаар нь хагалан хавтгай талыг гадагш харуулан нямбай өрсөн байв. Гадна хэсгийг шороогоор дэлдэж өнгөлөөд цагаан өнгийн шохой­гоор будсан байна. Гол хэрмийг шороо дэлдэж бариад түүнийгээ гадуур нь маш нарийн зассан чулуугаар хэрэмлээд чулуун дээрээ нэлээд зузаан цагаан шохой түрхэж барьсан нь тодорхой мэдэгдэх юм. Монголчууд Цогт хунтайжийн цагаан хот, Эрдэнэбаатар хун тайжийн цагаан сайр хот байсан туурийг мэддэг байсан. Тэгвэл XVII зуунд Хан Хэнтийн нуруунд байгуулсан Өндөр гэгээний цагаан хот Сарьдаг уулын өвөрт оршин байсныг илрүүлээд байгаа нь энэ аж. Хотын цагаан хэрмэн дээр суварга босгосон байдалтай ул мөр олдсон байна. Суваргыг шинжилж үзэхэд Өвөрхангай аймгийн Эрдэнэзуу хийдийн цагаан суваргуудтай ижил төстэй байгаа гэнэ. Суварга дотроос аравнайлсан зүйлс нь яг хэвээрээ олдсон байна. Чулуун хэрмийн өндөр довжоо бүхий хаалгаар дотогш нэвтэрдэг байхаар зохион байгуулжээ. Модон хаалга болон, хаалганы нугас гэх мэт зүйлс малтлагаар олдсон байна. 100 гаруй метр квадрат талбайг бүхэлд нь хагалж хавтгай болгосон чулуугаар шал хийжээ. Ингэхдээ чулуугаа хөрсөнд шигтгэж дэвссэн байна. Одоогоор цогцолборт есөн барилга, гурван суварга, чулуун хэрэм байгаа нь тогтоогдсон гэнэ. Есөн барилгын заримыг нь тусгайлан зассан өндөр чулуун довжоон дээр барьж байсан нь илэрчээ. Чулуугаар суурь хийж, дээр нь сүм, дуганаа барьсан байна. Сүм бүр өндөр довжооноос үүд рүүгээ хоёр талаараа буусан шаттай. Дундаа том цогчин дугантай. Тэрийгээ тойрсон барилга байгууламж бүхий хот байсан гэдгийг олж тогтоосон нь энэ. Ингээд есөн объект байгаагийн хамгийн том байж болох цогчин дуган байж магадгүй овгор шорооноос малтлагын ажлаа Түүх, археологийн хүрээлэн­гийнхэн хоёр жилийн өмнө эхлүүлжээ. Тэд өнгөрсөн 70 гаруй жилийн түүхэнд ийм хүнд хэцүү нөхцөлтэй газарт малтлага ер нь хийж байгаагүй гэнэ. Мөн Монголын эрдэмтэн судлаач нар өөрсдөө бие дааж, гадаадын судлаач, хөрөнгө оруулалтгүйгээр анх удаагаа үндэсний том экспедицийг эхлүүлэн, амжилт­тай малтлага явуулж байна. 300 гаруй жилийн турш аглаг тайгад шатаж устсанаас хойш хүний гар хүрээгүй шахуу хийдийн туурийг малтан судлах ажил хэрхэн хийгдэж байгааг сонирхлоо. Түүх, археологийн хүрээлэн тэргүүлэн, Богд хааны музей, Улаанбаатар сургуулийн оюутан зэрэг 30 гаруй шижигнэсэн залуус малтлагын ажлыг хийж байв. Биднийг очих үед залуус чөлөө завгүй шороо, чулуу зөөж байв. Ёстой л залуу насны эрч хүчээр ажиллаж байгаа нь харагдаж байлаа. Гол цогчин дуган байсан газрыг хэд хэдэн үе шаттайгаар ухаж эхэлсэн байна. 300 гаруй жилийн настай мод зайлуулахаас эхлээд хэдэн мянган метр куб чулууг эгнүүлэн кублэж, шороог уул овоо мэт хэрмийн гадна талд маш нягт нямбай овоолсноос залуус яаж ажилласан нь бэлхэн харагдана. Археологийн судал­гаа бол зүгээр газар малтахаас тэс өөр, өөрийн дэг ёстой, ном журамтай. Үнэхээр хүнд нөхцөл, их хүч, зориг орж л энэ соёлын гайхам­шигт өв бидэнд дахин эргэн ирж байгаа юм байна лээ.

Нурсан хотын туурийг 300 жилийн хөрс түрж ногоо ургасаар бүхэлд нь битүү дарчихсан байжээ. Малтлага эхлүүлсэн Дуганы баруун хойд хэсэг тусгайлан зассан довжоон дээр байрлах бөгөөд долоон тасалгаатай байсан нь тогтоогдсон байна. Барилгын чулуун ханын нурангийн дээд хэсэгт салхивч цонх байсан ул мөр олдсон бай­на. Салхивч цонхноос дээш ханын үлдэгдэл хоёр метр гаруй өндөр байгаа нь барилгыг хоёр давхар байсныг харуулж байгаа аж. Түүнчлэн ваарны хагархай чимэглэл, тоосго, монгол аргаар хийсэн хадаас, төмөр утас олноор гарч иржээ. Монголчууд 1654-1687 оны үед тоосго, ваар, хадаас, төмөр утсаа өөрсдөө хийдэг байсан нь эдгээр эд, олдвороор нотлогдож байгаа аж. Өөр нэг нотлох зүйл нь уг барилгын дээврийг чимэглэл бүхий ваараар битүү чимэглэсэн байжээ. Дуганы шалыг арав гаруй см хэртээ шороо дэлдэж, нягтаршуулж хийсэн, мод дөрвөлжилж палк шиг болгоод тусгайлан янзалж зассан нь тэр хэвээрээ хадгалагдан үлдсэн байв. Том хийд байж магадгүй гэх энэхүү хэсгийг гурван жилийн турш малтан энэ зун л гол олдворуудаа гаргаж эхэлсэн байна. Малтлагын гүн гурван метр гаруй болоод ирэх үед бадам цэцгийн суурин дээр завилан суулгаж урласан 15 см өндөртэй шавар бурхад олноор илэрч эхэлсэн байна. Олдсон бурхад Язгуурын таван бурхан гэдэг нь тодорхой болсон байна. Байгууламж нурах үед эвдэрч хэмхэрсэн байдалтай маш олон бурхан олдоод байгаа гэнэ. Одоогоор Язгуурын таван бурхадыг сэргээн засварлаж, янзлаад байгаа нь мянга орчим болжээ. Цаана нь сэргээх олон зуун бурхан байгаа гэсэн. Удахгүй гарч ирсэн бурхадыг бүгдийг нь сэргээх аж. Маш нарийн бүртгэлжүүлэн баримтжуулж, тусгай дугааруудыг сэргээн засварлагч залуус газар дээр нь хийж байсан юм.

Нарийн хийцтэй маш том бурхан олдлоо

Биднийг очихоос хэдхэн хоногийн өмнө эндээс түүхийн хосгүй үнэт бүтээлүүдийг гарган авсан байлаа. Дөрвөн хөл бүхий тулган дээр хүрэл тогоо тавьж, тогоон дотор бортгон суурьтай гангар шаазан, түүний дэргэд цул мөнгөн аяга тавьсан байсан гэнэ. Мөн тогоон дотор будааны төрлийн ургамал болон хушга, том ясан үртэй жимс зэргийг хийсэн байжээ. Эдгээрийн дээр олон хэсэг хугарсан боловч ямар нэгэн бурхан зурсан нь илт мэдэгдэх хоорондоо наалдсан, тэнийл­гэж үзэх боломжгүй болсон нимгэн мөнгөн ялтас олдсон байна. Мөн тогоон дотор болон гадна талаас олон өнгийн чулуугаар хийсэн эрхиний ширхэгүүд, жижиг мөнгөн эдлэлийн хугархай, мөнгөн зоос, нимгэн алтан ялтасны хэсгүүд илэрсэн байна. Тулган дотроос тогооны ёроолын хагархайнуудын хамт ган дөш гарчээ. Тулга, тогооны хойд талд төмөр ялтсан хуяг бүхий баатрын цээж хэсгийн өмсгөл, түүний дээр ялтсан шилэвчтэй төмөр дуулга байжээ. Үүний хоёр талаас илд олдсон бөгөөд зүүн талын илдний гадна талд цахиур гар буу тавьсан байсны мод нь өмхөрч үгүй байсан гэнэ. Хамгийн чухал нь метрийн голчтой бурханы суурь байх бөгөөд үүний урд талд байрлуулсан модон хашлага дээр шавраар хийсэн өлзийт найман тахилын дөрөв нь хос загас, бумба, бадам цэцэг, найман хэгээст алтан хүрд байсан гэнэ. 1600 оны үед баатруудын өмсч байсан хувцас хэрэглэл, сэлэм, мөнгөн аяга, алх дөш гээд үнэт соёлын өвийн зүйлс олноор гарчээ. Харин биднийг очих үед нэгэн сонин зүйл дуганы нэг хэсгээс олдсоныг малтах ажил хийгдэж байлаа. Залуус нялх хүүхдэд хүрэх гэж байгаа юм шиг л маш болгоомжтой малтлага хийх аж. Хөрсний өнгөн хэсгийг хүрз, жоотуугаар ухахаас биш бусад үед багс, бийр шиг зүйлээр шороог цэвэрлэж байгаа нь маш их ажиллагаа, тэвчээр шаарддагийг харуул­на. Э.Уртнасан, Ч.Энхтуул нар илэрсэн бурханы нэг хэсгийн шороог гаргаж байв. Шавраар хийгдсэн, олон зуун жил газарт дараас­тай байсан болохоор хамаагүй хүрвэл эвдэх аюултай. Ихэд нандигнан, маш болгоомжтой хандаж байв. Ягаан туяатай шавар зүйлийн хажуугаар мөн л атгасан гараас арай томхон бурханы толгойнууд ярайтал цухайж харагдах ажээ. Тэнд байсан 30 гаруй хүн нам гүм. Амьсгалах чимээ л сонсогдох юм. Бүгд л юу гарч ирэхийг амьсгаа даран хүлээсээр байлаа. Дотроо бүгд “Хурдхан гаргаад ирээсэй” гэж яарч байгаа нь илт. Гэхдээ ийм зүйлд яарч болохгүй гэдгийг археологичид юу эс андах билээ. Яарвал түүхийн хосгүй үнэт өвийг эвдэж сүйтгэж ч мэднэ. Малталт хийж байгаа хүмүүсийн ард сэргээн засварлагч Н.Нандинцэцэг бэхжүүлэгч бодисоо барьчихсан бэлэн зогсож байгаа. Малтаж буй зүйлс бүхэлдээ гараад ирвэл бэхжүүлэх ёстой.Үүний дараа байрнаас нь хөдөлгөж гаргаж ирэх юм. Хэсэг малталт хийлээ. Тэгсэн ямар нэгэн том зүйлийн гар байж магадгүй зүйл тодроод байх. Хумс, хуруу, сарвууны ар, шууны хэсэг яах аргагүй мөн байлаа. Их том гар эхлээд олдлоо. Түүний дараа тэр хэрийн хэмжээтэй хөлийн хуруу цухуйж байна. Археологичид “Том бурхан энд байрлаж байжээ. Ямар бурханыг ингэж том хийсэн юм бол. Хийдийн хамгийн гол шүтээн байж дээ. Хөл, гарны цаахна их бие, толгой нь байж таараа” гэж хоорондоо ярьж байлаа. Ингээд том хэмжээний шавар бурханых байж болох 130 см урт гар, 120 см урт хөлийн хугархайг бидний дэргэд илрүүллээ. Уг бурханыг бадам цэцгийн дэлбээгээр тойруулан чимэглэсэн суурин дээр босоо байдалтай байжээ гэсэн дүгнэлтэд хүрэв. Гар, хөлний хэлбэр хийц, хумс хуруу нь маш нарийн хийцтэй байгааг археологичид ярив. Мөн дундуураа хуваагдсан Язгуурын таван бурхан байж магад­гүй арав гаруй жижиг бурхан хажуухнаас нь гарлаа.

Ирээдүйн шилдэг судлаачид энд бэлтгэгдэж байна.

Хээрийн судалгаанд Түүх, археологийн хүрээлэн, их дээд сургуулийн мэргэжлийн ангийнхан хэдэн жил ажил­лаж байна. Тэднээс Сарь­дагийн хийдийн малтлага судалгаагаар Э.Уртнасан, Ч.Энхтуул, сэргээн засварлагч бөгөөд шавар урлалын чиглэлээр Н.Нандинцэцэг, бурхан урлал талаас нь Богдын музейн судлаач Гүнчин-Иш, сүм хийдийн аман түүх талаас нь угсаатны зүйч Г.Бямбарагчаа, сэргээн засварлах, уран барилга талаас нь залуу судлаач Батцоож нар гээд бүгд л чиглэл чиглэлээр мэргэшиж байгаа мэргэжилтнүүд ажээ. Сэргээн засварлагч Н.Нандинцэцэг “Монголчууд ямар мундаг уртай байсан бэ гэдэг нь энэ хотын тууринаас олдсон зүйлсээс илт байна. Олдож байгаа бурхадын хувьд маш нарийн хийцтэй. Хэдэн зуугаараа олдож байгаа мөртлөө хоорондоо харилцан адилгүй, давтагдахгүй хийцтэй байна. Язгуурын таван бурхан гэхэд олноор олдож байгаа. Тэгсэн мөртлөө нүд, суурины бад зэрэг нь өөр байгаа юм. Цэцгийн дэлбээ нь есөн ширхэгтэй байхад нөгөөх нь 11 ширхэгтэй байдаг ч юм уу. Бас газар доор гурав, дөрвөн зуун жил болчихсон болохоор олдворууд мөөгөнцөр нян бактери ихтэй байдаг. Үүнийг нь спиртээр саармагжуулаад дараа нь бэхжүүлээд авч байна” гэв. Бага үдийн алдад том бурханы хөл, гарыг малтаж эхэлсэн багийнхан нар шингэхийн алдад бүрэн бүтнээр нь гаргаж чадлаа. Маш том толгойтой, цээжний хэсэг гээд бүхий л зүйлс нь нарийн хийцтэй бурхан ажээ. Цогчин дуганы их шүтээн байсан бололтой. Удахгүй хэдэн метр бурхан болохыг шинжилгээгээр тогтоох юм гэсэн. Том бурхан гаргасан багийнхан бүгд баяр хөөртэй байгаа нь царайнаас нь тодхон харагдах ажээ. Том ажлын ард гарч байгаа нь энэ.

Хөвчид эрт харанхуй болдог ажээ. Нар хэдийнэ баруун уулын цаагуур гудайчихсан байлаа. Сарьдагийн хийдийн малтлага хийж буй багийн залуус “Эхлээд хөвчид ирээд чулуу, шороо зөөгөөд шантарч байлаа. Өглөөнөөс орой болтол шороо, чулуу зөөнө. Шувуу тэнгэрт эргэхээс өөр ямар ч хөдөлгөөн байхгүй. Хамгийн ойрхон айл 70 километрийн цаана байдаг. Одоо харин ажил жигдрээд сайхан байна. Бид Монголын археологийн түүхэнд хамгийн хүнд хэцүү газар малтлага хийж байна. Бас хамгийн том малтлагыг хийж байна. Маш их зүйл сурч мэдэж авч байна. Дээрээс нь цалин хангамж сайн байгаа болохоор сэтгэл хангалуун байна. 32 жилийн турш олон мянган хүн хүч хөдөлмөрөө шингээж барьсан хот юм чинь эргээд малтахад хэцүү байх нь аргагүй шүү дээ” хэмээн ярьж, инээлдэж байлаа. Тэд малтлагаа дуусгаад хоол, цайндаа орчихоод сагс, волейбол тоглон шуугилдах ажээ.

Сарьдаг уулын өвөрт Монголын нийслэл хүрээ буюу одоогийн Улаанбаатар хотыг анх байгуулж байсан түүхэн баримт

Хэнтийн нурууны энэ тайгад 300 гаруй жилийн өмнө Өндөр гэгээн Занабазар хот барьж байсан гэдгийг яаж мэдсэн юм бэ гэдгээс би асуултаа эхлүүллээ. Түүх, археологийн хүрээлэнгийн захирал, доктор С.Чулуун “Өндөр гэгээн Занабазар энд Сарьдагийн хийдийг байгуулж байсан талаархи аман болон бичгийн түүхийн баримт олон байдаг. Энэ талаар судалгаа хийгээд л байсан. Судалгаанаас маань жил ирэх тусам энд том хэмжээний хийд бүхий хотын туурь байгаа нь мэдэгдэж байсан. Бид чинь хэдэн жилийн өмнө ямар ч мөнгөгүй шахуу хүрээлэнгийн хэдэн залуус анхны судалгааг явуулж байснаа бодвол хамаагүй дээр нөхцөлд үр дүнтэй ажиллаж байна” гэв.

Халхын шашны нэрт зүтгэлтэн Зая бандид Лувсанпэрэнлэй өөрийн багш Өндөр гэгээн Занабазарын намтарыг 1698-1702 онд түвэд хэлээр бичиж дуусга­сан “Гэгээн толь” хэмээх бүтээлдээ багтаан оруулсан байдаг аж. Дээрх бүтээлд “Богд Жибзундамбын ердийн товч намтар” хэмээх намтар зохиолд Сарьдагийн хийдийн түүхэнд холбогдох анхдагч сурвалж байдаг аж. Уг сур­валж бүтээлд “Үй Зан орнуудад очихдоо сургуульд шавилах тухайгаа Банчин Богдын гэгээнд айлтгахад “Чи энд шавилан сууснаас Монгол орондоо хуврагийн аймгийг байгуулбаас шажин амьтанд илүү тустай болно хэмээн айлдсан болой. Энэ ёсоор Жалба хэмээх модон морин (1654) жил Хэнтэй хан хэмээх газар Рибогэжэлин хэмээх хийдийг байгуулж эхлэв” хэмээн өгүүлжээ. Эндээс үзэхэд, Өндөр гэгээн Занабазар Түвдээс буцаж ирсний дараа буюу 1654 онд Хэнтий ханы өвөрт Рибогэжалин буюу бүтэн нэрээр Рибогэжаган­даншадувлин хэмээх Сарь­дагийн хийдийн эх суурийг тавьсан нь тодорхой харагддаг байна.

Мөн үүнийг хожуу үед зохиогдсон “Богд Жибзун­дамбын анхны төрлийн нэр оршивой” хэмээх мон­гол сурвалжид “Эеэр засаг­чийн арван нэгдүгээр он хөх морин жил (1654) Богд Жибзундамбын гэгээнтэн Халхын газарт Хэнтий уулын өвөрт шарын шажныг бадруулах Рибогэжай-гандан­шаддублин хэмээх Номын Их Хүрээ байгуулав” гэжээ. Дээрх түүхэн эх сурвал­жаар их сонин зүйлийн зангилаа тайлагдаж байгаа гэдгийг Монголын нэртэй түүх судлаачид онцолж байгаа гэнэ. Дээрх түүхэн эх сурвалжаас үзэхэд Өндөр гэгээний байгуулсэн Цагаан хот буюу Сарьдагийн хийд Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хотын түүхтэй холбогдох ихээхэн чухал мэдээ болж байгаа гэнэ. Хэнтийн ууланд Өндөр гэгээний байгуулж эхэлсэн тэрхүү хийд нь хожим нутаг сэлгэн нүүсээр Туул голын хөндийд Хүрээ болон суурьшиж эцэстээ Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар хот болсон байна. Өөрөөр хэлбэл Өндөр гэгээнийг одоо­гийн Монгол Улсын нийслэл Улаанбаатар (хуучны Хүрээ, Их Хүрээ)-ыг үүсгэн байгуулагч мөн хэмээн үзэж болох гэнэ. Учир нь Монголын түүхийн он дарааллын сурвалж бичгүүд ба Их Хүрээний он дарааллын бичгүүдийн аль алинд Өндөр гэгээн Халхын шашны тэргүү­нээр өргөмжлөгдсөн 1639 ба Хүрээний анхны долоон аймаг бай­гуулагдсан 1651 оны алийг нь ч Их Хүрээ байгуулагдсан он гэж тооцдоггүй гэнэ.

Харин Их Хүрээний уламжлалт заншил ёсоор Хэнтий ханд суурин сүм хийд байгуулагдсан хөх морин жил буюу Сарьдагийн хийдийг байгуулсан 1654 оныг Их Хүрээ байгуулагдсан он гэж албан ёсоор тооцдог байна. Улаанбаатар хот байгуулагд­сан ойгоо дээрх оноор одоо тооцож байгаа билээ. Мөн 1873 онд Их Хүрээний Хамба номун хан, Эрдэнэ шанзодба нарын зэрэг эрх баригчдаас тус хийдийн Вангай аймгийн лам нарт явуулсан нэг бичигт Их Хүрээ байгуулагдсан оныг заахдаа “Анх шашин дэлгэрүүлж модон морин жил /1654/ цогчин хурал байгуулсан эдүгээ 219 жил болжээ” гэсэн байна. 1925 онд Их Хүрээний албан ёсоор батлагдсан жаяг дотоод дүр­мийн оршилд ч 1654 оныг Их Хүрээ анх байгуу­лагдсан он гэж тэмдэглэгдсэн ажээ. Ингэхээр Өндөр гэгээн Зана­базар анх Монгол Улсын нийс­лэл хүрээг хөвч тайга дунд буюу Сарьдаг уулын өвөрт байгуулж, улмаар хэд хэдэн удаа нүүж, одоогийн Улаанбаатар хотын газарт ирсэн түүх­тэй гэдгийг С.Чулуун док­тор онцолж байлаа.

Өндөр гэгээн Цагаан хотыг 32 жилийн турш барьж байгуулсан болох нь нотлогдох түүхэн баримт ч байдаг гэнэ. Цагаан хотыг барьж дуусгасан тухай Зая бандидын зохиосон “Өндөр гэгээний намтар”-т, “Дондув хэмээх шороон хонин (1679) жилийн өвлийн адаг сар би Монгол орондоо хүрч ирэв. Дагбо хэмээх төмөр мичин жилийн (1680) зун энэхүү Богд гэгээнд мөргөхөөр ирэв. Хийдийн гадна талын ихэнхийг барьж дуусгаад бурхан шүтээнийг нь бүтээж байсан үе байв. Тэнд арваад хоног саатаж зарлиг авшиг айлтгав. Садба хэмээх гал барс жилийн (1686) зун Рибогэжалин хийдийн бурхан шүтээн бүтээсэнтэй зохилдуулж зарим лам нараар равнай хийлгэж соёрхов” хэмээн тодорхой өгүүлсэн байдаг аж. Үүнээс Зая бандид Лувсанпэрэнлэй Хүрээний түүхтэй холбогдох хоёр чухал он цагийг тодруулж өгчээ. Сарьдагийн хийдийг барих ажил өмнө дурдсан модон морин жил буюу 1654 оноос гал барс жил буюу 1686 оны зун болтол даруй 32 жилийн турш үргэлжилсэн болохыг гэрчилдэг байна.

Зөвхөн нэг хийдийн туурийг малтахад ховор эд зүйл олон гарч байхад дараагийнхаас нь юу гарч ирэх бол...

Сарьдагийн хийдийн алтан орой нь нарны гэрэлд гялалзан харагддаг гэсэн домог байдаг. Энэхүү хот Халх Ойрадын дайны үед устаж үгүй болсон түүхтэй. Ойрадын цэргүүд Цагаан хотыг олж чадахгүй хэд хоног хөвчөөр бэдрэн явсны дараа нарны гэрэлд цогчин дуганы орой шаргалтан харагдаж байсан гэсэн түүх байдаг. Тэгвэл түүнийг батлах зүйл олдсон байна. Сүмийн дээврийг хооронд нь углуургаддаг ваараар хийж, эмжээрийг нь хээ угалзаар чимж алтаджээ. Мөн бусад хэсгийг боронзоор өнгөлж, алтан шаргал орой хийсэн нь олджээ.

Захирал С.Чулуун “Анх хөвчид хот балгасын туурь байна. Түүхийн сурвалжаар Өндөр гэгээний барьсан хот бололтой. Малтаж үзэх гэсэн юм” гээд хөрөнгө санхүү гаргуулахаар хүмүүстэй уулзсан. Гэвч “Яаж ч бодсон хөвчид хот байна гэж байхгүй” гээд санхүүжүүлэх хүн, газар олдохгүй байсан. Тэгэхээр нь зориг гарган хүрээлэнгээс боломж бололцоогоороо хөрөнгө гаргаад Сарьдаг руу намар морь хөлслөн гарсан. Бид намар оройтож ирсэн юм. Очоод хоносны маргааш нь нэвсийтэл цас уначихсан. Шөнө оройдоо бузгай хүйтэн болчихсон байлаа. Гэвч бид дараа жил малтах газраа сон­гох, хотын зураглал үйл­дэх, орчны байдал, аман түүхийн мэдээлэл гээд нэлээд үр дүнтэй буцсан. Тэр үед үнэхээр “Энэ том хотын туурийг малтах бол шал худлаа юм байна. Энэ төслийг зогсооё гэж хүртэл бодогдож байсан. Анх ийм олдвор гарна гэж үнэндээ төсөөлөө ч үгүй. Булганы Хар бухын балгаснаас гарч байсан шиг үйсэн дээрх бичиг, чулуун хөшөө зэрэг гарч магад­гүй гэж төсөөлөн бодож байлаа. Гэхдээ бид одоо түүх, археологийн түүхэнд том гавьяатай хүмүүс болчихсон шүү. Үнэндээ олдвороос илүү энэ хотын бүтэц зохион байгуулалт чухал байсан” гэв.

Сарьдагийн хийдийг хам­гийн анх 1915-1916 онд П.А.Виттегээр удирдуулсан Оросын шинжилгээний анги шинжин үзсэнээс хойш 1923 онд Судар бичгийн хүрээ­лэнгээс судлаачид томилон танилцуулж байсан гэнэ.1995 онд ШУА-ийн Түүхийн хүрээ­лэн, Төв аймгийн музейтэй хамтарч энд ирж үзчихээд буцсан байдаг аж. Гэхдээ нэг өдөр өнжиж, ганц хоёр газраас дээж авснаас цааш­гүй байсан гэсэн. Гар бие, сэтгэл нийлж чадвал үр дүн заавал гардаг гэдгийг эндээс харж болохоор байлаа. Өнгөр­­сөн жилийн малтлагын дараа Улаанбаатар хотын захиргаатай хамтран Олон улсын хурал хийх үед Нийс­лэлийн Засаг дарга Э.Бат-Үүлд хандахад “Үнэхээр сонин юм байна. Манай нийслэлийн түүх улам өргөжнө, бид бүрэн дэмжиж ажиллая” гэснээр уг судалгаа эзэнтэй болж, энэ дайтай хийгдэх үүд нээгдсэн аж. Малтлагийн багийнхан Э.Бат-Үүл дарга, Нийслэлийн Тамгын газрын дарга Ё.Гэрэл­чулуун, Нийгмийн хөгжлийн хэлтсийн дарга М.Отгонбаяр, Хан хэнтийн Дархан газрын захиргаа, түүний захирал Б.Хаш-Маргад болон бусад тусалж дэмжсэн бүх хүмүүст танай сониноор уламжлан талархлаа илэр­хийлж байна” гэсэн. Малт­лагаас гарч ирсэн зүйлсийг газар дээр нь сэргээн засвар­лаж, бүртгэлжүүлж, судалгаа шинжилгээ хийж, тусгайлан бэлдсэн хайрцаг саванд хийн Улаанбаатарт авчирч байгаа юм байна.

Сарьдаг, Сонгино ян, Бух ян гэсэн гурван уулын зүрхэн тушаа газарт орших Сарьдагийн хийд далайн түвш­нээс хоёр мянган мет­рийн өндөрт оршиж байгаа гэсэн. Онгоцоор нисч, ойр хавийн уулсыг судалж үзэхэд яг ийм байрлалтай газар олдоогүй байна. Мөн Сарьдаг уулсынхаа хоёр сугаар гол урсаж, Туул голын эх рүү нийлсэн байгалийн тансаг үзэмжит газар монголчууд нийслэл хүрээгээ анх барьж байсан түүх ийм ажээ. Бүрэн­хий болсон хойно Улаан­баатар руу бид ниссэн юм. Ийнхүү монголчуудын соёл, түүх, ур, оюуны гайхамшгийг гэрчлэх судалгааны асар их түүхэн баримт бүхий бүхэл бүтэн хотын туурь Хэнтийн нуруунд цаг, минутаар “босож” байна.

Эх сурвалж: өдрийн сонин


Өндөр гэгээн Занабазарын Цагаан хот буюу Сарьдагийн хийд
Bolod.mn


Сэтгэгдэл (0)


Уншигчдын оруулсан сэтгэгдлийн талаар манай сайт хариуцлага хvлээхгvй болохыг анхаарна уу.
Үгийн санд шүүлтүүр хийсэн болно

   



Ромд 36 жилийн өмнө сураггүй болсон охины мөрөөр ажиллаж буй хүмүүс хоёр хүний араг яс олжээ
15:28

Ром хотын тайлагдаагүй байгаа нууцуудын нэг нь 1983 онд сураггүй болсон 15 настай Эмануэла Орланди охины хэрэг юм.

Ромд 36 жилийн өмнө сураггүй болсон охины мөрөөр ажиллаж буй хүмүүс хоёр хүний араг яс олжээ

Ром хотын тайлагдаагүй байгаа нууцуудын нэг нь 1983 онд сураггүй болсон 15 настай Эмануэла Орланди охины хэрэг юм.

»»
Наршилт, гэнэтийн үер, усны аюулаас урьдчилан сэргийлэхийг aнхааруулж байна
15:26

Өнөөдөр Хангай, Хөвсгөлийн уулархаг нутгаар үргэлжилсэн усархаг бороотой. Төвийн болон зүүн, говийн аймгуудын нутгийн зарим газраар дуу 

Наршилт, гэнэтийн үер, усны аюулаас урьдчилан сэргийлэхийг aнхааруулж байна

Өнөөдөр Хангай, Хөвсгөлийн уулархаг нутгаар үргэлжилсэн усархаг бороотой. Төвийн болон зүүн, говийн аймгуудын нутгийн зарим газраар дуу 

»»
11,12-ны өдрүүдэд улсын хэмжээнд 313 хүү, 293 охин мэндэлжээ
15:16

2019 оны долоодугаар сарын 11,12-ны өдрүүдэд улсын хэмжээнд 606 эх амаржиж 313 хүү, 293 охин мэндэлжээ. 

11,12-ны өдрүүдэд улсын хэмжээнд 313 хүү, 293 охин мэндэлжээ

2019 оны долоодугаар сарын 11,12-ны өдрүүдэд улсын хэмжээнд 606 эх амаржиж 313 хүү, 293 охин мэндэлжээ. 

»»
Въязма хотын газрын гүн тайгаас олдсон танк...
15:08

Энэ танк саяхан Вьязма гэх газрын гүн тайгаас олджээ.Танкийн механик жолооч нь ахлах дэслэгч цолтой Халхын голд тулалдаж явсан бололтой.Түүний хавтаст цүнх,газрын зураг,гар буу,сум нь байсан агаад дурлалт бүсгүйдээ бичсэн захидлаас нь Халхын голд бас байлдаж явсан бололтой аж. 

Въязма хотын газрын гүн тайгаас олдсон танк...

Энэ танк саяхан Вьязма гэх газрын гүн тайгаас олджээ.Танкийн механик жолооч нь ахлах дэслэгч цолтой Халхын голд тулалдаж явсан бололтой.Түүний хавтаст цүнх,газрын зураг,гар буу,сум нь байсан агаад дурлалт бүсгүйдээ бичсэн захидлаас нь Халхын голд бас байлдаж явсан бололтой аж. 

»»
"Цэцэг" төвийн урд уулзварыг маргааш хаана
14:06

"Цэцэг" төвийн урд уулзварыг маргаашнаас хаана. Тодруулбал, Чингэлтэй дүүргийн  I хороо, "Цэцэг" төвийн уулзварын авто замын хөдөлгөөнийг  энэ 

"Цэцэг" төвийн урд уулзварыг маргаашнаас хаана. Тодруулбал, Чингэлтэй дүүргийн  I хороо, "Цэцэг" төвийн уулзварын авто замын хөдөлгөөнийг  энэ 

»»
ЗОРЧИГЧДЫН АНХААРАЛД: Улаанбаатар-Дарханы замыг өнөөдрөөс эхлэн хааж байна
12:18

Улаанбаатар-Дархан чиглэлийн замыг дөрвөн эгнээтэй болгож шинэчлэх ажил эхлээд буй. 

ЗОРЧИГЧДЫН АНХААРАЛД: Улаанбаатар-Дарханы замыг өнөөдрөөс эхлэн хааж байна

Улаанбаатар-Дархан чиглэлийн замыг дөрвөн эгнээтэй болгож шинэчлэх ажил эхлээд буй. 

»»
ЕБаримтын азтан ням гаригт тодорно
11:51

НӨАТ-ын урамшууллын 2019 оны 07 дугаар сарын сугалааны тохирлын нэвтрүүлэг 07-р  сарын 21-ны ням гарагт Боловсрол телевизээр орон даяар шууд явагдана.

ЕБаримтын азтан ням гаригт тодорно

НӨАТ-ын урамшууллын 2019 оны 07 дугаар сарын сугалааны тохирлын нэвтрүүлэг 07-р  сарын 21-ны ням гарагт Боловсрол телевизээр орон даяар шууд явагдана.

»»
Венесуелийн инфляц 1100 хувьд хүрлээ
17:25

Венесуелийн инфляцын түвшин оны эхнээс 1100 хувьд хүрсэн гэж Үндэсний ассамблейн гишүүн Анхель Альварадо мэдэгдлээ. Сарын өмнө 24.5 

Венесуелийн инфляц 1100 хувьд хүрлээ

Венесуелийн инфляцын түвшин оны эхнээс 1100 хувьд хүрсэн гэж Үндэсний ассамблейн гишүүн Анхель Альварадо мэдэгдлээ. Сарын өмнө 24.5 

»»
Тосонцэнгэл-Улиастай чиглэлийн замыг хаана
17:22

Тосонцэнгэл-Улиастай чиглэлийн 67 км хатуу хучилттай автозамын барилгын ажлыг хийж гүйцэтгэхдээ холбогдуулан зам хаахаар болжээ. 

Тосонцэнгэл-Улиастай чиглэлийн замыг хаана

Тосонцэнгэл-Улиастай чиглэлийн 67 км хатуу хучилттай автозамын барилгын ажлыг хийж гүйцэтгэхдээ холбогдуулан зам хаахаар болжээ. 

»»
Газрын тосны ханш өссөөр байна
17:21

“Брэнт” маркийн газрын тосны ханш өнөөдрийн байдлаар 66.8 ам.доллар  байна. Өнгөрсөн сарын сүүлчээр 60 ам.доллар дөнгөж давж байсан ханш 

Газрын тосны ханш өссөөр байна

“Брэнт” маркийн газрын тосны ханш өнөөдрийн байдлаар 66.8 ам.доллар  байна. Өнгөрсөн сарын сүүлчээр 60 ам.доллар дөнгөж давж байсан ханш 

»»
Хамгийн залуудаа Начин цолны болзол хангасан бөхчүүд...
17:03
Хүй долоон худагт хуушуур, худалдааны 210, Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд 400 цэг ажиллаж байна
16:37

Тулгар төр байгуулагдсаны 2228, Их монгол улс байгуулагдсаны 813 жил, Ардын хувьсгалын 98 жилийн ойн Үндэсний их баяр наадмын үеэр Хүй 

Хүй долоон худагт хуушуур, худалдааны 210, Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд 400 цэг ажиллаж байна

Тулгар төр байгуулагдсаны 2228, Их монгол улс байгуулагдсаны 813 жил, Ардын хувьсгалын 98 жилийн ойн Үндэсний их баяр наадмын үеэр Хүй 

»»
Наадмын эхний өдөр төв цэнгэлдэх орчимд зургаан хүүхэд төөрчээ
16:35

Төв цэнгэлдэх орчимд өнөөдөр 14:00 цагийн байдлаар зургаан хүүхэд төөрч, эцэг, эхчүүдэд таван хүүхдийг хүлээлгэж өгснийг Цагдаагийн байгууллагаас мэдээллээ.

Наадмын эхний өдөр төв цэнгэлдэх орчимд зургаан хүүхэд төөрчээ

Төв цэнгэлдэх орчимд өнөөдөр 14:00 цагийн байдлаар зургаан хүүхэд төөрч, эцэг, эхчүүдэд таван хүүхдийг хүлээлгэж өгснийг Цагдаагийн байгууллагаас мэдээллээ.

»»
Засгийн газрын удирдлагууд Хөдөлмөрийн баатарт хүндэтгэл үзүүллээ
16:20

Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх болон ЗГХЭГ-ын дарга Л.Оюун-Эрдэнэ нар Хөдөлмөрийн баатар, Төрийн соёрхолт, Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн, хөгжмийн зохиолч Б.Шаравт хүндэтгэл үзүүллээ.

Засгийн газрын удирдлагууд Хөдөлмөрийн баатарт хүндэтгэл үзүүллээ

Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх болон ЗГХЭГ-ын дарга Л.Оюун-Эрдэнэ нар Хөдөлмөрийн баатар, Төрийн соёрхолт, Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн, хөгжмийн зохиолч Б.Шаравт хүндэтгэл үзүүллээ.

»»
Хоолны хордлого, наршилтаас сэргийлье
16:07

Үндэсний их баяр наадмаар Эрүүл мэндийн бүх шатны байгууллага 24 цагийн жижиүүр гарган, өндөржүүлсэн бэлэн байдалд ажиллаж байгаа юм.

Хоолны хордлого, наршилтаас сэргийлье

Үндэсний их баяр наадмаар Эрүүл мэндийн бүх шатны байгууллага 24 цагийн жижиүүр гарган, өндөржүүлсэн бэлэн байдалд ажиллаж байгаа юм.

»»
Хатан хааны насны ханиараа сонгосон Европын хамгийн ядуу хунтайж
17:27

Хунтайж Филипп, Эдинбургийн герцог бараг бүхий л насаараа эхнэр II Элизабетынхаа сүүдэр дунд өнгөрөөсөн нэгэн юм. 

Хатан хааны насны ханиараа сонгосон Европын хамгийн ядуу хунтайж

Хунтайж Филипп, Эдинбургийн герцог бараг бүхий л насаараа эхнэр II Элизабетынхаа сүүдэр дунд өнгөрөөсөн нэгэн юм. 

»»
The Diplomat: Монгол Улс шинэ үеийг дахин цогцлоож чадах уу?
17:07

Монгол Улс АНУ-тай түншилснээр орчин үеийн ертөнц рүү хөтлөх зам дээрх өмнө нь тулгарсан саад бэрхшээлийг давж, 

The Diplomat: Монгол Улс шинэ үеийг дахин цогцлоож чадах уу?

Монгол Улс АНУ-тай түншилснээр орчин үеийн ертөнц рүү хөтлөх зам дээрх өмнө нь тулгарсан саад бэрхшээлийг давж, 

»»
Моннис компани түрүүлсэн бөхөд "Ниссан патрол" бэлэглэнэ
16:41

Үндэсний их баяр наадмын хүчит бөхийн барилдаанд түрүүлсэн бөхийг Тоёота компани урьд жилүүдэд “Ланд круйзер” автомашинаар байлдаг  байсан.

Моннис компани түрүүлсэн бөхөд

Үндэсний их баяр наадмын хүчит бөхийн барилдаанд түрүүлсэн бөхийг Тоёота компани урьд жилүүдэд “Ланд круйзер” автомашинаар байлдаг  байсан.

»»
Дүүрэн зорчигчтой Дарханы тендерийн автобус тормосгүй явсны улмаас аваар хийлээ, АТҮТ ажлаа хийе!!!
16:20

Азийн авто замын сүлжээний АН-3 чиглэлийн хамгийн их ачаалалтай хэсэг болох Улаанбаатар-Дархан чиглэлийн авто замыг 4 эгнээ бүхий авто 

Дүүрэн зорчигчтой Дарханы тендерийн автобус тормосгүй явсны улмаас аваар хийлээ, АТҮТ ажлаа хийе!!!

Азийн авто замын сүлжээний АН-3 чиглэлийн хамгийн их ачаалалтай хэсэг болох Улаанбаатар-Дархан чиглэлийн авто замыг 4 эгнээ бүхий авто 

»»
Наадмын сэрэмжлүүлэг зөвлөмжийг хүргэж байна
14:40

Зуны дэлгэр цаг ирж, Монгол түмний цэнгэл улсын их баяр наадам удахгүй эхлэх гэжбайна. Гэтэл жил бүрийн наадмын өдрүүдэд нийгмийн эрүүл мэндийн асуудлууд хурцаар тавигддаг.

Наадмын сэрэмжлүүлэг зөвлөмжийг хүргэж байна

Зуны дэлгэр цаг ирж, Монгол түмний цэнгэл улсын их баяр наадам удахгүй эхлэх гэжбайна. Гэтэл жил бүрийн наадмын өдрүүдэд нийгмийн эрүүл мэндийн асуудлууд хурцаар тавигддаг.

»»
С.Баяр номынхоо үргэлжлэлийг бичихээр дахин хорихийг зорино
14:21

С.Баяр хоригдож гарч ирээд “Жаран хоног, Жарны бутархай” номоо хэвлүүлж, уншигчдад хүргэсэн. Тэгвэл тэрээ наадмын дараа тус номынхоо 

С.Баяр номынхоо үргэлжлэлийг бичихээр дахин хорихийг зорино

С.Баяр хоригдож гарч ирээд “Жаран хоног, Жарны бутархай” номоо хэвлүүлж, уншигчдад хүргэсэн. Тэгвэл тэрээ наадмын дараа тус номынхоо 

»»
Халхын суут хөвүүн Р .Чойном энэ шүлгийг бичснээрээ шоронд хоригдон тарчилж өөд болжээ...
14:15
Наадмаар худалдаа, үйлчилгээ үзүүлэхэд хориглох зүйлс
14:04

Мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газраас баяр наадмын үеэр худалдаа, үйлчилгээ үзүүлэхэд хориглох зүйлсийн жагсаалтыг гаргажээ.

Наадмаар худалдаа, үйлчилгээ үзүүлэхэд хориглох зүйлс

Мэргэжлийн хяналтын ерөнхий газраас баяр наадмын үеэр худалдаа, үйлчилгээ үзүүлэхэд хориглох зүйлсийн жагсаалтыг гаргажээ.

»»
Монгол эрдэмтэд хаягдал шилээр барилгын материал үйлдвэрлэлээ
13:12

Боловсрол соёл шинжлэх ухааны яамны Цөм хөтөлбөрийн 500 сая төгрөгийн санхүүжилтээр сүүлийн зургаан жилийн турш ажиллан ШУА-ийн Физик технологийн хүрээлэнгийн эрдэмтэн, судлаачид хаягдал шилийг боловсруулан байшингийн дулаалга хийсэн байна. 

Монгол эрдэмтэд хаягдал шилээр барилгын материал үйлдвэрлэлээ

Боловсрол соёл шинжлэх ухааны яамны Цөм хөтөлбөрийн 500 сая төгрөгийн санхүүжилтээр сүүлийн зургаан жилийн турш ажиллан ШУА-ийн Физик технологийн хүрээлэнгийн эрдэмтэн, судлаачид хаягдал шилийг боловсруулан байшингийн дулаалга хийсэн байна. 

»»
Хамгийн өндөр цалинтай улс төрчид
12:42

Энэ талын мэдээлэл нь 2018 оны баримтынх бөгөөд энэ жил дуусаагүй учраас энэ мэдээлэл шинэчлэгдээгүй байна. 

Хамгийн өндөр цалинтай улс төрчид

Энэ талын мэдээлэл нь 2018 оны баримтынх бөгөөд энэ жил дуусаагүй учраас энэ мэдээлэл шинэчлэгдээгүй байна. 

»»
Аянга бууснаас нэг айлын 1300 гаруй мал хорогджээ
11:29

Өчигдөр /2019.07.10/ Архангай аймгийн Цэцэрлэг сумын Хужирт багт усархаг бороо орж, аянга буусан байна. 

Аянга бууснаас нэг айлын 1300 гаруй мал хорогджээ

Өчигдөр /2019.07.10/ Архангай аймгийн Цэцэрлэг сумын Хужирт багт усархаг бороо орж, аянга буусан байна. 

»»
Ороо морьд /өгүүллэг/
11:20

Зохиолч: Н.Тайванжаргал 

Ороо морьд /өгүүллэг/

Зохиолч: Н.Тайванжаргал 

»»
Владимир Зеленский өртөг өндөртэй тусгаар тогтнолын баярын жагсаалыг цуцалжээ
11:08

Украины ерөнхийлөгч Владимир Зеленский наймдугаар сарын 24-нд болох тусгаар тогтнолын баярын жагсаалыг цуцалсан гэдгээ мэдэгдлээ. 

Владимир Зеленский өртөг өндөртэй тусгаар тогтнолын баярын жагсаалыг цуцалжээ

Украины ерөнхийлөгч Владимир Зеленский наймдугаар сарын 24-нд болох тусгаар тогтнолын баярын жагсаалыг цуцалсан гэдгээ мэдэгдлээ. 

»»
Баяр наадмаар зөөврийн болон шугамын худгуудын ажиллах хуваарь
10:41

Улаанбаатар хотын ус сувгийн удирдах газар нь нийслэл Улаанбаатар хотын нийт хүн амыг унд ахуйн усаар хангаж, гарсан бохир усыг нь татан 

Баяр наадмаар зөөврийн болон шугамын худгуудын ажиллах хуваарь

Улаанбаатар хотын ус сувгийн удирдах газар нь нийслэл Улаанбаатар хотын нийт хүн амыг унд ахуйн усаар хангаж, гарсан бохир усыг нь татан 

»»
Цагдаагийн албан хаагчид өндөржүүлсэн бэлэн байдалд шилжлээ
10:38

Цагдаагийн ерөнхий газрын даргын баталсан Улсын баяр наадмын үеийн хэв журмын хамгаалалтын төлөвлөгөө, алба хаагчийн ажил үүргийн 

Цагдаагийн албан хаагчид өндөржүүлсэн бэлэн байдалд шилжлээ

Цагдаагийн ерөнхий газрын даргын баталсан Улсын баяр наадмын үеийн хэв журмын хамгаалалтын төлөвлөгөө, алба хаагчийн ажил үүргийн 

»»
Өнөөдөр Монгол Улсын төрийн далбааны өдөр
10:23

Өнөөдөр Монгол Улсын төрийн далбааны өдөр тохиож байна.

Өнөөдөр Монгол Улсын төрийн далбааны өдөр

Өнөөдөр Монгол Улсын төрийн далбааны өдөр тохиож байна.

»»
Ямар ордны хүмүүс хамгийн сайн хань болдог вэ буюу зурхайн 5 орд
10:03

Найз залуу/найз бүсгүйгээ сонгохын тулд тэдний төрсөн зурхайн орд хэрхэн нөлөөлөх бол. Магадгүй түүний зурлага хайр дурлалын ирээдүйг хэлж чадах болов уу. Хамгийн сайн хань болох зурхайн 5 ордуудаа үзээрэй.

Ямар ордны хүмүүс хамгийн сайн хань болдог вэ буюу зурхайн 5 орд

Найз залуу/найз бүсгүйгээ сонгохын тулд тэдний төрсөн зурхайн орд хэрхэн нөлөөлөх бол. Магадгүй түүний зурлага хайр дурлалын ирээдүйг хэлж чадах болов уу. Хамгийн сайн хань болох зурхайн 5 ордуудаа үзээрэй.

»»
Наадмын өнөөдрийн ХӨТӨЛБӨР
09:43

Тулгар Төрийн 2228, Их Монгол улсын 813, Ардын хувьсгалын 98 жилийн ой, Үндэсний их баяр Наадам эхэлж байна. Баяр наадмын өнөөдрийн (2019.07.10) хөтөлбөрийг хүргэж байна.

Наадмын өнөөдрийн ХӨТӨЛБӨР

Тулгар Төрийн 2228, Их Монгол улсын 813, Ардын хувьсгалын 98 жилийн ой, Үндэсний их баяр Наадам эхэлж байна. Баяр наадмын өнөөдрийн (2019.07.10) хөтөлбөрийг хүргэж байна.

»»
Төрсөн нутаг усандаа хүндэтгэл үзүүлэх, залбирахын утга учир юунд оршино вэ?
18:15

Манба Дацан МУЭСТ-ийн Тэргүүн, Оточ Манрамба Их Сургуулийн захирал, МУ-ын хүний гавъяат эмч, Билгүүн номч, Хамба лам Д.Нацагдорж

Төрсөн нутаг усандаа хүндэтгэл үзүүлэх, залбирахын утга учир юунд оршино вэ?

Манба Дацан МУЭСТ-ийн Тэргүүн, Оточ Манрамба Их Сургуулийн захирал, МУ-ын хүний гавъяат эмч, Билгүүн номч, Хамба лам Д.Нацагдорж

»»
Лиценз дээрэмддэг генералын хэрэг босч ирэх нь
17:47

Монголын бизнесмэнүүдэд олон зовлон, дарамт байдаг.

Лиценз дээрэмддэг генералын хэрэг босч ирэх нь

Монголын бизнесмэнүүдэд олон зовлон, дарамт байдаг.

»»
Тутанхамоны толгойн баримал зургаан сая доллараар зарагдав
15:47

Гурван мянган жилийн настай барималыг баасанд гарагт Лондон хотноо Кристигийн дуудлага худалдаагаар оруулсан юм.

Тутанхамоны толгойн баримал зургаан сая доллараар зарагдав

Гурван мянган жилийн настай барималыг баасанд гарагт Лондон хотноо Кристигийн дуудлага худалдаагаар оруулсан юм.

»»
Зеленский Путинтэй уулзах санал тавьжээ
14:29

 

Украины Ерөнхийлөгч Владимир Зеленский ОХУ-ын төрийн тэргүүн Владимир Путинтэй Минск хотод уулзахыг санал болгож, уг уулзалтыг АНУ, Их Британи, Герман, Франц зуучлах ёстой гэж мэдэгджээ.

 

Зеленский Путинтэй уулзах санал тавьжээ

 

Украины Ерөнхийлөгч Владимир Зеленский ОХУ-ын төрийн тэргүүн Владимир Путинтэй Минск хотод уулзахыг санал болгож, уг уулзалтыг АНУ, Их Британи, Герман, Франц зуучлах ёстой гэж мэдэгджээ.

 

»»
Идлэг шонхор шувууг гадаад улсад гаргахыг хориглолоо
13:39
Наадмын өдрүүдэд хариуцлагатай жижүүр ажиллана
13:05

Баянзүрх дүүргийн Засаг дарга Т.Баясах Тулгар төрийн 2228 жил, Их Монгол Улс байгуулагдсаны 813 жил, Ардын хувьсгалын 98 жилийн ойн баяр наадмын өдрүүдэд ажиллах дүүргийн хариуцлагатай эргүүл, жижүүр ажиллуулах тухай захирамж гаргасан юм. 

Наадмын өдрүүдэд хариуцлагатай жижүүр ажиллана

Баянзүрх дүүргийн Засаг дарга Т.Баясах Тулгар төрийн 2228 жил, Их Монгол Улс байгуулагдсаны 813 жил, Ардын хувьсгалын 98 жилийн ойн баяр наадмын өдрүүдэд ажиллах дүүргийн хариуцлагатай эргүүл, жижүүр ажиллуулах тухай захирамж гаргасан юм. 

»»
С.Эрдэнэ УИХ-ын гишүүнийг эргүүлэн татдаг хууль санаачилжээ
12:57

УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнэ УИХ-ын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төсөл буюу “УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн 

С.Эрдэнэ УИХ-ын гишүүнийг эргүүлэн татдаг хууль санаачилжээ

УИХ-ын гишүүн С.Эрдэнэ УИХ-ын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуульд нэмэлт оруулах тухай хуулийн төсөл буюу “УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн 

»»
Урианхай сурын харваагаар Монгол наадам эхэллээ
14:44

Тулгар төрийн 2228, Их Монгол Улсын 813, Ардын хувьсгалын 98 жилийн ой, үндэсний их баяр наадам өнөөдөр Урианхай сурын харваагаар эхэллээ.

Урианхай сурын харваагаар Монгол наадам эхэллээ

Тулгар төрийн 2228, Их Монгол Улсын 813, Ардын хувьсгалын 98 жилийн ой, үндэсний их баяр наадам өнөөдөр Урианхай сурын харваагаар эхэллээ.

»»
Жүдоч Г.Хэрлэн Канадын Гран при-д түрүүллээ
13:08

Канадын Монреал хотноо Олон улсын жүдо бөхийн холбоо /IJF/-ны ээлжит Гран при тэмцээнд эх орноо төлөөлж ганцаараа хүч үзсэн ШШГЕГ-ын “Сүлд” спорт хороо, “Жи Мобайл” компанийн тамирчин, ОУХМ Ганболдын Хэрлэн алтан медалийн эзэн болов.

Жүдоч Г.Хэрлэн Канадын Гран при-д түрүүллээ

Канадын Монреал хотноо Олон улсын жүдо бөхийн холбоо /IJF/-ны ээлжит Гран при тэмцээнд эх орноо төлөөлж ганцаараа хүч үзсэн ШШГЕГ-ын “Сүлд” спорт хороо, “Жи Мобайл” компанийн тамирчин, ОУХМ Ганболдын Хэрлэн алтан медалийн эзэн болов.

»»
Шүр хэмээх эрдэнийн тухай
12:51

Хүн төрөлхтөн эрт дээр үеэс шүрийг муу муухайгаас хамгаалах ариун сахиус болгон хэрэглэж, тахин шүтэж ирсэн.

Шүр хэмээх эрдэнийн тухай

Хүн төрөлхтөн эрт дээр үеэс шүрийг муу муухайгаас хамгаалах ариун сахиус болгон хэрэглэж, тахин шүтэж ирсэн.

»»
АХМАДУУДЫН ''НАСЫН ХИШИГ''-ИЙГ ОЛГОЖ ЭХЭЛСЭН
11:54

Хуулийн дагуу 65 нас хүрсэн ахмадуудад Цагаан сар, Үндэсний их баяр наадмын өмнө жилд хоёр удаа төр, засгаас “Насны 

АХМАДУУДЫН ''НАСЫН ХИШИГ''-ИЙГ ОЛГОЖ ЭХЭЛСЭН

Хуулийн дагуу 65 нас хүрсэн ахмадуудад Цагаан сар, Үндэсний их баяр наадмын өмнө жилд хоёр удаа төр, засгаас “Насны 

»»
Нэг тэрбум га газарт мод тарина
11:50

БЕРН. /BBC/. Уур амьсгалын өөрчлөлт, дэлхийн дулаарлыг бууруулахын тулд дэлхий даяар АНУ-ын газар нутагтай ойролцоо 

Нэг тэрбум га газарт мод тарина

БЕРН. /BBC/. Уур амьсгалын өөрчлөлт, дэлхийн дулаарлыг бууруулахын тулд дэлхий даяар АНУ-ын газар нутагтай ойролцоо 

»»
Жоомнуудыг химийн хороор устгах боломжгүй болсныг эрдэмтэд туршилтаар тогтоожээ
11:17

Хүнтэй ойр амьдардаг шавьж болох жоом нь химийн ямар ч хоронд үхдэггүй дархлаатай болсныг АНУ-ын Пердью их 

Жоомнуудыг химийн хороор устгах боломжгүй болсныг эрдэмтэд туршилтаар тогтоожээ

Хүнтэй ойр амьдардаг шавьж болох жоом нь химийн ямар ч хоронд үхдэггүй дархлаатай болсныг АНУ-ын Пердью их 

»»
Станцууд 20-иос доошгүй хоногийн нүүрсний нөөц бүрдүүлнэ
10:22

Засгийн газрын энэ долоо хоногийн хуралдаан өвөлжилтийн бэлтгэлийн асуудалд анхаарал хандуулсан билээ. Тухайлбал, 

Станцууд 20-иос доошгүй хоногийн нүүрсний нөөц бүрдүүлнэ

Засгийн газрын энэ долоо хоногийн хуралдаан өвөлжилтийн бэлтгэлийн асуудалд анхаарал хандуулсан билээ. Тухайлбал, 

»»
УРИАНХАЙ СУРЫН ХАРВААГААР МОНГОЛ НААДАМ ЭХЭЛЛЭЭ
10:20

Тулгар төрийн 2228, Их Монгол Улсын 813, Ардын хувьсгалын 98 жилийн ой, үндэсний их баяр наадам өнөөдөр Урианхай 

УРИАНХАЙ СУРЫН ХАРВААГААР МОНГОЛ НААДАМ ЭХЭЛЛЭЭ

Тулгар төрийн 2228, Их Монгол Улсын 813, Ардын хувьсгалын 98 жилийн ой, үндэсний их баяр наадам өнөөдөр Урианхай 

»»
Билгэ хааны алтан титэм
09:06

Билгэ хааны алтан титэм нь Монгол Улсаас олдсон цор ганц хааны алтан титэм бөгөөд Төв Азид нийт хоёр олдсоны нэг нь 

Билгэ хааны алтан титэм

Билгэ хааны алтан титэм нь Монгол Улсаас олдсон цор ганц хааны алтан титэм бөгөөд Төв Азид нийт хоёр олдсоны нэг нь 

»»
Амьд хонин гүрвэл идсэн залуу 10 хоногийн дараа нас баржээ
17:51

Австрали улсад 34 настай залуу Дэвид Доуэлл мөрий тавьж, амьд хонин гүрвэл идсэнээс болж арав  хоногийн дараа нас барсан байна.

Амьд хонин гүрвэл идсэн залуу 10 хоногийн дараа нас баржээ

Австрали улсад 34 настай залуу Дэвид Доуэлл мөрий тавьж, амьд хонин гүрвэл идсэнээс болж арав  хоногийн дараа нас барсан байна.

»»
Ромд 36 жилийн өмнө сураггүй болсон охины мөрөөр ажиллаж буй хүмүүс хоёр хүний араг яс олжээ
15:28

Ром хотын тайлагдаагүй байгаа нууцуудын нэг нь 1983 онд сураггүй болсон 15 настай Эмануэла Орланди охины хэрэг юм.

Ромд 36 жилийн өмнө сураггүй болсон охины мөрөөр ажиллаж буй хүмүүс хоёр хүний араг яс олжээ

Ром хотын тайлагдаагүй байгаа нууцуудын нэг нь 1983 онд сураггүй болсон 15 настай Эмануэла Орланди охины хэрэг юм.

»»
Венесуелийн инфляц 1100 хувьд хүрлээ
17:25

Венесуелийн инфляцын түвшин оны эхнээс 1100 хувьд хүрсэн гэж Үндэсний ассамблейн гишүүн Анхель Альварадо мэдэгдлээ. Сарын өмнө 24.5 

Венесуелийн инфляц 1100 хувьд хүрлээ

Венесуелийн инфляцын түвшин оны эхнээс 1100 хувьд хүрсэн гэж Үндэсний ассамблейн гишүүн Анхель Альварадо мэдэгдлээ. Сарын өмнө 24.5 

»»
The Diplomat: Монгол Улс шинэ үеийг дахин цогцлоож чадах уу?
17:07

Монгол Улс АНУ-тай түншилснээр орчин үеийн ертөнц рүү хөтлөх зам дээрх өмнө нь тулгарсан саад бэрхшээлийг давж, 

The Diplomat: Монгол Улс шинэ үеийг дахин цогцлоож чадах уу?

Монгол Улс АНУ-тай түншилснээр орчин үеийн ертөнц рүү хөтлөх зам дээрх өмнө нь тулгарсан саад бэрхшээлийг давж, 

»»
Владимир Зеленский өртөг өндөртэй тусгаар тогтнолын баярын жагсаалыг цуцалжээ
11:08

Украины ерөнхийлөгч Владимир Зеленский наймдугаар сарын 24-нд болох тусгаар тогтнолын баярын жагсаалыг цуцалсан гэдгээ мэдэгдлээ. 

Владимир Зеленский өртөг өндөртэй тусгаар тогтнолын баярын жагсаалыг цуцалжээ

Украины ерөнхийлөгч Владимир Зеленский наймдугаар сарын 24-нд болох тусгаар тогтнолын баярын жагсаалыг цуцалсан гэдгээ мэдэгдлээ. 

»»
Тутанхамоны толгойн баримал зургаан сая доллараар зарагдав
15:47

Гурван мянган жилийн настай барималыг баасанд гарагт Лондон хотноо Кристигийн дуудлага худалдаагаар оруулсан юм.

Тутанхамоны толгойн баримал зургаан сая доллараар зарагдав

Гурван мянган жилийн настай барималыг баасанд гарагт Лондон хотноо Кристигийн дуудлага худалдаагаар оруулсан юм.

»»
Зеленский Путинтэй уулзах санал тавьжээ
14:29

 

Украины Ерөнхийлөгч Владимир Зеленский ОХУ-ын төрийн тэргүүн Владимир Путинтэй Минск хотод уулзахыг санал болгож, уг уулзалтыг АНУ, Их Британи, Герман, Франц зуучлах ёстой гэж мэдэгджээ.

 

Зеленский Путинтэй уулзах санал тавьжээ

 

Украины Ерөнхийлөгч Владимир Зеленский ОХУ-ын төрийн тэргүүн Владимир Путинтэй Минск хотод уулзахыг санал болгож, уг уулзалтыг АНУ, Их Британи, Герман, Франц зуучлах ёстой гэж мэдэгджээ.

 

»»
Амьд хонин гүрвэл идсэн залуу 10 хоногийн дараа нас баржээ
17:51

Австрали улсад 34 настай залуу Дэвид Доуэлл мөрий тавьж, амьд хонин гүрвэл идсэнээс болж арав  хоногийн дараа нас барсан байна.

Амьд хонин гүрвэл идсэн залуу 10 хоногийн дараа нас баржээ

Австрали улсад 34 настай залуу Дэвид Доуэлл мөрий тавьж, амьд хонин гүрвэл идсэнээс болж арав  хоногийн дараа нас барсан байна.

»»
АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга Майк Помпео бие хамгаалагчдаараа хоол зөөлгөсөн хэрэгт шалгагдаж байна
17:13

АНУ-ын гадаад бодлогын тэргүүн Майк Помпео татвар төлөгчдийн мөнгөөр санхүүждэг бие хамгаалагчдаа үндсэн зориулалтаас нь өөр зорилгод ашигласан хэргээр шалгагдаж байгааг CNN олж мэдээлжээ.

АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга Майк Помпео бие хамгаалагчдаараа хоол зөөлгөсөн хэрэгт шалгагдаж байна

АНУ-ын гадаад бодлогын тэргүүн Майк Помпео татвар төлөгчдийн мөнгөөр санхүүждэг бие хамгаалагчдаа үндсэн зориулалтаас нь өөр зорилгод ашигласан хэргээр шалгагдаж байгааг CNN олж мэдээлжээ.

»»
АНУ Тусгаар тогтнолын өдрөө тэмдэглэлээ
16:03

Долоодугаар сарын дөрөвний өдөр АНУ Тусгаар тогтнолын өдрөө тэмдэглэлээ. Энэ өдөр Америк даяар ёслолын буудлага 

АНУ Тусгаар тогтнолын өдрөө тэмдэглэлээ

Долоодугаар сарын дөрөвний өдөр АНУ Тусгаар тогтнолын өдрөө тэмдэглэлээ. Энэ өдөр Америк даяар ёслолын буудлага 

»»
Хятадууд зарим орны ардчилсан тогтолцоонд нөлөөлөх болсныг харуулсан судалгаа гарчээ
15:08

БНХАУ-ын Коммунист нам дэлхий дахин дахь Хятадын нөлөөг өргөжүүлэхийн тулд тэдний эдийн засгаас хэт хамааралтай орнуудын ардчиллын уламжлалыг нураах оролдлогыг эрчимтэй хийж байна.

Хятадууд зарим орны ардчилсан тогтолцоонд нөлөөлөх болсныг харуулсан судалгаа гарчээ

БНХАУ-ын Коммунист нам дэлхий дахин дахь Хятадын нөлөөг өргөжүүлэхийн тулд тэдний эдийн засгаас хэт хамааралтай орнуудын ардчиллын уламжлалыг нураах оролдлогыг эрчимтэй хийж байна.

»»
В.Путин Ромын нисэх онгоцны буудалд Сильвио Берлусконитой уулзжээ
12:39

Италид хийсэн айлчлалынх нь албан ёсны хөтөлбөр дууссаны дараа ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путин эртний анд найз болох тус улсын Ерөнхий сайд асан, “Урагшаа, Итали” намын дарга Сильвио Берлусконитой Ромын нисэх онгоцны буудалд уулзжээ.

В.Путин Ромын нисэх онгоцны буудалд Сильвио Берлусконитой уулзжээ

Италид хийсэн айлчлалынх нь албан ёсны хөтөлбөр дууссаны дараа ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путин эртний анд найз болох тус улсын Ерөнхий сайд асан, “Урагшаа, Итали” намын дарга Сильвио Берлусконитой Ромын нисэх онгоцны буудалд уулзжээ.

»»
Оны сүүлээр АНУ, БНХАУ тохиролцоонд хүрч магадгүй
16:55

АНУ, Хятадын хоорондын худалдааны дайнд цэг тавих хэлэлцээр энэ оны эцсээр эсвэл ирэх жилийн эхээр хийгдэж магадгүй 

Оны сүүлээр АНУ, БНХАУ тохиролцоонд хүрч магадгүй

АНУ, Хятадын хоорондын худалдааны дайнд цэг тавих хэлэлцээр энэ оны эцсээр эсвэл ирэх жилийн эхээр хийгдэж магадгүй 

»»
ОХУ СЕРБИД ЗЭЭЛ ОЛГОНО
16:58

ОХУ Сербид 172 сая гаруй еврогийн зээл олгох гэрээг бэлдэж байна гэж Сербид суугаа Оросын Элчин сайд Александр Ботсан 

ОХУ СЕРБИД ЗЭЭЛ ОЛГОНО

ОХУ Сербид 172 сая гаруй еврогийн зээл олгох гэрээг бэлдэж байна гэж Сербид суугаа Оросын Элчин сайд Александр Ботсан 

»»
Далай Лам хэлсэн үгэндээ уучлал гуйв
14:44

Төвөдийн Буддын шашны тэргүүн арван дөрөвдүгээр Далай лам өнгөрсөн долоо хоногт "BBC" сувгийн сэтгүүлчтэй ярилцахдаа хэлсэн зарим үгнийхээ төлөө уучлал гуйжээ.

Далай Лам хэлсэн үгэндээ уучлал гуйв

Төвөдийн Буддын шашны тэргүүн арван дөрөвдүгээр Далай лам өнгөрсөн долоо хоногт "BBC" сувгийн сэтгүүлчтэй ярилцахдаа хэлсэн зарим үгнийхээ төлөө уучлал гуйжээ.

»»
ОРОСЫН 14 ШУМБАГЧ ГҮНИЙ УСНЫ АППАРАТАД ГАЛ ГАРСНААС БОЛЖ АМИА АЛДЖЭЭ
13:08

ОХУ-ын тэнгисийн цэргийн 14 шумбагч гүний усны судалгааны төв болох аппаратад гал гарсанаас болж амиа алдсан тухай 

ОРОСЫН 14 ШУМБАГЧ ГҮНИЙ УСНЫ АППАРАТАД ГАЛ ГАРСНААС БОЛЖ АМИА АЛДЖЭЭ

ОХУ-ын тэнгисийн цэргийн 14 шумбагч гүний усны судалгааны төв болох аппаратад гал гарсанаас болж амиа алдсан тухай 

»»
Сингапур шинэ үеийн арми бэлтгэхэд 296 сая ам.доллар зарцуулна
12:07

Сингапур зэвсэгт хүчнээ дасгалжуулж сургахад зориулсан шинэ үеийн ухаалаг байгууламж байгуулахад 400 сая сингапур доллар (296 сая ам.доллар) зарцуулахаар төлөвлөж байна.

Сингапур шинэ үеийн арми бэлтгэхэд 296 сая ам.доллар зарцуулна

Сингапур зэвсэгт хүчнээ дасгалжуулж сургахад зориулсан шинэ үеийн ухаалаг байгууламж байгуулахад 400 сая сингапур доллар (296 сая ам.доллар) зарцуулахаар төлөвлөж байна.

»»
Иран цөмийн гэрээгээр хүлээсэн үүргээ зөрчжээ
13:56

Иран улс 2015 онд дэлхийн томоохон гүрнүүдтэй байгуулсан цөмийн гэрээнд заасан "баяжуулсан ураны овоолгын хязгаар"-ыг давсан гэж тус улсын Гадаад хэргийн сайд Мохаммад Жавад Зариф даваа гарагт мэдэгдсэнийг “ISNA” агентлаг иш татан уламжилжээ.

Иран цөмийн гэрээгээр хүлээсэн үүргээ зөрчжээ

Иран улс 2015 онд дэлхийн томоохон гүрнүүдтэй байгуулсан цөмийн гэрээнд заасан "баяжуулсан ураны овоолгын хязгаар"-ыг давсан гэж тус улсын Гадаад хэргийн сайд Мохаммад Жавад Зариф даваа гарагт мэдэгдсэнийг “ISNA” агентлаг иш татан уламжилжээ.

»»
Трамп: Ким Жөн Унтай удахгүй дахин уулзана хэмээн найдаж байна
12:00

БНАСАУ-ын удирдагч Ким Жөн Унтай удахгүй дахин уулзана хэмээн найдаж байна гэж АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп даваа гарагт мэдэгджээ.

Трамп: Ким Жөн Унтай удахгүй дахин уулзана хэмээн найдаж байна

БНАСАУ-ын удирдагч Ким Жөн Унтай удахгүй дахин уулзана хэмээн найдаж байна гэж АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп даваа гарагт мэдэгджээ.

»»
Эрдэмтэд хиймэл бөөр бүтээжээ
17:38

АНУ-ын Калифорнийн их сургуулийн эрдэмтэд бөөрний өвчнөөр шаналсан олон сая өвчтөнд зориулж хиймэл бөөр бүтээжээ.

Эрдэмтэд хиймэл бөөр бүтээжээ

АНУ-ын Калифорнийн их сургуулийн эрдэмтэд бөөрний өвчнөөр шаналсан олон сая өвчтөнд зориулж хиймэл бөөр бүтээжээ.

»»
Ким-Трампын цэрэггүй бүсэд хийсэн уулзалтыг түүхэн уулзалт хэмээжээ
16:02

БНАСАУ-ын удирдагч Ким Жөн Ун АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамптай Панмүнжомын цэрэггүй бүсэд “түүхэн”, “гайхалтай” уулзалт хийлээ гэж Солонгосын төв цахилгаан мэдээний агентлаг /KCNA/ мэдээлжээ.

Ким-Трампын цэрэггүй бүсэд хийсэн уулзалтыг түүхэн уулзалт хэмээжээ

БНАСАУ-ын удирдагч Ким Жөн Ун АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамптай Панмүнжомын цэрэггүй бүсэд “түүхэн”, “гайхалтай” уулзалт хийлээ гэж Солонгосын төв цахилгаан мэдээний агентлаг /KCNA/ мэдээлжээ.

»»
The HU - Yuve Yuve Yu
14:10
Төв цэвэрлэх байгууламж ба лагийн үнэр
15:45

Барилгын салбарын хөрөнгө оруулалт бүтээн байгуулалтын талаар мэдээллийг тогтмол хүргэх зорилгоор "БАРИЛГЫН МЭДЭЭЛЭЛ" цуврал нэвтрүүлэг гарчээ. Энэ удаа ТӨВ ЦЭВЭРЛЭХ БАЙГУУЛАМЖ БА ЛАГИЙН ҮНЭР сэдвээр бэлтгэсэн байна.

Төв цэвэрлэх байгууламж ба лагийн үнэр

Барилгын салбарын хөрөнгө оруулалт бүтээн байгуулалтын талаар мэдээллийг тогтмол хүргэх зорилгоор "БАРИЛГЫН МЭДЭЭЛЭЛ" цуврал нэвтрүүлэг гарчээ. Энэ удаа ТӨВ ЦЭВЭРЛЭХ БАЙГУУЛАМЖ БА ЛАГИЙН ҮНЭР сэдвээр бэлтгэсэн байна.

»»
Backstreet Boys хамтлаг I Want It That Way дуугаа шинэчлэн цацав
17:43

Ерээд оны залуусын шүтээн болж байсан Backstreet Boys хамтлаг Millenium  цомгийнхоо 20 жилийн ойд зориулан тус цомогийн хит дуу болох I Want It That Way дуугаа шинэчлэн фенүүддээ бэлэг барьжээ. 

Backstreet Boys хамтлаг I Want It That Way дуугаа шинэчлэн цацав

Ерээд оны залуусын шүтээн болж байсан Backstreet Boys хамтлаг Millenium  цомгийнхоо 20 жилийн ойд зориулан тус цомогийн хит дуу болох I Want It That Way дуугаа шинэчлэн фенүүддээ бэлэг барьжээ. 

»»
Б Содномдаржааг яргалж, эрүүдэн шүүж буй бичлэг
13:35

С.Зоригийг хөнөөсөн хэргээр ялтан болсон Б.Содномдаржаа, Т.Чимгээ нарыг эрүүдэн шүүж, яргалж буй бичлэгийн хэсгээс МҮОНТелевиз нэвтрүүлснийг хүргэж байна.

Б Содномдаржааг яргалж, эрүүдэн шүүж буй бичлэг

С.Зоригийг хөнөөсөн хэргээр ялтан болсон Б.Содномдаржаа, Т.Чимгээ нарыг эрүүдэн шүүж, яргалж буй бичлэгийн хэсгээс МҮОНТелевиз нэвтрүүлснийг хүргэж байна.

»»
"Миний ажлын өрөө" нэвтрүүлэгийн энэ удаагийн дугаарт "Shinsegae Mongolia Med” компанийн захирал Ц.Жадамбаа оролцлоо
10:11

Ц.Жадамбаа Солонгосын засгийн газрын тэтгэлгээр Сөүлийн Үндэсний Их сургуульд Мэдээлэл технологийн бодлого төлөвлөлтийн инженер мэргэжлээр магистрын зэрэг хамгаалаад удаагүй байгаа юм.

Ц.Жадамбаа Солонгосын засгийн газрын тэтгэлгээр Сөүлийн Үндэсний Их сургуульд Мэдээлэл технологийн бодлого төлөвлөлтийн инженер мэргэжлээр магистрын зэрэг хамгаалаад удаагүй байгаа юм.

»»
Батлан хамгаалахын сайдаа Цэргийн хөгжмийн сургуулиа анхаараачээ
13:32
"3 сая инээд" шоуны шилдэг оролцогч нар
19:00

Боловсрол телевизийн бэлтгэн үзэгчдийн хүртээл болгодог "3 сая инээд" шоу нэвтрүүлгийн шилдэг оролцогчдын үзүүлбэрийг хүргэе.

Боловсрол телевизийн бэлтгэн үзэгчдийн хүртээл болгодог "3 сая инээд" шоу нэвтрүүлгийн шилдэг оролцогчдын үзүүлбэрийг хүргэе.

»»
Богд асар ХХК-ийн газрыг зохион байгуулалттайгаар "дээрэмдэв" үү?
10:33
Ц.Сандуй зохион байгуулалттайгаар "Туурайн Төвөргөөн" ХХК-д газар давхцуулж олгосон уу?
15:38
УЛААН БАЛ- Ж.БААТАР
11:03
Жүжигчин Дашийн Гомбожав – Хөрөг нэвтрүүлэг
11:23
С.Зоригийн Монголчуудад үлдээсэн захиас...
10:10

Сэтгүүлч Бүдрагчаагийн Оюунчимэгийн "Уулзах цаг" нэвтрүүлэг \1990 он\-ээс ишлэл бэлтгэн, Монголын Ардчилсан хувьсгалын удирдагч С.Зоригийн Монголчуудад үлдээсэн захиасыг хүргэж байна.

С.Зоригийн Монголчуудад үлдээсэн захиас...

Сэтгүүлч Бүдрагчаагийн Оюунчимэгийн "Уулзах цаг" нэвтрүүлэг \1990 он\-ээс ишлэл бэлтгэн, Монголын Ардчилсан хувьсгалын удирдагч С.Зоригийн Монголчуудад үлдээсэн захиасыг хүргэж байна.

»»
ЦЕНЗУРГҮЙ СУРВАЛЖЛАГА: ТАВАНТОЛГОЙГ АВАХ ОЛИГАРХУУДЫН НУУЦ ТӨЛӨВЛӨГӨӨ
17:01
"Говийн зэрэглээ" Болсон явдал
08:16
ЗОРИГИЙН ХЭРЭГ: ХЭРГИЙГ ЯАРАЛТАЙ ШИЙДЭХ БОЛСОН ШАЛТГААН ...
13:56
Ц.Нямдорж: Гаднын улс энэ хэрэгт санаа зовж байхад тусгай хороо байгуулж хурдан шийдэх ёстой
14:38
“The Grand Tour” гурав дахь улирлын дугаараа Монголд бэлтгэжээ
11:52

Авто, мото спорт, адал явдал сонирхогчдын шимтэн үзэх дуртай Их Британийн “The Grand Tour” бодит шоу нэвтрүүлэг гурав дахь улирлын дугаараа Монгол Улсад бэлтгэжээ. 

“The Grand Tour” гурав дахь улирлын дугаараа Монголд бэлтгэжээ

Авто, мото спорт, адал явдал сонирхогчдын шимтэн үзэх дуртай Их Британийн “The Grand Tour” бодит шоу нэвтрүүлэг гурав дахь улирлын дугаараа Монгол Улсад бэлтгэжээ. 

»»
Шилдэг 243 бичлэг 10 минутанд
08:41
ВИДЕО ҮЗЭГ 62 Б.Мөнхдөл: Авилга, төрийн дээр нам байгаа тогтолцоо улс орны хөгжлийг ухрааж байна
12:55
УЛААН БАЛ- Ж.БЯМБАДОРЖ
16:43











redtube

hd porn

bokep

indo bokep

daily hd porn

porno pornici xxx video
x brozers casual teen sex
amazing porn ever Shower Sex CrÃmeux de dÃpôt Playa trÃo con Chloe mother jerks off son
bisexual Sex Videos Russen Porno Aletta Ocean Butt Fucked Hard AltenSex Geiler Hausbesuch Porno kostenlose vaginavidios
Free Mobile Sex Xvideos Deutsche Pornos Große threeesome Porno Lustige Bayerische Porno Brunette Lesbian Teens Anal Fucked Daughter Gets Messy Facial Cumshot

bolod.mn logo
RSS Feeds | | |
. 2005-2017 Bolod ү . ү . Developed by: " ү"