escort Paris
  Шинэ toolbar Элгэн нутаг FM 96.9 MGLRadio Mobile хувилбар
www.BOLOD.mn
Fact.mn | Miss.mn | Ord.mn | Choibalsan.mn |
НҮҮР ХУУДАС УЛС ТӨР ЭДИЙН ЗАСАГ ДЭЛХИЙ ДАХИНД УРЛАГ СПОРТ ЗӨВЛӨГӨӨ ТЕХНОЛОГИ ЯРИЛЦЛАГА ХҮМҮҮС ШАР МЭДЭЭ ШАШИН НИЙГЭМ
Фото мэдээ / Видео / Шинэ зар / Шинэ ном / Сэтгэл зүй / Оддын амьдрал / Судалгаа / Иргэдийн захидал / Өгүүллэг / Зурхай / Онигоо / Хууль
|

Архив ангилал
ДЭЛГҮҮР ХУДАЛДААНЫ ТӨВ
» ДАА ХҮРЭЭ (65757)
» ДҮНЖИНГАРАВ ХТ (43560)
» Гранд плаза (44769)
» Боса (19721)
» БӨМБӨГӨР ХТ (44247)
» Замбала (30853)
» Метромолл (35808)
» Миний дэлгүүр (45941)
» Эвридэй (27982)
» Чансаа гутлын дэлгүүр (49291)
» Хар Хорин зах (32728)
» Хүчит Шонхор ХТ (42706)
» ТОСА ХТ (26511)
» Скай их дэлгүүр (24052)
» Сандэй плаза (37877)
» Нарантуул ОУХТ (45253)
» НАРАН ИХ ДЭЛГҮҮР (35608)
» НОМИН (39919)
» АЗ ХҮҮХДИЙН ИХ ДЭЛГҮҮР (30718)
» Оргил худалдааны төв (30978)
» Next Center (27495)
» E-mart (6326)
» БСБ (14656)
» БАРС ХТ (26095)
» UB MART (33168)
ДҮҮРЭГ ХОРОО
» БАГАНУУР (36601)
» ЧИНГЭЛТЭЙ (32024)
» ХАН УУЛ (35844)
» СҮХБААТАР (32028)
» НАЛАЙХ (31475)
» БАГАХАНГАЙ (26133)
» БАЯНГОЛ (33872)
» БАЯНЗҮРХ (33864)
» СОНГИНОХАЙРХАН (37340)
БАЙГУУЛЛАГА
» ГЛОБ ИНТЕРНЭШНЛ ТББ (24874)
» ГААЛЬ (41927)
» ЗАМЫН ЦАГДАА (52484)
» ИНЕГ-МИАТ (45543)
» ММСУХ- Морин спорт (13983)
» Монголын Дарцын холбоо (24399)
» Монголын Залуучуудын Холбоо (35494)
» Монголын Үндэсний Бөхийн Холбоо (28776)
» МЭРГЭЖЛИЙН ХЯНАЛТ (44219)
» МСНЭ (22622)
» МОНГОЛЫН ЗОХИОЛЧДЫН ХОРОО (31408)
» МОНГОЛЫН ЦАХИЛГААН ХОЛБОО (30849)
» МОНГОЛЫН ХӨРӨНГИЙН БИРЖ (43400)
» МОНГОЛЫН САЙТЫН ХОЛБОО (38863)
» МОНГОЛЫН ОЮУТНЫ ХОЛБОО (33283)
» МОНГОЛ УЛСЫН ХҮҮХЭЛДЭЙН ТЕАТР (17714)
» МҮЭХ (31274)
» МҮХАҮТ (26447)
» МҮОНРТ (31032)
» Мэдээлэл технологи шуудан харилцаа холбооны газар (24179)
» ЭМНЕСТИ ИНТЕРНЭШНЛ ОУБ (13524)
» ШШГЕГ (29591)
» ШҮҮХ ПРОКУРОР (42540)
» Шударга өрсөлдөөн хэрэглэгчийн төлөө газар (28844)
» ЧИНГИС ХААНЫ ДЭЛХИЙН АКАДЕМИ (20320)
» Чөлөөт Бүс (28568)
» ЦЕГ (42161)
» Цахилгаан тээвэр (25929)
» ЦОГЦ ХАРИЛЦАА ТӨВ (31922)
» Цөмийн энергийн газар (24003)
» Харилцаа Холбооны зохицуулах хороо (26966)
» ХХЕГ (24734)
» ХҮЧИРХИЙЛЛИЙН ЭСРЭГ ҮНДЭСНИЙ ТӨВ (28764)
» УБЦТС TЭЦ-4, 3 (27965)
» УМБГ (24089)
» Улсын мєрдєн байцаах газар (23908)
» УРЛАГ- УЛСЫН ДРАМЫН ЭРДМИЙН ТЕАТР (27276)
» УРЛАГ- УДБЭТ (25343)
» ТАГНУУЛ (52994)
» ТАТВАРЫН ЕРӨНХИЙ ГАЗАР (37445)
» ТӨМӨР ЗАМ (46668)
» Тээврийн төлөвлөлтийн хэлтэс (22479)
» СОНГУУЛИЙН ЕРӨНХИЙ ХОРОО (27913)
» Сэргээн засалт, сургалт үйлдвэрлэлийн төв (10391)
» НИТХ (4914)
» Нийгмийн даатгал (27812)
» Нийслэлийн агаарын чанарын алба (23566)
» НАББҮХ (22348)
» НҮБ (22550)
» Авлигатай Тэмцэх Газар (46859)
» Авто тээврийн газар (29133)
» ОБЕГ (33736)
» Үндэсний Дата Төв (20259)
» ҮТЕГ (22237)
» ҮНДЭСНИЙ НОМЫН САН (23383)
БАРИЛГА
» Гангар инвест (21987)
» ГАЗАР ХАШАА (49427)
» ГАНДИРС (14517)
» ГАНГАР ИНВЕСТ (27840)
» Барилгын материал (20720)
» БАЯСАХ ТРЕЙД (13955)
» БАРИЛГА-САЙН МЭДЭЭ (28286)
» БАРИЛГА-ҮНЭ ХАНШ (70014)
» БАРИЛГА (52843)
» ЖИГҮҮР ГРАНД (33275)
» ИХ ҮЙЛСИЙН ЭРЭЛД (12854)
» МУУ МЭДЭЭ (39356)
» ЭКО КОНСТРАКШН (31112)
» ШИНЭ БАЙР (49587)
» ЦАСТ ИМПЕКС (25283)
» УЛААНБААТАР ӨРГӨӨ (11850)
» Тахилт өндөр уул (21856)
» АЛТАЙ КОНСТРАКШН (30931)
» АВЗАГА ТРЕЙД (27901)
» Пума констракшн (23280)
БАРАА БҮТЭЭГДЭХҮҮН
» БҮТЭЭГДЭХҮҮН-АРХИ (44126)
» СЭЖИГТЭЙ БАРАА (45781)
БАНК САНХҮҮ
» ДААТГАЛ (23780)
» ГОЛОМТ (33923)
» ББСБ (23582)
» БАНК САНХҮҮ (32985)
» БАНК (27531)
» МУУ МЭДЭЭ (31134)
» МОНГОЛ ДААТГАЛ (22274)
» МОНГОЛ БАНК (35939)
» МОНГОЛ ШУУДАН (22858)
» ЭРЭЛ (22376)
» ЧИНГИС ХААН (22576)
» ХЗХ (25717)
» ХХБ (23661)
» ХАДГАЛАМЖ (26842)
» ХАС (26236)
» ХААН (35033)
» ХӨГЖЛИЙН БАНК (27326)
» УЛААНБААТАР БАНК (26072)
» ТРАНС (22311)
» ТӨРИЙН БАНК -ЗООС (37761)
» Тээвэр хөгжлийн банк (23801)
» САЙН МЭДЭЭ (25936)
» НАЙМАН ШАРГА (44084)
» АНОД (28636)
» ПРАЙМ ДААТГАЛ (11602)
» КАПИТРОН (22001)
» КАПИТАЛ (24557)
» ҮНДЭСНИЙ ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАЛТ (21779)
» ҮНЭ ХАНШ (34211)
БААР РЕСТОРАН ЦАЙНЫ ГАЗАР
» Дреам (21716)
» БААР- ДОРГИО (30820)
» Бусад (23685)
» ЗОЧИД БУУДАЛ (34499)
» Жура ресторан (21621)
» МЕТРОПОЛИС (14124)
» ЧАПЛИН РЕСТОРАН (11920)
» Цайны газар- БЭЭЖИН НУГАС (13069)
» Цайны газар- ХААН БУУЗ (13434)
» СТЕЛЛА (19713)
» СТРИНГС КЛУБ (11857)
» СӨҮЛ РЕСТОРАН (24063)
» АМРИТА (12737)
» The Bull (19923)
» RIVER SOUND (20651)
» Loving hut (19560)
» HOLLYWOOD (19864)
» САУН МАССАЖ (30559)
» SS клуб (21247)
ЗӨВЛӨГӨӨ
» БИЗНЕС ТӨЛӨВЛӨГӨӨ (472368)
» ЗУРХАЙ (909316)
» ЗАР (545701)
» ЗӨВЛӨГӨӨ (1008706)
» ИРГЭНИЙ ЭРХ (29145)
» МАРКЕТИНГ МЕНЕЖМЕНТ (32174)
» ХИЧЭЭЛ СУРГАЛТ (59303)
» ХУУЛЬ (503167)
» ХООЛНЫ ЖОР (206257)
» СЕКС ЗӨВЛӨГӨӨ (64086)
» СУРГАМЖ (24565)
» СОНЖОО (91753)
» Сэтгэл зүй (419157)
» РЕКЛАМ БАЙРЛУУЛАХ (13041)
» ПИ АР (42981)
» РЕКЛАМ (34445)
МЭДЭЭ МЭДЭЭЛЭЛ
» ЛАВЛАХ (26288)
» Дартс (20994)
» ГЭМТ ХЭРЭГ (175086)
» ГАДААД МЭДЭЭ (969888)
» ВИДЕО МЭДЭЭ (685397)
» БИЗНЕС МЭДЭЭ (546739)
» Их хуралдай (26448)
» МЭДЭЭ МЭДЭЭЛЭЛ (339189)
» МЭДЭЭ АЙМААР (121605)
» МЭДЭЭ ҮНЭ ХАНШ (69269)
» ЦУНАМИ (20681)
» Цөмийн хаягдал (21421)
» ХҮНИЙ ХӨГЖИЛ САН (35794)
» ХҮНС (23473)
» ФАКС МЭДЭЭ (25490)
» ФОТО МЭДЭЭ (816362)
» УРЛАГ (835267)
» ТЕХНОЛОГИ (685539)
» ТВ МЭДЭЭ (37674)
» ТАНИН МЭДЭХҮЙ (51766)
» ТОДРУУЛГА (25557)
» СЕКС (1060013)
» СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ (34558)
» СУДАЛГАА (407262)
» СОНИН ХАЧИН (255527)
» СПОРТ (841638)
» СКАНДАЛ (30636)
» НИЙТЛЭЛ (147981)
» НОЦТОЙ МЭДЭЭ (320822)
» Өвөр Монголын мэдээ (23491)
» NEWS /Russia/ (24707)
» NEWS /English/ (23621)
» NEWS /China/ (30459)
ЯРИЛЦЛАГА
» БИЗНЕС (948665)
» УЛС ТӨР (950395)
» УРЛАГ (949824)
» СПОРТ (948502)
» НИЙГЭМ (949797)
ЯАМ
» ГАДААД ХАРИЛЦААНЫ ЯАМ (31376)
» Барилга хот байгуулалтын яам (4913)
» БСШУЯ (34537)
» БАТЛАН ХАМГААЛАХ ЯАМ (33292)
» БОАЖЯ (23950)
» ЗТБХБ (20610)
» ЯАМ (21937)
» ЭМЯ (27431)
» ЭРДЭС БАЯЛАГ ЭРЧИМ ХҮЧНИЙ (21846)
» ХХААХҮЯ (20729)
» САНГИЙН ЯАМ (23688)
» НХХЯ (22862)
» ҮХЯ (11338)
» ЯАМ- ХҮНС ХӨДӨӨ АА ХӨНГӨН ҮЙЛДВЭР (19984)
» ХЗДХЯ (20325)
ЭРҮҮЛ МЭНД
» ЙОНСЕЙ эмнэлэг (26409)
» ГЯЛС ТӨВ (16928)
» ГАРЬД МАГНАЙ эмнэлэг (23683)
» МОНОС (27045)
» Мөнх-Үйлстэн (18425)
» ЯТТ 103 (22729)
» ЭМИЙН САН (38905)
» ЭМНЭЛЭГ-АЧТАН (22334)
» ЭМНЭЛЭГ (49734)
» ЭМ БЭЛДМЭЛ (27753)
» ЭХ НЯЛХАС (28232)
» ЭРYYЛ МЭНД (99415)
» ЭРҮҮЛ МЭНД ЗӨВЛӨГӨӨ (122273)
» Шинжлэх ухаан (19234)
» Халдварт Өвчин Судлалын ҮТ (23864)
» ХАВДАР СУДЛАЛ (21518)
» УЛАМЖЛАЛТ АНАГААХ (17483)
» УЛААН ТУУЗ эмнэлэг (22904)
» СЭТГЭШГҮЙ эмнэлэг (20302)
» СОНГОДО эмнэлэг (28388)
» ЁН МЭЛМИЙ эмнэлэг (13825)
ШИНЭ НОМ
» ШИНЭ НОМ (620078)
» НОМ (25211)
ШАР МЭДЭЭ
» ШАР МЭДЭЭ (710289)
ХҮМҮҮС
» Д.Дагвадорж /сумоч/ (41861)
» Д.Сумьяабазар /бөх/ (27959)
» ГАДААД ХҮМҮҮС (50038)
» БОЛОД.М Утга зохиол (40339)
» БОЛОД.М Нийтлэл (35638)
» ИЛТГЭЛҮҮД (32670)
» ИРГЭДИЙН ЗАХИДАЛ (593419)
» ЯРИЛЦЛАГА (788716)
» Ц.Мянганбаяр (28905)
» ХҮМҮҮС-ТҮҮХ НАМТАР (124410)
» ХҮМҮҮС (699917)
» ХҮНИЙ АМЬДРАЛ (97143)
» ТӨРИЙН ХУТГУУР (32807)
» СЭЖИГТЭЙ ХҮМҮҮС (74153)
» С.Жавхлан /дуучин/ (33688)
» ОДДЫН АМЬДРАЛ (816818)
УЛС ТӨРЧ
» Лу.Болд (25413)
» Л.Гантөмөр /АН/ (23886)
» Л.Гансүх АН (23952)
» Л.Гүндалай АН (25125)
» Д.Лүндээжанцан /МАН/ (23220)
» Д.Дондог (20333)
» Д.Дорлигжав /АН/ (24775)
» Д.Дамба-Очир (23217)
» Д.Дэмбэрэл /МАН/ (24378)
» Д.Ганхуяг (24532)
» Д.Балдан-Очир (21027)
» Д.Батбаяр /АН/ сумоч (30838)
» Д.Бат-Эрдэнэ /Ажнай/ (21729)
» Д.Зоригт /МАН/ (27035)
» Д.Зоригт /АН/ (20516)
» Д.Загджав МАН (23882)
» Д.Идэвхтэн /МАН/ (21116)
» Д.Энхбат /Ногоон нам/ (26908)
» Д.Эрдэнэ-Бат /АН/ (20973)
» Д.Хаянхярваа (23938)
» Д.Тэрбишдагва (25998)
» Д.Нямхүү (23039)
» Д.Амарбаясгалан /МАН/ (18819)
» Д.Арвин (26586)
» Д.Одбаяр /МАН/ (24272)
» Д.Одхүү АН (22836)
» Д.Очирбат (24862)
» Д.Оюунхорол /МАН/ (24982)
» Г.Батхүү АН (28055)
» Г.БАЯРСАЙХАН (26185)
» Г.Занданшатар /МАН/ (23828)
» Г.Мөнхбаяр (25490)
» Г.Шийлэгдамба МАН (22494)
» Г.Уянга (25242)
» Бадмаанямбуу. Бат-Эрдэнэ /МАН/ (26757)
» Баабар (24071)
» Батж.Батбаяр /АН/ (23906)
» Б.Баттулга (20041)
» Б.Жаргалсайхан /БНН/ (31380)
» Б.Чойжилсүрэн (25836)
» Б.Наранхүү АН (20300)
» Б.Нямтайшир (23077)
» З.Энхболд (28544)
» З.Алтай (23616)
» Ж.Батзандан (22456)
» Ж.Батсуурь (25742)
» Ж.Бат-Эрдэнэ (24288)
» Ж.Мөнхбат /МАН/ (23514)
» Ж.Энхбаяр (26099)
» Ж.Цолмон /ЭМЯ/ (25177)
» Ж.Сүхбаатар /МАН/ (22290)
» М.Зоригт / ИЗН/ (25932)
» М.Энхболд МАН (27519)
» М.Энхсайхан (27746)
» М.Сономпил (18896)
» Я.Батсуурь (21869)
» Э.Батүүл (40906)
» Э.Мөнх-Очир (23719)
» Ш.Сайхансамбуу (29973)
» Ч.Хүрэлбаатар (24490)
» Ч.Улаан (24594)
» Ч.Сайханбилэг (27411)
» Ц.Даваасүрэн (25306)
» Ц.Дашдорж (21889)
» Ц.Батбаяр /МАН/ (26185)
» Ц.БАЯРСАЙХАН (22275)
» Ц.Жанлав МАН Дорнод (13178)
» Ц.Мөнх-Оргил /МАН/ (26813)
» Ц.Элбэгдорж АН (33050)
» Ц.Шинэбаяр (26812)
» Ц.Шаравдорж /МАН/ (22520)
» Ц.Цэнгэл (23891)
» Ц.Сэдванчиг (21653)
» Ц.Нямдорж МАН (32063)
» Ц. Оюунгэрэл (24570)
» Х.Болорчулуун (20152)
» Х.Бадамсүрэн (20928)
» Х.Баттулга АН (33047)
» Х.БАДАМСҮРЭН (21017)
» Х.Жекей (20937)
» Х.Тэмүүжин /АН/ (27051)
» Х.Наранхүү (22049)
» УЛС ТӨРЧ (42207)
» У.Барсболд /МАН/ (20026)
» У.Хүрэлсүх МАН (27122)
» Т.Ганди (24314)
» Т.Бадамжунай /МАН/ (24409)
» Т.Энхтайван (19778)
» Сү.Батболд (26736)
» Су.Батболд МАН (22991)
» С.Ламбаа /АН/ (23653)
» С.Дэмбэрэл /ТАНХИМ/ (22339)
» С.Ганбаатар (25466)
» С.Баяр МАН (33292)
» С.БАЯРЦОГТ /АН/ (31132)
» С.Бямбацогт (27065)
» С.Эрдэнэ АН (29155)
» С.Оюун (27770)
» Р.Гончигдорж (26366)
» Р.Содхүү (25021)
» Р.Раш (25420)
» Р.Амаржаргал /АН/ (26554)
» Н.Ганбямба (25447)
» Н.Болормаа (24896)
» Н.Батбаяр /АН/ фортуна (30868)
» Н.Баяртсайхан (21396)
» Н.Энхбаяр (53122)
» Н.ЭНХБОЛД (25842)
» Н.Удвал МАХН (23746)
» Н.Номтойбаяр МАН (29815)
» Н.Алтанхуяг АН (31310)
» А.Мөнхбат МЗХ (19358)
» А.Тлейхан (20820)
» Ё.ОТГОНБАЯР (25469)
» О.Магнай (22537)
» О.Чулуунбилэг /АН/ (16598)
» О.Чулуунбат (24825)
» П.Алтангэрэл АН (20830)
» Ө.Энхтүвшин МАН (23650)
» Ч.Ганхуяг (25014)
УЛС ТӨР
» ЕРӨНХИЙЛӨГЧ (50086)
» ЕРӨНХИЙ САЙД (32078)
» Гал үндэстэн (21812)
» БХЯ Цэрэг (21219)
» ЗАСГИЙН ГАЗАР (40805)
» ЗАСАГ ДАРГА (21229)
» ИРГЭНИЙ ХӨДӨЛГӨӨН (26007)
» МАХН /new/ (23637)
» МҮАН нам (19108)
» ЭЛЧИН (21331)
» УЛС ТӨР (851537)
» УИХ-дарга (21868)
» УИХ (40735)
» Төлбөртэй (4050)
» Тєрийн ордон (21637)
» Нам- Монголын консерватив нам (8138)
» НАМЗХ /МАСЗХ/ (19247)
» НАМОХ /МАСОХ/ (19042)
» НАМ-ИРГЭНИЙ ЗОРИГ (22080)
» НАМ-НН (19272)
» НАМ- АРДЧИЛСАН НАМ (47413)
» НАМ - МАН (36099)
» НАМ (38865)
» ҮНДСЭН ХУУЛИЙН ЦЭС (19099)
» Өргөдлийн байнгын хороо (1145)
УУЛ УУРХАЙ
» ДАРХАНЫ ТӨМӨРЛӨГИЙН ҮЙЛДВЭР (23723)
» ДОРНОТ УРАНЫ ОРД (20861)
» ГАШУУН СУХАЙТ (19648)
» ГАЦУУРТ ХХК (28301)
» БАГАНУУР УУРХАЙ (24919)
» БАГАНУУР (20584)
» БОРОО ГОУЛД (27662)
» БОРОО ОРД (20189)
» БҮРЭН ХААН ОРД (10380)
» МАРДАЙ (22692)
» МАК /МОНГОЛ АЛТ/ (28451)
» МОНГОЛРОСЦВЕТМЕТ (23311)
» МОНГОЛ ГАЗАР (19727)
» МОНГОЛ 999 (19623)
» ЭМЭЭЛТ МАЙНЗ (11708)
» Энержи ресурс (22977)
» ЭРДЭНЭТ (31362)
» ЭРДЭНЭС МЖЛ (20328)
» ЭРДЭНЭС ТАВАНТОЛГОЙ (29105)
» ШИВЭЭ ОВОО ОРД (28344)
» Чалко (17832)
» ЦАЙРТ МИНЕРАЛ (11221)
» ЦАГААН СУВАРГА (21181)
» ХАН РЕСОРСЕЗ Инк (19800)
» ХӨШӨӨТИЙН УУРХАЙ (92849)
» УУЛ УУРХАЙ (71520)
» УРАН (23773)
» ТАВАНТОЛГОЙ (37373)
» ТӨМӨРТЭЙН ОВОО (21227)
» ТӨМӨРТЭЙН ОРД (22239)
» РИО ТИНТО (23176)
» НИНЖА (23064)
» Нийтлэлч Болормаа (4031)
» НАРИЙН СУХАЙТ (20238)
» АЙВЕНХОУ МАЙНЗ (19628)
» АЛТАНДОРНОД МОНГОЛ (26605)
» АДУУНЧУЛУУН ХК (19843)
» АЖНАЙ (23469)
» АШИГТ МАЛТМАЛ (22246)
» Арева “Кожеговь” (15555)
» ОЛОН ОВООТ (27290)
» ОЮУТОЛГОЙ (71326)
» ПЕТРО ЧАЙНА ДАЧИН ТАМСАГ (35438)
» ПОЛО РЕСОУРСЕС (10679)
УРАН ЗОХИОЛ
» ДУУНЫ ҮГ (54563)
» ЗҮЙР ЦЭЦЭН ҮГ (46707)
» ШИНЭ ДУУ (49959)
» ШҮЛЭГ (112734)
» ХАЙРЫН ЗАХИДАЛ (28398)
» ХYYХДИЙН ЗОХИОЛ (30857)
» УТГА ЗОХИОЛ (36449)
» ТЭМДЭГЛЭЛ (37682)
» ТҮҮХ (54140)
» АФОРИЗМ (64374)
» АРДЫН УРАН ЗОХИОЛ (30905)
» ОНИГОО (666225)
» ОНЬСОГО (37292)
» ӨГҮҮЛЛЭГ (818377)
СОНГУУЛЬ
» СОНГУУЛЬ (60249)
НИЙГЭМ ЭДИЙН ЗАСАГ
» БАЙГАЛ ОРЧИН (78703)
» БАЯР НААДАМ (74075)
» ЭДИЙН ЗАСАГ-ДЭЛХИЙ (39142)
» ЭДИЙН ЗАСАГ (770411)
» ШИНЖЛЭХ УХААН (33109)
» ШАШИН (725714)
» ХУВЬЦАА (28320)
» УЛААНБААТАР ХОТ (84128)
» ТАТВАР (25761)
» НИЙГЭМ (661929)
» ОЮУТАН (32517)
» ОРОН НУТАГ (57353)
АЙМАГ
» Дорноговь (34206)
» ДУНДГОВЬ (38713)
» ДАРХАН УУЛ (36765)
» ДОРНОД (43683)
» Говьсүмбэр (29112)
» ГОВЬ-АЛТАЙ (40423)
» Баян-Өлгий (38522)
» БУЛГАН (31329)
» БАЯНХОНГОР (41758)
» ЗАВХАН (33974)
» ЭРДЭНЭТ (30731)
» ХЭНТИЙ ӨНДӨРХААН (37735)
» ХОВД (37400)
» ХӨВСГӨЛ (41935)
» Увс (38387)
» ТӨВ (29933)
» СЭЛЭНГЭ (41354)
» АРХАНГАЙ (33030)
» ОРХОН (31254)
» ӨМНӨГОВЬ (38975)
» Өвөрхангай (35637)
» СҮХБААТАР (35287)
КОМПАНИ
» Дацан трейд (25788)
» ДЭВШИЛ (11810)
» ДАШВААНЖИЛ (27510)
» ДОНШИН (24331)
» ГОВЬ (27912)
» ГОЁО (13303)
» Витафит (24958)
» Витсамо Фрутт Жүүс ХХК (29989)
» Вагнер Ази (30879)
» ВОЯАЖ (11954)
» БИШРЭЛТ (24116)
» БИТ ХЭВЛЭХ (11102)
» Боорчи (31141)
» БУЯН ХОЛДИНГ (14399)
» БАМБУУШ (11648)
» БYТЭЭГДЭХYYН-КОКА КОЛА (12320)
» Бөхбат (27598)
» БӨXӨГ (10953)
» Зиг Заг (11405)
» ЖЕМ (27881)
» ЖИ МОБАЙЛ (36720)
» Жигүүр гранд (39210)
» ЖУУЛЧИН (11275)
» ЖАСТ ОЙЛ ШТС (31831)
» ИММО ТРЕЙД ХХ (23169)
» Изинис Эйрвэйс (29605)
» Их-Өвөр (36390)
» МИГ даатгал (25316)
» Монгол газар (36343)
» Монгол Шилтгээн ХК (26039)
» Монгол тамхи СО ХХК (30913)
» Мон-ад (26047)
» Мон Эн Ко (45356)
» Макс групп (35532)
» МЦХ, МОНГОЛ ШУУДАН (27046)
» МАХ ИМПЕКС (33201)
» МАК (44370)
» МОБИКОМ (50901)
» МОНДАВС ХХК (14365)
» МОНГОЛ МАХ ЭКСПО (11780)
» МОНФРЭШ (30708)
» МОНСУДАР (11277)
» МОНРОУД (23133)
» МОННИС (28506)
» МОН УРАН (36428)
» Мөнхийн үсэг (23691)
» ЮНИТЕЛ (41979)
» ЭДМОН (13600)
» ЭРЭЛ ХХК (25642)
» ШУНХЛАЙ ШТС (29722)
» Хамо (22098)
» Хаан хүнс хк (26774)
» ХОС ГАРЬД ХХК (12624)
» Хүннү-Эйр (27039)
» УЛУСНЭТ (11156)
» УЛААНБААТАР ПРИНТ (11372)
» УРЛАХ ЭРДЭМ ХЭВЛЭХ (11899)
» ТАЛХ ЧИХЭР (33258)
» ТАВАН БОГД (24433)
» Тэнгэр даатгал (22505)
» Тэнүүн-Огоо (25261)
» СББ (25341)
» Синчи-Ойл (38587)
» Саун- ТҮНДЭМҮН (15663)
» СЭЖИГТЭЙ БАЙГУУЛЛАГА (46384)
» СОДМОНГОЛ ШТС (35331)
» СОЁМБО ХЭВЛЭХ (13231)
» СКАЙТЕЛ (29411)
» СҮҮ ХК (34302)
» НОМИН ХОЛДИНГ (31284)
» АЛЕЙСК ИМПЕКС- Алейка гурил (14038)
» АЛТАЙ КАШМЕР (15116)
» АЛТАН ТАРИА (31774)
» АДМОН (11811)
» Алко групп (23853)
» Алтай Констракшн (24947)
» Алтай хүдэр (25408)
» АЭРОМОНГОЛИА ХХК (25849)
» АТАР ӨРГӨӨ (33249)
» АСА групп (24242)
» АПУ (35151)
» ОБ КАПИТАЛ (11662)
» ПЕТРОВИС НИК ШТС- (42350)
» КОМПАНИУД (31106)
» UFC (36526)
» Prophecy resource (32419)
» ӨГӨӨЖ (25921)
» Ospring (10922)
» MАГНАЙ ТРЕЙД ШТС (31494)
» MILL HOUSE-АТАР ГУРИЛ (18200)
» MCS (47699)
   

Санал худалдан авч сонгогддог УИХ-ын гишүүд өөрсдөө ч кнопоо худалдаж, мөнгө олдог

Санал худалдан авч сонгогддог УИХ-ын гишүүд өөрсдөө ч кнопоо худалдаж, мөнгө олдог
2019-09-10

Засаг буюу сайд нарын зөвлөл

Монгол улсын Засгийн газар байгуулагдах арга зам, эрх мэдэл, үүрэг функц, статусын хувьд 1990-ээд оноос өмнө Монголд оршиж байсан Сайд нарын Зөвлөл. Яг СнЗ шиг томилогддог, яг СнЗ шиг УИХ, ба УИХ-ын дарга ба түүний “засгийн” дор оршдог, яг СнЗ шиг сайд нарын зөвлөл, Ерөнхий сайд нь яг СнЗ-ийн дарга шиг сайд нарын зөвлөлийн дарга, яг СнЗ шиг улс орны захиргаа, эдийн засаг, аж ахуйн албаны 

үүргийг хэрэгжүүлдэг. Төрөлжсөн алба, хэлтэстэй яам буюу “газар”. Энэ түүний СнЗ-ийн тал нь. Харин СнЗ-өөс ялгаатай нь томилогч нь нэг эрхтэн ч биш (Ерөнхийлөгчийн засаглалын ерөнхийлөгч, эсвэл парламентын засаглалын хаан, ерөнхийлөгч), эсвэл нэг удирдагч, түүний нам ч биш (Зөвлөлийн дэглэмийн удирдагч ба нам, жишээлбэл, Цэдэнбал ба МАХН), нээлттэйгээр эрх мэдлийн төлөө өрсөлдөгч нэг бус намын ижил тэгш эрхтэй, саналтай, эв нь олдвол засаг барих, сайд болох эрмэлзэлтэй этгээдүүдийн эрх мэдлийн төлөөх талцал, дайсагнал, дажны үүр, парламент, гэхдээ зөвлөлийн засаглалын зөвлөлийн аргаар (АИХ) томилдог парламент. Тиймээс томилгоо нь эрх мэдлийн төлөөх, улс төрчдийн тохиролцоо. Тиймээс улс төрчдийн эрх мэдлийн төлөөлөгчдийн үүр-зөвлөл, тиймээс хэлэлцээ- хэрүүлийн үүр, тиймээс дарга цэргийн эсвэл захирах захирагдах ёс үгүй (үгүйсгэгддэг), тиймээс эрх мэдлийн төдийгүй гүйцэтгэх эрх мэдлийн нэгдэл үгүй (алдагддаг), тиймээс хариуцлага, тайлагнал үгүй (замхардаг) газар. Энэ нь түүний парламентын засаглалын тал нь зөвлөлийн засаглалын зөвлөлийн томилох аргатай хосолсон хэсэг нь. Тиймээс Засгийн газар нь зөвлөлийн болон парламентын засаглалын төрмөл урхгийн бүтээл. Адгийн хослол, эх нь хээр алаг бол хүү нь шийр алаг. Дээрээс нь Үндсэн хууль нь түүнийг мөхөөх найман зам зассан учир үргэлж мөхлийн ирмэг дээр. Энэ замуудын ихэнх нь зөвлөлийн ч, парламентын ч засаглалд байхгүй. Цэдэнбалын дэглэмийн уршиг уу, зүүний нялхсын өвчин үү, Чимэдтэний ухааны үр үү, эсвэл “хүйтэн дайнд” ялагчдын бүтээл үү бүү мэд. Ямар ч байсан Үндсэн хуулийн зорилго нь Монголд тогтвортой, хариуцлагатай гүйцэтгэх засаг оршоохгүй байх явдал гэж үзэж болно. Яагаад?

Засаг байгуулах бизнес

Нэгэнт Үндсэн хуулиар Монгол улсын Засгийн газрыг УИХ байгуулах ёстой бөгөөд Монголын парламентын засаглалын улаан хамгаалагчид парламентын засаглал ардчилсан төдийгүй Монгол улсын тогтвортой хөгжил, тусгаар тогтнолын баталгаа гэж зүтгэдэг учир Монголд засгаа хэрхэн байгуулдгийг парламентын засаглалтай хэмээх Өрнөдийн ардчилсан улс орнууд засгаа хэрхэн байгуулдагтай харьцуулан толилуулъя.

Угсаа залгамжилсан хаантай Англи, Австрали, Канад, Шинэ Зеланд, Андорра, Бельги, Дани, Лихтенштейн, Люксенбург, Монако, Голланд, Норвеги, Испани, Швед, Япон, ард түмнээрээ сонгогддог ерөнхийлөгчтэй Австри, Финланд, Исланд, Ирланд, парламентын оролцоотойгоор ерөнхийлөгчөө сонгодог Герман, Итали, Швейцар, парламент нь ерөнхийлөгчөө сонгодог Грек зэрэг улс нь парламентын засаглалтай улс орнууд гэж тооцогддог. Харин эдгээр орнуудын нэгэнд ч парламент нь засгийн газраа байгуулдаггүй юм. Тухайлбал манай улаан хамгаалагчдын “сонгодог” хэмээн өргөмжилдөг Вестминстерийн системийн эх болсон Англид парламент нь бус харин хаан нь парламентын итгэлийг хүлээж чадахуйц нэгнийг өмнөх ерөнхий сайдын зөвлөснөөр  

ерөнхий сайдаар томилдог бөгөөд түүний санал болгосноор бусад сайд нарыг нь мөн л хаан нь томилдог бөгөөд засгийн газар нь албан ёсоор парламентын бус харин хааны засгийн газар (His or Her Magesty’s Government) байдаг юм. Түүгээр ч барахгүй парламентын итгэлийг хүлээх лидер нь заавал олонхын лидер байх албагүй ч ихэвчлэн олонхын лидер, эсвэл олонхын итгэлийг даахуйц лидер байдаг юм.

Ерөнхийлөгчтэй улс орнуудаас засгийн газрыг байгуулахад хамгийн сулхан оролцоотой гэж тооцогддог улс нь Герман. Тэгсэн ч Германы ерөнхийлөгч нь канцлерыг, улмаар канцлерын санал болгосноор кабинетын сайд нарыг томилдог учир мөн л ерөнхийлөгч нь шийдвэрлэх үүрэг гүйцэтгэдэг юм (Германы Үндсэн хууль, Зүйл 63, 64). Ингэхдээ парламентын сонгуулийн дараа ерөнхийлөгч нь канцлерын нэрийг дэвшүүлдэг бөгөөд Бундестаг ямар ч хэлэлцүүлэггүйгээр нууц санал хурааж Бундестагийн гишүүдийн олонхын санал авсан этгээдийг ерөнхийлөгч нь канцлераар томилдог (Зүйл 63.1, 63.2). Чухам үүнийг л итгэл хүлээлгэх гэдэг бөгөөд итгэлийг нам бус харин парламент хүлээлгэж байгаа хэрэг юм. Хэрвээ ерөнхийлөгчийн дэвшүүлсэн хүн олонхын санал авч чадахгүй бол Бундестаг өөрөө 14 хоногийн дотор шинэ нэр дэвшүүлж нууц санал хураах бөгөөд уг этгээд нь Бундестагийн гишүүдийн олонхын саналыг авбал ерөнхийлөгч нь түүнийг 7 хоногийн дотор канцлераар томилох ёстой. Хэрвээ уг этгээд Бундестагийн олонхын саналыг авч чадахгүй бол ерөнхийлөгч нь нэг бол уг этгээдийг канцлераар томилох, эсвэл Бундестагийг тараах ёстой (Зүйл 63.3, 63.4). Ийм их эрх мэдэлтэй ерөнхийлөгч нь Монгол улсын ерөнхийлөгч шиг бүх ард түмнээс сонгогдсон бус. Гэхдээ түүнийг дан ганц Бундестаг нь ч сонгодоггүй юм. Харин Бундестагийн гишүүд, ба холбооны 16 муж улсын хууль тогтоох хурлын сонгосон Бундестагийн гишүүдийн тоотой ижил тоотой сонгогчдоос бүрдсэн Холбооны Конвенц (Federal Convention буюу Bundesversammlung) олонхынхоо саналаар сонгогддог юм (Зүйл 54).8 Өөрөөр хэлбэл, Герман улсын одоогийн Бундестаг нь 709 гишүүнтэй учир түүн дээр 16 муж улсын хууль тогтоох байгууллагын сонгосон 709 сонгогч (муж улсын хууль тогтоох байгууллагын гишүүн байх албагүй) нэмэгдэж нийт 1418 хүнээс бүрдсэн Холбооны Конвенц Герман улсын ерөнхийлөгчийг сонгоно гэсэн хэрэг. Ерөнхийлөгчийг сонгохдоо канцлерын нэгэн адил мөн л саналын хуудсаар нууц санал хураалтаар сонгодог юм. 2017 онд одоогийн Ерөнхийлөгч Франк-Уолтер Штейнмейер 931 санал авсан бол түүний өрсөлдөгч нь 128 хүний санал авч байв. Ерөнхийлөгч, канцлер хоёрыг хоёуланг нь саналын хуудсаар нууц санал хураалтаар сонгож байгаа нь намын улс төрийг тасалж байгаа хэрэг төдийгүй шийдвэр гаргах эрхийг төрийн байгууллагын буюу төрийн онц эрхэнд хадгалан үлдэж байгаа хэрэг.

Германы ерөнхийлөгч үндсэндээ Английн угсаа залгамжилсан хааны үүргийг хэрэгжүүлдэг юм.

Английн хувьд засгийн газар нь түүхээрээ үргэлж хааных байсан бөгөөд 1688 оноос хойш парламентын итгэл дээр оршин тогтнох, ажиллах болсон юм. Нөгөө талаар угсаа залгамжилсан хааны хувьд улс орон нь түүний эзэмшил учир улс орноосоо урвах нь өөрөөсөө урвахтай адил хэрэг учир хаан урвадаггүй нь зүй тогтлоор ч, түүхээр ч  Италийн хувьд ч мөн төстэй журмаар Ерөнхийлөгчөө сонгодог. Италийн парламентын 2 (Сенат (315 гишүүн), Депутатын танхим (630 гишүүн)) танхимын нийт гишүүд (630) дээр Италийн 20 мужийн 19-өөс тус бүр 3 төлөөлөгч, Аоста Валлей мужаас нэг төлөөлөгч оролцож дийлэнх олонхын саналаар Ерөнхийлөгчөө 7 жилийн хугацаатай сонгодог. Ерөнхийлөгч нь мөн Ерөнхий сайдыг, Ерөнхий сайдын саналаар сайднарыг нь нэрлэдэг юм. Мөн Италийн Ерөнхийлөгч парламентаа тараах эрхтэй.

Тийм ч учир Ерөнхий сайд, сайд нарыг томилох эрхийг Английн хаан улсын эзний (sovereign) ёсоор эдэлдэг юм. Нөгөө талаар нэгэнт засгийн газар нь парламентын итгэл дээр орших учир парламентын итгэхгүй засаг оршихгүй.

Тиймээс эдүгээгийн тэргүүний ардчилсан бүх дэглэмүүдэд түүний дотор парламентын засаглалын системд ч парламент нь засгийн газраа байгуулдаггүй юм.

Яагаад?

Мэдээж эх нь хээр алаг бол хүү нь шийр алаг. Парламентын засаглалын эх нь Англи харин бусад нь Англиас хуулсан хэрэг. Гэхдээ энэ нь дан ганц уламжлал хуулбарлалт биш. Хаантай, ерөнхийлөгчтэй, улмаар чухам тэд нар нь засгийг байгуулдаг нь утга учиртай юм. Гол учир нь гүйцэтгэх буюу хууль хэрэгжүүлэх, сахиулах эрх мэдлийг парламентын буюу намын улс төрөөс тусгаарлан, жийрэглэж түүний нэгдмэл (unity), тууштай (integrity), туйлбартай (resoluteness), шийдвэртэй (decisiveness), шуурхай (dispatch) байдлыг төдийгүй нэр хүндийг (respectfulness) хадгалахын тулд юм. Гүйцэтгэх эрх мэдлийг нэг эрхтэн ба түүний туслахууд (тиймээс ч secretary буюу нарийн бичиг) хэрэгжүүлж байж гүйцэтгэх эрх мэдэл нэгдмэл байх бөгөөд тэгж байж хууль нэг утгатай (алдаатай байсан ч), улмаар тэгш хэрэгждэг юм. Гүйцэтгэх эрх мэдэл нэгдмэл байж тууштай, туйлбартай, шийдвэртэй, шуурхай байдаг юм. Хоёр ба түүнээс дээш шийдвэр гаргагч оролцвол хоёр ба түүнээс дээш ойлголт, шийдвэр ширээн дээр тавигддаг учир энэ бүх шийдвэртэй, шуурхай. тууштай, туйлбартай байдал бүгд устгагддаг юм. Улмаар засаг эргэлзсэн тээнэгэлзсэн, цалгар назгай, туушгүй, эргэж хургасан байвал хэн ч түүнийг хүндлэхгүй, тиймээс хэн ч хуулийг хүндлэхгүй, тиймээс хуулийн засаглал алдардаг юм. Өөр нэг чухал учир нь ард түмний нийтийн итгэлийг (public trust) хангах явдал. Үүний тулд хариуцлага (responsibility), тайлагналын (accountability) тов тодорхой тогтолцоог бий болгож алдаа, эндэгдэл, эрх мэдэл урвуулан ашиглах явдал гарвал гэм буруутан нь шууд харагдахуйц, тогтоогдохуйц системийг бий болгох явдал. Чухам тийм учир гүйцэтгэх эрх мэдэл нэг эрхтнээс урган гарч тэр нь туслахууддаа эрх мэдэл ажил үүргийг итгэж даатгах ба тэднийг захирах, хариуцлага тооцох, туслахууд нь захирагдах, тайлагнах шаталсан захирах захирагдах ёсны тогтолцоо байх учиртай юм. Энэ нь хариуцлага тайлагналын тов тодорхой тогтолцоог бий болгож, гэм буруутныг тогтоодог учир нийтийн итгэлийг хангадаг юм. Нэгэнт эрх мэдэл, ажил үүргийн шаталсан тогтолцоо учир гэм буруутaн илэрхий харагдахуйц. Тиймээс эрх мэдэлтнүүд нь нийтийн нүдэн дээр ил байдаг бөгөөд гэм буруутай үйлдэл хийвэл нийтийн бухимдал, уур уцаар, буруушаалт (public censure) түүн дээр шууд ирдэг учир эрх мэдэлтнүүдэд нуугдах газар олддоггүй юм. Чухам ингэж нийтийн итгэлийг хангадаг юм. Чухам энэ нь хуулийн засаглал, шударга ёс, тэгш эрх, ардчиллыг төдийгүй үндэсний эв нэгдэл, улс орны тусгаар тогтнол, бие даасан байдлыг ч хамгаалж бэхжүүлдэг юм. Чухам эл учир гүйцэтгэх эрх мэдлийн нэгдмэл, тууштай, шуурхай байдлыг хангах зорилгоор хаан эсвэл ерөнхийлөгч нар засгийн газрыг байгуулдаг бөгөөд албаар парламентын шууд оролцоог хааж, түүний оролцоог засгийн газарт итгэх эсэх, улмаар засгийн газрыг хадгалах эсэх дээр л байлгадаг юм. Тиймээс парламент засгийн газрыг байгуулдаггүй юм.

Харин Монголд УИХ нь Ерөнхий сайд, сайд нараа хүн бүрээр нь хэлэлцэн ил санал хураан “томилох”, огцруулах төдийгүй түүнийг хянах, тайлагнуулах эрх мэдлийг хэрэгжүүлдэг бөгөөд түүнийгээ бүгд парламентын засаглал гэж ойлгодог юм. Гэвч энэ нь өрнөдөд оршдог, ойлгодог парламентын засаглал биш харин зөвлөлийн засаглал. Нөгөө талаар Монголд УИХ нь ч засгийн газрыг байгуулдаггүй, харин нам, тэр тусмаа намын “төв байгууллага” хэмээх цөөн тооны ард түмнээс сонгогдоогүй эрхтнүүд буюу олигарх засгийг байгуулж, харин УИХ нь түүнийг нь ёсчилдог юм. Тиймээс энэ нь зөвлөлийн засаглал төдийгүй олигарх засаглал юм.

Одоо Монголд засгаа хэрхэн байгуулдгийг авч үзье. Үндсэн хуулийн тогтоосноор Монгол улсын Засгийн газар тус бүр гурван дамжлагатай, хоёр шаттай процедурыг дамжиж, давж байгуулагдах. Албан хэлээр бол эхний шатанд 1) УИХ-д олонх бүрдэж, уг олонх Ерөнхий сайдад нэр дэвшүүлэн уг нэрээ Ерөнхийлөгчид өгч, 2) Ерөнхийлөгч нэр дэвшигчийг УИХ-д дамжуулж (33.2.), 3) УИХ хэлэлцэн томилох (25.6). Дараагийн шатанд 1.) Ерөнхий сайд кабинетын бүтэц, бүрэлдэхүүнээ тохирч 2.) Ерөнхийлөгчтэй “зөвшилцсөнийг” нь (39.2), 3.) “УИХ хүн бүрээр хэлэлцэж томилно” (39.3). Кабинетынхаа бүтэц, бүрэлдэхүүнд өөрчлөлт оруулах болбол Ерөнхийлөгчтэй зөвшилцөх (39.2) зэргээр мөн л нөгөө гурван дамжлагыг туулах. Нэгэнт олонх Ерөнхий сайдын нэрийг дэвшүүлж, УИХ хэлэлцэн томилж, Ерөнхий сайд нь сайд нараа нэрлэж мөн л УИХ хүн бүрээр хэлэлцэж томилдог учир засгийг байгуулах санаачилга ч, байгуулах нь ч УИХ- ын, түүний олонхын эрх мэдэл.

УИХ-ын буюу олонхын энэ эрх мэдэл нь Монголын парламентын засаглалын амин сүнс. Чухам ийм эрхтэй байж л Монголын парламент засаглах. Нэрийн хувьд Ерөнхий сайд засгийн газрын бүтэц, бүрэлдэхүүнээ тодорхойлох гэдэг ч тэр кабинетынхаа бүтэц, бүрэлдэхүүнийг хэзээ ч өөрөө дангаар тогтоодоггүй, тодорхойлдоггүй, тодруулдаггүй. Харин Ерөнхий сайд хэн болохыг, түүний кабинет ямар байхыг, хэн хэн сайд болохыг УИХ- ын олонх буюу түүнийг бүрдүүлж байгаа фракцууд, түүний боссууд голлон мэддэг, Ерөнхий сайд зөвхөн нэг тал нь.

Мэдээж олонх нь АН шиг олон фракцтай, босстой, 2012 оных шиг суудалтай байвал засгийн газар нь Алтанхуягийн кабинет шиг фракцуудын нэгдэл, боссуудын цуглуулга болох. Харин олонх нь Энхбаярын МАХН ба 72, эсвэл Энхболдын МАН ба 65 шиг байвал намын дарга босс түүний хүрээлэгчид мэдэх нь ч бий. Мэдээж Энхболд шиг нь бусдын дургүйцлийг төрүүлж, Хүрэлсүхийнх шиг “засгийн эргэлтэд” хүргэх нь бий. Аль ч замаар нь байгуулагдсан ч кабинет ерөөс Ерөнхий сайдынх биш. Учир нь сайд нар 1) сайд байх эрхээ ерөнхий сайдаас бус харин УИХ-ын олонхоос, 2) түүнийг бүрдүүлж байгаа фракцуудаас авдаг юм. Тиймээс кабинет нь 1.) УИХ дахь нам, фракцуудын төлөөлөгчдөөс бүрдсэн төлөөллийн, тиймээс улс төрийн байгууллага, парламентын хороо, улс төржсөн зөвлөл болдог төдийгүй, чухам энэ бүрэлдэхүүн нь 2) ижил тэгш эрхтнүүдийн хоорондын харилцан зөвшилцөх, солилцох, арилжих, тохиролцох харилцааг (transactional relationship) Засгийн газарт тогтоодог юм. Тиймээс Засгийн газар огтхон ч Ерөнхий сайд, түүний томилсон туслахуудаас (secretary) бүрдсэн захирах захирагдах, хариуцах тайлагнах ёст шаталсан босоо удирдлагатай гүйцэтгэх, засаглах байгууллага биш. Харин эсрэгээр Ерөнхий сайд нь захирагч биш, харин сайд нарын зөвлөлийн, сайд нарын хамтын нөхөрлөлийн, эсвэл УИХ- ын гүйцэтгэх, гэхдээ байнгын бус, хорооны хуралдаан даргалагч, олон сайд нарын анхны, нэгдүгээр, эхний сайд болж хувирдаг бол Засгийн газар нь ижил тэгш эрх мэдэлтэй сайд нарын зөвлөл болж хувирдаг юм. Энэ нь гүйцэтгэх эрх мэдлийн нэгдмэл байдлыг устгадаг, алдагдуулдаг юм.

Нэгэнт угаасаа олонхыг бүрдүүлж байгаа фракцын боссууд хөшигний ард сайнаар бол зөвшилцөн муугаар бол эвсэн хуйвалдан тохиролцож бүтэц, бүрэлдэхүүнээ тогтоодог Монголын парламентын засаглалд Үндсэн хуулийн дээрх Ерөнхий сайд, сайд нарыг “УИХ хүн бүрээр хэлэлцэж томилох” заалт нь нэгэнт шийдэгдчихсэн зүйлийг ёсчилж байгаа, илүүдсэн, ажил удсан зан үйл мэт харагдаж болох. Гэвч чухам энэ заалт нь засгийг байгуулах, сайдыг томилох эрх мэдлийг олонход, дор хаяхад 39 гишүүнд өгдөг учир УИХ- ыг парламентын засаглалын парламентаас бүрмөсөн ялгадаг бөгөөд энэ УИХ-ыг зөвлөлийн засаглалын, Монголын парламентын засаглалыг зөвлөлийн засаглал болгож байгаа гол эрх мэдэл. Институцийн төвшинд чухам уг заалт нь УИХ-ыг засгийн газрын дээр тавих төдийгүй Засгийн газрыг УИХ-ын хариуцлага хүлээж, тайлагнадаг буюу хараат болгож зөвлөлийн засаглалыг тогтоож байгаа юм. Гэхдээ УИХ ба Засгийн газрын, эсвэл УИХ-ын дарга ба Ерөнхий сайд хоёрын хэн нь эцсийн шийдвэр гаргах, улмаар УИХ ба Засгийн газар хоёрын хэн нь засаглах нь намын дарга нь хэн нь байгаагаас шалтгаалах.

Намын дарга нь Энхболд шиг УИХ-ын дарга болбол түүний засаглал тогтож засгийн Ерөнхий сайд нь Эрдэнэбат шиг утсан хүүхэлдэй болох. Харин намын дарга нь Энхбаяр шиг Ерөнхий сайд байвал хурал нь засгийн “ёсчлогч” болох. Гэхдээ засаг ноёлох чадвар нь мөн л УИХ-ын бүтэц бүрэлдэхүүнээс хамаарах. Хүчтэй сөрөг хүчин байвал засгийн чадал төдий хэмжээгээр хазаарлагдах. Гэхдээ уг заалт нэг намын, нэг удирдагчийн дарангуйлал ноёлсон зөвлөлийн засаглалын АИХ-д биш, харин олон намын өрсөлдөөнт сонгуулиар сонгогдсон УИХ-ын орчинд УИХ-ын бүтэц, бүрэлдэхүүнээс хамааралгүй эерэг, сөрөг үр дагаврыг бий болгох.

 

Эерэг тал нь уг заалтын ардчилсан, нааштай үр дагавар. Учир нь чухам энэ заалт нь эрх мэдлийг намын, эсвэл фракцын цөөн тооны боссуудаас олонход, дор хаяхад 39 гишүүнд шилжүүлдэг “ардчилсан” заалт. Чухам уг заалтын ачаар хөшигний арын тохиролцоон, хуйвалдааныг УИХ-ын танхимд хэлэлцэж, цөөнх болон бялуу хуваахад дутуу хүртсэн гишүүд байр сууриа илэрхийлж хөшигний арын хуйвалдааныг зогсоож чаддаггүй юм гэхэд ард түмэнд дэлгэдэг, илчилдэг юм. Чухам тийм учир энэ заалт нь хөшигний ард тохиролцогчид, хуйвалдагчид засгийг өөрсдийн дураар болгохоос, хөндлөнгийн эрх ашгийг хамгаалагчдаас бүрдэхээс ч тодорхой хэмжээгээр сэргийлдэг юм. Тэр ч байтугай энэ заалт нь Ерөнхий сайдад ч, олонход ч хөшигний арын дарамт шахалтын эсрэг УИХ-аа урдаа барьж “бултах”, “булзаарах”, “нуугдах” хамгаалалт ч болж өгөх. Мөн Энхболд мэтийн этгээдүүд засгийг Уяачдын холбоо, найз, нөхөд, гар хөл, танил талаараа дүүргэхэд саад болдоггүй юм гэхэд ядаж илчилж, дэлгэх.

Гэхдээ сөрөг тал нь гүн гүнзгий төдийгүй хор уршигтай. Чухам уг заалт нь 1.) Ерөнхий сайдыг ч, Засгийн газрыг ч дор хаяхад 39 эзний албат, 39 ноёны зарц, 39 амны идэш болгодог төдийгүй, 2.) Засгийн газрыг нам, эсвэл фракцуудын төлөөллийн эвсэл болгож улмаар 3.) парламентын доторх ижил тэгш эрхтнүүдийн хооронд үүсдэг захирах захирагдах бус харин арилжих, солилцох, тохиролцох буюу хамтрах, харилцах, эсвэл талцах, тэмцэлдэх, дайтах харилцааг (transactional relationship) Засгийн газрын бүрэлдэхүүнд суулгаж өгдөг юм. Мөн уг заалт нь УИХ ба Засгийн газрын хооронд тохиролцооны харилцааг тогтоож, УИХ ба Засгийн газрыг харилцан бие биедээ, үндсэндээ өөрөө өөрсдөдөө үйлчилдэг байгууллага болгодог юм. Энэ нь ялангуяа олонхыг бүрдүүлэгч 39 дэх гишүүн болгон ба Засгийн газар хоёрын хооронд тохиролцооны харилцааг тогтоож, 39 дэх гишүүн болгоныг Засгийн газартай харилцагч тал болгож түүнийг Засгийн газрыг байгуулах, буулгах хэмээх бизнесийн түнш, томоохон бизнес эрхлэгч болгож хувиргадаг юм. Учир нь 39 дэх гишүүний дэмжлэггүйгээр ерөнхий сайд ч  “төрөхгүй”, засгийн газар ч бүрдэхгүй, “төрсний”, бүрдсэний дараа ч мөн 39 дэх гишүүний дэмжлэггүйгээр өсөж, өндийж, бойжих ч боломжгүй.

Чухам тийм учраас л 65 суудалтай ч, 39-ийн дэмжлэгийг хангаж чадаагүй Энхболд-Эрдэнэбатын засаг амаараа шороо үмхсэн хэрэг. Мэдээж МАН-ын 32:33-ын хуваагдал нь 39 дэх гишүүн болгоны бизнесийг цэцэглүүлсэн төдийгүй тэдний үнэ цэнэ, эрх мэдлийг ч тэнгэрт хадаасан нь илт. Тиймээс ч Хүрэлсүхийн засгийн 39-ийн дэмжлэгийг хангах аргынх нь тоонд гишүүн бүрд тойрогт нь нэртэй 8 тэрбумыг хуваарилах төдийгүй, Эрдэнэбатын үед банкаар бус шууд олгохоор болгож, хүүг нь 3 хувь болгож бууруулан бэлтгэсэн ЖДҮ-ийн зээл байсныг үйл явцын өрнөл, хэмнэл, шийдэл, хэв маяг харуулах мэт.

Үнэндээ энэ байдал аль эрт Элбэгдорж-Энхсайханы дажинд илэрч Энхбаярын нэг саяар “хуульчлагдсан” худалдан авалт болж, засгийн орших арга (modus vivendi) ч, ажиллах арга (modus operandi) ч болж хувирсан юм. Гэвч тэмцэл хурцдах тутам ханш өссөөр эдүгээгийн байдалд хүрсэн хэрэг. Мэдээж, сонгогчдын саналыг худалдан авдаг, хөрөнгө зарж тойрог эзэмшдэг гишүүдтэй төдийгүй төр, захиргааны албан тушаалуудыг үнэлэн борлуулж хөрөнгө мөнгө босгох схем, төлөвлөгөө, тактик боловсруулан даргынхаа төвшинд хэлэлцдэг намтай улс төрд ийм замаар олонхын дэмжлэгийг хангах нь гайхах хэрэг огт бус мэт. Санал худалдаж авдаг гишүүд саналаа худалдахгүй бол яаж ч орших билээ.

Гэхдээ эцсийн эцэст Засгийн газрыг УИХ байгуулдаггүй харин намын “төв байгууллага” байгуулдаг бөгөөд энэ “төгөлдөршилийг” Элбэгдорж-Энхбаяртан нар тогтоосон юм. Уг нь Ерөнхий сайдын томилгоог санаачлах эрх нь Ерөнхийлөгчид байсан юм. Тиймээс 1992 оны Үндсэн хуулиар Ерөнхийлөгч “УИХ-д олонх суудал авсан намтай, аль ч нам олонхын суудал аваагүй бол УИХ-д суудал авсан намуудтай зөвшилцөн нэр дэвшүүлсэн хүнийг Ерөнхий сайдаар томилох санал” оруулах ёстой байсан юм. Гэвч Ерөнхийлөгчийн уг эрхийг Н. Багабанди олонход алдсан төдийгүй, улмаар Элбэгдорж- Энхбаяртан устган олонх болсон нам, эвсэл нэр дэвшүүлж түүнийг нь Ерөнхийлөгч “5 хоногийн дотор УИХ-д оруулах” үүрэгтэй болгосноор томилгоог санаачлах бүрэн эрхийг УИХ, олонх, нам булааж аваад зогсохгүй Ерөнхийлөгчийг УИХ-ын эсвэл намын зарц болгочихсон юм. Түүгээр ч барахгүй томилгоо гэгчийгээ Элбэгдорж-Энхбаяртан УИХ-ын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулиар (6-р бүлэг) яг УИХ-ын даргын сонгуультай ижил “ил санал хураалт явуулж” (37.2) томилох, мөн “илээр санал хураалт явуулж” (38.2) огцруулах болгосон юм. Үүний улмаас сонгууль, томилгоо хоёрын утга учир, зааг ялгаа ч баларсан. Гэхдээ хамгийн гол нь энэ томилгоо гэгчийг “ил санал хураалт явуулж” хийх болсон тул УИХ мөн л УИХ-ын даргын “сонгуулийн” адил батламжлах эсвэл ёсчлох үүрэгтэй болсон юм. Тиймээс Ерөнхий сайдыг ч, сайд нарыг ч УИХ зөвхөн батламжилдаг, ёсчилдог юм. Мөн л ард түмний өмнөөс төр барьж буй УИХ-ын гишүүд, УИХ буюу төрийн байгууллага Засгийн газрыг байгуулах онц эрхээ (prerogative) алдсан хэрэг. Мөн л ард түмний, УИХ-ын, төрийн онц эрхийг Элбэгдорж-Энхбаяртаны хууль намын “төв байгууллага” (НТ 13.7) гэгч цөөн эрхтэн-олигархын мэдэлд зувчуулсан хэрэг. Чухам ингэж Монголд зөвлөлийн төдийгүй олигархын засаглал тогтсон юм.

Гэхдээ энэ байдлаар байгуулагдсан засгийг Үндсэн хуулийн бус гэхэд учир дутагдалтай. Учир нь хэдийгээр Элбэгдорж-Энхбаяр-Баяртанууд сонгууль, томилгоо хоёрыг ялгадаггүй боловч Үндсэн хуульд Засгийг газрыг байгуулахад сонгох гэдэг үгийг бус харин томилох гэдэг үгийг хэрэглэсэн бөгөөд томилгооны тухай сонгуулийнх шиг яруу тод  тодорхойлолт, процедур байхгүй мэт. Нөгөө талаар Үндсэн хууль нь өөрөө 1992 онд “олонх суудал авсан нам,...намууд” гээд Ерөнхийлөгчтэй зөвшилцөх эрхийг УИХ-д бус харин намд өгчихсөн байсан юм. Тиймээс засгийг байгуулах тухайд “төрийн эрх барих дээд байгууллага” нь угаасаа УИХ биш нам байсан юм. Энэ нь мэдээж эл Үндсэн хуулийг бүтээгчдийн сэтгэлгээний нэг “гайхамшиг”. “Улсын төр, нийгмийг удирдан чиглүүлэгч хүч бол бүхнийг ялагч...нам” гэгч үзэл санааны үлдэц, эсвэл Үндсэн хуулийг бүтээгчдийн сурах бичгийн сэтгэлгээний тусгалын аль нь байсныг бүү мэд.

Ямар ч байсан УИХ хэмээх улсын “төрийн эрх барих дээд байгууллага” байгуулахын утга учир нь юунд байсныг ойлгохын аргагүй. Ямар ч байсан эрхэм бүтээгч-эцэгс, Элбэгдорж-Энхбаяр-Баяртаны “ачаар” бүгд найрамдах улсын засгийг байгуулах эрх намын “төв байгууллага” хэмээх олигархуудын онцгой эрх мэдэл (prerogative) болж хувирсан юм. Мэдээж бүгд найрамдах байгуулал, ардчиллын үзэл санаанд харш юм. Бүгд найрамдах улс гэгч бүгдээрээ оролцож, бүгдийн төлөө, бүгдийн байгуулсан улс болохоос намаараа оролцож, намын төлөө, намын байгуулсан улс биш, ардчилал гэгч ардын-иргэний эрхт ёс болохоос намчлал, намын эрхт ёс биш.

Гэхдээ энэ бүхний эх сурвалж нь Монголын хурлын-зөвлөлийн засаглал өөрөө.

Монголын парламент-зөвлөл өөрөө төдийгүй өөрөөсөө засгаа байгуулдаг учир гишүүд нь сайдын суудал булаалдах, талцах, хуваагдах. Нэгэнт парламент-зөвлөл нь өөрөө өөрөөсөө Засгийн газрыг шууд байгуулах учир өөрийн доторх талцал, хуваагдлыг Засгийн газарт шууд суулгаж, Засгийн газрыг өөрийг нь улс төрийн байгууллага болгон задалж ингэснээр хууль хэрэгжүүлэх, сахиулах эрх мэдлийн нэгдмэл, шийдвэртэй, тууштай, шуурхай байдлыг устгаж, хуваагдмал, хариуцлагагүй, туйлбаргүй, тогтворгүй болгох. Мөн энэ нь УИХ ба Засгийн газар, УИХ ба олонхыг бүрдүүлэгч 39 дэх гишүүн болгоны хооронд тохиролцооны харилцаа тогтоож, талуудыг харилцан бие биедээ үйлчлэх болгодог төдийгүй Засгийн газрыг байгуулах хэргийг бизнес болгож хувиргах. Энэ нь мэдээж хяналт, хариуцлага, тайлагналын тогтолцоог эвдэх нь ойлгомжтой. Ийнхүү гүйцэтгэх эрх мэдэл олон эх сурвалжтай байх нь захирах захирагдах ёсыг устгаж, гүйцэтгэх засаглалыг самууруулж, хариуцлагагүй, тогтворгүй болгодог төдийгүй хуулийн нэгдмэл, тэгш хэрэгжилтийг ч эвдэж, улмаар нийгэм, улс орныг ч хагарал, задрал, хуваагдалд хүргэх. Энэ нь Монгол улсын гүйцэтгэх засаг байгуулах бизнес.

Засаг унагах бизнес

Парламентын засаглал гэж парламент нь засгийн газраа огцруулах эрхтэй тогтолцоог хэлдэг. Өөрөөр хэлбэл засгийг газрыг огцруулах эрх мэдэл нь парламентын засаглалыг тодорхойлдог эрх мэдэл. Гэхдээ энэ эрх мэдэл зөвхөн парламентын онц эрхэнд (prerogative) байхыг хэлдэг. Тиймээс Английн болон бусад улсын хаад ч, парламентын засаглалт улс орнуудын ерөнхийлөгч нарт ч засгийг огцруулах эрх байхгүй. Гэхдээ парламент зөвхөн итгэл үл үзүүлэх замаар л засгийг огцруулдаг. Өөрөөр хэлбэл сонгуулийн ялагдлыг эс тооцвол парламентын засаглалын системүүдэд засгийн газрыг гаднаас нь огцруулах цорын ганц зам нь парламент түүнд итгэл үл үзүүлэх явдал гэсэн үг.

Харин парламентын энэ эрх нь засгийн газрыг хэзээ ч огцрох эрсдэлд байлгадаг төдийгүй засгийн газрыг ойр ойрхон огцруулж улс орны амьдралыг бусниулах төдийгүй улс төрийн хямралт байдалд хүргэдэг. Чухам эл системийн улмаас Италид фашист,Германд нацист дэглэм тогтсон төдийгүй Францын 4-р бүгд найрамдах улс 11 жилийн дотор 21 засаг сольж эцэст нь 1958 онд супер-ерөнхийлөгчийн дэглэмтэй болсон юм. Анхны, мөн хамгийн урт настай Английн хувьд ч асуудал амар байгаагүй. 1721 оноос хойш нийт 76 ерөнхий сайдын засаг байснаас 19 нь нэг жил хүрэлгүй (хамгийн богино нь 23 хоног), 11 нь 2 жил хүрэлгүй, 15 нь 4 жил хүрэлгүй огцорч байв. Дөнгөж 31 ерөнхий сайд л 4-өөс дээш жил засагласны дотор Роберт Уолпол 20 жил, Уильям Питт 17, Роберт Женкинсон 14, Фредерик Норд 12, Маргарет Тетчер 11, Хенри Пелхэм 10, Тони Блейр зэргийн 10-аас дээш жил засагласан 7 ерөнхий сайд байх. Япон 1945 оноос хойш 36 ерөнхий сайд сольсноос хамгийн удаан засагласан нь Шигерү Ёшида 6 жил, засгийн газрын нас дундачаар 2 жил. Гүйцэтгэх эрх мэдлийн тогтвортой байдал хуулийн засаглалд ч, улс орны амьдралд ч, ялангуяа хаангүй улс орны хувьд улс төрийн тогтвортой байдалд чухал учир холбогдолтой учир засгийн газрын тогтвортой байдлыг хангах томоохон асуудал. Тийм ч учир Герман зэрэг улс оронд ерөнхий сайдыг огцруулахын тулд дараагийн ерөнхий сайдыг олонхоороо дэмжсэн байх “итгэл үл хүлээлгэх конструктив санал хураалтын” (constructive vote of no confidence) аргыг ч хэрэглэх. Энэ арга нь оршин байгаа засгийг хамгаалахдаа зартай бөгөөд Германы түүхэнд дөнгөж хоёр удаа ийм оролдлого хийгдсэнээс нэг нь л амжилттай болсон байдаг. 1972 онд Вилли Брандтийг огцруулах оролдлого хийхэд дөнгөж 10 эсрэг, 3 түдгэлзсэн санал өгөгдөж, 236 гишүүн оролцоогүй буюу хүчингүй санал өгснөөр Брандт 2 саналын давуугаар огцролгүй үлдсэн юм. Гэхдээ Брандтийн намын аравхан гишүүн л түүнийг дэмжсэн санал өгч 239 нь илт дэмжихээс татгалзсан юм. Энэ нь түүний Засгийн газар нам дотроо ч хэчнээн дэмжлэг муутай байсныг харуулж байгаа юм. Гэсэн ч намын боссууд нь гишүүдээ хатуу, хянаж шахсанаар Брандтийн засгийн газар огцролгүй үлдсэн юм.

Харин Монгол улсын Үндсэн хуулийн ёсоор Засгийн газрыг огцруулах бүхэл бүтэн 8 зам байх.

Ерөнхий сайд Засгийн газар бүрэн эрхээ хэрэгжүүлэх боломжгүй гэж үзвэл (43.1.), Ерөнхий сайд огцорвол (43.2.), эсвэл Засгийн газрын гишүүдийн тэн хагас нь нэгэн зэрэг огцорвол (43.2.) Засгийн газар шууд огцрох ба мөн Засгийн газар өөрт нь итгэл хүлээлгэх эсэхийг (44.) асуугаад дэмжлэг авахгүй бол мөн огцрох нь ойлгомжтой. Харин гадна талаас УИХ өөрөө Засгийн газрыг огцруулахыг санаачилбал (43.3.), Ерөнхийлөгч санал гаргавал (43.3.), УИХ-ын гишүүдийн дөрөвний нэгээс доошгүй нь санал тавивал (43.4.) Засгийн газар огцрох эрсдэл тулгарна. Эцэст нь ҮХЦ Ерөнхий сайдыг огцруулах үндэслэлтэй гэж үзвэл (66.4.) мөн Засгийн газар огцрох нь ойлгомжтой. Дөрөв нь Засгийн газрыг шууд огцруулах бол дөрөв нь огцрох эрсдэлд оруулах. Хоёр нь Ерөнхий сайдын шийдлээс хамаарах бол 2 нь түүний танхимын гишүүдийн шийдлээс хамаарах. Бусад нь Засгийн газрын гадна талаас ирэх заналхийлэл. Ийнхүү Монгол улсын Үндсэн хууль нь Засгийн газрыг огцруулах, эсвэл огцруулахаар сүрдүүлэх, дарамтлах эрхийг Ерөнхий сайд, Засгийн газрын гишүүд, Ерөнхийлөгч, УИХ (хэн эсвэл хэдэн гишүүн төлөөлөх нь тодорхойгүй), УИХ-ын гишүүд, болон ҮХЦ зэрэг олон тооны тоглогчдод, олон хувилбараар олгосон байх. Аливаа бусад систем, түүний дотор парламентын засаглалтай улс орнуудтай харьцуулбал засгийн газрыг огцруулах талын ч хувьд, замын ч хувьд энэ асар өндөр үзүүлэлт. Энэ өнцгөөс харвал энэ Үндсэн хуулийг Монгол улсын Засгийн газрын эсрэг, Монгол улсын Засгийн газрыг аль болох огцруулах, эсвэл огцруулах дарамт, нуман тулгуурт оруулж байх зорилготой бүтээсэн гэж үзэж болно.  

Ерөнхийлөгч, эсвэл 19-өөс дээш гишүүнтэй сөрөг хүчин засгийн газрыг байнга огцрох эрсдэлд оруулж болох. Ерөнхийлөгч энэ эрх мэдлээ хэрэгжүүлсэн нь ховор ч, Алтанхуягийн засгийн газар МАН-ын зүгээс байнгын ийм дарамтад байсныг тэмдэглэхэд илүүц. Эдгээр заналхийлэл нь олонхын 39 гишүүний бизнесийг улам бүр цэцэглүүлж, тэдний үнэ цэнийг хөөрөгддөг нь ойлгомжтой. Компанийн, эсвэл тойргийн “эзэн” гишүүд ч илэрхий “эрх дураараа” байх нь жишиг. Энэ бүхэн нь Засгийн газрыг УИХ-ын гишүүдэд үйлчлэх байдлыг улам нэмэгдүүлэх. Хэрвээ олонх шийдвэрлэх санал дутах байдалд орвол О. Дашбалбар агсан шиг нэг гишүүн ч засгийн хувь заяаг шийдэх. Хэрвээ Засгийн газар эвслийнх байвал засаг улам эмзэг болж эвслийн цөөнх тал нь засгийн бодлого, хувь заяаг барьцаалах. Үгүй бол 2004-2008, 2012-2016 он шиг байдал. Мэдээж Ерөнхийлөгч УИХ-д суудалтай намаас сонгогддог бөгөөд ихэвчлэн УИХ-д өөрийн “нөхөдтэй” байх учир Ерөнхий сайд Ерөнхийлөгчтэй, мөн Ерөнхийлөгчийн “нөхөдтэй” тун эвтэй байх учиртай. Үгүй бол Алтанхуягийн хувь заяаг давтах осолтой. Өөрөөр хэлбэл Засгийн газрын байнга огцрох аюул дор оршдог учир Засгийн газрын хувьд үндсэн асуудал нь иргэний дайнтай, дажинтай улс орнуудынх шиг оршин тогтнох явдал болж хувирдгийг Ерөнхий сайд хийсэн хэн бүхэн мэдэрсэн гэдэгт итгэлтэй байна.

Бүр гайхалтай нь сайд нарын “тэн хагас нь нэгэн зэрэг огцорвол” (43.2.) засгийн газар огцрохоор Үндсэн хуулиар тогтоосон явдал. Энэ нь хэрэг дээрээ кабинетын дотор Ерөнхий сайдын эсрэг бүтцийг байгуулан Засгийн газрыг хуулийн дагуу хоёр тал болгон хуваасан хэрэг.

Эл хуваалт нь кабинетыг хоёр Ерөнхий сайдтай буюу, улмаар тэдний талцал, өрсөлдөөний логик нь бүх сайд бүрийг тус тусдаа тал болох, улмаар сайд бүрийг яам, салбартаа “ерөнхий сайд” болон хувирах нөхцөлийг бүрдүүлэх. Тиймээс уг заалт нь засгийг бүрмөсөн задалж, түүний нэгдмэл байдлыг эргэлт буцалтгүй устгасан хэрэг. Нөгөө талаар уг бүтэц нь Ерөнхий сайд, сайд нарын харилцааг бүрэн дүүрэн улс төрийн, арилжааны, солилцооны буюу тохиролцооны харилцаа болгож, кабинетыг ижил тэнцүү эрхтэй сайд нарын тохиролцооны клуб болгож хувиргасан байна. Мэдээж тохиролцооны харилцаа тохиролцоогоор барьцаалах харилцаа. Энэ нь мэдээж захирах захирагдах ёс, захиргааны шаталсан тогтолцоог халах учир Ерөнхий сайд сайд нараа өмнөө тайлагнуулах, хариуцлага тооцох суурь боломж үгүйсгэгдэх. Ерөнхий сайд хэн нэгэн сайдад хариуцлага тооцох гэдэг нь түүний фракцын эрх ашгийг хөндөх, төдийгүй сайд нарын бүлэглэлийнхээ тэнцвэрийг эрсдэлд оруулах алхам. Тиймээс сайд нар л өөрөө өөрсдийгөө гарцаагүй огцруулах байдалд оруулахгүй л бол Ерөнхий сайд тэднийг огцруулах боломжгүй. Үүний улмаас Монгол улсын Засгийн газар нэгдмэл хууль хэрэгжүүлэх, сахиулах байгууллага байх Үндсэн хуулийн үндэсгүй болсон байна.

Засгийн энэ бүтцийг төрийн тогтолцоонд гүйцэтгэх эрх мэдэл хэрэгжүүлдэг Ерөнхийлөгч, УИХ-ын даргын “засгийн газартай” уялдуулан харьцуулан харвал Монгол улсад гүйцэтгэх эрх мэдлийг хэрэгжүүлэх гурван үндсэн бүлэг бүтэц байгаагаас Засгийн газар нь хамгийн задархай бүтэц нь болж байгаа юм. Сайд болгон нь салбартаа, яамандаа “ерөнхий сайд” болох энэ байдал үе үеийн Засгийн газрууд дээр тод харагддаг бөгөөд Хүрэлсүхийн засгийн газар дээр бүр ч хурц ажиглагддаг. Ерөнхий сайд нь сайд нарынхаа барьцаа, заналхийлэл дор орших нь хэвийн үзэгдэл бөгөөд, уг бүтэц Наранцацралтын засгийн газар дээр эрх мэдлээ бүрэн дүүрэн хэрэгжүүлсэн бол Алтанхуягийн кабинетад ч мөн ажиглагдсан. Хүрэлсүхийн Засгийн газарт ч давтагдах магадлалтай.  

Засгийн газрыг байгуулах зүйл, заалтууд нь дээрх байдлаар УИХ, УИХ-ын олонх, эсвэл дор хаяхад 39 гишүүнийг онц эрх мэдэлтэй, үнэтэй цайтай эзэд болгосон бол Үндсэн хуулийн Засгийн газрыг огцруулах заалтууд нь түүнийг байнгын огцруулах сүрдүүлэг, дарамт, заналхийлэл дор орших болгосон байна.

Огцруулах дарамт нь олонхыг бүрдүүлж байгаа 39-ийн үнэ цэнэ, эрх мэдлийг улам бүр бэхжүүлэн, улам бүр нэмэгдүүлэх. Энэ нь мэдээж төдий хэмжээгээр Монгол улсын гүйцэтгэх эрх мэдлийг, Засгийн газрыг задалж, хариуцлагагүй, тогтворгүй болгосон нь ойлгомжтой. Засгийн газар унах нь кабинетын гадна байгаа этгээдүүдэд кабинетад орох боломж учир ашигтай, аятай нөхцөл бүрдвэл тэд засгийг унагах дуртай байх нь ойлгомжтой. Нөгөө талаар засгийг унагах эсэх асуудал нь дан ганц парламентын дотоод асуудал огт биш. Засгийн газрын бодлогоос шалтгаалаад түүнийг унагах сонирхолтой хөндлөнгийн эрх ашиг ч хаа сайгүй байх. Тэдний эрх ашиг мэдээж сөрөг хүчин, хоосон хоцорсон хорсогчдын эрх ашигтай тохирох нь ойлгомжтой. Тиймээс сөрөг хүчин, хоосон хоцрогчид засгийг дарамтлаад зогсохгүй, хөндлөнгийн эрх ашигт саналаа үнэлэх нь ч ойлгомжтой. Тиймээс Монгол улсын засгийн газрыг унагах нь нэг ёсны эрх мэдэл, давуу тал, ашиг орлого олох бизнес. Энэ бүхэн нь Засгийн газрыг тогтворгүй болгохын дээр хөндлөнгийн нөлөөнд эмзэг, автамтгай болгох нь ойлгомжтой. Засгийн газар нэгэнт тогтворгүй учир тогтвортой, тууштай бодлого явуулах боломжгүй төдийгүй, сайд нар нь битгий хэл Ерөнхий сайд нь ч тогтвортой тууштай ажиллах, зүтгэх ч боломжгүй болох. Нэгэнт хөндлөнгийн нөлөөнд эмзэг учир улс орны, нийтийн эрх ашигт харш Эрдэнэт, оффшор гэх мэт томоохон асуудлуудаас ч зайлсхийх. Тэр ч байтугай чухам хөндлөнгийн нөлөөнд эмзэг учир сайд нар нь төдийгүй, Ерөнхий сайд нь хүртэл нийтийн, улс үндэсний эрх ашгийг хаяж өөрийн хувийн ашиг хонжоо хайж хөндлөнгийн эрх ашигт илт үйлчилсэн тохиолдол Эрдэнэт болон уул уурхайн салбараас эхлээд цөөнгүй тохиолдох болсныг бид бүгдээрээ харцгаасан.

Тиймээс Засгийн газрыг байгуулах энэ арга зам, бүтэц тогтолцоо нь өнөөгийн Монголын хариуцлагагүй, тогтворгүй төдийгүй авлигажсан тогтолцооны нэг гол сурвалж. Мэдээж тохиролцооны харилцаатай олон тал, толгойтой учир харилцан бие биедээ тохиролцоогоороо барьцаалагдах учир хариуцлага, тайлагналын тогтолцоо бүхэлдээ үгүйсгэгдэх. Нэгэнт олон тал, толгойтой учир тал, толгой болгон өөр өөрийн эрх мэдэл, ашиг сонирхлын хүрээтэй, өөр өөрийн ашиг сонирхолдоо үйлчлэх төдийгүй өөр өөрийн салбартаа эзэн байх учир улс орон даяар нэгдмэл удирдлага, хариуцлага хүлээх эзэн мөн л үгүйсгэгдэх нь ойлгомжтой. Мэдээж олон тал, толгой нь алдаа эндэгдлийг төдийгүй авлига, хээл хахуулийг нуух, халхлах төдийгүй, талууд тохирох, хуйвалдах, харилцан барьцаалах, харилцан бие биеэ хамгаалах байдлыг ч бүрдүүлж байгаа юм. Чухам энэ байдлын улмаас хариуцлага алдсан, эсвэл эрх мэдлээ урвуулан ашигласан этгээдэд хариуцлага тооцох боломж ч үгүйсгэгдэж байгаа юм. Олон талт, толгойт тохиролцооны торны өмнө ард олон эсэргүүцэл, дургүйцэл, буруушаалт хад мөргөх мэт замхрах. Учир нь тэдний дургүйцэл зэвүүцэл нь хэн нэгэн дээр төвлөрөн буухгүй сарних, буусан ч талууд нэг нэгэндээ буруу өгөх, эсвэл эрх мэдэлгүй, хүчгүйгээ заах замаар сарниулах учир үр дүнгүй. Тийм ч учраас эрх баригчид нийтийн дургүйцэл, буруушаалаас хуяглагдсан, тиймээс ч үл ойшоох нь түгээмэл. Энэ бүхэн нь бүгдийн төлөө, бүгдээрээгийн оролцоотой, бүгдийн төр засаг байх бүгд найрамдах байгууллын үзэл санааг үгүйсгэсэн төдийгүй улс орныг ч задрал, хуваагдалд хөтөлсөн байна. Энэ бол Монгол улсын Үндсэн хуулийн бүтээсэн гүйцэтгэх засаглал.

Германы Макс Планкийн Нийгмийн Антропологийн хүрээлэнгийн зочин судлаач, доктор Л.Мөнх-Эрдэнэ


Санал худалдан авч сонгогддог УИХ-ын гишүүд өөрсдөө ч кнопоо худалдаж, мөнгө олдог
Bolod.mn


Сэтгэгдэл (0)


Уншигчдын оруулсан сэтгэгдлийн талаар манай сайт хариуцлага хvлээхгvй болохыг анхаарна уу.
Үгийн санд шүүлтүүр хийсэн болно

   



ТӨРСӨН ӨДРӨӨРӨӨ ДАХИН ТӨРСӨН МИНЬ
17:49

Хэн нэгэн эрүү рүү хүчтэй гээч цохив.

ТӨРСӨН ӨДРӨӨРӨӨ ДАХИН ТӨРСӨН МИНЬ

Хэн нэгэн эрүү рүү хүчтэй гээч цохив.

»»
Нефтийн олборлолтыг үргэлжлүүлэн бууруулна
17:47

 Нефть экспортлогч орнуудын байгууллагын /ОПЕК/ гишүүд нефтийн олборлолтоо энэ оны эцэс хүртэл бууруулахаар тохиролцжээ.

Нефтийн олборлолтыг үргэлжлүүлэн бууруулна

 Нефть экспортлогч орнуудын байгууллагын /ОПЕК/ гишүүд нефтийн олборлолтоо энэ оны эцэс хүртэл бууруулахаар тохиролцжээ.

»»
Дэлхийн хамгийн агуу хөшөө
16:47

Их Британийн уран барималч Робин Вайт төмөр утсаар салхинд хийсэх шахаж буй үлгэрийн дагинуудын хөшөөг бүтээжээ. 

Дэлхийн хамгийн агуу хөшөө

Их Британийн уран барималч Робин Вайт төмөр утсаар салхинд хийсэх шахаж буй үлгэрийн дагинуудын хөшөөг бүтээжээ. 

»»
Франц улс “Google”-ийг 500 сая еврогоор торголоо
16:46

Францын татварын алба “Google” корпорацийг татвараас бултсан хэмээн үзэж, хуулийн байгууллага хэрэг үүсгэн шалгаж байсан 

Франц улс “Google”-ийг 500 сая еврогоор торголоо

Францын татварын алба “Google” корпорацийг татвараас бултсан хэмээн үзэж, хуулийн байгууллага хэрэг үүсгэн шалгаж байсан 

»»
"Зүүдэнд ч оромгүй явдал" кино хэрхэн бүтсэн бэ?
16:41

Зохиолч Галина Щербакова 1980 онд 49 насандаа “Зүүдэнд ч оромгүй явдал” хэмээх туужаа хэвлүүлжээ. 

Зохиолч Галина Щербакова 1980 онд 49 насандаа “Зүүдэнд ч оромгүй явдал” хэмээх туужаа хэвлүүлжээ. 

»»
Сэтгэлийн тэнхээтэй хүмүүс дараах 13 зүйлс хийдэггүй
16:41
БНХАУ-ын зэвсэглэл: Өмнө ба одоо
16:38

Австралийн Сиднейн их сургуулийн АНУ-ыг судлах хүрээлэн саяхан нэгэн судалгааныхаа үр дүнг олон нийтэд дэлгэсэн нь 

БНХАУ-ын зэвсэглэл: Өмнө ба одоо

Австралийн Сиднейн их сургуулийн АНУ-ыг судлах хүрээлэн саяхан нэгэн судалгааныхаа үр дүнг олон нийтэд дэлгэсэн нь 

»»
30 жилийн турш хоолныхоо үнийг нэг ч удаа нэмээгүй 'эмээгийн' цайны газар
16:30

Энэтхэгийн өмнөд хэсэгт байрлах Коимбаторе хотод амьдардаг Камалаатхааль эдүгээ 80 настай аж. Тэрбээр сүүлийн 30 гаруй жил хоолны мухлаг 

30 жилийн турш хоолныхоо үнийг нэг ч удаа нэмээгүй 'эмээгийн' цайны газар

Энэтхэгийн өмнөд хэсэгт байрлах Коимбаторе хотод амьдардаг Камалаатхааль эдүгээ 80 настай аж. Тэрбээр сүүлийн 30 гаруй жил хоолны мухлаг 

»»
Адель салах өргөдлөө өгчээ
16:26

31 настай дуучин бүсгүй Адель (Adele) 45 настай нөхөр Саймон Конеккигаас салах өргөдлөө шүүхэд гаргажээ.

Адель салах өргөдлөө өгчээ

31 настай дуучин бүсгүй Адель (Adele) 45 настай нөхөр Саймон Конеккигаас салах өргөдлөө шүүхэд гаргажээ.

»»
Туркийн хэвлэл Жамаль Хашоггийн аллагын тухай шинэ мэдээлэл нийтлэв
16:24

Сэтгүүлч Жамаль Хашоггийн аллагын талаар Туркийн хэвлэлд шинэ мэдээлэл нийтлэгджээ. 

Туркийн хэвлэл Жамаль Хашоггийн аллагын тухай шинэ мэдээлэл нийтлэв

Сэтгүүлч Жамаль Хашоггийн аллагын талаар Туркийн хэвлэлд шинэ мэдээлэл нийтлэгджээ. 

»»
ТҮҮХИЙН СУДАЛГАА: 300 жил далд оршсон Сарьдагийн хийдийн нууцыг дэлгэнэ
16:22

Анхдугаар богд Халхын Өндөр гэгээн Жавзундамба хутагтын 1654-1686 онд бүтээн байгуулсан Номын их хүрээ буюу Сарьдагийн хийдийг нэхэн 

ТҮҮХИЙН СУДАЛГАА: 300 жил далд оршсон Сарьдагийн хийдийн нууцыг дэлгэнэ

Анхдугаар богд Халхын Өндөр гэгээн Жавзундамба хутагтын 1654-1686 онд бүтээн байгуулсан Номын их хүрээ буюу Сарьдагийн хийдийг нэхэн 

»»
Малайзын экс хаан Оросын мисстэй хуримласандаа харамсдаг
16:15

Малайзын экс хаан Оросын мисстэй гэрлэж, хаан ширээнээсээ татгалзсандаа харамсдаг гэжээ. V Мухаммад хаан Малайзын хаан 

Малайзын экс хаан Оросын мисстэй хуримласандаа харамсдаг

Малайзын экс хаан Оросын мисстэй гэрлэж, хаан ширээнээсээ татгалзсандаа харамсдаг гэжээ. V Мухаммад хаан Малайзын хаан 

»»
Куба улсын эсрэг авсан хоригийг нэг жилээр сунгажээ
15:57

Куба улсын эсрэг үйлчилж буй худалдааны хязгаарлалтыг 2020 оны 9 дүгээр сарын 14 хүртэл сунгах шийдвэрийг АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп гаргажээ.

Куба улсын эсрэг авсан хоригийг нэг жилээр сунгажээ

Куба улсын эсрэг үйлчилж буй худалдааны хязгаарлалтыг 2020 оны 9 дүгээр сарын 14 хүртэл сунгах шийдвэрийг АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп гаргажээ.

»»
Сүхбаатарын талбайд "Үндэсний номын баяр" болж байна
15:47

Д.Сүхбаатарын талбайд өнөөдөр /2019.09.14/ “Цэвэр агаар” өдөрлөг болон 5000 дугуйчны парад, “Үндэсний номын баяр”, шохойн зургийн уралдаан, спорт, урлагийн олон үйл ажиллагаа болж байна.

Сүхбаатарын талбайд

Д.Сүхбаатарын талбайд өнөөдөр /2019.09.14/ “Цэвэр агаар” өдөрлөг болон 5000 дугуйчны парад, “Үндэсний номын баяр”, шохойн зургийн уралдаан, спорт, урлагийн олон үйл ажиллагаа болж байна.

»»
Энэ 7 хоногт зам тээврийн ослоор 9 хүн амиа алджээ!
15:29

2019 оны есдүгээр сарын 9-13-ны хооронд зам тээврийн ослын улмаас 32 хүн гэмтэж, есөн хүн амиа алджээ. Үүнээс 8  хүүхэд хүнд, хүндэвтэр гэмтэж, хоёр хүүхэд амиа алдсан харамсалтай явдал болжээ.

Энэ 7 хоногт зам тээврийн ослоор 9 хүн амиа алджээ!

2019 оны есдүгээр сарын 9-13-ны хооронд зам тээврийн ослын улмаас 32 хүн гэмтэж, есөн хүн амиа алджээ. Үүнээс 8  хүүхэд хүнд, хүндэвтэр гэмтэж, хоёр хүүхэд амиа алдсан харамсалтай явдал болжээ.

»»
Замын цагдаагийн гүүрэн гарцын үндсэн хөдөлгөөнийг хоёр хоногийн дараа нээнэ
14:54

Хотын захирагч С.Амарсайхан тэргүүтэй нийслэлийн удирдлагууд “Замын цагдаагийн газрын ойролцоо баригдах гүүрэн гарц”-ын барилга дээр өчигдөр ажилласан байна. 

Замын цагдаагийн гүүрэн гарцын үндсэн хөдөлгөөнийг хоёр хоногийн дараа нээнэ

Хотын захирагч С.Амарсайхан тэргүүтэй нийслэлийн удирдлагууд “Замын цагдаагийн газрын ойролцоо баригдах гүүрэн гарц”-ын барилга дээр өчигдөр ажилласан байна. 

»»
Мадуро өөрийг нь хөнөөх 10 төлөвлөгөөг Колумб улсад боловсруулж байгаа гэж мэдэгдэв
14:52

Венесуэлийн Ерөнхийлөгч Николас Мадуро өөрийнх нь амь насанд халдах нарийн төлөвлөгөө боловсруулж байгаа гэж хөрш Колумб улсын эрх баригчдыг буруутгав. 

Мадуро өөрийг нь хөнөөх 10 төлөвлөгөөг Колумб улсад боловсруулж байгаа гэж мэдэгдэв

Венесуэлийн Ерөнхийлөгч Николас Мадуро өөрийнх нь амь насанд халдах нарийн төлөвлөгөө боловсруулж байгаа гэж хөрш Колумб улсын эрх баригчдыг буруутгав. 

»»
Филиппинд нэн ядуу өрхийг тэтгэх өвөрмөц хөтөлбөр хэрэгжүүлж эхлэв
14:10

Филиппиний экологи судлаач идэвхтнүүд тус улсын нэн ядуу өрхийг тэтгэх бас байгаль орчныг хамгаалах шинэ хөтөлбөр хэрэгжүүлж эхэлэн тухай “Reuters” агентлаг мэдээлжээ.  

Филиппинд нэн ядуу өрхийг тэтгэх өвөрмөц хөтөлбөр хэрэгжүүлж эхлэв

Филиппиний экологи судлаач идэвхтнүүд тус улсын нэн ядуу өрхийг тэтгэх бас байгаль орчныг хамгаалах шинэ хөтөлбөр хэрэгжүүлж эхэлэн тухай “Reuters” агентлаг мэдээлжээ.  

»»
Польш “F-35” сөнөөгч онгоц худалдан авна
13:48

АНУ 32 ширхэг “F-35” сөнөөгч онгоцыг Польш улсад худалдахаар болжээ. 

Польш “F-35” сөнөөгч онгоц худалдан авна

АНУ 32 ширхэг “F-35” сөнөөгч онгоцыг Польш улсад худалдахаар болжээ. 

»»
БНАСАУ-ын гурван кибер бүлгийн эсрэг хориг арга хэмжээ авжээ
13:42

Кибер халдлага үйлдсэний төлөө хариуцлага үүрэх ёстой гэж үзэж буй БНАСАУ-ын гурван хакерын бүлгийн эсрэг АНУ хориг арга хэмжээ авжээ.

БНАСАУ-ын гурван кибер бүлгийн эсрэг хориг арга хэмжээ авжээ

Кибер халдлага үйлдсэний төлөө хариуцлага үүрэх ёстой гэж үзэж буй БНАСАУ-ын гурван хакерын бүлгийн эсрэг АНУ хориг арга хэмжээ авжээ.

»»
Буянт-Ухаа дахь хилийн шалган нэвтрүүлэх боомтын дарга Д.Мөнхчулууныг цагдан хорьжээ
13:38

АТГ-аас Хилийн 0218 дугаар ангийн захирагч, Буянт-Ухаа дахь хилийн шалган нэвтрүүлэх боомтын дарга, хурандаа Д.Мөнхчулууныг саатуулж, Цагдан хорих 461-р ангид хорьжээ. 

Буянт-Ухаа дахь хилийн шалган нэвтрүүлэх боомтын дарга Д.Мөнхчулууныг цагдан хорьжээ

АТГ-аас Хилийн 0218 дугаар ангийн захирагч, Буянт-Ухаа дахь хилийн шалган нэвтрүүлэх боомтын дарга, хурандаа Д.Мөнхчулууныг саатуулж, Цагдан хорих 461-р ангид хорьжээ. 

»»
АНУ-д есдүгээр сарын 11-ний өдрийн 9:11 цагт 9.11 жинтэй хүүхэд төржээ
11:53

2001 оны есдүгээр сарын 11-нд Нью Йорк хотод гарсан террорист халдлагын 18 жилийн ой хэдхэн хоногийн өмнө тохиосон билээ.

АНУ-д есдүгээр сарын 11-ний өдрийн 9:11 цагт 9.11 жинтэй хүүхэд төржээ

2001 оны есдүгээр сарын 11-нд Нью Йорк хотод гарсан террорист халдлагын 18 жилийн ой хэдхэн хоногийн өмнө тохиосон билээ.

»»
Үйлчилгээний хөлснийхөө оронд хар тамхи авдаг байсан өмгөөлөгчийг баривчилжээ
17:50

ЦЕГ-ын Хар тамхитай тэмцэх газраас хар тамхи, мансууруулах бодистой холбоотой гэмт хэрэгтэй тэмцэх чиглэлээр гүйцэтгэх ажиллагаа, хяналт 

Үйлчилгээний хөлснийхөө оронд хар тамхи авдаг байсан өмгөөлөгчийг баривчилжээ

ЦЕГ-ын Хар тамхитай тэмцэх газраас хар тамхи, мансууруулах бодистой холбоотой гэмт хэрэгтэй тэмцэх чиглэлээр гүйцэтгэх ажиллагаа, хяналт 

»»
Нүүрсний экспорт дээд амжилт тогтоов
17:43

Оны эхний найман сарын байдлаар Монгол Улсын нүүрсний экспорт 25 сая тоннд хүрсэн тухай Үндэсний статистикийн хороо мэдээллээ.

Нүүрсний экспорт дээд амжилт тогтоов

Оны эхний найман сарын байдлаар Монгол Улсын нүүрсний экспорт 25 сая тоннд хүрсэн тухай Үндэсний статистикийн хороо мэдээллээ.

»»
Тоо ярихаасаа өмнө чанар ярья
17:25

Дэлхийн өнцөг булан бүрээс хүрэлцэн ирсэн эрхмүүд цагийн зөрүүнд хэмнэлээ алдаж, гархилсан нүдтэй, гартаа баримт бичгийн 

Тоо ярихаасаа өмнө чанар ярья

Дэлхийн өнцөг булан бүрээс хүрэлцэн ирсэн эрхмүүд цагийн зөрүүнд хэмнэлээ алдаж, гархилсан нүдтэй, гартаа баримт бичгийн 

»»
Г.Занданшатарт тавьсан шаг мад
17:16

Б.ДАМДИН-ОЧИР

ЗГХЭГ-ын даргын ажлыг хэлтэй, амтайхан хийж явсан Г.Занданшатар энэ оны эхээр гэнэтхэн УИХ-ын дарга болов. 

Г.Занданшатарт тавьсан шаг мад

Б.ДАМДИН-ОЧИР

ЗГХЭГ-ын даргын ажлыг хэлтэй, амтайхан хийж явсан Г.Занданшатар энэ оны эхээр гэнэтхэн УИХ-ын дарга болов. 

»»
Дэлхийн улсуудын ТҮГЖРЭЛИЙГ бууруулсан ТУРШЛАГА
17:16

Дэлхийн том хотууд жил ирэх бүр л  нийтийн тээврийн системээ хөгжүүлэн, автомашиныг орлуулах арга хайн, экологид хортой техникээс татгалзан, үнэт цагаа замын түгжрэлд өнгөрүүлэхгүй байхыг оршин суугчиддаа ойлгуулахын тулд төрөл бүрийн арга хэрэглэсээр байна. 

Дэлхийн улсуудын ТҮГЖРЭЛИЙГ бууруулсан ТУРШЛАГА

Дэлхийн том хотууд жил ирэх бүр л  нийтийн тээврийн системээ хөгжүүлэн, автомашиныг орлуулах арга хайн, экологид хортой техникээс татгалзан, үнэт цагаа замын түгжрэлд өнгөрүүлэхгүй байхыг оршин суугчиддаа ойлгуулахын тулд төрөл бүрийн арга хэрэглэсээр байна. 

»»
Аймаг бүрээс шилмэл малыг шалгаруулна
17:12

Гойд ашиг шимт үржлийн мал шалгаруулах, өндөр ашиг шимтэй мал, амьтныг олон нийтэд сурталчилан таниулах, малчид, үйлдвэрлэгчдийн 

Аймаг бүрээс шилмэл малыг шалгаруулна

Гойд ашиг шимт үржлийн мал шалгаруулах, өндөр ашиг шимтэй мал, амьтныг олон нийтэд сурталчилан таниулах, малчид, үйлдвэрлэгчдийн 

»»
Түүхийн судалгаа: 300 жил далд оршсон сарьдагийн хийдийн нууцыг дэлгэнэ
15:52

Анхдугаар богд Халхын Өндөр гэгээн Жавзундамба хутагтын 1654-1686 онд бүтээн байгуулсан Номын их хүрээ буюу Сарьдагийн хийдийг нэхэн судлах үндэсний экспедиц 2013-2017 онд ажиллажээ. 

Түүхийн судалгаа: 300 жил далд оршсон сарьдагийн хийдийн нууцыг дэлгэнэ

Анхдугаар богд Халхын Өндөр гэгээн Жавзундамба хутагтын 1654-1686 онд бүтээн байгуулсан Номын их хүрээ буюу Сарьдагийн хийдийг нэхэн судлах үндэсний экспедиц 2013-2017 онд ажиллажээ. 

»»
Хүүдээ зодуулсан ахмад настан гэмтлээ даалгүй нас баржээ
15:45

Төрсөн эцгээ зодож, гэмтээснээр аав нь гэмтлээ даалгүй нас барсан харамсалтай хэрэг гарчээ.

Хүүдээ зодуулсан ахмад настан гэмтлээ даалгүй нас баржээ

Төрсөн эцгээ зодож, гэмтээснээр аав нь гэмтлээ даалгүй нас барсан харамсалтай хэрэг гарчээ.

»»
Тони Фергюсон: Х.Нурмагомедов хамгаалалтын олон сул талтай
15:36

"UFC" холбооны хөнгөн жингийн үнэмлэхүй аварга ОХУ-ын холимог тулааны тамирчин Хабиб Нурмагомедовын хамгаалалтад олон сул талуйлжээ.

Тони Фергюсон: Х.Нурмагомедов хамгаалалтын олон сул талтай

"UFC" холбооны хөнгөн жингийн үнэмлэхүй аварга ОХУ-ын холимог тулааны тамирчин Хабиб Нурмагомедовын хамгаалалтад олон сул талуйлжээ.

»»
Хар салхи уур амьсгалын өөрчлөлтөөс үүдэлтэй
15:29

“Дориан” хар салхи асар их хэмжээний хохирол учруулсантай холбогдуулан уур амьсгалын өөрчлөлттэй тэмцэх чиглэлд дорвитой арга хэмжээг авж хэрэгжүүлэхийг НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Антонио Гутерреш олон улсад уриалжээ.

Хар салхи уур амьсгалын өөрчлөлтөөс үүдэлтэй

“Дориан” хар салхи асар их хэмжээний хохирол учруулсантай холбогдуулан уур амьсгалын өөрчлөлттэй тэмцэх чиглэлд дорвитой арга хэмжээг авж хэрэгжүүлэхийг НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Антонио Гутерреш олон улсад уриалжээ.

»»
ОХУ сансрын хөлгийн гадна ажиллах робот бүтээнэ
15:26

Олон улсын сансрын станцад сансрын хөлгийн гадна үйл ажиллагаа явуулах “Teledroid” туршилтын роботуудыг 2020 оноос угсарч эхэлнэ гэж ОХУ-ын технологийн “Android” компанийн гүйцэтгэх захирлын үүрэг гүйцэтгэгч Евгений Дудоров мэдэгджээ. 

ОХУ сансрын хөлгийн гадна ажиллах робот бүтээнэ

Олон улсын сансрын станцад сансрын хөлгийн гадна үйл ажиллагаа явуулах “Teledroid” туршилтын роботуудыг 2020 оноос угсарч эхэлнэ гэж ОХУ-ын технологийн “Android” компанийн гүйцэтгэх захирлын үүрэг гүйцэтгэгч Евгений Дудоров мэдэгджээ. 

»»
З.Мэндсайхан: Улаанбаатар хотын иргэд бодит өртгөөс 27-58 хувиар доогуур үнээр цахилгаан эрчим хүчийг хэрэглэж байна
15:26

Эрчим хүчний яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга З.Мэндсайхантай эрчим хүчний салбарын өвөлжилтийн бэлтгэл ажил,  эрчим 

З.Мэндсайхан: Улаанбаатар хотын иргэд бодит өртгөөс 27-58 хувиар доогуур үнээр цахилгаан эрчим хүчийг хэрэглэж байна

Эрчим хүчний яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга З.Мэндсайхантай эрчим хүчний салбарын өвөлжилтийн бэлтгэл ажил,  эрчим 

»»
Түүхэнд тэмдэглэгдэн үлдсэн есдүгээр сарын 13
15:14

Өнөөдөр есдүгээр сарын 13-ны Баасан гараг. Энэ өдөр үнэхээр тийм муу өдөр гэж үү?

Түүхэнд тэмдэглэгдэн үлдсэн есдүгээр сарын 13

Өнөөдөр есдүгээр сарын 13-ны Баасан гараг. Энэ өдөр үнэхээр тийм муу өдөр гэж үү?

»»
Сергей Лавров: Сирийн дайн дууссан
14:56

ОХУ-ын Гадаад хэргийн сайд Сергей Лавров “Труд” сонинд өгсөн ярилцлагадаа “Сирийн дайн дууссан, энэ улс аажмаар энхийн амьдралдаа орж байгаа” хэмээн мэдэгджээ. 

Сергей Лавров: Сирийн дайн дууссан

ОХУ-ын Гадаад хэргийн сайд Сергей Лавров “Труд” сонинд өгсөн ярилцлагадаа “Сирийн дайн дууссан, энэ улс аажмаар энхийн амьдралдаа орж байгаа” хэмээн мэдэгджээ. 

»»
Ард нийтийн санал асуулгад оруулах ҮХНӨ-ийн төслийг АН дэмжихгүй
14:31

Ардчилсан хувьсгалын 30 жилийн ойг тохиолдуулан Ардчилсан намын санаачлагаар “Олон улсын ардчиллын өдөр”-ийг Монголд анх удаа тэмдэглэн 

Ард нийтийн санал асуулгад оруулах ҮХНӨ-ийн төслийг АН дэмжихгүй

Ардчилсан хувьсгалын 30 жилийн ойг тохиолдуулан Ардчилсан намын санаачлагаар “Олон улсын ардчиллын өдөр”-ийг Монголд анх удаа тэмдэглэн 

»»
М.Нямсүрэн: Хувийн хэвшлийн цэцэрлэгийн 70 орчим хувь нь зориулалтын бус барилга байгууламжид үйл ажиллагаа явуулж байна
14:28

МХЕГ-ын Боловсрол соёлын хяналтын хэлтсийн дарга М.Нямсүрэн:

М.Нямсүрэн: Хувийн хэвшлийн цэцэрлэгийн 70 орчим хувь нь зориулалтын бус барилга байгууламжид үйл ажиллагаа явуулж байна

МХЕГ-ын Боловсрол соёлын хяналтын хэлтсийн дарга М.Нямсүрэн:

»»
Энэ долоо хоногт зам тээврийн ослын улмаас есөн хүн амиа алдлаа
14:21

2019.09.09-13-ны өдөр Тээврийн цагдаагийн албаны Жижүүрийн шуурхай удирдлагын хэлтэс нийт 1315 дуудлага мэдээлэл 

Энэ долоо хоногт зам тээврийн ослын улмаас есөн хүн амиа алдлаа

2019.09.09-13-ны өдөр Тээврийн цагдаагийн албаны Жижүүрийн шуурхай удирдлагын хэлтэс нийт 1315 дуудлага мэдээлэл 

»»
Е.Е.Трифонов: Халх голын дайнд оролцсон орос цэргүүд Жуковыг үзэн ядаж байсан нь миний гайхлыг төрүүлсэн
14:10

-Оросууд Халх голын дайны 80 жилд анхаарал хандуулсан нь сайн хэрэг, гэхдээ бид ирж л та нарыг  аварсан гэсэн хандлага, байр суурь надад огт таалагддаггүй-

Оросын түүхч, сэтгүүлч Евгений Ефимович Трифоновтой хийсэн ярилцлагын үргэлжлэлийг хүргэж байна.



Е.Е.Трифонов: Халх голын дайнд оролцсон орос цэргүүд Жуковыг үзэн ядаж байсан нь миний гайхлыг төрүүлсэн

-Оросууд Халх голын дайны 80 жилд анхаарал хандуулсан нь сайн хэрэг, гэхдээ бид ирж л та нарыг  аварсан гэсэн хандлага, байр суурь надад огт таалагддаггүй-

Оросын түүхч, сэтгүүлч Евгений Ефимович Трифоновтой хийсэн ярилцлагын үргэлжлэлийг хүргэж байна.



»»
Шведийн эрдэмтэн хүнсний асуудлыг шийдэхийн тулд хүний мах идэхийг санал болгов
13:42

Шведийн нийслэлд болсон “Gastro” эрдэм шинжилгээний хурлын үеэр профессор Содерлунд нь хүн төрөлхтөн хүнсний асуудлаа шийдэхийн тулд хүний махыг хүнсэнд хэрэглэдэг болох нь зүйтэй гэсэн санал дэвшүүлсэн тухай “New York Post” сонин мэдээлсэн байна.

Шведийн эрдэмтэн хүнсний асуудлыг шийдэхийн тулд хүний мах идэхийг санал болгов

Шведийн нийслэлд болсон “Gastro” эрдэм шинжилгээний хурлын үеэр профессор Содерлунд нь хүн төрөлхтөн хүнсний асуудлаа шийдэхийн тулд хүний махыг хүнсэнд хэрэглэдэг болох нь зүйтэй гэсэн санал дэвшүүлсэн тухай “New York Post” сонин мэдээлсэн байна.

»»
НҮБ-ын шинжээчийн сэтгэлийг зовоосон Оюутолгойн сөрөг үр дагавар
13:18

Монгол Улсад 10 хоног ажилласан НҮБ-ын гадаад өр болон хүний эрхийн асуудлаарх хараат бус шинжээч Хуан Пабло Богославский “Монгол Улс дахь 

НҮБ-ын шинжээчийн сэтгэлийг зовоосон Оюутолгойн сөрөг үр дагавар

Монгол Улсад 10 хоног ажилласан НҮБ-ын гадаад өр болон хүний эрхийн асуудлаарх хараат бус шинжээч Хуан Пабло Богославский “Монгол Улс дахь 

»»
МТЗ-ийн захирал Б.Цэнгэл албан тушаалаасаа чөлөөгдөх хүсэлтээ өгчээ
13:09

-Б.Цэнгэлээс гадна галт тэрэгний зохицуулах газрын нэр бүхий дарга болон Авто замын газрын мэргэжилтнүүд ч ээлж дараалан чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өгөөд байгаа аж-

МТЗ-ийн захирал Б.Цэнгэл албан тушаалаасаа чөлөөгдөх хүсэлтээ өгчээ

-Б.Цэнгэлээс гадна галт тэрэгний зохицуулах газрын нэр бүхий дарга болон Авто замын газрын мэргэжилтнүүд ч ээлж дараалан чөлөөлөгдөх хүсэлтээ өгөөд байгаа аж-

»»
Арчаагүй бизнесмэнүүд...
13:04

Хувь хүн бизнес эрхлэх эрх,эрх чөлөөтэй. Хууран мэхлэх, хулгай хийх, дээрэмдэн тонох зэргээр бусдын эрх, эрх чөлөөнд 

Арчаагүй бизнесмэнүүд...

Хувь хүн бизнес эрхлэх эрх,эрх чөлөөтэй. Хууран мэхлэх, хулгай хийх, дээрэмдэн тонох зэргээр бусдын эрх, эрх чөлөөнд 

»»
“Холливүүд” –ийн Монгол эмэгтэй дэлхий нийтийн анхаарлыг татаж эхэллээ
13:01

"Wonder Woman" кинонд туслах дүр бүтээж олонд танигдаж байсан жүжигчин Гана буюу Б.Ганчимэг сүүлийн үед дэлхийн 

“Холливүүд” –ийн Монгол эмэгтэй дэлхий нийтийн анхаарлыг татаж эхэллээ

"Wonder Woman" кинонд туслах дүр бүтээж олонд танигдаж байсан жүжигчин Гана буюу Б.Ганчимэг сүүлийн үед дэлхийн 

»»
Мал аж ахуй эрхлэхийг хориглосон бүсээс 10 өрхийн нийт 101 толгой малыг гаргав
12:42

Баянзүрх дүүргийн Засаг даргын Тамгын газраас иргэдийн ая тухтай, таатай орчинд амьдрах нөхцөлийг бүрдүүлж, эрүүл аюулгүй 

Мал аж ахуй эрхлэхийг хориглосон бүсээс 10 өрхийн нийт 101 толгой малыг гаргав

Баянзүрх дүүргийн Засаг даргын Тамгын газраас иргэдийн ая тухтай, таатай орчинд амьдрах нөхцөлийг бүрдүүлж, эрүүл аюулгүй 

»»
Израйлийн тагнуулын алба Цагаан ордонд нууц төхөөрөмж байрлуулсныг илрүүлсэн гэнэ
12:36

Израйлийн тагнуулын алба гар утас чагнах төхөөрөмжийг Цагаан ордон болон АНУ-ын нийслэлийн бусад онцгой байгууламжуудад суурилуулан хоёр жилийн турш ажиллуулж байсныг холбогдох албаны хүмүүс баталсан байна.

Израйлийн тагнуулын алба Цагаан ордонд нууц төхөөрөмж байрлуулсныг илрүүлсэн гэнэ

Израйлийн тагнуулын алба гар утас чагнах төхөөрөмжийг Цагаан ордон болон АНУ-ын нийслэлийн бусад онцгой байгууламжуудад суурилуулан хоёр жилийн турш ажиллуулж байсныг холбогдох албаны хүмүүс баталсан байна.

»»
ХДХВ/ДОХ-ын дахин ГУРВАН тохиолдол бүртгэгджээ
12:24

Үндэсний статистикийн хороо нийгэм эдийн засгийн үзүүлэлтийг өнгөрсөн сард танилцуулах үеэр ХДХВ/ДОХ-ын тохиолдол долдугаар сард гурав илэрсэн талаар мэдээлж байв. 

ХДХВ/ДОХ-ын дахин ГУРВАН тохиолдол бүртгэгджээ

Үндэсний статистикийн хороо нийгэм эдийн засгийн үзүүлэлтийг өнгөрсөн сард танилцуулах үеэр ХДХВ/ДОХ-ын тохиолдол долдугаар сард гурав илэрсэн талаар мэдээлж байв. 

»»
Хабиб Нурмагомедов 30:0 харьцаатайгаар зодог тайлна
16:28

Холимог тулааны UFC холбооны хөнгөн жингийн аварга Хабиб Нурмагомедов ялалт, ялагдлынхаа харьцааг 30:0 хүргэсний дараа зодог тайлахаар төлөвлөж байгааг түүний аав ярьжээ. 

Хабиб Нурмагомедов 30:0 харьцаатайгаар зодог тайлна

Холимог тулааны UFC холбооны хөнгөн жингийн аварга Хабиб Нурмагомедов ялалт, ялагдлынхаа харьцааг 30:0 хүргэсний дараа зодог тайлахаар төлөвлөж байгааг түүний аав ярьжээ. 

»»
Буриад: Жагсагчдыг тараахаар утаат гранат шиджээ
16:27

“Путиныг хөөхөөр алхаж яваа” Якутын бөөг дэмжигчдийг суллахыг шаардсан эсэргүүцлийн жагсаал Буриадын нийслэл Улаан-Үд 

Буриад: Жагсагчдыг тараахаар утаат гранат шиджээ

“Путиныг хөөхөөр алхаж яваа” Якутын бөөг дэмжигчдийг суллахыг шаардсан эсэргүүцлийн жагсаал Буриадын нийслэл Улаан-Үд 

»»
Франц улс “Google”-ийг 500 сая еврогоор торголоо
16:46

Францын татварын алба “Google” корпорацийг татвараас бултсан хэмээн үзэж, хуулийн байгууллага хэрэг үүсгэн шалгаж байсан 

Франц улс “Google”-ийг 500 сая еврогоор торголоо

Францын татварын алба “Google” корпорацийг татвараас бултсан хэмээн үзэж, хуулийн байгууллага хэрэг үүсгэн шалгаж байсан 

»»
БНХАУ-ын зэвсэглэл: Өмнө ба одоо
16:38

Австралийн Сиднейн их сургуулийн АНУ-ыг судлах хүрээлэн саяхан нэгэн судалгааныхаа үр дүнг олон нийтэд дэлгэсэн нь 

БНХАУ-ын зэвсэглэл: Өмнө ба одоо

Австралийн Сиднейн их сургуулийн АНУ-ыг судлах хүрээлэн саяхан нэгэн судалгааныхаа үр дүнг олон нийтэд дэлгэсэн нь 

»»
30 жилийн турш хоолныхоо үнийг нэг ч удаа нэмээгүй 'эмээгийн' цайны газар
16:30

Энэтхэгийн өмнөд хэсэгт байрлах Коимбаторе хотод амьдардаг Камалаатхааль эдүгээ 80 настай аж. Тэрбээр сүүлийн 30 гаруй жил хоолны мухлаг 

30 жилийн турш хоолныхоо үнийг нэг ч удаа нэмээгүй 'эмээгийн' цайны газар

Энэтхэгийн өмнөд хэсэгт байрлах Коимбаторе хотод амьдардаг Камалаатхааль эдүгээ 80 настай аж. Тэрбээр сүүлийн 30 гаруй жил хоолны мухлаг 

»»
Куба улсын эсрэг авсан хоригийг нэг жилээр сунгажээ
15:57

Куба улсын эсрэг үйлчилж буй худалдааны хязгаарлалтыг 2020 оны 9 дүгээр сарын 14 хүртэл сунгах шийдвэрийг АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп гаргажээ.

Куба улсын эсрэг авсан хоригийг нэг жилээр сунгажээ

Куба улсын эсрэг үйлчилж буй худалдааны хязгаарлалтыг 2020 оны 9 дүгээр сарын 14 хүртэл сунгах шийдвэрийг АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп гаргажээ.

»»
Мадуро өөрийг нь хөнөөх 10 төлөвлөгөөг Колумб улсад боловсруулж байгаа гэж мэдэгдэв
14:52

Венесуэлийн Ерөнхийлөгч Николас Мадуро өөрийнх нь амь насанд халдах нарийн төлөвлөгөө боловсруулж байгаа гэж хөрш Колумб улсын эрх баригчдыг буруутгав. 

Мадуро өөрийг нь хөнөөх 10 төлөвлөгөөг Колумб улсад боловсруулж байгаа гэж мэдэгдэв

Венесуэлийн Ерөнхийлөгч Николас Мадуро өөрийнх нь амь насанд халдах нарийн төлөвлөгөө боловсруулж байгаа гэж хөрш Колумб улсын эрх баригчдыг буруутгав. 

»»
Филиппинд нэн ядуу өрхийг тэтгэх өвөрмөц хөтөлбөр хэрэгжүүлж эхлэв
14:10

Филиппиний экологи судлаач идэвхтнүүд тус улсын нэн ядуу өрхийг тэтгэх бас байгаль орчныг хамгаалах шинэ хөтөлбөр хэрэгжүүлж эхэлэн тухай “Reuters” агентлаг мэдээлжээ.  

Филиппинд нэн ядуу өрхийг тэтгэх өвөрмөц хөтөлбөр хэрэгжүүлж эхлэв

Филиппиний экологи судлаач идэвхтнүүд тус улсын нэн ядуу өрхийг тэтгэх бас байгаль орчныг хамгаалах шинэ хөтөлбөр хэрэгжүүлж эхэлэн тухай “Reuters” агентлаг мэдээлжээ.  

»»
Польш “F-35” сөнөөгч онгоц худалдан авна
13:48

АНУ 32 ширхэг “F-35” сөнөөгч онгоцыг Польш улсад худалдахаар болжээ. 

Польш “F-35” сөнөөгч онгоц худалдан авна

АНУ 32 ширхэг “F-35” сөнөөгч онгоцыг Польш улсад худалдахаар болжээ. 

»»
БНАСАУ-ын гурван кибер бүлгийн эсрэг хориг арга хэмжээ авжээ
13:42

Кибер халдлага үйлдсэний төлөө хариуцлага үүрэх ёстой гэж үзэж буй БНАСАУ-ын гурван хакерын бүлгийн эсрэг АНУ хориг арга хэмжээ авжээ.

БНАСАУ-ын гурван кибер бүлгийн эсрэг хориг арга хэмжээ авжээ

Кибер халдлага үйлдсэний төлөө хариуцлага үүрэх ёстой гэж үзэж буй БНАСАУ-ын гурван хакерын бүлгийн эсрэг АНУ хориг арга хэмжээ авжээ.

»»
АНУ-д есдүгээр сарын 11-ний өдрийн 9:11 цагт 9.11 жинтэй хүүхэд төржээ
11:53

2001 оны есдүгээр сарын 11-нд Нью Йорк хотод гарсан террорист халдлагын 18 жилийн ой хэдхэн хоногийн өмнө тохиосон билээ.

АНУ-д есдүгээр сарын 11-ний өдрийн 9:11 цагт 9.11 жинтэй хүүхэд төржээ

2001 оны есдүгээр сарын 11-нд Нью Йорк хотод гарсан террорист халдлагын 18 жилийн ой хэдхэн хоногийн өмнө тохиосон билээ.

»»
Хар салхи уур амьсгалын өөрчлөлтөөс үүдэлтэй
15:29

“Дориан” хар салхи асар их хэмжээний хохирол учруулсантай холбогдуулан уур амьсгалын өөрчлөлттэй тэмцэх чиглэлд дорвитой арга хэмжээг авж хэрэгжүүлэхийг НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Антонио Гутерреш олон улсад уриалжээ.

Хар салхи уур амьсгалын өөрчлөлтөөс үүдэлтэй

“Дориан” хар салхи асар их хэмжээний хохирол учруулсантай холбогдуулан уур амьсгалын өөрчлөлттэй тэмцэх чиглэлд дорвитой арга хэмжээг авж хэрэгжүүлэхийг НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Антонио Гутерреш олон улсад уриалжээ.

»»
ОХУ сансрын хөлгийн гадна ажиллах робот бүтээнэ
15:26

Олон улсын сансрын станцад сансрын хөлгийн гадна үйл ажиллагаа явуулах “Teledroid” туршилтын роботуудыг 2020 оноос угсарч эхэлнэ гэж ОХУ-ын технологийн “Android” компанийн гүйцэтгэх захирлын үүрэг гүйцэтгэгч Евгений Дудоров мэдэгджээ. 

ОХУ сансрын хөлгийн гадна ажиллах робот бүтээнэ

Олон улсын сансрын станцад сансрын хөлгийн гадна үйл ажиллагаа явуулах “Teledroid” туршилтын роботуудыг 2020 оноос угсарч эхэлнэ гэж ОХУ-ын технологийн “Android” компанийн гүйцэтгэх захирлын үүрэг гүйцэтгэгч Евгений Дудоров мэдэгджээ. 

»»
Сергей Лавров: Сирийн дайн дууссан
14:56

ОХУ-ын Гадаад хэргийн сайд Сергей Лавров “Труд” сонинд өгсөн ярилцлагадаа “Сирийн дайн дууссан, энэ улс аажмаар энхийн амьдралдаа орж байгаа” хэмээн мэдэгджээ. 

Сергей Лавров: Сирийн дайн дууссан

ОХУ-ын Гадаад хэргийн сайд Сергей Лавров “Труд” сонинд өгсөн ярилцлагадаа “Сирийн дайн дууссан, энэ улс аажмаар энхийн амьдралдаа орж байгаа” хэмээн мэдэгджээ. 

»»
Шведийн эрдэмтэн хүнсний асуудлыг шийдэхийн тулд хүний мах идэхийг санал болгов
13:42

Шведийн нийслэлд болсон “Gastro” эрдэм шинжилгээний хурлын үеэр профессор Содерлунд нь хүн төрөлхтөн хүнсний асуудлаа шийдэхийн тулд хүний махыг хүнсэнд хэрэглэдэг болох нь зүйтэй гэсэн санал дэвшүүлсэн тухай “New York Post” сонин мэдээлсэн байна.

Шведийн эрдэмтэн хүнсний асуудлыг шийдэхийн тулд хүний мах идэхийг санал болгов

Шведийн нийслэлд болсон “Gastro” эрдэм шинжилгээний хурлын үеэр профессор Содерлунд нь хүн төрөлхтөн хүнсний асуудлаа шийдэхийн тулд хүний махыг хүнсэнд хэрэглэдэг болох нь зүйтэй гэсэн санал дэвшүүлсэн тухай “New York Post” сонин мэдээлсэн байна.

»»
Израйлийн тагнуулын алба Цагаан ордонд нууц төхөөрөмж байрлуулсныг илрүүлсэн гэнэ
12:36

Израйлийн тагнуулын алба гар утас чагнах төхөөрөмжийг Цагаан ордон болон АНУ-ын нийслэлийн бусад онцгой байгууламжуудад суурилуулан хоёр жилийн турш ажиллуулж байсныг холбогдох албаны хүмүүс баталсан байна.

Израйлийн тагнуулын алба Цагаан ордонд нууц төхөөрөмж байрлуулсныг илрүүлсэн гэнэ

Израйлийн тагнуулын алба гар утас чагнах төхөөрөмжийг Цагаан ордон болон АНУ-ын нийслэлийн бусад онцгой байгууламжуудад суурилуулан хоёр жилийн турш ажиллуулж байсныг холбогдох албаны хүмүүс баталсан байна.

»»
Хабиб Нурмагомедов 30:0 харьцаатайгаар зодог тайлна
16:28

Холимог тулааны UFC холбооны хөнгөн жингийн аварга Хабиб Нурмагомедов ялалт, ялагдлынхаа харьцааг 30:0 хүргэсний дараа зодог тайлахаар төлөвлөж байгааг түүний аав ярьжээ. 

Хабиб Нурмагомедов 30:0 харьцаатайгаар зодог тайлна

Холимог тулааны UFC холбооны хөнгөн жингийн аварга Хабиб Нурмагомедов ялалт, ялагдлынхаа харьцааг 30:0 хүргэсний дараа зодог тайлахаар төлөвлөж байгааг түүний аав ярьжээ. 

»»
Буриад: Жагсагчдыг тараахаар утаат гранат шиджээ
16:27

“Путиныг хөөхөөр алхаж яваа” Якутын бөөг дэмжигчдийг суллахыг шаардсан эсэргүүцлийн жагсаал Буриадын нийслэл Улаан-Үд 

Буриад: Жагсагчдыг тараахаар утаат гранат шиджээ

“Путиныг хөөхөөр алхаж яваа” Якутын бөөг дэмжигчдийг суллахыг шаардсан эсэргүүцлийн жагсаал Буриадын нийслэл Улаан-Үд 

»»
Гибрис синдромд автсан улстөрчдийн гэм нүгэл
14:03

-Хүний хувьд хамгийн аюулгүй зүйл бол амжилтын араас хөөцөлдөж, засаглалд гармагцаа өөрийгөө бурхантай зүйрлэн бардамнах явдал юм-

Гибрис синдромд автсан улстөрчдийн гэм нүгэл

-Хүний хувьд хамгийн аюулгүй зүйл бол амжилтын араас хөөцөлдөж, засаглалд гармагцаа өөрийгөө бурхантай зүйрлэн бардамнах явдал юм-

»»
Кэрри Лам: АНУ Хонгконгийн дотоод хэрэгт оролцох нь илүүц
12:30

АНУ Хонгконгийн дотоод хэрэгт оролцох, хүний эрх, ардчилсан эрх чөлөөний хууль батлуулах гэж оролдох ёсгүй гэж тус хотын захиргааны тэргүүн Кэрри Лам мэдэгдлээ. 

Кэрри Лам: АНУ Хонгконгийн дотоод хэрэгт оролцох нь илүүц

АНУ Хонгконгийн дотоод хэрэгт оролцох, хүний эрх, ардчилсан эрх чөлөөний хууль батлуулах гэж оролдох ёсгүй гэж тус хотын захиргааны тэргүүн Кэрри Лам мэдэгдлээ. 

»»
Монгол циркчин Израилд баригджээ
10:36

Израилын Цагаачлалын албанаас Холон хотод хууль бус цагаачдыг баривчлах үйл ажиллагаа явууллаа. 

Монгол циркчин Израилд баригджээ

Израилын Цагаачлалын албанаас Холон хотод хууль бус цагаачдыг баривчлах үйл ажиллагаа явууллаа. 

»»
БНАСАУ хамгийн хаалттай орнуудын хоёрдугаарт жагсжээ
17:19

БНАСАУ дэлхийн хамгийн хаалттай орнуудын жагсаалтын хоёрдугаарт бичигдэж байгаа талаар олон улсын хэвлэлийн эрх чөлөөний байгууллагын сүүлийн тайланд мэдээлжээ.

БНАСАУ хамгийн хаалттай орнуудын хоёрдугаарт жагсжээ

БНАСАУ дэлхийн хамгийн хаалттай орнуудын жагсаалтын хоёрдугаарт бичигдэж байгаа талаар олон улсын хэвлэлийн эрх чөлөөний байгууллагын сүүлийн тайланд мэдээлжээ.

»»
ЭМГЭНЭЛ
11:59

Урлагийн гэр бүлд донж төгөлдөр өнгө нэмэн олон сайхан уран бүтээлийг амилуулсан "Гурван бүдүүн" хамтлагийн дуучин 

ЭМГЭНЭЛ

Урлагийн гэр бүлд донж төгөлдөр өнгө нэмэн олон сайхан уран бүтээлийг амилуулсан "Гурван бүдүүн" хамтлагийн дуучин 

»»
Хүн ам, өрхийн мэдээллийн сангийн шинэчилсэн бүртгэл эхэллээ
19:39
Замын Үүдийн гаалийн байцаагчдын авилгаа нуусан бичлэг
13:39

Замын-Үүд дэх Гаалийн газрын гаалийн улсын ахлах байцаагч нар давтан үйлдлээр, бүлэглэж болон дангаар хахууль авсан, нэр 

Замын Үүдийн гаалийн байцаагчдын авилгаа нуусан бичлэг

Замын-Үүд дэх Гаалийн газрын гаалийн улсын ахлах байцаагч нар давтан үйлдлээр, бүлэглэж болон дангаар хахууль авсан, нэр 

»»
Хонконгийн жагсагчид Д.Трампаас тусламж хүсэв
11:22

Хонконгийн жагсаал 14 дэх долоо хоногтоо үргэлжлэв. Энэ удаад жагсагчид АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трампаас тусламж хүсч, улс төрийн нөхцөл байдлыг шийдвэрлэхэд хөндлөнгөөс оролцохыг уриалсан байна.

Хонконгийн жагсагчид Д.Трампаас тусламж хүсэв

Хонконгийн жагсаал 14 дэх долоо хоногтоо үргэлжлэв. Энэ удаад жагсагчид АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трампаас тусламж хүсч, улс төрийн нөхцөл байдлыг шийдвэрлэхэд хөндлөнгөөс оролцохыг уриалсан байна.

»»
BUGATTI CHIRON дэлхийн хурдны шинэ дээд амжилтыг тогтоолоо /бичлэг/
13:15

490.48 км / цаг!

“Хэзээ ч бүү гэж хэл, хэзээ ч” Bugatti компани хамгийн дээд хурдад хүрэхийн төлөө бусадтай өрсөлдөх сонирхолгүй гэдгээ удаа дараа мэдэгдэж байсан. Гэхдээ ийм зүйл болжээ. 

BUGATTI CHIRON дэлхийн хурдны шинэ дээд амжилтыг тогтоолоо /бичлэг/

490.48 км / цаг!

“Хэзээ ч бүү гэж хэл, хэзээ ч” Bugatti компани хамгийн дээд хурдад хүрэхийн төлөө бусадтай өрсөлдөх сонирхолгүй гэдгээ удаа дараа мэдэгдэж байсан. Гэхдээ ийм зүйл болжээ. 

»»
Б.Жаргалсайхан: Энэ тэгээд шударга ёс уу?
13:00

БНН-ын дарга Б.Жаргалсайханы NTN телевизийн 1x1 нэвтрүүлэгт өгсөн ярилцлагыг бүрэн эхээр нь хүргэж байна. 

Б.Жаргалсайхан: Энэ тэгээд шударга ёс уу?

БНН-ын дарга Б.Жаргалсайханы NTN телевизийн 1x1 нэвтрүүлэгт өгсөн ярилцлагыг бүрэн эхээр нь хүргэж байна. 

»»
Видео: Эсэргүүцэл үргэлжилж, хонгконгчууд 40 км урт гинжин хэлхээ үүсгэжээ
14:58

Хонгконгийн хэд хэдэн дүүрэгт ням гаригт болсон эсэргүүцлийн арга хэмжээний үеэр 29 хүн баривчлагдсан талаар Цагдаагийн газар мэдээлжээ. 

Видео: Эсэргүүцэл үргэлжилж, хонгконгчууд 40 км урт гинжин хэлхээ үүсгэжээ

Хонгконгийн хэд хэдэн дүүрэгт ням гаригт болсон эсэргүүцлийн арга хэмжээний үеэр 29 хүн баривчлагдсан талаар Цагдаагийн газар мэдээлжээ. 

»»
The HU хамтлагийн "Их Эзэн Чингис хаан" дууны клип гарчээ
10:00
Конор МакГрегор настай хүн зодож буй бичлэг ил болжээ
15:45

Холимог тулааны Ирланд гаралтай тамирчин Конор МакГрегор Дублин хотноо нэгэн уушийн газар хүмүүсийг дайлах үеэр түүний 

Конор МакГрегор настай хүн зодож буй бичлэг ил болжээ

Холимог тулааны Ирланд гаралтай тамирчин Конор МакГрегор Дублин хотноо нэгэн уушийн газар хүмүүсийг дайлах үеэр түүний 

»»
Антарктидын тухай 10 аймшигт таамаглал
12:21
Видео: Эртний байшингуудтай зэрэглээ нууранд үзэгджээ
15:27

Хятадын Цзянсу мужийн Хунцзэхү нууранд гайхалтай зэрэглээ үзэгджээ. Нууран дээгүүр олон давхар барилгууд болон Хяталын эртний хэв маягаар баригдсан мэт барилгуудын дүрс харагдсан байна. 

Видео: Эртний байшингуудтай зэрэглээ нууранд үзэгджээ

Хятадын Цзянсу мужийн Хунцзэхү нууранд гайхалтай зэрэглээ үзэгджээ. Нууран дээгүүр олон давхар барилгууд болон Хяталын эртний хэв маягаар баригдсан мэт барилгуудын дүрс харагдсан байна. 

»»
“Авьяаслаг Австраличууд” шоуны үзэгчид, шүүгчдийг алмайруулсан Монгол
09:52

Монголчуудын авьяас, чадварыг дэлхий нийт аль хэдийнэ хүлээн зөвшөөрсөн. Олон ч залуус дэлхийн алдартай шоунуудад оролцож эх орныхоо нэрийг өндөрт өргөж яваа. 

“Авьяаслаг Австраличууд” шоуны үзэгчид, шүүгчдийг алмайруулсан Монгол

Монголчуудын авьяас, чадварыг дэлхий нийт аль хэдийнэ хүлээн зөвшөөрсөн. Олон ч залуус дэлхийн алдартай шоунуудад оролцож эх орныхоо нэрийг өндөрт өргөж яваа. 

»»
Нийслэлийн ИРГЭН та гар утаснаасаа газрын төлбөрөө төлж, газрын дуудлага худалдаанд оролцох боломжтой боллоо
08:32
Муухай монголчууд: МХЕГ-ын хэлтсийн дарга Н.Баярсайхан оймсныхоо түрийнээс нэг боодол 100 долларын дэвсгэрт гаргаж иржээ
17:05

Нийслэлийн прокурорын зөвшөөрлөөр АТГ дээрх бичлэгүүдийг өнөөдөр хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдэд дэлгэв.   "Авто тээврийн үндэсний төв"-ийн 

Муухай монголчууд: МХЕГ-ын хэлтсийн дарга Н.Баярсайхан оймсныхоо түрийнээс нэг боодол 100 долларын дэвсгэрт гаргаж иржээ

Нийслэлийн прокурорын зөвшөөрлөөр АТГ дээрх бичлэгүүдийг өнөөдөр хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдэд дэлгэв.   "Авто тээврийн үндэсний төв"-ийн 

»»
Агаарын бохирдлыг бууруулж иргэдээ хямд орон сууцаар хангах бодлогын хэрэгжилт ямар байна вэ?
16:15
The HU - Yuve Yuve Yu
14:10
Төв цэвэрлэх байгууламж ба лагийн үнэр
15:45

Барилгын салбарын хөрөнгө оруулалт бүтээн байгуулалтын талаар мэдээллийг тогтмол хүргэх зорилгоор "БАРИЛГЫН МЭДЭЭЛЭЛ" цуврал нэвтрүүлэг гарчээ. Энэ удаа ТӨВ ЦЭВЭРЛЭХ БАЙГУУЛАМЖ БА ЛАГИЙН ҮНЭР сэдвээр бэлтгэсэн байна.

Төв цэвэрлэх байгууламж ба лагийн үнэр

Барилгын салбарын хөрөнгө оруулалт бүтээн байгуулалтын талаар мэдээллийг тогтмол хүргэх зорилгоор "БАРИЛГЫН МЭДЭЭЛЭЛ" цуврал нэвтрүүлэг гарчээ. Энэ удаа ТӨВ ЦЭВЭРЛЭХ БАЙГУУЛАМЖ БА ЛАГИЙН ҮНЭР сэдвээр бэлтгэсэн байна.

»»
Backstreet Boys хамтлаг I Want It That Way дуугаа шинэчлэн цацав
17:43

Ерээд оны залуусын шүтээн болж байсан Backstreet Boys хамтлаг Millenium  цомгийнхоо 20 жилийн ойд зориулан тус цомогийн хит дуу болох I Want It That Way дуугаа шинэчлэн фенүүддээ бэлэг барьжээ. 

Backstreet Boys хамтлаг I Want It That Way дуугаа шинэчлэн цацав

Ерээд оны залуусын шүтээн болж байсан Backstreet Boys хамтлаг Millenium  цомгийнхоо 20 жилийн ойд зориулан тус цомогийн хит дуу болох I Want It That Way дуугаа шинэчлэн фенүүддээ бэлэг барьжээ. 

»»
Б Содномдаржааг яргалж, эрүүдэн шүүж буй бичлэг
13:35

С.Зоригийг хөнөөсөн хэргээр ялтан болсон Б.Содномдаржаа, Т.Чимгээ нарыг эрүүдэн шүүж, яргалж буй бичлэгийн хэсгээс МҮОНТелевиз нэвтрүүлснийг хүргэж байна.

Б Содномдаржааг яргалж, эрүүдэн шүүж буй бичлэг

С.Зоригийг хөнөөсөн хэргээр ялтан болсон Б.Содномдаржаа, Т.Чимгээ нарыг эрүүдэн шүүж, яргалж буй бичлэгийн хэсгээс МҮОНТелевиз нэвтрүүлснийг хүргэж байна.

»»
"Миний ажлын өрөө" нэвтрүүлэгийн энэ удаагийн дугаарт "Shinsegae Mongolia Med” компанийн захирал Ц.Жадамбаа оролцлоо
10:11

Ц.Жадамбаа Солонгосын засгийн газрын тэтгэлгээр Сөүлийн Үндэсний Их сургуульд Мэдээлэл технологийн бодлого төлөвлөлтийн инженер мэргэжлээр магистрын зэрэг хамгаалаад удаагүй байгаа юм.

Ц.Жадамбаа Солонгосын засгийн газрын тэтгэлгээр Сөүлийн Үндэсний Их сургуульд Мэдээлэл технологийн бодлого төлөвлөлтийн инженер мэргэжлээр магистрын зэрэг хамгаалаад удаагүй байгаа юм.

»»











redtube

hd porn

bokep

indo bokep

daily hd porn

porno pornici xxx video
x brozers casual teen sex
amazing porn ever Shower Sex CrÃmeux de dÃpôt Playa trÃo con Chloe mother jerks off son
bisexual Sex Videos Russen Porno Aletta Ocean Butt Fucked Hard AltenSex Geiler Hausbesuch Porno kostenlose vaginavidios
Free Mobile Sex Xvideos Deutsche Pornos Große threeesome Porno Lustige Bayerische Porno Brunette Lesbian Teens Anal Fucked Daughter Gets Messy Facial Cumshot

bolod.mn logo
RSS Feeds | | |
. 2005-2017 Bolod ү . ү . Developed by: " ү"