УИХ хямралаас төр, ард түмэн зөвлөлдөж гарах хуулийн боломжийг нээж байна

2022-12-23

УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар Зөвлөлдөх санал асуулга явуулах тогтоолын төслийг баталлаа.

Тогтоолын төслийг баталсны дараа УИХ-ын дарга Г.Занданшатар: " Ардчилал, зах зээлийн нийгэм байгуулах өнгөрсөн 30 жилийн хугацаанд бид багагүй амжилтанд хүрсэн. Ялангуяа улс төрийн чиглэлд багагүй амжилтанд хүрсэн. Гэхдээ ажилгүйдэл, ядуурал, авилга хээл хахууль, ёс суртахууны доройтол гээд нийгмийн бухимдлын шалтгаан, алдаа гажигийг засах шаардлагатай гэж ард түмэн шаардаж байна. Тогтолцооны шинэчлэл хийх шаардлагатай гэж үзэж байна. Хөгжил дэвшлийн шинэ ирээдүйг тодорхойлох асуудлыг ард түмэнтэйгээ ярьж хэлэлцэхгүйгээр шийдэх боломжгүй. АН сөрөг хүчний үүргээ гүйцэтгэж чадахгүй, ард иргэд төрд итгэх итгэл суларчихсан энэ үед тэднийгээ мэдлэг мэдээлэлтэй болгож, хамтран хэлэлцэж шийдвэрлэхийн тулд зөвлөлдөх санал асуулга явуулах тухай тогтоолын төслийг бид баталж байна.

Хямралыг зөвлөлдөх ардчиллын зарчмаар хэлэлцэж шийдвэрлэе гэсэн санал санаачилга нь УИХ, Засгийн Газар, эрдэмтэн судлаачид, иргэд, олон нийтийн байгууллагуудтай хамтран хэлэлцэж шийдвэрлэе л гэж байгаа хэрэг. Болохгүй байна гэдгийг ард түмэн хэлж шаардаад байна.

Нүүрсний хулгайгаар нийгмийн бухимдал илэрч байна. Улс орны нийгэм, эдийн засгийн өмнө хуримтлагдсан асуудлыг тодорхойлох, шийдвэрлэх арга зам, эрэмбэ дараалал гаргах шийдвэрийн талаар зөвлөлдөе, ард түмэнтэйгээ. Ингэхдээ нийт ард иргэдийг төлөөлөх чадвар, мэргэжил, сонирхлын бүлгийг төлөөлөх чадвараар нь оролцоог хангах хэрэгтэй. Бүх сумыг төлөөлнө гэвэл нутаг дэвсгэрийн төлөөлөл болно. Харин 3.4 сая хүнийг төлөөлж чадахуйц малчдын төлөөлөл, багш, эмч нарын төлөөллийг сонгоно. Улмаар тэднийгээ тэнцвэртэй мэдээллээр хангаж, мэдлэг, ойлголттой болгож байж зөвлөлдөх санал асуулга явуулна. Ийм замаар асуудлаа тодорхойльё гэж байгаа юм. Авилгын улмаас төрд итгэх ард түмний итгэл буурч, төр, ард түмний хэлхээ суларч байна.

Төрд итгэх ард түмний итгэл сулрахад гадаад дотоод олон хүчин зүйл нөлөөлж байгаа. Өнөө маргаашаа аргалсан хэсэг бусаг шийдвэр гаргаж, өдөр хоногийг аргацааж сууж болохгүй. Нийгэм даяараа ард иргэд бухимдаж, тэсэрч байна. Худал үнэн нь мэдэгдэхгүй попролт дунд ард түмэн үнэн бодит байдлыг олохыг хүсч байна. Хулгайч нарыг олж шийтгэхийг шаардаж байна. Иймээс ард түмний засаглах эрхийг хангасан Үндсэн хуулийн 3-ийн 1 дэхь заалтын дагуу ард түмэнтэйгээ хамтарч, уулзаж хэлэлцэхийг юундаа эсэргүүцээд байгаа юм бэ? Зарим нэг гишүүд.

Авилга хээл хахуулийг таслан зогсоож, хууль засагладаг ардчилсан төрийн тогтолцоогоо аварч, хөгжлийн шинэ ирээдүйг тодорхойлох түүхэн боломжийг бид алдаж болохгүй.

Зөвлөлдөх санал асуулгыг ард түмнийхээ төлөөлөх чадварыг хангаж, оролцоог хангаж, шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, бодит тооцоо, арга зүйд түшиглэж, үр дүнтэй, чанартай зохион байгуулах талаар УИХ-ын гишүүд онцгой анхаарч, идэвхтэй оролцох нь чухал байна. Нийгмийн зөвшилцлийн үндэсний хэмжээний чуулган зохион байгуулж, эрдэмтэн мэргэд, олон нийттэйгээ зөвлөлдөнө. Асуудлыг бүх түвшинд нээлттэй ил тод хэлэлцэе ээ. Бүгдээрээ хэлэлцвэл буруугүй гэдэг. Гэхдээ 3.4 сая хүнийг нэг дор цуглуулаад хэлэлцүүлэг хийж мэдээж чадахгүй. Ийм учраас их олонлогоос бага олонлогийг бүрдүүлэх статистик, шинжлэх ухааны аргыг ашиглаад Зөвлөлдөх санал асуулгын тухай хуулийн дагуу энэ арга хэмжээг зохион байгуулна. Үүнийг дарга нар зохион байгуулахгүй. Тэгвэл легитим чанар алдагдана. Нийгэмд хүлээн зөвшөөрөгдөхийн тулд зөвлөлдөх зөвлөл зохион байгуулна. Зөвлөлдөх зөвлөлд нэр дэвшүүлэх ажлыг 12-р сарын 23-наас эхлээд долоо хоногийн хугацаанд явуулна.Нийгэмд нэр хүндтэй эрдэмтэн судлаачид идэвхтэй оролцохыг уриалж байна. ” гэв.

Сүүлийн үед болж иргэдийн жагсаал, цуглаан үндсэндээ органик шинж чанартай, нийгэмд тогтолцооны өөрчлөлт хийх шаардлагатай болсон гэдгийг үндсэндээ Монголчууд бүх л түвшиндөө хүлээн зөвшөөрч буй. Гэхдээ энэ бүхнийг хэрхэн хийх вэ? гэдэг нь чухал.

Жоомоо алах гээд байшингаа шатааж болохгүй гэсэн үг байдаг.

Үнэхээр л ямар өнгөт хувьсгал, төрийн эргэлт, нэг хүний дарангуйлагч нийгэм тогтоочихолгүй, ардчилсан системээ хэвээр нь хадгалахын сацуу иргэдийн хүсч буй шинэ, шударга тогтолцоог бий болгох нь чухал. Өчигдөрхөн болж өнгөрсөн Монгол Улсын Их Хурлын Эдийн засгийн байнгын хорооноос зохион байгуулж байгаа “Нүүрсний экспорт, тээвэрлэлттэй холбоотой асуудлаар холбогдох эрх бүхий байгууллагуудын тайлан, мэдээлэлтэй танилцах” ерөнхий хяналтын сонсголын уур амьсгалаас харахад иргэд УИХ-ын гишүүд, дарга нар л ярьдаг хэлэлцүүлэг гэгчээс илтэд залхсан, үгээ хэлж, байр сууриа илэрхийлэх асар их хүсэлтэй байгаа нь илт анзаарагдсан. Ер нь нийгэмд нэгэнт бодитой үүсээд буй хямралаас гарах, шинэ тогтолцоог бий болгох асуудлыг хэрхэн зөв хэлбэрээр шийдвэрлэх вэ? гэдэг асуудал эрх баригчдын толгойны өвчин болоод байгаа. Харин УИХ, тэр дундаа УИХ-ын дарга Г.Занданшатар энэ чиглэлд улс төрийн манлайлан гарган, идэвхтэй ажиллаж, Зөвлөлдөх санал асуулга явуулах тогтоолын төслийг ийн батлуулж, хууль эрх зүйн боломжийг нээж байна. Одоо иргэд, олон нийтийн өргөн оролцоо, зөв зохион байгуулалтаас л уг ажлын үр дүн шалтгаалах нь.