МАН-ын гурван нүүдэл ба Монголчуудыг “МАДЛАХ” башир өрөг

2023-04-18

Монголын улс төрд ялагч нь тодорхой, бэлэн нүүдэлтэй улс төрийн өрөг тоглогдож байна. Хожигч нь МАН, ялагдагч нь

Монголчууд. Энэ өргийг эрх баригчид өөрсдөдөө зориулж бэлдсэн нь ч тодорхой харагдаж байна. Хамгийн муухай нь хожиж л байвал “хүүхэд уйлах” тэдэнд падгүй.

“Авлига хулгайтай тэмцэх нь энэ засгийн газрын хамгийн том үүрэг. Бид энэ ажлаасаа ухрахгүй. МАН байна уу, АН байна уу хэн ч байсан тэмцэнэ. Авлигачид биднийг өрөвдөөгүй шүү. Бид ухарч болохгүй, өрөвдөж болохгүй, уучилж болохгүй” гэж чанга дуугаар хэлсэн Засгийн тэргүүн, МАН-ын дарга энэ үгнээсээ ухарсан алхмыг хийж байгаа нь даан ч харамсалтай.

“Цод”

Хатигтаа баригдсан мал доройтдог шиг салбар болгонд шимэгчилж байгаа, улс төрийг худалдаж авсан, шүүхийг худалдаж авсан, хязгааргүй баяжсан нөхдүүдтэй тэмцэнэ гэж том ам гарч явсан МАН-ын дарга Л.Оюун-Эрдэнийн үг “Нүүрсний хулгайн сонсгол” дээр ирээд унав. Энэ үг зүгээр л иргэдэд таалагдаж, ирэх нүүдэлдээ бэлдсэн “сул хүү” гэлтэй. Нүүрсний хулгайтай тэмцэнэ. Өнгөрсөн 30 жилийн боломжийг хулгайлсан хүмүүсийг шийтгэх нь гэсэн түмний итгэл зүгээр л бидэнд өмсгөсөн цаасан малгай байж.

Нүүрсний хулгайн сонсгол энэ сарын 10-12 нд болохоор товтой байлаа. Гэтэл АТГ-аас бичиг ирчихлээ гээд асуудлыг амархаан шийдэж, тодорхойгүй хугацаагаар хойшлуулчхав. Хойшлуулах болсон тухайгаа Т.Бадамжунай гэх хүнийг гадаадаас авчирч бөөн шуугиан дэгдээж байгаад сэмээрхэн хэлчихсэн. Олны нүд чих юун нүүрсний сонсгол Бадамжунай гэж пээ, паа л байсан үе.

Уг нь 40 их наядыг хулгайлсан нүүрсний хулгайчид Төрийн ордонд суугаа гэдгийг бүгд мэддэг болсон. Их хурлын гишүүдийн тал нь энэ хулгайтай ямар нэгэн холбоотой гэдэг нь ч олон нийтэд тодорхой болж, хөшигний ард ямар тоглолт болж байгааг захын таксины жолооч илтгэчих хэмжээнд хүрчихээд байгаа. Гэтэл нүүрсний хулгайтай холбоотой ихэнх хүмүүс нь яллагдагчаар татагдаад, хоригдож байгаа учраас сонсголоо явуулах боломжгүй байна аа гээд Хянан шалгах түр хорооны дарга Г.Ганболд нь хээв нэг хэвлэлд яриа өгөөд намынхаа даалгаврыг ян тан хийж байх жишээтэй.

Дээрх процесс бол эрх баригчдын нүүрсний хулгайн сонсголоор дамжсан эхний “цод” байв. Мэдээж нүүрсний хулгайн хэргээр дээлээ нөмөрч мэдэхээр байсан сөрөг хүчний гишүүд, цөөнх дээрээ улам цөөрөхөөс айсан АН-ын хувьд таатай боломж гэдэг нь тодорхой. Тэдэнд маргаашийн өөхнөөс өнөөдрийн уушги нь чухал байв. Нүүрсний хулгайг битгий явуул гэдэг асуудлыг ч МАН-ын лидер гэгдэх гишүүд, ерөнхийлөгчөөс ч хүртэл хэлсэн гэх яриа цөөнгүй сонсдсон. Хэрэв нүүрсний хулгайн сонсгол түмний нүдэнд ил яваад, ард түмэн нүдлэсэн хулгайчдаа файзлаад авбал МАН дараагийн удаа олонхи болж чадахгүй байх эрсдэл, наашилбал ҮХНӨ битгий хэл Сонгуулийн хуулиндаа ч өөрчлөлт оруулах чадамжгүй болж, УИХ тарах дээрээ ч тулах аюул үзэгдсэн явдал. Ийнхүү нүүрсний хулгайн сонсголыг хойшлуулж “цодлож” авахгүй л бол дараагийн “шалаа” буюу Сонгуулийн хуулинд өөрчлөлт оруулж, Үндсэн хуулинд гар хүрэх зам нээгдэхгүй байсан хэрэг.

“Шаг”

Энд нэг их зүйл бичих ч шаардлаггүй. Товчхон сийрүүлье. Ер нь өнгөрсөн хугацааны сонгуулийн тогтолцоо бол бүтэхгүй юм байна гэдэг дээр намууд гар барьсан. Хэрэв тогтолцоогоо өөрчлөхгүй бол өнөөдрийн нүүрсний хулгайд нэр нь холбогдсон, тойрогтоо хийсэн юмгүй, кноп дарагчийн үүрэг гүйцэтгэж яваа гишүүдэд дахин сонгогдох “шанс” байхгүй. Тиймээс л эрх баригчид сонгуулийн тогтолцоогоо өөрчилье. Холимог тогтолцоонд шилжиж, гишүүдээ жагсаалтаар оруулъя гэж хоёр гараа өргөсөн. Бид одоо л ухаарлаа холимог нь гоё юм байна гэж, үүндээ бусад намуудыг татан оролцуулахдаа Улс төрийн намуудын тухай хуулиндаа өөрчлөлт оруулж та нартаа төрөөс мөнгө өгнөө, та нар УИХ-д суудал авах боломж чинь ч нэмэгдэнэ гэдэг байдлаар “бяслагны хэлтэрхий” харуулав. Ингээд 76 гишүүнээ 38-ыг нь тойргоос, 38-ыг нь жагсаалтаар оруулах гэтэл МАН-ынхан багтаж шингэхгүй болсон хэрэг. Хандив нэрээр намдаа татаас өгч санхүүжилт босгодог гол хүмүүс, УИХ-д өнө удаан жил зүгээр л оршсон өвгөчүүл, нүүрс болон бусад төрлийн хулгайн нөхдүүд гээд намын нөлөө бүхий хүмүүс нь бүрэн эрхгүй болчих гээд байсан тул 76:76 буюу 152 уулаа болъё гэдэг нүүдэл хийхээр болов. Энэ нүүдэл Үндсэн хуулиар “шаглаж” байгаа юм. Угаас “хүүний хөлөөс” алсраад удсан ҮХЦ сул идүүлэх нь тодорхой.

“Мад”

“Цод, шаг”-ийн дараа “мад” ойртов. Нүүрсний хулгайн сонсголыг зогсоож, гишүүдээ аварч үлдсэн эрх баригчид олонхийн хүчээр Сонгуулийн хуулийг өөрчлөхөөр болж, Үндсэн хуулинд нэмэлт өөрчлөлт оруулах болов. Яс ярьвал Үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулах боломжгүй юм л даа.

Одоо тайлбарлая. “МУ-ын Үндсэн хуулинд нийт гишүүдийн 2/3 нь буюу 56-аас дээш гишүүн гарын үсэг зурснаар үндсэн хуулийн өөрчлөлт явдаг. Тэгвэл нийт гишүүд гэж хэдийг хэлэх вэ гэвэл УИХ-ын нийт гишүүн нь 76 байна гээд Үндсэн хуулинд тодорхой заачихсан байгаа. Ямар асуудал үүсч байгаа вэ гэхээр нөгөө 76 гишүүн чинь 73 гишүүн болчихоод байна. Тэгэхээр нэгдүгээрт нөхөн сонгууль хийж 3 гишүүн нэмэхгүй бол явах боломжгүй. Хоёрдугаарт нь үндсэн хуулин дээр сонгуулийн нэг жилийн дотор сонгуультай холбоотой өөрчлөлт хийж болохгүй гээд заачихсан. Тийм учраас хэлэлцэх хугацаа байхгүй гэсэн үг л дээ”. Гэхдээ хоёр том нүүдэл хийчихсэн эрх баригчид энийг үл тоох нь тодорхой л доо. Гишүүнээ 152 болгочихвол нэг өрөөнд хоёр гишүүнээ суулгачихна даа гээд МАН-ын хоёр дахь том дарга нь хээв нэг аж ахуйн асуудлыг нь хүртэл төлөвлөчихснөө ярьж байгаа нь угаас шуударсан гэдгийг харуулж байгаа юм.

Нөгөөтэйгүүр Монгол улсын иргэний

Үндсэн хуулийн цэцэд гомдол гаргаж, хууль, зарлиг, УИХ, Ерөнхийлөгчийн бусад шийдвэр, Засгийн газрын шийдвэр, МУ-ын олон улсын гэрээ зэргийг Үндсэн хуульд нийцэж байгаа эсэхийг шалгуулах эрх,
Ард нийтийн санал асуулга, УИХ түүний гишүүний ба ерөнхийлөгчийн сонгуулийн талаар сонгуулийн төв байгууллагын гаргасан шийдвэр Үндсэн хуульд нийцэж байгаа эсэхийг Үндсэн хуулийн цэцээр шалгуулах эрх,
Ерөнхийлөгч, УИХ, УИХ-ын дарга, гишүүн, Ерөнхий сайд, Засгийн газрын гишүүн, Улсын дээд шүүхийн ерөнхий шүүгч, УЕП Үндсэн хууль зөрчсөн эсэхийг хянуулах эрх,
Ерөнхийлөгч, УИХ-ын дарга, Ерөнхий сайдыг огцруулах, УИХ-ын гишүүнийг эргүүлэн татах үндэслэл байгаа эсэхийг Үндсэн хуулийн цэцээр хянуулах эрх.

Эдгээр эрхийг хазаарлах заалтыг одоо яригдаж байгаа ҮХНӨ-дөө оруулчихаж. Ийнхүү Монгол улсын иргэн та бидний эрхийг боомилж, УИХ-ын гишүүний тоогоо 152 болгож авах гэж байна. Ингэснээр нөгөө авлигачид, хулгайчдад дахин их хуралд суух хангалттай боломж нээгдэнэ гэсэн үг. Энэ бол эрх баригчдын башир өрөгийн сүүлийн нүүдэл буюу “МАД” юм.

Б.Мөнх-Эрдэнэ

https://newspress.mn/v1/%D0%A3%D0%BB%D1%81-%D1%82%D3%A9%D1%80/news/41884