Гаалийн байцаагчдыг “атгасан” Б.Өнөрбат гэгчийн цаана Цагдаагийн хурандаа Д.Сайнхүү бий юу?

2024-11-04

Авлига, хээл хахуулийн гэмт хэрэгт холбогдож, ял шийтгэл хүлээсэн гаалийн байцаагч, алба хаагчид олон. Нэг талаас хувь

хүний ёсзүйн асуудал ч нөгөө талаас тэдний ажлын чиг үүрэг нь авлигад өртөх өндөр эрсдэлтэй. Ийм ч учраас авлигын гэмт хэрэгт холбогдохоос хамгаалах арга хэмжээг тухайн алба хаагч, албан байгууллага нь эн тэргүүнд мөрдөж байх учиртай.

Энэ удаад бид “үгэнд нь ороогүй” буюу “авлигыг нь авч, асуудлыг нь зохицуулаагүй” байцаагч нар дээр гүйцэтгэх ажиллагаа явуулж, тэднийг авлигын гэмт хэрэгт холбогдуулан, ялладаг байж болзошгүй асуудлыг хөндөж байна. Гүйцэтгэх ажиллагаа гэдэг үгнээс уншигч та тухайн үйл явдалд хууль хяналтын, тэр дундаа эрх мэдэл бүхий албан тушаалтан оролцдог байж болзошгүйг гадарлан ойлгож буй биз ээ.

Өдгөө шүүхийн шатанд ирээд буй “Гаалийн байцаагч Ш нь 2 сая төгрөгийн авлига авч байх үйлдэл дээрээ баригдсан” гэх хэрэг ба тухайн хэрэгт оролцогч нь буюу авлига өгөгч нь Б.Өнөрбат гэгч байна. Б.Өнөрбатын талаарх мэдээллийг цухасхан судалж үзвэл, тэрбээр өмнө нь ч "гаалийн байцаагчид авлига өгсөн, зуучилсан" гэх хэрэгт холбогдон шалгагдаж, тэр хэргээр нь Гаалийн байцаагч Б ял эдэлж байжээ. Өөрөөр хэлбэл, Б.Өнөрбат гэгч нь гаалийн байгууллага, алба хаагчидтай байнгын харилцаатай буюу хилээр ачаа барааг татвар багатай нэвтрүүлэх ажил хийдэг нэгэн гэж ойлгож болно. Тэрбээр уг ажлаа хийхдээ тухайн барааг нууж хил гарах, жин хэмжээг хасах, тэр хэрээр гаальд төлөх татвар хураамжийг бууруулах үндсэн зорилготой гэж хэлж болно.

Яг энэ ажлаа хийж байх үед нь Гаалийн байцаагч Ш саад болж, хэд хэдэн удаа торгууль тавьж, барааг нь хурааж, хуулийн дагуу жинлүүлж, татвараа төлж нэвтрэхийг шаардах зэргээр удаа дараа “саад болсон” үйлдлүүд гаргасан гэх. Үүнийх нь хариуд Б.Өнөрбат гэгч “хүссэн албан тушаалд чинь томилуулж өгье, танай дарга Ундрахыг би мөнгө төлж томилуулсан” гэх зүйлсийг ярьж байсан нь гаалийн байцаагч Ш-ын хувийн бичлэгт баримт болон үлдсэн байна.

Ингээд ч ажил нь шуудраагүй тул Б.Өнөрбатын зүгээс гаалийн байцаагч Ш-т дарамт шахалтууд үзүүлж эхэлсэн бөгөөд түүний нэг нь ЦЕГ-ын Онц хүнд гэмт хэрэгтэй тэмцэх тасгийн дарга, Цагдаагийн хурандаа Д.Сайнхүүтэй утсаар ярьж буй нь ч Ш-ын хувийн бичлэгт баримтаар үлдсэн байна. Тэдний ярианд хурандаа Д.Сайнхүү нь “Маргааш нааш гар, зохицуулсан” гэх яриа аж. Өөрөөр хэлбэл, гаалийн байцаагчийн хориглолт, шаардлагыг Цагдаагийн хурандаа Д.Сайнхүү ямар нэгэн байдлаар зохицуулж, Б.Өнөрбатын бараа саадгүй нэвтрэх тухай яриа юм.

Ийм ярианы дараа ч гаалийн байцаагч Ш Б.Өнөрбатад хууль ёсны шаардлагаа тавьсаар байсан тул тэрбээр “чам дээр тоглолт хийнэ ээ” гэсэн нь мөн л бичлэгт үлдсэн байна. Энэ учир битүүлэг ярианыхаа дараа Б.Өнөрбат гэгч гаалийн байцаагч Ш-ын гэрт гэнэтхэн орж ирээд, хоёр сая төгрөгийг ширээн дээр нь тавьжээ. /Ш-ын гэр, эхнэр хүүхдүүд нь Улаанбаатарт байх ба тэрбээр Замын-Үүд дэх албан байгууллагаас нь гаргаж өгсөн орон сууцны нэгдүгээр давхар дахь өрөөнд / Энэ үед ч Гаалийн байцаагч Ш хувийн дуу хураагуураа ажиллуулж байсан ба “наад мөнгөө ав, мөнгөө аваад гар” гэх мэт үгсийг хэлж, өнөөх нь “сүртэй юм бэ, зүгээр ш дээ” гэх зэргээр харилцан ярилцаж байна. Энэ үйл явдал тун богинохон, 5 минут орчим үргэлжлэх ба хэн нэгэн хаалга тогшиж, орж ирээд “амрыг эрье” хэмээж буй бичлэгийг сонсвол, цагдаагийн алба хаагч гэдэг нь мэдэгдэгдэнэ. Ингээд л “авлига авсан гаалийн байцаагчийг үйлдэл дээр нь баривчиллаа” гэх хэргийн суурь тавигдаж байгаа юм. Гэхдээ тухайн үед орж ирсэн цагдаагийн алба хаагч нь Гаалийн байцаагч Ш-д “дарга танай гэрт одоо оч гэдэг тушаал өгсөн” гэжээ. Эндээс харвал, үгэнд ордоггүй Гаалийн байцаагч Ш-ыг авлига авсан нэгэн болгон хувиргах жүжигчилсэн тоглолтыг зохион байгуулсан гэх хардлага төрнө. Бүр ч тодруулбал, Б.Өнөрбатын “чам дээр тоглолт хийнэ ээ” гэх үгийн тайлал энэ үйл явдал ба, тэр тоглолт нь Цагдаагийн хурандаа Д.Сайнхүү, Замын-Үүд дэх цагдаагийн удирдах албан тушаалтан нарын хамтарсан ажиллагаа ч гэж хардах үндэслэлүүд байна.

Эдгээр бүхий л харилцан яриа, үйл явдлуудын баримт болсон бичлэгийг Гаалийн байцаагч Ш уг нь хэргийг мөрдөж буй мөрдөгчид гарган өгсөн байна. Гэхдээ түүнийг нь баримтаар үзсэн, эсэх нь ч тодорхойгүй ба ямартай ч Ш-ыг яллагдагчаар татан, шүүх рүү шилжүүлээд байгаа аж.

... Ш-ын гэрийн ширээн дээр байсан, гар ч хүрээгүй 2 сая төгрөгийг тухайн үед орж ирсэн цагдаагийн алба хаагч “авлига авсныг нь үйлдэл дээр нь барилаа” гэх хэргийн баримт болгон авсныг мөн дурдах хэрэгтэй. Мөн Ш “юу ч болж магадгүй” гэх болгоомжлолын үүднээс тухайн бичлэгүүдээ гэр бүл, албан байгууллагын шууд удирдлага руугаа тухай бүрт нь илгээж байсан гэх.

Хүн болгон адилгүй, хүлэг болгон жороогүй. Гаалийн байцаагч бүхэн авлигачин байх албагүй. Тэдний ажил, хяналт шалгалт бүр авлигатай нүүр тулж байдаг нь, тэр эрсдэлд нугарч, авлига авсан алба хаагчид ч олон байдаг нь “гаалийнхан бүгд авлигачин” гэх муу нэр хүртэх шалтгаан болдог. Тэглээ гээд авлигаас удаа дараа татгалзаж, дарамтыг сөрсөн ч, эцэст нь гүйцэтгэх ажиллагааны золиос болж, шударга гаальчин хэлмэгдэх вий гэсэн үүднээс тухайн хэргийн ерөнхий агуулгыг товчхон сийрүүлэхэд ийм байна.

Уг хэргийг бид анхааралтай ажиглаж, баримтуудыг бэхжүүлэн, үргэлжлүүлэн мэдээлсээр байх болно. Уг хэрэгтэй холбоотой болон, Б.Өнөрбат гэгчийн талаарх, түүний дарамтанд өртсөн гэх зэрэг мэдээллийг бид хүлээн авч, эх сурвалжийг чанд нууцлах болно.

https://tsahiur.mn/n/s/21769