Монголын үндэсний олон нийтийн телевизийн нэвтрүүлэгч Ч. Ичинхорлоотой уулзах “болзоо”-гоо гурав хоног

хойшлуулсны эцэст даваа гаригийн 18.00 цагийн мэдээний өмнөхөн уулзлаа. Эфирт өмсөх цагаан хүрмээ барисаар мэндчилсэн энэ бүсгүйн хоолойг сонсоход өөрийн эрхгүй цэнхэр дэлгэцийн өмнө суугаа юм шиг сэтгэгдэл төрснийг  нуух юун.
-Та долоо хоногт хэдэн удаа мэдээ уншдаг вэ?
-Хоёр юмуу гурав. Өмнө нь  илүү ачаалалтай байсан л даа. Одоо гайгүй.  Нэвтрүүлэгч цөөн байвал тав, зургаан удаа ч уншина.
-Мэдээ хөтлөхөөс гадна кинонд дуу оруулах уу?
-Одоо бол больсон.
-Гэхдээ та их л завгүй байх юм. Гадуур олон үйл ажиллагаанд уригдах юм уу?
-Ажил ихтэй шүү.
-Жүжигчний мэргэжлээсээ яагаад нэвтрүүлэгч рүү “уравчихав” аа?
-Нэвтрүүлэгч болох хүнд хэрэгтэй суурь мэдлэгийг кино драмын ангид заадаг.  Төгссөн дамжаанд байхад тайзны ярианы багш маань “Монгол телевизэд нэвтрүүлэгч шалгаруулж авч байна. Та нар очоод шалгуул” гээд манай ангийн Чимгээ, Отгонбат бид гурвыг явуулсан. Багшийнхаа зөвлөсний дагуу ирж шалгалт өгсөн. Нэлээд олон шаттай шалгалт өгч байсан санагдана. Эхний шатны шалгаруулалт нэгдүгээр сард эхэлсэн. Сарын зайтай гурван шатны шалгалт өгч тэнцэж байсан.  
-Ер нь багадаа суругуулийн  арга хэмжээ хөтөлдөг байв уу, эсвэл дуулдаг бүжиглэдэг байсан уу?
-Үгүй. Ёстой тийм юм байгаагүй.
-Тэгвэл спортод авьяастай байв уу?
-Долдугаар ангид байхаасаа гар бөмбөг жаахан оролддог болсон. Сагсан бөмбөгт бол “А” ч байхгүй.
-Багадаа их хөдөлгөөнтэй олон нийтийн ажилд оролцдог байсан хүмүүс л ихэвчлэн жүжигчин мэргэжил сонгодог шүү дээ.
-Та харин тийм даруухан байсан юм бол яаж яваад энэ мэргэжлийг сонгочихов оо?
-Их сонин түүхтэй. 20 нас хүртлээ богино юбка өмсөж үзээгүй, үсээ хоёр салаа сүлждэг, номын санд байнга сууж ном уншдаг, тийм л даруухан охин байлаа, би.  Одоо ч гэсэн ном унших дуртай.
Миний эзэмшсэн анхны мэргэжил бол бага эмч. Аравдугаар анги төгсөөд анагаахын дундад суралцаад дараа нь анагаахын дээдэд орох урилга авчихсан онц сурлагатан байсан.  Яг тэр зун нь нэг эгчмэд бүсгүй намайг дагаад л яваад байсан. Тэр үед энэтхэг кино их гардаг байлаа. Тэр эгчид би энэтхэг кионы жүжигчинтэй их адилхан харагдсан учраас намайг дагаад явсан байж таарсан. Шинэ танил эгч маань намайг дагуулж кино театрт нөгөө киногоо үзүүлээд “Чи жүжигчин л болох ёстой хүн, жүжигчин болооч” гэж чин сэтгэлээсээ гуйсан.  Тэр үе нийгэм сайхнаараа байсан үе таарсан даа. Тэгээгүй бол танихгүй хүн дагаж кино үзээд, зөвлөгөөг нь дагана гэж юу байхав.  Тэр эгчийн урамшуулсанд зориг орж кино драмын ангид шалгалт өгөөд тэнцэж орсон. Гэрийнхэн маань намайг “Чи, дуулаад, бүжиглээд явах уу” гээд шоолж байлаа.
-Даруухан охин хэдийнээс нээлттэй болж өөрчлөгдөв өө?
-Миний ерөнхий зан төлөв нь их шулуухан.  Гэхдээ айхтар задгай биш. Кино драмын ангийн хичээл, ангийнхны уур амьсгал нөлөөлсөн үү нэгдүгээр дамжаанд ороод л нээлттэй болчихсон.
-Таны хоолойны өнгө угаасаа л ийм байсан уу?
-Мэдэхгүй ээ, минийх өөр байна уу?
-Яг л нэвтрүүлэгчийн хоолой ийм байдаг гэж санагдах юм.
-Багадаа ямар байсныг нь санахгүй банйа. Оюутан байхад багш нэр заагаад “шалгуул” гэснийг бодоход жаахан суурь байсан юм болов уу?
-Монголын үндэсний олон нийтийн телевизийн нэвтрүүлэгчид цэвэр халх аялгатай байх ёстой гэсэн шаардлага тавьдаг байх аа?
-Шалгаруулатыг шүүж байсан хүмүүс их няхуур, дуу хоолойны өнгө ялгадаг мэдрэмжтэй хүмүүс байсан. Шүлэг уншуулж, яриулж шалгасан. Намайг дуугараад эхлэнгүүт шүүгч нар “Чи баруун аймгийн хүүхэд байна” гэсэн. Уг нь баруу аймгийнх байх нь битгий хэл хөл ч тавьж үзээгүй, дөрвөн жил тайзны ярианы хичээл заалгачихсан хүн байсан. Учир байдлаа хэлтэл. Тэгвэл “Аав, ээж чинь хаанахынх вэ?” гэсэн. Тэгсэн аав Завхаынх, ээж Ховд аймгийн хүн байсан л даа.   Тэгж сайн ялгадаг мэргэжилтнүүд байлаа. Баруун аймгийнхан хос, урт эгшгийг хольж хэлдэг талтай гэсэн. Одоо ч надад тэр байдал ажиглагддаг. Цусанд нь шингэчихдэг юм шиг байгаа юм.
-Мэргэжлийн хүмүүс л тэр нарийн ялгааг ажигладаг байх даа.
-Тийм. Түүнээс гадна “Ард талын чинь араа хорхой идсэн байна. Энэ талд чинь нэг шүд дутуу байна” гээд л хэлж байлаа шүү дээ.
-Тухайн үед текстээ цааснаас шууд харж уншдаг байсан уу?
-Тийм байсан. Соёлын гавьяат зүтгэлтэн Ж.Батбаяр ах бидэнд “Та нар эхний мөрөө хараад уншихдаа дараагийн хоёр мөрөө нүдэндээ тогтоосон байх хэрэгтэй” гэсэн шаардлага тавьдаг байсан. Нэвтрүүлэгч хүний хараа сайн байх хэрэгтэй. Надад нэг уулзсан хүнийхээ нэрийг санахгүй тохиолдол гардаг ч нүдээ аниад бодоход нүдэнд тусаад л ирдэг.
-Шууд эфирт гарах хэцүү юү?
-Хэцүүгээс гадна стресстэй ажил. Алдаа гаргавал үзэгчдээ хүндлээгүй хэрэг болно. Цаашилвал улс төрийн алдаа болно. Би телевизэд 1995 онд ажилд орсон. Нэг удаа  “ ж”, “ш” хоёр үсгийг сольж хэлээд их шүүмжлэлд өртөж байлаа.
-Таны гаргаж байсан хамгийн том алдаа юу вэ?
-2000 оны эхээр АНУ-д сурч байгаад ирээд ажлаасаа багагүй төсөөрсөн байсан. Намайг байхгүй байж байгаад ирсэн болохоор үзэгчдэд багагүй хүлээлт үүссэн анхны өдөр байсан юм. Тэгсэн эфир явж байтал гэнэт текст солигдоод “Юу болов оо, яачихав аа?” гэдэг үгийг би англиар “what what happened” гэж хэлээд эвгүй байдалд орон ичиж байсан. Гарч ирээд л “Та нар яаж байгаа юм бэ?” гээд их гомдож уйлсан. Хүн тухайн орчинд нь байгаад байхаар хэрэглээний үг аманд хэвшчихсэн байдаг юм билээ.  
-Америкт сурч байгаад ирсэн бил үү?
-Эхний  жил хэлний курст сураад дараа нь коллежид сэтгүүлзүйн чиглэлээр сурсан.  
-Нэвтрүүлэгч хийсээр байгаад жүжигчний мэргэжлээсээ хөндийрөөд сэтгүүлзүй рүү орж байх шиг байна. Тийм үү?
-Би жүжигчний мэргэжилдээ их хайртай байсан учраас нэвтрүүлэгч болох дургүй байсан. Багш нар ч намайг “Сайн жүжигчин болно, театрт ажиллаарай. Телевизээр яах вэ” гээд өөрсдийн мэргэжлийнхээ сайхан талыг ярьдаг байсан. Тэгэхэд их л эргэлзэж байсан.  Ээж маань телевиздээ ажил гэж бат зогссоор ажиллах болсон. Гэхдээ огтхон ч харамсдаггүй. Сайхан ажилдаа хайртай.
-Гэхдээ хэд, хэдэн уран сайхны кинонд тоглож байсан байх аа?
-Би оюутан байхдаа л дөрвөн кинонд тоглож байсан. Сурч байхад киноны урилга их ирдэг байсан.
-Сайхан бүсгүй шалгаруулах тэмцээнд хүчээр шахуу орсон гэл үү?
-1991 онд Монгол туургатны оюутан мисс шалгаруулах тэмцээнд Байгаль бид хоёрыг Хайдав багш сургуулийн нэрийн өмнөөс ор гээд, хичээл тарангуут авч яваад зочид буудалд 10 гаруй хоног байлгаад тэмцээнд оруулж байсан. “Та нарыг орохгүй бол сургуулиас хөөнө” гэж айлгаж байлаа.  
-Загвар өмсөхсөн гэж бодож байсан уу?
-Тэгж бодож байсангүй. Хүмүүс “Өндөр юм чинь загвар өмсдөг байгаагүй юу ?” гэдэг л юм. Ер нь би өөрийгөө загвар өмсөгч шиг бие галбиртай гэж боддоггүй.
-Олны хараанд өртөж амьдрах танд ямар санагддаг вэ?
-Хүндтэй сайхны зэрэгцээ хариуцлага өндөртэй. Буруу гишгэж болохгүй. Зан харилцаа, биеэ авч яваа байдалдаа байнга анхаарч, буруу үг хэлж, болохгүй юм ярихгүй байх шаардлагатай. Бусад хүн “Бусдад ямар хамаатай юм бэ, би өөрийнхөөрөө байх дуртай” гэж ярьдаг бол бидэнд тийм эрх байдаггүй.
-Хамгийн хэцүү нь юу вэ?
-Сонин, хэвлэлд худлаа үнэн гүтгүүлэх нь хэцүү. Гэхдээ саараасаа сайн тал нь илүү л дээ.  
-Биеийн галбираа байнга сайхнаар нь хадгалж явах нь таны үүрэг гэж боддог уу?
-Энэ бол зайлшгүй ажлын нэг хэсэг. Эфир өндөр соёл, тодорхой дэг жаяг шаарддаг. Үзэгчдээ хүндэлж тэр шаардлагыг биелүүлэх нь бидний үүрэг. Ялангуяа экран аливааг их өргөн харагдуулдаг. Ширээ дүүргэхээр том амьтан эфирт суувал таатай биш шүү дээ.
-Таны жин хэдээс хэдэн килограммд хэлбэлздэг вэ?
-Миний жин хэлбэлзээд байх нь гайгүй. Охидууд 18-19 настайгаасаа жингээ мэдэж, хянадаг болсон гэж үзвэл сүүлийн 20 жил 57-60 кг-ийн хооронд л байсан.  
-Эмэгтэй хүн гоо сайхнаа хэдэн нас хүртлээ хадгалах боломжтой юм шиг санагддаг вэ?
-Хүний амьдралын хэмнэл, ахуйн дэглэмтэй холбоотой.  70 шахсан хэрнээ сайхнаараа яваа хүмүүс европт олон бий. Харин манай зарим бүсгүйчүүд нэг хүүхэд гаргаад 20 гаруйхан насандаа өөрийгөө зөнд нь орхичихдог талтай.
-Та ямар хэмнэл, дэглэм баримталдаг вэ, 10 жилийн дараа ч энэ хэвээрээ байх уу?
-Байна гэж л боддог. Байхын төлөө хичээнэ. Зөв эрүүл амьдралын хэмнэлд хөдөлгөөн чухал юм шиг сангддаг. Би их хурдан хөдөлгөөнтэй. Мөн  зөв хооллолт, сэтгэл санаа өөдрөг байх гэдэг ч чухал хэрэг.  Зарим бүсгүйчүүд тийм юм идэж, уувал үлгэрийн юм шиг сайхан болно гэж ярьдаг ч би тийм юманд итгээд байдаггүй.
-Сэтгэл өөдрөг явахад гэр бүлийн амьдрал чухал нөлөөтэй юм шиг ээ.
-Чухал. “Эмэгтэй хүний амьдрал нүүрэн дээр нь бичээстэй байдаг” гэж хүмүүс ярьдаг. Жаахан гундуу царай зүстэй явбал “Энэ маань амьдрал жаахан бүтэлгүй байна уу даа” гэж хардаг.  Би сайхан гэр бүл, үр хүүхэдтэй азтай эмэгтэй. Өглөө дуртай ажилдаа гэрээсээ аз жаргалтай гарч, үдэш хайртай гэр бүлийнхэн рүүгээ яаран очихоос илүү жаргал үгүй. Аз жаргал энгийн зүйлээс мэдрэгддэг. Түүнээс биш даашгүй эд баялаг цуглуулж, зүйрлэшгүй гоо үзэсгэлэнтэй болсноорой жаргана гэдэг юу л бол.
-Танд цаг хугацааг ухраах боломж олдвол юуг өөрчлөхийг хүсэж байна вэ?
-Сонин асуулт байна. Хэрэв тийм боломж байвал намайг бага байхад талийгаач болсон ахыгаа л босгож ирэхийг хүснэ. Тэр ах маань гоё сайхнаараа гайхагдсан хүн байсан. Лениградын нисэхийн академийн төгсөх дамжаанд сурч байхдаа өөд болсон юм.
-Та эхээс хэдүүлээ вэ?
-Манайх 2 охин 2 хүү байж байгаад ахыг өнгөрөсний 49 хоног дээр эмэгтэй дүү маань төрсөн. Одоо нэг эгч, эрэгтэй, эмэгтэй хоёр дүүтэй.
-Ном унших дуртай гэсэн. Хамгийн сүүлд ямар ном уншсан бэ?
-Их уншдаг шүү. Манай нөхөр намайг “Чи энд тэндхийн болсон болоогүй бүх юмыг толгойдоо хийгээд. Дараа нь тэрэн дундаа төөрчих юм” гэдэг. Хамгийн сүүлд Барак Обамагийн намтрын тухай уншсан. “Ардыг тэтгэх рашааны дусал” гээд нагаржуна онолын тайлбартай, үлгэрчилсэн номыг байнга ширээн дээрээ байлгадаг. Хэд дахин уншаад ч уйддагүй.
-Чөлөөт цагаараа юу хийх дуртай вэ?
-Чөлөөт цаг ховортой. Гурван хүүхэдтэй ээж, айлын эхнэр хүнд ажил мундахгүй. Бага, сага улсын ажил, хувийн ажил гээд л ундарна.
-Бага нь хэдтэй вэ?
-Гурван нас  хагастай. Бага хоёр маань таван насны зөрүүтэй том охин арваннэгдүгээр анги төгсөж байгаа.
-Хүүхдүүддээ юуг илүү захиж, сургадаг вэ?
-Хаана ч хэний ч туслалцаагүй биеэ дааж, амьдарч сурахыг зөвлөдөг. Мах, гурил байсан ч нийлүүлээд хоолоо хийгээд идчихдэг байх хэрэгтэй. Хувцасаа угаагаад өмсчихдөг, хүлээсэн үүргээ яг биелүүлдэг байхыг л сургадаг.
Бидний яриа 18.00 цагийн мэдээ эхлэхтэй зэрэгцэн өндөрлөсөн юм. Монголын сайхан бүсгүйчүүдийн нэгэн хэмээн зүй ёсоор нэрлэгдэх энэ эмэгтэйд хүнийг ялгах, ихэрхэх сэтгэл үгүй их л энгийн харагдлаа. Халуун дулаан яриа, сайхан инээмсэглэлээс нь ямар ч хүн эрч хүч мэдэрмээр санагдсан. Тэрбээр 600-гийн студи рүүгээ орохдоо “Би энэ студидээ орж ирэнгүүтээ л эрч хүч мэдэрдэг. Тэтгэвэртээ гарсан ч хааяа ирж энерги авч байна гэж боддог” хэмээн ярьж байлаа.
18.00 цагийн мэдээ дууссаны дараа Ихо, 20.00 цагийн мэдээндээ бэлтгэхээр хоёр давхрын шатруу түргэн алхалсаар одсон. Их ажил, өрнүүн амьдралаа энэ хурдан алхаагаараа тэр гүйцэхээр яарсан нь энэ.

"mnb"