Улс төрийн намуудын тухай хуулиар бол Монгол Улсын иргэн хэн гуай ч насанд хүрсэн, нам бус 801 хүний гарын үсэг цуглуулаад улс төрийн нам байгуулж болно. Монголд олон намын систем бүрэлдсэн 1990 оноос хойш ийм зарчим үйлчилж ирсэн.

Давхардсан тоогоор 30 шахам нам төрсөн ч нийлж нэгдсэн эцсийн дүнгээрээ одоо Улсын дээд шүүхэд бүртгэлтэй 17 нам байна. Түүнээс идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулдаг нь гарын таван хуруунд багтам.
Улс төрийн нам байгуулахаар шийдэж, зохион байгуулах хурлаа хийн шийдвэрээ гаргаад Улсын дээд шүүхэд хандсан л бол Дээд шүүхийнхэн уг асуудлыг хуулийн хугацаанд нь хэлэлцээд бүртгэж авах, эсэх талаар хариу өгдөг. Үүнд цаг зав барж үрээд ч байх зүйлгүй.

Сайн бол хагас цагийн л ажил. Бичиг баримтын зөрчилгүй, жагсаалтад багтсан 801 хүн бүгд насанд хүрсэн, аль нэг намын гишүүнчлэлгүй гэдгийг түүвэр бүртгэлээр тогтоочихвол бүртгээд л авна, ямар нэг “но” илэрвэл баяртай гээд л буцаана. Үүнд ачаалал, дарамт бараг байхгүй. Бас тухайн нам байгуулахыг хүсэгчид зохион байгуулах хурлаасаа хойш хуулийн хугацаа хэтрүүлэлгүйгээр Улсын дээд шүүхэд хандсан байх ёстой. Энэ хугацаа ажлын 10 хоногт багтана.
Н.Энхбаяр, Ц.Шинэбаяр, Н.Удвал, С.Молор-Эрдэнэ нарын байгуулж Онц их хурлыг нь хуралдуулсан МАХН-ын Улсын дээд шүүхэд хандаж намаа бүртгүүлэх хугацаа хоёрдугаар сарын 14-нд дууслаа. Онц их хурлаас хойш цөөнгүй хоног өнгөрсөн ч амралтын өдрүүд, сар шинийн баяр таарсан тул ийнхүү тавиухан хугацаа МАХН-ынханд ногджээ. Өмнө нь том намд удирдах алба хашицгааж байсан хүн олонтой, бас ч намын дарга нь төрийн гурван өндөрлөгийн албыг ээлжгүй хашсан эрхэм тул МАХН-ыг Улсын дээд шүүхэд бүртгүүлэхэд дутуу хөтүү элдэв зүйл үлдээхээс сэргийлж их л нямбай бэлтгэсэн гэнэ. Ингээд намаа бүртгүүлэх болтол өөдөөс нь Улсын дээд шүүхийнхэн их л сонин тайлбар хэлж хоёр хоног хүлээзнэхийг хүсчээ.

Дээд шүүхийнхэнд гарцаагүй 100 хувь оролцох шаардлагатай тун чухал семинар Их Тэнгэрт хоёр хоног болж буй гэнэ. Нам бүртгэх хэдэн хүнийг 20 минут чөлөөлж болохгүй байсан юм байх.
Намаа бүртгүүлэх хуулийн хугацаа өнгөрөх гэж байгааг МАХН-ынхан хэлж учирласан ч “Манай талаас шалтгаалж хойшлуулж байгаа учир хугацаа хэтэрсэнд тооцохгүй” гэсэн хачин хариу авчээ. Хууль, шүүхийнхний ажлаас шалтгаалж хуулийн хугацаа хэтэрвэл бурууддаггүй, бусад талаас шалтгаалсан бол хууль зөрчсөн болдог юм байна. Ингээд МАХН-ынхан ирэх лхагва гариг хүртэл намаа бүртгүүлж чадахгүйд хүрлээ.
Харин үүнийг ажиглагчид өөр өөрөөр тайлбарлаж байна. МАН-ынхан МАХН-ыг Монгол Ардын Хувьсгалт Нам гэсэн нэрээр Дээд шүүхэд бүртгүүлэхийг таашаахгүй байгаа. Тэд “МАН бол МАХН-ын зүй ёсны эхлэл бөгөөд үргэлжлэл юм” гэсэн томъёолол дотор МАХН гэдэг нэр МАН-ын өмч гэдгийг хийгээд өгчихсөн. Тэгээд МАХН гэдэг товчлолд хамаарч болох нэрсийг “түүж” Улсын бүртгэлд хамруулах кампанит ажил өрнүүлсэн. Үр дүнд нь МАХН гэж товчилж болох 70 гаруй нэр цугларсан гэж байгаа. Тэндээс үлдсэн нэг хувилбарыг МАХН-ынхан бас олсон л доо. Монголын Алдарт Хувьсгалт Нам гэсэн нэрийг тэд нөөцлөөд халаасалчихсан байгаа. Хэрэв Монгол Ардын Хувьсгалт Нам гэсэн нэрийг “хайрлах боломжгүй” гэчихвэл энэ нэрийг гаргаж ирэхэд бэлэн гэсэн үг.

Гэвч Дээд шүүхийнхэн Их Тэнгэрт хоёр өдөр семинардахын ялдамд МАХН-ыг хэрхэн бүртгэх вэ, яаж цаг хожих вэ гэдэг асуудал дээр бас толгойгоо гашилгах бололтой. Сайт дээр сэтгэгдэл үлдээгчид үүнийг бас хошноор олж харжээ. “МАН-ын дарга МАХН-ыг бүртгүүлэхгүй гэхдээ Дээд шүүхийнхнийг гэртээ аваачиж цоожиллоо” гэсэн бол зарим нь “Н.Энхбаярын үг хэлэх, үзэл бодлоо илэрхийлэх, нам байгуулах эрхийг нь хориглосон хууль санаачлаад бушуухан батлуулчих, яадаг юм. МАХН гэдэг үгийг Монголд хэрэглэхийг хориглосон хууль гуравдахь өдрөөс өмнө хурдан гаргачих. Өөр гарц байхгүй” ч гэх шиг. Бүр “эвлэлдэн нэгдэх эрх чөлөөг хааж боогдуулна гэдэг хүн төрөлхтний эсрэг хийж байгаа гэмт хэрэг шүү” гэсэн сэтгэгдэл ч бичиж оруулжээ. Уншигчид МАХН-ыг бүртгэх ажиллагааг хоёр өдрөөр хойшлуулсныг ийнхүү яагаад ч жирийн хэрэг биш гэж үзэж байна.

Үүний цаана бүр золигийн санаа ч нуугдаж байж болох юм. “Манай ажлаас шалтгаалж хугацаа хэтэрсэн тул та бүхэн буруугүй” гэж өнөөдөр хэлж байгаа ч лхагва гаригт очиход нь МАН-ын зүгээс “Хугацаа өнгөрсөн байна” гэж шантаажлахад ядах юмгүй. Бас МАХН гэдэг нэрийг өгөхгүй гэж хэсэг саатуулна. Ер нь юм юм болж мэднэ дээ. “Хугацаа хэтэрсэн намыг бүртгэхээ зогсооё” гэж МАН-ын залуус Дээд шүүхийн өмнө лоозон бариад зогсч байж ч мэднэ. Эртээдийг бодвол цаг дулаарсан болохоор өвөө эмээгээ дагуулж очиж бөмбөр нүдүүлсэн ч яах вэ.
Үүний цаана нэрээсээ Х үсэг хассанаас болж гурав дахь хүчний орон зайг өөрийн гараар нээгээд өгчихсөн МАН-ын удирдлагын бухимдал нуугдаж байгаа. Нэг нам хурлаа хийхэд нөгөө намынхан очиж бужигнуулдаг, Дээд шүүхэд бүртгүүлэх гэхэд нь хурал семинараар бамбай хийгээд “Яаж бүртгэхгүй байх вэ” гэсэн асуудал хэлэлцээд суучихдаг энэ буруу жишиг улс төрийн хүрээнд ужиграх төлөвтэй болоод ирлээ. Үүний жишээ гэвэл намын даргаа намаасаа хөөгөөд УИХ-д суудалгүй болоод үлдэж байгаа Ногоон намынхан. ИЗН-тай тавьсан сүйг нь цуцлуулах гэж гарын үсэг зурах ёслол дээр лоозон барьж очдог нь ч Нийгмийн ардчилал-Монголын залуучуудын холбооноос сурсан араншин байж мэднэ. Өмнө нь улстөрч улстөрчөө шантаажилдаг байсан Одоо Монголын улс төрд нам намаа шантаажилдаг шинэ үзэгдэл гарч ирэв ээ. Гэхдээ эрх мэдэлтэй нь мэдэлгүйгээ шүү. МАН гэхэд Улсын бүртгэлийн газрыг хэрхэн гартаа атгаснаа үзүүлсэн бол өдгөө Улсын дээд шүүх ч МАН-ын алган дотор гэдэг нь харагдах гээд л байх шиг.
Д.ОЮУНЦЭЦЭГ

news

“Иргэн Н.Энхбаярт нам байгуулах хориотой”
Tweet
Bolod.mn

Сэтгэгдэл (24)

Уншигчдын оруулсан сэтгэгдлийн талаар манай сайт хариуцлага хvлээхгvй болохыг анхаарна уу.
Үгийн санд шүүлтүүр хийсэн болно

Зочин
Монголчууд минь дээ. Бид яагаад луйварчин Миэгомбын Энхболдыг өдий хуртэл сонгоод яваад байдаг юм бэ дээ. Салах цаг нь болоогуй юу? Төрөө жоохон ч гэсэн цэвэрлэх юмсан даа

2011-02-17 | 11:27:43 | 202.131.247.130 |

Зочин
за боон улс турчид л байх юм.хамгийн гол н эх орох чухал туунийг яаж зув зугт залах вэ гэдгээ бодоод дараачийн сонгуулид оорсдоо юмийг н аваад сонгох бус жинхэнэ юм хийх хумуусийг л сонгоё.эх орноо босгож чадах хунээ л олж сонгоё.одоо хэзээ болтол энэ нам болж талцсан юу ч хийхгуй хулдуу юмнуудыг сонгох юм зоригтой эрс ууруур сонгоод узэе л дээ.уурсдуу сонгоод тэднийг ид гэж гаргачихаад одоо юу гэж гоншигноод байгаа юм.та ууруур нэг бодоод уз алийн болгон тогоон дотор ирээдүйгээ бурхэгээр тусуулууд бусдийг муулаад суух ёстой юм ууруу идвэхтэй ирээдүйгээ зув харж сонгох хэрэгтэй.битгий араас н цув нумур

2011-02-16 | 23:35:21 | 213.113.65.155 |

Зочин
энxбаяр xойлогоор улс удурдуулж байсан гэж бодxоор огиудас xурдэг

2011-02-16 | 21:10:29 | 203.91.117.3 |

Зочин
махн байх зөв бодлоготой бай амжилт

2011-02-16 | 15:29:47 | 124.158.69.117 |

Зочин
ингэр байгаад египд шиг юм болох вий дээ.Энэ улс нэг л биш шүү.Монголын ард түмний тэвчээр хэзээ барагдах юмболдоо.Мөн ч хүлцэнгүй хүмүүс юмаа бид...

2011-02-16 | 09:33:34 | 202.131.225.168 |

Зочин
ХААН МИНИ БАЙСАН БОЛ ,,,МУУ ТОРИЙН ЛУЙВАР ХИЙГСЭДИЙГ ТАМЛАН ТОНИЛГОХ БАЙСАН,,, ХААН МИНУ БУЦАН ИРЭЭ.

2011-02-15 | 19:11:39 | 77.249.16.145 |

Зочин
ЭНХБАЛАЙРЛИЙН ДАРАНГУЙЛАЛ,ХУЛГАЙ,АЛЛАГА,ХУДАЛ ХУУРМАГА,ТОРООС ХУСЭЛ ДУРААРАА ,АРД ТУМНИЙ ХОРОНГО МОНГОНООС ИНЭЭЛДЭН ХУЛГАЙЛАХ,МУУ ЗУРХТ НОХОЙ ОРОО ТОЛОН ТОРООС ХОЛ БАЙХИЙГ ЗАЛУУС БИД САНУУЛАЖ БАЙНА,ЭС СОНСВООС ХӨХ ТЭНГЭР ХАТУУ ЦЭЭРЛҮҮЛЭН ТАМ РУУ ТОНИЛОГОХ БОЛНО. МАХН-БОЛ МОНГОЛИЙГ ТАРААН БУТАРГАН,АРД ТУМЭН,ХУУЛИЙГ УЛ ТООН, ГАЗАР ТОЛГОДООР ТОГЛОХ,ХИЙХ ЗУЙЛЭЭ МЭДЭХГҮЙ ТЭНЭГҮҮД МОН.

2011-02-15 | 19:07:53 | 77.249.16.145 |

Зочин
энхбалай бол тал нутгийн хутган самарах чөтгөр,. хэрээ мэдээрэй,.

2011-02-15 | 19:07:00 | 77.249.16.145 |

Зочин
МАХН гэдэг 4 усэг ямар хучтэй бна аа.МАХН 4 усэгний далбаан дор ямар муухай юм хийгдэж бсан нь суулийн сард ойлгуулаад бна.Ард тумэн цагаан цаас гэж унэн юм даа 4 усгэнд хууртаад яваад бдаг.;Усгээр бамбай хийж цаана нь хэн ч бсан хамаагуй бсныг мэддээ.....МАН энэ байдлаараа хэзээ оорчлогдохгуй..суулийн уед МАН ын МАХН ын эсрэг хийж бгаа алхамыг харахад Оюу толгой Таван толгойн гэрээнд итгэл алдарч бна.Хувьцаа гээд цаас ч огчиход мэдэх л улс бна...Энхбаярын эсрэг ч байлаа хэний ч эсрэг Торт ёсны эрхэм зуйл хуулиа уламдаа хишгэж болохгуй....УЛС ТОРОО ХУУЧИН АРГААР ХИЙХЭЭ БОЛЦГОО ...АРД тумэн чинь цагаан цаас болохоо болчихсон,иргэд чинь торд нолоолдог ганц хэрэгсэл сонголтоо МАНАН МАХН ын хэнэнд нь ч огохгуй.

2011-02-15 | 18:54:31 | 195.42.155.9 |

Зочин
энхбаяраар дутахгуй ээ зайл зайл монгол улсийг уруудан доройтход их хургэж хээл хахуулийг газар авхуулсан.

2011-02-15 | 10:31:15 | 218.54.212.205 |

Зочин
Өөдөө шидсэн чулуу өөрийн толгой дээр гэдэг тухайн үед доль цохиж явсан нөхдуудийн шээс нь савирч яваа байх. Уерхэлдээ унэнч явах хэрэгтэй.

2011-02-15 | 10:26:52 | 124.158.69.191 |

Зочин
Ард тумний эрx ашгийг xувийн сонирxолдоо автан xудалдсан МАНАН засгийн газрûг ард тумний санаг асуулга ÿвуулж xариуöлага x¿лýýлгýx xэрэгтэй. Энxбаÿрт Оþунтолгой болон Тавантолгойн гэрээг МОНГОЛД ашигтайгаар xийж ÷адаx þм бол ард т¿мэн МАXН тºлºº санал ºгнº.

2011-02-15 | 10:03:45 | 202.179.10.154 |

Зочин
М.А.X.Н. г дэмжиж байна,xуули зөржөөгүй xарин М.А.Н.М.А.X.Н.аас салсан гэдгийг xун болгон мэднэ.

2011-02-15 | 09:49:52 | 180.235.171.179 |

Зочин
ОЮУ ТОЛГОЙГ ГАДНЫХАНД АЛДСАНЫГ ХЭН ЯАЖ ХАРИУЦАХ МОНГОЛЧУУД ЭНЭ АЙМААР ГЭРЭЭГ ЦАГ АЛДАЛГҮЙ ОЛОН УЛСЫН ШҮҮХЭД ӨГЧ ХҮЧИНГҮЙ БОЛГУУЛАХ ХЭРЭГТЭЙ ЭНЭ АЛДААН ДЭЭР ГУРАВ ДАХ ХҮЧИН ДӨРӨӨЛЖ ЗАСГИЙН ЭРХИЙГ ЗУУН ХУВЬ АВАХ БОЛОМЖТОЙ

2011-02-15 | 09:44:18 | 202.61.97.25 |

Зочин
Монгол улсыг 21-р зууны эхэн 2000-2008 он хүртэл удирдаж байсан Намбарын Энхбаяр бол Монголын түүхэн дэх тухайн үеийнхээ хамгийн шуналтай авлигач хүн байсан гэж түүхийн номноос хүүхэд залуучууд унших байхдаа.

2011-02-15 | 09:43:44 | 180.235.166.158 |

Зочин
М.А.X.Н. г дэмжиж байна.xуулийн дагуу буртгэж абаx

2011-02-15 | 09:40:38 | 180.235.171.179 |

Зочин
М.А.X.Н. г дэмжиж байна.xуулийн дагуу буртгэж абаx

2011-02-15 | 09:40:37 | 180.235.171.179 |

Зочин
М.А.X.Н. г дэмжиж байна.xуулийн дагуу буртгэж абаx

2011-02-15 | 09:40:35 | 180.235.171.179 |

Зочин
даварчихсан юмнууд айж вайхгүй юу.махн урагшаа,амжилт.

2011-02-15 | 09:18:21 | 124.158.68.170 |

Зочин
ер нь бол МАН нэрээ өөрчилсөнөөс болж их зүйл алдаж байна гэж бодож байна, Миний бодлоор бол нэр нь сонин биш гол нь үйл ажиллагаагаа хэрхэн явуулах нь чухал байх аа, Н, Энхбаяр гэдэг хүн олон жил улс төрийн өндөр албан тушаал хашсан хүн яачиж байсан МАХН гэсэн товчлолтой нам байгуулж чадна, Н,Энхбаяр нам байгуулахыг хориглосон хууль гаргасан ч нэмэргүй өөр хүний нэр дээр гаргаад авчихна ш дээ, Энэ нам байгууллагдсанаар МАН ын гишүүнчлэлийн тооноос хасагдах цаашлаад УИХ-д суух суудлаас хасагдах магадлалтай, Ингэснээр ИЗН болон МНН БНН ын бөглөж чадаагүй тэр 3 дахь сөрөг хүчний суудлыг илүү хялбар авах боломжтой. Хуучин гишүүдээс гадна шинэ гишүүд мөн хувь хүнийг дэмждэг олон 1000 хүн байгаа гэж бодож байна даа. Намыг хурдан байгууллаж өгөөч ээ.

2011-02-15 | 09:17:27 | 202.131.248.52 |

Зочин
махн-ыг өгвөл гар бариаад бугуй барина гэдэг болно.

2011-02-15 | 09:12:35 | 220.255.2.141 |

Зочин
махн-аас бусад нам байгуулах бол хориоогүй

2011-02-15 | 09:10:37 | 220.255.2.116 |