УИХ-ын гишүүн, Миний монголын газар шороо хөдөлгөөний тэргүүн О.Энхсайхан агсны эхнэр Д.Энхтуяа талийгаач

нөхрийнхөө ажилчдаа шагнаж өгсөн байрыг буцаан авах гэж шүүхэд хандсан талаарх мэдээллийг урьд нь бид хүргэж байсан. Энэ удаад байраар шагнуулж эцэст нь хураалгах дээрээ тулаад байгаа ажилчдын төлөөлөл болох Ш..Жаргалсайхан, Ж..Жаргалсайхан, Ц.Навчдэлгэр нартай уулзсанаа хүргэж байна.

-“Зос трейд” ХХК-ийн хэдэн хүн байраар шагнуулж, эцэст нь ийм байдалд хүрээд байгаа юм бэ? 

-Нийт 11 хүн тус компаниас орон сууцаар шагнуулсан юм. Эхний зургаан хүний байрыг Д.Энхтуяа захирал аль хэдийнэ буцаагаад авчихсан. Одоо сүүлийн таван хүний байрыг авах гээд шүүхэд өгчихөөд байгаа. Энэ сүүлийн таван хүний дотор Ш.Жаргалсайхан, Ж.Жаргалсайхан, Ц.Навчдэлгэр бид гурвын нэр орчихсон байгаа.

-Ямар үндэслэлээр шагналд олгосон байрыг буцаан авах гэж шүүхдэж байгаа юм бол. Тэр байруудын өмчлөгчийн гэрчилгээ та нарын нэр дээр албан ёсоор шилжээгүй юм уу?

-Бидэнд шагналаар олгосон байрууд “Зос Трейд” компаний нэр дээр байдаг. Тийм болохоор Энхтуяа захирал бидэнд “энэ байрууд компаний өмч манай нөхөр талийгаач болохдоо намайг маш их өртэй үлдээсэн. Би аргагүй эрхэнд энэ байруудыг өрөндөө өгөх болоод байна” гэсэн тайлбар хэлж улмаар шүүхэд өгөөд байгаа юм.

-Нэгэнт амьдарч буй байрнуудын чинь өмчлөгчийн эрх тус компаний нэр дээр байдаг юм бол та нарт заргалдах хэрэг байхгүй юм биш үү?

-О.Энхсайхан захирал амьд сэрүүн байхдаа бидний хэсэг хүмүүст “орон сууцаар шагная. Манай компанид тогтвор сууршилтай ажиллаач ээ” гэсэн саналыг тавьсан. Энэ саналыг бид хүлээн зөвшөөрсөн. Мөн тухайн үед талийгаач захирал маань та нар өөрсдөө орон сууцаа олчих нэгэнт л та нарт үлдэх байр юм чинь гэсэн. Бид ч тухайн үед зар харж байгаад орой үдэш ажлаа тарахад ойрхон юм гээд нэгдүгээр хороололд байр сонгосон. Ингээд байраа худалдаж аваад “Зос-Трейд”ХХК-ийн нэр дээр бичгийг нь авсан.

-Яагаад шагная гэсэн хэрнээ тэр бүү хэл өөрсдөө байраа ол гэчихээд байрны гэрчилгээг компаний нэр дээр авсан юм бол?

-4-5 жил тасралтгүй тогтвор сууршилтай сайн ажиллах ёстой. Үүний дараа өөрсдийн чинь нэр дээр болгоно гэсэн. Нэг үгээр болзол байсан юм. Ингээд 1997-1998 оны шинэ жилээр хамт олны минь дунд байраар шагнаж байна гээд жижиг бичиг өгч байсныг манай хамт олон болон тэр шинэ жилд уригдан ирсэн улс төр, урлаг соёлын хүмүүс ч мэднэ. Бидний хувьд хэн хэн нь тус компанид үнэнчээр тогтвор сууршилтай ажилласаар 2005 онд тухайн үед тус компаний удирдлага захирал Энхболд дээр өргөдлөө бичээд орсон. Гэтэл та нарын байр банкны барьцаанд байгаа удахгүй аваад өгнө. Та нар түр хүлээ гэсэн. Ийн явсаар О.Энхсайхан захирал хорвоогийн мөнх бусыг үзэж, эхнэр болох Энхтуяа нь нөхрийнхөө компанийг ах дүү нартай нь булаацалдаж явсаар бүгдийг өөрийн нэр дээр болгож чадсан.  Д.Энхтуяа “ЗосТрейд” ХХК-ийг өөрийн болгосноосоо хойш нөхрийнхөө ажилчидаа шагнан урамшуулж өгсөн байрыг нэг нэгээр нь авч эхэлсэн.

-Арав гаран хүн байраар шагнуулсан гэж байсан. Одоо хэд нь байраа хураалгаад байгаа юм бэ?

-Эхний хэдэн айл өргөдөл гаргасан боловч компанид олон жил ажиллаагүй гээд хэрэгсээгүй. Бидний хувьд байгууллагын аварга, тэргүүний ажилчин, энэ компанид тасралтгүй олон жил ажилласан гээд бүх болзолийг нь хангасан. Гэтэл одоо тухайн үед бидэнд санал хэлж, байр амлаж улмаар хамтран зүтгэж байсан сайн удирдагч маань талийгаач болчихоор, эзэн суусан эхнэр нь энэ компаний хөрөнгө болохоор байр суллаж өг гээд байгаа.

-Та нарын хувьд тухайн компанид хэдэн жил ажиллаж байна. Ажиллаж байсан хугацаандаа хөдөлмөрийн гэрээ хийж байсан юм байгаа биз дээ?

-Одоо Энхтуяа компани ерөнхий захирлаар ажиллаж байгаа тэгэхээр бүх зүйл түүний мэдэлд байгаа гэсэн үг. Энхтуяа захирал биднийг ямар ч гэрээгүй ажиллаж байсан гээд байгаа юм. Өдийг хүртэл арван тав зургаан жил ажилласан юм чинь зохих ёсныхоо гэрээг хийж байсан байлгүй яахав. Бид 1997 оны 5 сарын 19 нд “Зос Трейд” ХХК-д албан ёсоор ажилд орсон. Тэр цагаас хойш энэ компанид өөрийн юм шиг л сэтгэл зүрхээ гарган ажиллаж байсан. Үүнийг хамт ажиллаж байсан олон хүмүүс хэлэх байх. Бид байртай болчихоод үр хүүхдээ хүртэл О.Энхсайхан захирал маань биднийг орон байртай болгож байна бид энэ хүний төлөө ажиллах ёстой гэж сургууль соёлын мөр ч хөөлгөөгүй барилгын ажилд сургаж дэргэдээ аван энэ компаний төлөө үнэнч зүтгэсэн. Гэтэл ажилчдынхаа ахуй амьдрал, ажил төрлийн ур чадвар зэргийг гаргууд сайн мэддэг байсан Энхсайхан захиралыг үгүй болчихоор байдал ийн эргэчихээд байна.

-Тухайн үед та нартай хийж байсан хөдөлмөрийн гэрээний нэг хувь та нөхдөд байх ёстой шүү дээ?

-Байхгүй ээ. Тэгээд л “та нарт ажиллаж байсан гэх гэрээ байхгүй” гэсэн аманд уначихаад байна. Тухайн үед ажлын гэрээ гээд гарын үсэг зуралцаад орж байсан ч бидэнд нэг хувийг нь өгөөгүй бид ч авъя гэсэнгүй.

-Авч байсан цалингаасаа нийгмийн даатгалын шимтгэл гэж төлж  байсан уу?

-1997 онд ажилд орохдоо л нийгмийн даатгалынхаа дэвтрийг өгч сар бүрийн цалингаасаа зохих ёстой шимтгэлээ суутгуулаад явж байсан. Сар болгоны цалин олголт дээр шимтгэл энэ тэр аваад л байдаг байсан. Гурван жилийн өмнө Жаргалсайхан миний бие тавин нас хүрээд тэтгэвэрээ тогтоолгох гээд нийгмийн даатгалын дэвтэрээ авъя гэсэн чинь та дэвтэрээ авч компаниас гарах гээд байгаа юмуу гэсэн. Учир байдлаа хэлэхэд өгөөгүй. Тухайн үедээ учраа мэдэхгүй гараад л явсан. Гэтэл оны өмнө 11сард шүүх хурал дээр “Май энэ улаан дэвтэрээ ав” гээд дэвтэрийг минь өгсөн гэтэл 2005 онд нэг бөглөөд 2006 онд хаагдсан өөр ямар ч бөглөсөн тэмдэглэсэн юмгүй дэвтэр байдаг байгаа. Өгч байсан цалин тутмаасаа татвар авдаг байсан хэрнээ ийм дэвтэр өгсөн шүү дээ. Энэ тал дээр бид гурав ч биш компаний бүх ажилчдийг хохироосон юм билээ.

-Талийгаач О.Энхсайхан захиралыг ажилчиддаа байр амлаж, улмаар шагнаж урамшуулж байх тэр үед эхнэр Энхтуяа нь байгаагүй хэрэг үү?

-Талийгаач биднийг дуудаад байр өгнө манайд ажиллаач гэж байхад Энхтуяа, Отгонсайхан нар бүгд байсан. Хэрвээ ингэх байсан юм бол Жагаа эгчээ та энэ байранд тэдэн он хүртэл байна шүү. Манай охиноо том болохоор бид оруулна шүү гэх нь яасан юм бэ? Тэгсэн бол бид хүний юманд хүний хүүхдийн хөрөнгөд хэрүүл уруул хийж явахгүй шүү дээ. Тэгэхээр л Энхтуяа улаан цайм луйвар хийгээд байгаа байхгүй юу. Энхтуяа хамаг ах дүү нарыгаа мөн насанд хүрээгүй хоёр охиноо хүртэл энэ байрны хэрүүл шуугианд оролцуулаад явж байгаа. Ийм эх хүн байх уу? Бас талийгаачийн нэр сүрийг ингэж унагааж байгаад нь бид маш их харамсаж байна. Талийгаач маань бидэнд байнга анхаарал тавьдаг сайн удирдагч байсан.

-Одоо та нар “Зос Трейд”ХХК-ний ажилчид гэж явж байна уу. Эсвэл халагдчихсан байгаа юу?

-Уг нь энэ компаний ажилчин гэж өөрсдийгөө бодож явсан. Халагдсанаа ч мэдээгүй явж байсан чинь. 2010 оны 11сард бид бүгдийг дуудаж жагсааж байгаад халах тушаал өгсөн. Энэ хүн бол барилгачдын баяраар нөхөртэйгөө нэг ирж баяр хүргэдэг төдий л хүн байсан. Барилгын тал дээр ямар ч ойлголтгүй барилга байгууламжийн болон бичиг баримтын талаар нэг ч мэдлэггүй хүн. Нөхрийгөө өнгөрөхөөс өмнө Старс гээд дэлгүүрийг ажиллуулдаг байгаад тэр дэлгүүрээ дампууруулсан. Энхтуяа тэр болгон бидэнтэй харьцдаггүй байсан тэрүүхэндээ л том том нөлөөтэй хүмүүстэй л харьцдаг байсан байх.

-Энхтуяа захирал “Зос Трейд” ХХК-ийг багагүй хэл амтай өөрийн болгож авсан. Түүний нэр дээр шилжсэнээс хойш танай компанид ямар нэгэн шинэчлэлт өөрчлөлт гарсан уу?

- Тэр өөрийн хоёр охины төлөө энэхүү компаний төлөө заргалдсан гэдэг юм байна лээ. Зүв зүгээр ажиллуулж байсан хүмүүсээс нь авсан. Энхболд, Отгонсайхан нараас. Энэ хоёр хүн бол хоёулаа мэдлэгтэй боловсролтой сайн удирдагч нар. Гэтэл одоо хуучин “Зос-Трейд”-д ажиллаж байсан хүмүүсээс нэг нь ч байхгүй. Үндсэндээ бүхлээрээ өөрчлөгдсөн гэсэн үг. Тэр хөрөнгийн маргаан гарч байх үед Д.Энхтуяа захирал Отгонсайханд Бидний хоёрын байрыг өгнө өө гэж ам өгсөн юм гэнэ лээ. Гэтэл одоо болтол өгөөгүйн дээр буцаан авах гэж улайран дайрч байна. Магадгүй тухайн үед Отгонсайханд худлаа ярьж аргалж байсан юм байна л даа.

-Д.Энхтуяа захиралтай уулзаж үзсэн үү? Эв зүйгээр ойлголцож, болохгүй байгаа юм уу?

-Гэв гэнэт л бидэнд шүүхээс хуудас ирсэн. Тэгээд бид чинь айх гайхах зэрэгцэж ёстой л үүрээ эвдүүлсэн шоргоолж шиг юм болсон. Ямар ч байсан Энхтуяаг олж уулзлаа. Гэтэл би мэдэхгүй ээ Цолмонтуяа гэдэг хүн танай байрыг авсан гэнэ лээ  би мэдэхгүй гэсэн. Тэгснээ би танд хоёр сая төгрөг өгье та үүгээр орон гэртэй бол гэдэг юм байна. Тэгэхээр нь би юу яриад байгаа юм, энэ мөнгөөр чинь хоосон хашаа ч авч хүрэхгүй гэсэн чинь Д.Энхтуяа би ажилтай гээд такси бариад алга болж өгсөн.

-Цолмонтуяа гэж юун хүн бэ? Танай байрны “шинэ эзэн” үү?

-Д.Энхтуяа захирал талийгаач нөхөр нь их өртэй үлдээсэн тийм болохоор ажилчдад өгсөн байрууд компаний нэр дээр байсан учраас банкны барьцаанд хураагдаад танай байрыг Цолмонтуяа гэдэг хүн авсан юм байлгүй гэх юм ярьж байсан удаатай. Гэтэл судлаад үзсэн чинь Цолмонтуяа гэдэг нь Д.Энхтуяа захиралын төрсөн эгчийнх нь охин юм байна билээ. Ер нь бол ажилчдаас буцаан авсан байруудаа өөрийн хамаатан, дүү, охидынхоо нэр дээр шилжүүлээд байгаа шүү дээ. Эцэст нь хэлэхэд бидний асуудлыг үнэн зөвөөр шийдэж өгөх байх гэж найдаж байна. Ганц талаа баримтлаад байхгүй баян хүн рүү нь үсчээд байлгүй шийдэж өгөөсэй л гэж хэлье дээ.

"Нууц"