Д.Эрдэнэбат: ҮЗХ-ны гишүүдийн 23 нь ротацийн яах эсэхийг шийднэ

2011-03-08

АН-ын генсек Д.Эрдэнэбаттай ярилцлаа.

-АН-ын ҮЗХ маргааш хуралдах гэж байна. Ямар асуудал хэлэлцэх юм бэ?

-Ерөөсөө нэг л асуудал хэлэлцэнэ. Тэр нь ротацийн сонгууль.

-Ротацийг болиулах гэж байгаа нь үнэн юм уу?

-Манай намын зарим гишүүн энэ удаагийн ротацийг явуулахгүй байвал яасан юм бэ гэсэн санал тавьсан. Нийт 130 гаруй гишүүдийн гарын үсэгтэй ийм өргөдөл ирсэн. ҮЗХ-ны дийлэнх олонхи нь ийм хүсэлт гаргаж байгаа учраас бид ротацийн асуудлыг ярих хэрэгтэй гэж үзсэн юм.

-Ротациас болж байгаа намын дотоод зөрчил дийлдэхээ больсон учраас энэ сонгуулийг бүрмөсөн зогсооё гэж байгаа хэрэг үү?

-Дийлэхгүй байна гэдэг бол дэндүү бүдүүлэг ойлголт. Ер нь манай намын ротаци жил болгон болдог. Гэхдээ энэ удаагийн ротаци 2012 оны сонгуулийн өмнө болж байгаагаараа онцлог юм. Тийм учраас намын дунд шатанд өрсөлдөөн ихтэй болно. Магадгүй өрсөлдөөний явцад эрүүл бус үзэгдэл нэлээд гарч болзошгүй гэсэн болгоомжлол гишүүдэд бий. Мөнгө төгрөг, танил тал хардаг ч юм уу. Эсвэл олонхиороо түрий барьж намыг бужигнуулах үйлдэл гарч магадгүй. Тийм учраас гишүүд ротацийг болиулъя гэж гарын үсэг цуглуулсан болов уу. Яагаад гэвэл ротацийн сонгууль АН-ын төлөвшил, хөгжилтэй холбоотой юм шүү.

-Одоогийн ҮЗХ-нд зонхилж байгаа фракцийнхан сонгуулийн өмнө суудлаа хадгалж үлдэхийн тулд ротацийг болиулах санал гаргасан юм болов уу?

-Тийм зүйл байхгүй. Нам дотор фракциуд бий гэдэг нь ойлгомжтой асуудал. Тэглээ гээд намын дотоод зөрчлийг дэврээж, өдөөж болохгүй шүү дээ. Тийм учраас асуудлыг эрүүл нүдээр харах хэрэггэй. Ийм чадвар ҮЗХ-ны гишүүдэд байгаа гэдэгт итгэлтэй байна.

-Танай нам дүрмээ өөрчлөхөөр ажлын хэсэг гаргачихсан байгаа. З.Энхболд гишүүн энэ ажлын хэсэгт бий. Тэрээр ротацийг болиулах санал тавьсан гэсэн. Тэгэхээр шинэ дүрэмд ротацийг болиулахаар тусгаж байгаа юм болов уу?

-З.Энхболд гишүүн намын хөгжил, дүрмийн өөрчлөлтийн ажлын хэсгийн дэд ахлагч, дарга нь би. Намын шинэ дүрэмд ротацийг бүр болиулна гэж тусгаагүй. Энэ сонгуулийн цэвэр өрсөлдөөний хэлбэрээр зохион байгуулах талаар тусгагдаж байгаа. Дүрмийн өөрчлөлтийн гол зарчим нь Ардчилсан нам ард түмний нам болоход оршиж байгаа юм. АН-ын бодлого тодорхойлох түвшинд очъё гэвэл эхлээд ард түмнээс санал авч, тухайн орон нутагтаа ИТХ-д суу. Дараа нь АН-ын удирдах түвшинд орж болно. Энэ бол шударга, намыг зөв бодлоготой, хариуцлагатай гишүүнтэй болгох зарчим мөн, Ер нь намын дотоод зохион байгуулалтад нэлээд өөрчлөлт орно. Мөн шинэ дүрмээр явахад өнөөдрийн ротаци сөрөг нөлөө үэүүлэх магадлал өндөр байгаа учраас сонгуулийг болиулах санал тавьсан байх. Шинэчилсэн дүрмээ 2012 оноос өмнө батлуулахаар төлөвлөж байгаа.

-Таны хувьд энэ удаагийн ротацийг болиулсан нь дээр гэж үзэж байгаа юу?

-Ротаци байх нь зөв. Шинэ дүрмээрээ энэ сонгуулийг зөв хэлбэр рүү оруулж цэгцлэх арга хэмжээ авах хэрэгтэй. Гэхдээ асуудлыг би ганцаараа шийдэхгүй. ҮЗХ-ны гишүүдийн 2/3 нь ротацийг яах эсэхийг шийднэ.

-Өмнөх ротацийн сонгуулиуд ч элдэв хәл ам дагуулсаар ирсэн. Ротациас өмнө шинэ дүрэм батлагдахгүй бол энэ бүхэн тасрахгүй болох нь?

-Тэгэхээр ротацийн асуудлыг шийдэх хэрэгтэй. Манай нам дотооддоо хамаг хүчээ шавхаж дуусмааргүй байна. Бие биеэ нухчин дардаг асуудал хззээ ч байж болохгүй. Харамсалтай нь өнөөдрийн манай намд үйлчилж байгаа дүрмийн гол дутагдал үүнд оршиж байгаа юм. Тиймээс энэ бүхнийг өөрчилж байна.

-Өнгөрсөн ҮЗХ-ны хурлаар таныг өөрчилнө гэж шуугисан. Энэ асуудаг цаашид ч сөхөгдөхөд нээлттэй үлдсэн гэдэг. Энэ талаар юу хэлэх вэ?

-Надад хэлэх үг байхгүй. Юу гэж хариулах вэ дээ. Би ажлаа хийж байгаа цаашид ч хийнэ.

-Гэхдээ намын дарга Н Аятанхуягийг өөрчлөх асуудал сөхөгдсөний дараахан таныг солих тухай яригдаад эхэлсэн Энэ нь та хоёрыг зөрчилдөөд байгаа юм шиг харагдуулаад байсан?

-Олон нийтэд ингэж л харуулсан. Дээрээ суудлаа олохгүй бол доороо гүйдэлээ олохгүй гэдэг үг байдаг даа. Үүнийг дандаа санаж явах ёстой. Биднийг хоёр хувааж хагаралдуулахаар хооронд нь үг зөөсөн асуудал байж болно. Гэхдээ тэр надад чухал биш. Ардчилсан нам бүх даргаараа оролдлоо. Одоо тэгээд яах юм. Цэвэрлэгчээрээ оролдох үлдэж байгаа юм уу. Энэ бүхэнд цэг тавих цаг болсон.

-Нийслэлнйн намын даргад өөр фракцийнхан хүнээ зүтгүүлж байгаа гэх. Энэ мэтчилэн АН-ын фракциудын зөрчил улам хурцдаад байх юм?

-Нийслэлийн намын даргыг солино гэдэг яриаг гаргасан хүнээс нь очиж асуу. Нам доторх фракциудын зөрчилдөөн хувь хүний асуудал байсан цаг хугацааг манай нам туулаад өнгөрсөн гэж үзэж байгаа. Намын удирдлагуудын хооронд зөрчил байхгүй. Намын удирдлагууд аль нэг фракцийн эрх ашигт хөтлөгдөөд явна гэж байхгүй. Бүтэхгүй гэдэг нь ч нотлогдсон. Энэ намыг хоёр хуваагдтал хоорондоо үзэлцээд байгаа юм АН-д байхгүй. Үүнийг хариуцлагатай хэлчихье. Улс төрийн санал бодлын хувьд зөрчилдөөнтэй зүйл байдаг, үүнийг үгүйсгэхгүй.

-МАН хоёр хуваагдчихаад учраа ололцохгүй байгаа нь АН-д ирэх сонгуулиар боломж олгож байгаа юм биш үү?

-АН эөвхөн ашиг хонжоо хайдаг байсан бол 2008 оны сонгуулиар сөрөг хүчин байх байсан юм. Бусад намуудын хагарал эвдрэл дээр ашиг хонжоо олох нь манай намын үүрэг биш. Ард түмний итгэл үнэмшлийг хөлдөө чирэхгүй дэмжлэг авах нь бидний нэг номерийн зорилго байх ёстой.

-Ардчилсан нам МАН-аас ялгагдахааргүй боллоо гэсэн шүүмжлэл ч нэлээд байгаа?

-Хамтарсан Засгийн газарт орсон учраас ийм яриа байгаа. Гэхдээ АН өөрөө маш том эрсдэл үүрч яваа. Шүүмжлэлийн хувьд хэзээд байх ёстой зүйл. АН энэ бүхэнд дүгнэлт хийх ёстой. Гэхдээ АН ядуурал, авлига, шударга бус үйлдлийг хэзээ ч өмөөрөхгүй. Энэ бүхнийг үгүй хийхийн төлөө ажиллаж байгаа. Магадгүй энэ нь хүмүүст таалагдахгүй байж болно. Түүнээс биш Ардчилсан намд яахаа алдаад авлигачин болчихсон зүйл огт байхгүй.

-АН хамтарсан засгаас энэ хавар гарна гэдэг үнэн үү?

-Тэр хугацааг тогтоосон хүмүүсээс нь асуу.

-Намын ээлжит бус их хурлыг явуулах тухай санамж бичигт намын дарга гарын үсэг зурчихсан байгаа. Их хурал хэзээ болох бол?

-Сонгуулиас өмнө бид ээлжит бус их хурлаа тэртэй тэргүй хийнэ.

Я.Мөнгөнцэцэг