гол боомт болжээ. Улирлын чанартай барилга, бүтээн байгуулалтын ажил өрнөх цаг үе айсуй энэ үед дээрх боомтын төмөр замчид ачаа тээвэрлэлтэд хэр бэлэн бэ гэдгийг газар дээрээс нь сурвалжлах боломж сэтгүүлчдэд олдсон юм.

Ер нь урин, дулааны ажил гэлтгүй, уул уурхайн салбар Монголын ирээдүйн эдийн засгийг тодорхойлж эхэлсэн. Тиймээс төмөр замын ажил бизнес эрхлэгчдийн анхаарлын төвд байгаа нь өнгөрсөн долоо хоногт болсон Эдийн засгийн чуулга уулзалтаас анзаарагдаж байсан.

Энэ салбарынхан импортын барааг шилжүүлэн ачих, тээвэрлэх ачааллаа даахгүй түгжрэл үүсгэдэг гэсэн хэл ам чуулганы үеэр цөөнгүй дуулдаж байв. Тиймээс Зам-Үүд өртөөнд саатаж вагон, ажиллах хүчин нь өнөө жилийн ачааллыг даах уу гэдэгт хариу нэхсэн дараах сурвалжлагыг бэлтгэсэн юм.

“ЗАМЫН-ҮҮД”-ИЙН ХҮЧИН ЧАДЛЫГ ЭРЭЭНИЙ ТАЛ ГҮЙЦЭХГҮЙ БАЙНА

Эх орны торгон хил, өмнө зүгийн үүд хаалга болсон Зам-Үүд өртөөг бид зөвхөн төмөр зам, галт тэргээр төсөөлдөг. Гэтэл энэ өртөө Ачаа шилжүүлэн ачих анги, Техник үйлчилгээний газар, Эргэх депо, Суурин ба шугамын холбооны хэсэг зэргээс хамааралтайгаар үйл ажиллагаагаа явуулж байна.

Сурвалжлах хэсэг юун түрүүнд Ачаа шилжүүлэн ачих ангийн ажил байдалтай танилцлаа. Энэ анги нь Хятад улсаас Монгол болон ОХУ-д ирж буй импортын болон транзит ачааг нарийн царигаас өргөн царигийн вагонд шилжүүлэн ачилт хийдэг. Түүнчлэн хятад улсаас авто тээврээр ирж буй импортын ачааг вагонд шилжүүлэн ачих, бэхлэх, хадгалах, олгох, тээврийн бичиг баримт боловсруулах үйл ажиллагаа явуулдаг аж.

Үндсэн болоод гэрээний нийт 650 гаруй ажилтантай. Хүйтний ам цаашилж хөл хөдөлгөөн ихэссэн, ачаа тээвэрлэлт нэмэгдсэн ч гэлээ одоогийн байдлаар шилжүүлэн ачих ангид бизнес эрхлэгчдийн ачаа түгжигдсэн, вагон хүлээсэн зүйлгүй үйл ажиллагаа хэвийн явагдаж байв.

Замын-Үүд өртөөний дарга Г.Амарсайхантай уулзаж дараах тодруулгыг авсан юм.

-Танай өртөөнд ачаа тээвэр хүлээгдэж буй гэсэн мэдээлэл Эдийн засгийн чуулга уулзалт дээр яригдаж байсан. Тээврийн ажил хэвийн явагдаж чадаж байна уу?
-БНХАУ-ын Эрээн өртөөнд хүлээлгэж өгөх 724 вагон хүлээгдсэнээс өөр ачаа түгжигдсэн, тээврийн ажил саатсан зүйл байхгүй байна. Өөрөөр хэлбэл, манай талын хүчин чадлыг Эрээний өртөө даахгүй байгаа. Дээрх хүлээгдсэн вагонд “Болд төмөр”, “Ерөө гол” компанийн экспортолж байгаа төмрийн хүдэр ачигдсан байсан юм. Гэтэл хятадын талд төмрийн хүдэр буулгах талбай хомс байгаагаас гүн рүү ачих ачилт нь удааширсан.

Өнгөрсөн оны арванхоёрдугаар сард хоёр талын хилийн зөвлөгөөнөөр тээврийн хэмжээ нэмэгдэж буйтай холбогдуулан хятад руу явуулах галт тэрэгний тоо хоногтоо 12 байсныг 16 болгон нэмэгдүүлэхээр болсон л доо. Гэтэл Хятадын тал 16 байтугай 11 хос галт тэргийг хоногтоо арай гэж авч байна. Манай талын хүчин чадлыг гүйцэж ажиллаж чадахгүй байна гэсэн үг. Гэхдээ Хятадын тал хүчин чадлаа нэмэгдүүлэхээр бүтээн байгуулалтын ажлууд хийж байгаа юм билээ. Манай Ачаа шилжүүлэн ачих ангийн хувьд цаашид ямар ч ачааллыг дааж ажиллах чадалтай байгаа.

-Өнгөрөгч саруудад ачаа тээвэр 2010 оны мөн үеийнхтэй харьцуулвал нэмэгдэж байна уу?
-Нэгдүгээр сарын тоо мэдээгээр ачаа тээвэр өнгөрсөн оны мөн үеийнхээс 8-10 хувиар нэмэгдсэн. Тиймээс өнөө жилд ялангуяа барилгын салбарын ачаа өсөх болов уу. Өнгөрсөн оны хувьд эдийн засгийн хямрал гээд ачаа тээвэр багассантай холбоотойгоор зарим талбайгаа хааж байсан. Харин энэ оны хувьд бүх талбай бүрэн хүчин чадлаа ашиглан ажиллахаар бэлтгэгдэж байна.

-Ер нь өдөрт хэдэн вагонд ачаа шилжүүлэн ачих бололцоотой байдаг вэ?
-Машинаас вагонд ачаа шилжүүлэн ачих ажлыг жишээ болговол өдөрт 80 вагон ачих хүчин чадалтай. Өнөөдрийн байдлаар гуравдугаар талбай гэхэд хоосон байна.

Өнгөрсөн жил гурван талбайгаас 1.8 сая тонн ачаа ачиж байсан бол өнөө жил хоёр сая тонн ачаа ачина гэсэн урьдчилсан төлөвлөгөөтэй ажиллаж байгаа гэдгийг Ачаа шилжүүлэн ачих ангийн дарга Л.Баасандорж мөн хэлж байв.

Түүнээс гадна хойд, урд хөршөөс зорчигч тээврийн 80 вагон ирэх болсон байна. Гэтэл Замын-Үүд-1 өртөө 64 вагон хүлээж авах замтай аж. Цаашид замыг уртасгах шаардлагатай талаар өртөөний дарга ярьж байв. “Замын-Үүд-2″ өртөөний хувьд тэгш чиглэлийн галт тэрэг хүлээж авдаг. Гааль, мэргэжлийн хяналт төвлөрсөн энэ өртөөг дамжих галт тэрэг “Замын-Үүд-1″ өртөөнд саатахгүйгээр шууд Эрээн хот руу явдаг аж. “Замын-Үүд-2″ өртөөг ирээдүйд өргөтгөх боломжтой, газар зүйн хувьд хамгийн тохиромжтой өртөө юм билээ.

ӨРГӨН, НАРИЙН ЦАРИГИЙН АЧАА УЛАМ НЭМЭГДЖЭЭ

Эдийн засгийн хямралтай жилийг эс тооцвол төмөр замаар үйлчлүүлэгч зорчигч, бизнес эрхлэгчид улам өсч байгаа ажээ. Тиймээс энэ салбарт яаралтай хэрэгжүүлэх ажлууд байгаа нь сурвалжлагын үеэр харагдаж байв.

Замын-Үүд өртөө нь нарийн царигаар өнгөрсөн онд 850 гаруй галт тэрэг, 30 гаруй мянган вагон, 1 тэрбум тонн ачаа хүлээн авсан нь 2009 оны мөн үетэй харьцуулвал 246 галт тэрэг, 12 мянган вагон, 353 мянган тонн ачаагаар өсчээ. Өргөн царигаар явуулсан ачааны хэмжээ мөн л 30 хүртэлх хувиар нэмэгдсэн байна.

Монголоос БНХАУ руу экспортлогдож буй ачаа урсгал Эрээн өртөөнөөс хамаарч саатаж байгаатай холбогдуулан Замын-Үүд өртөөний удирдлага Эрээний талд саналуудаа хүргүүлж байгаа гэсэн. Гэлээ гэхдээ Замын-Үүд-Эрээн өртөөний чиглэлд ойрын хугацаанд даруй шийдэх ажлууд байгааг Г.Амарсайхан дарга ярьж байв.

Тухайлбал, Замын-Үүд-Эрээн хоорондын хоёр дахь замыг тавих. Мөн Замын-Үүд өртөөний галт тэрэг хүлээн авах замын тоог нэмэгдүүлэх, нарийн царигийн замыг цахилгаан төвлөрүүлэлтэд оруулах ажлыг ойрын жилүүдэд хийхээр төлөвлөгөөнд тусгаад байгаа аж.

ЗҮТГҮҮРИЙН ЯВАХ ЭД АНГИД ГЭМТЭЛ ИХ ГАРАХ БОЛОВ

Манай улсад ашиглагдаж буй галт тэрэгний дийлэнх нь оросынх. Тиймээс ч Замын-Үүд өртөөнд хойд хөршийн “ТЭМ-2″ загварын, 1970 оны хөгшин зүтгүүр ашиглагдаж байна. Хилийн гол зангилаа болсон Зам-Үүд өртөөнд засвар үйлчилгээний газар чухал үүрэг гүйцэтгэх нь ойлгомжтой. Тиймээс Замын-Үүдийн Техник үйлчилгээний газар, “Эргэх депо” хэвлэлийнхний сонирхлыг татаж байв.

Өргөн, нарийн царигаар галт тэрэг, вагоныг техникийн талаас үзлэг үйлчилгээ хийн Хятадын төмөр замд хүлээлгэн өгөх, хүлээн авах, Замын-Үүд өртөөнд ирсэн галт тэрэг, вагонд техникийн үзлэг үйлчилгээ хийн гэмтэлгүй вагоноор орон нутгийн ачилтын вагоныг ханган ажиллах ажлыг Техник үйлчилгээний газар хариуцаж байгаа юм. Түүнчлэн зорчигчдын галт тэргэнд эргэлтийн өртөөнд хийгдэх үзлэг үйлчилгээ хийж ажилладаг.

“Эргэх депо”-гийн хувьд өргөн царигийн дөрвөн сэлгээг “ТЭМ-2″, зөөврийн галт тэргэнд “2М62М”, нарийн царигийн сэлгээнд “ТЭМ-2″ серийн хоёр илчит тэргээр сэлгээ, зөөврийн үйл ажиллагаа хийж, урт мөрөнд аялаж ирсэн илчит тэрэгнүүдэд техникийн засвар үйлчилгээ хийдэг байна.

Он залуу зүтгүүрүүдийн явах эд ангийн чиглэлд хүнд гэмтэл гарах болсон нь мэргэжилтнүүдийн сэтгэлийг түгшээх болжээ. Хэдийгээр сэлбэг хангалтгүй, парк шинэчлэлт бүрэн хийгдэхгүй байгаа ч ашиглалтын жагсаалаас гарсан зүтгүүрийн эд ангиас сэлбэгт ашигладаг гэдгийг Замын-Үүдийн “Эргэх депо”-гийн ахлах мастер Б.Энхбаяр ярьж байв.

Б.Алтантуул

Эх сурвалж: “Нийгмийн толь”