Монгол Улсыг минь хэдэн vеэрээ халуун амиараа хамгаалсаар ирсэн эх орны хєвгvvд, эр цэргvvдийн баярын єдєр єє. Гуравдугаар сарын 18-ны єдрийн баярын нэр хvнд, утга учир нэг хэсэг нийгэмд vнэгvйдэж байсан vе бий. Зєвхєн цэргийн форм ємсч, эх орондоо тангараг єргєсєн нэг ёсондоо “цэргийн хувцас”-тай хvмvvсийн л жижигхэн баяр юм шиг ойлгогддог болчихсон байж билээ. Тэгвэл єнєєдрийн дэлхий дахины байдал, Монгол vндэстний ирээдvй хойчийн “орших, эс орших”-ын амин чухал эрх ашгийн уулзвар дээр “цэргийн” тодотголтой баярын мєн чанар, утга, далайц нь оршиж ард тvмнийг нэгтгэн зангидаж байгаа.

Монгол цэргийн баярын ємнєхєн БХИС-ийн харьяа “Тэмvvжин єрлєг” бvрэн дунд сургууль дээр очиж єдрийн талыг тэдэнтэй бужигнаж єнгєрєєе хэмээгээд тийш зvглэлээ. Гэрэл зурагчин V.Одбаяр бид хоёр явсаар 11 цаг 50 минутад БХИС дээр очвол Шалган нэвтрvvлэхийн харуул цэрэг оруулдаггvй ээ. БХЯ-ны хэвлэлийн тєлєєлєгч Л.Батцэнгэл найзаараа БХИС-ийн захирал хошууч генерал З.Болдбаатартай урьдчилан ярилцаж зєвшєєрєл авснаа хэлээд ч нэмэр болсонгvй. Учир зvйгээ ололцох гэж арваад минут болж байтал ашгvй БХИС-ийн Соёл хvмvvжлийн тасгийн дарга, Соёлын тєвийн эрхлэгч дэд хурандаа Д.Зоригтсайхан гарч ирж биднийг дотогш нэвтрvvлж замчилсан юм.

Тэмvvжин єрлєг бvрэн дунд сургуулийн багш нар

Бид явсаар БХИС-ийн Цэргийн инженерийн сургуулийн нэг давхарт ирвэл “Тэмvvжин єрлєг бvрэн дунд сургууль” гэсэн корпусын хаалга цэлийсээр угтлаа. Ямар ч чимээ анир алга. Гайхаад багш нарын єрєєнд орвол гурван багш дэвтэр засч сууна. Хэрэг зорилгоо хэлтэл тус сургуулийн сургалтын менежер Р.Энх-Амгалан гэж єєрийгєє танилцуулсан багш “Хvvхдvvд маань Монгол цэргийн дуулал оршвой концертын бэлтгэлд гараад Соёлын тєв єргєє явсан. 12:50 минутад єдрийн хоолондоо орохоор ирнэ. Та хоёр жаахан хvлээх л болох нь дээ” гэлээ. Ингээд Р.Энх-Амгалан багштай хэсэгхэн хугацаанд ярилцсан юм.

-Ирээдvйн офицеруудыг сурган хvмvvжvvлж байгаа танд Монгол цэргийн баярын мэнд хvргэе?
-За их баярлалаа. /Инээв/ Манай сургуулийн багш нар цэргийн хувцас ємсєєгvй ч сэтгэлээрээ цэргийн хvн л болчихоод байгаа.
-Хоёулаа “Тэмvvжин єрлєг” бvрэн дунд сургууль байгуулагдсан тvvхээр ярилцлагаа эхэлье?
-Манай сургууль єнгєрсєн оны зургадугаар сарын 30-ны єдрийн Нийслэлийн Засаг даргын 435 дугаар захирамжийн дагуу байгуулагдаж 2010-2011 оны хичээлийн жилд сургалт, хvмvvжлийн ажлаа эхэлсэн. Элсэлтийн уралдаант шалгалтыг математик, монгол хэлний хичээ-лээр авч шалгарсан хvvхдvvдээс биеийн тамирын давтан шалгалт аваад єнєєдрийн 30 хvvхэдтэйгээр хичээлээ эхэлсэн дээ. Одоо vндсэн гурав, БХИС-ийн 12 багш 17 тєрлийн хичээлээр сурагчдадаа мэдлэг олгож байна. Гадаад хэл, математикийн гvнзгийрvvлсэн сургалттай сургууль шvv дээ. Орос хэлийг 14 дvгээр сургуулийн Татьяна Валереевна Вер-вицкая гэдэг туршлагатай багш зааж байгаа. Ер нь, манай 30 сурагч ерєнхий эрдмийн хичээлийн хажуугаар цэргийн анхан шатны боловсрол эзэмшиж байгаа учир ачаалал єндєртэй суралцаж байгаа. Манай сургуулийн vндсэн багш Э.Алтанцэцэг математик, У.Тунгалаг-Оюун тvvх, иргэншил, газарзvй, харин дэд хурандаа Ж.Пvрэвсvрэн цэрэгжлийн хичээл заадаг юм. Сургуулийн захирал хурандаа С.Наранцогт гэж хvн бий.
-”Тэмvvжин єрлєг” сургууль ямар хэтийн зорилго барьж байгаа вэ?
-БХЯ-наас манай сургуулийг тал бvрээр дэмжиж байгаа. Єєрийн сургуулийн байртай болж, 200-250 хvvхэдтэйгээр хичээллэх зорилт тавин ажиллаж байгаа. Сургуулийн байр барих газрын зєвшєєрєл, зураг тєсєл бvгд бэлэн болсон. Одоо хєрєнгє мєнгєний л асуудал байгаа. Ер нь, ирээдvйгээ их єєдрєгєєр тєсєєлж байгаа шvv. Монголын ардын армийн маргаашийн ирээдvйг авч явах шижигнэсэн залуу офицеруудыг анхан шатны хэмжээнд нь манай сургууль найдвартай бэлтгэн єгєх болно.
МАА-ын ирээдvйн офицерууд хоолондоо орохоор ирлээ

Цэргийн хvмvvс цагийг яг л барих юм. 12 цаг 40 минутад миний хvлээсэн 30 сурагч яралзтал жагссаар хоолондоо ирлээ. Аравт аравтаараа гурван хэсэгт хуваагдсан тэднийг гучтын дарга тvрvvч Г.Пvрэвдорж гэдэг хэвлvvхэн жаахан хvv командлах ажээ. “Гучит дуулж бай, нэгийн цуваанд алхаад марш”. “Баруун мєр тvрvvл”.
Хоолны газар орж ирээд зургаа зургаагаараа нэг нэг ширээний ард зогсонгуут тvрvvч Г.Пvрэвдоржийн “Ноомхон. Малгай ав, болно суу” гэсэн дуу тасхийж ирээдvйн офицерууд чимээгvйхэн хооллож гарлаа. Тvрvvч нь ганцаараа нэг ширээнд суух юм. Тvvний хоолыг єдрийн жижvvр нь аваачиж єгч байлаа. Хоёр котлеттэй будаа, хэрчсэн гурилтай шєл. Цомхон, бас гайгvй ч амттай цэргийн хоол. Харин 25 жилийн ємнє идэж байсан армийн нормын талх амт нь ч хэвээрээ, порц нь ч хэвээрээ л байх юм.
Татьяна Валереевна: Ёстой энхрийхэн хvvхдvvд
Тун ч удалгvй хонх дуугарч орос хэлний хичээл эхэллээ. Байгаль нуурын ус шиг гvн цэнхэрхэн нvдтэй нуруулаг орос бvсгvй орж ирсэн нь 14 дvгээр сургуулиас ирж таван єдєрт хоёр, хоёр цагийн хичээл заадаг Татьяна Валереевна Вервицкая багш байлаа. Иркутск хотын унаган иргэн маань монгол хvvхдvvдэд орос хэлний хичээл заагаад 10 гаруй жилийн нvvр vзэж байгаа гэнэ. Орос хэлний хичээл vнэхээр сонирхолтой хэлбэрээр явагддаг юм байна.
Багшийгаа орж ирэнгvvт тvрvvч Г.Пvрэвдорж “Вставайте. Смирно” хэмээн рапорт єгснєєр энэ єдрийн хичээл эхэлсэн юм.
Багшийн “Сегодня какое число” гэсэн асуултад “Учительница Я, Я” хэмээн єндєлзєх сурагчдаас багшийн заасан Сэр-Од гэдэг сурагч “Сегодня-Шестнадцатое марта, день недели среда” хэмээн тасхийтэл хариулах нь гайхмаар байлаа. Аргагvй л гадаад хэлийг гvнзгийрvvлэн судалж байгаа хvvхдvvд юм.
“Учительница Я, Я” гэсэн халуухан пижигнээн дунд дєчин минут хэрхэн єнгєрснийг ч анзаарсангvй. Нэг л мэдэхэд хонх дуугарч байлаа. Хичээлийн дараа Сибирийн орос бvсгvйгээс ганц хоёр асуулт асуугаад амжсан юм.
-Таны сэтгэгдэл их л єндєр байгаа бололтой?
-Тийм шvv. Ер нь, монгол хvvхдvvд их сэргэлэн, ой сайтай байдаг. Ялангуяа энэ сургуулийн хvvхдvvд ирээдvйд офицер болохоор бэлтгэгдэж байгаа учир нямбай, цэвэрхэн хєєрхєн хvvхдvvд байдаг. Ёстой энхрийхэн хvvхдvvд. Би энэ сургуульд БХЯ-ны урилгын дагуу ирж ажиллаж байна.Сэтгэгдэл vнэхээр єндєр байдаг. Наашаагаа єдєр бvр яарсаар л ирдэг дээ.
Энэ сургуулийн хамгийн, хамгийн...

Хоолноос гараад арван минут завсарлах хооронд хамгийн єндєр сурагчтай нь уулзлаа.
-Амрыг эрье. Чи ангийнхан дотроо хамгийн єндєр нь юм аа?
-Амрыг эрье. Манай ангид гурван єндєр бий. Би нэгдvгээр аравтын Р.Дашдаваа. Одоо 13 настай, биеийн єндєр 174 см. Гэр Гачууртад байдаг. Плехановын академийн дунд сургуулийн тавдугаар ангийг тєгсєєд єєрийнхєє саналаар шалгалт єгєєд энэ сургуульд орсон.
-Плехановын академийн дунд сургуулиас Тэмvvжин єрлєг сургууль ямар ялгаатай байна вэ?
-Их ялгаатай. Энд бvх зvйл хагас цэргийн зохион байгуулалтаар явагдаж байгаа учир эмх цэгцтэй болж, ядаж л хувцсаа их цэвэрхэн ємсч сурсан. Бас ирээдvйгээ эргэлт буцалтгvйгээр сонгочихсон.
-Гэр нь Гачууртад гэсэн. Орой гэр рvvгээ яаж явдаг юм бэ?
-Орой 17:30 минутад тараад урд талын Кино vйлдвэрийн буудлаас Гачууртын автобусанд суугаад гучин минутын дараа л гэртээ харьчихдаг. Гэртээ аав, ээж, эмээ, ихэр дvvгийн хамт амьдардаг. Аав ээж хоёр маань дэлгvvр, гуанз ажиллуулдаг. Намайг зєвхєн сайн сурах хэрэгтэй гэж л захидаг.
-Хичээл тараад гэр рvvгээ явахдаа цэрэг хувцастайгаа л явдаг байх. Хvмvvс сонирхож асууж байна уу?
-Єє ёстой аягvй их асуудаг. “Хаана сурдаг юм, ийм цэргийн сургууль хаана байдаг юм, ямар гоё хувцастай юм бэ “ гээд л бєєн асуулт тавьдаг. Цєєхєн товч vгээр хариулчихаад л яваад єгдєг. Ирээдvйд цэргийн инженер офицер болж, генерал болно доо.

-Миний дvv яасан жаахан юм бэ дээ. Єєрийгєє танилцуулахгvй юу?
-Намайг Ч.Чинбаатар гэдэг. Баянхошууны 76 дугаар сургуулийн тавдугаар ангийг тєгсєєд, шалгалт єгєєд энэ сургуульд орсон. Гэр Баянхошууны Оёдлын 13-т байдаг. Єглєє гэрээсээ 7:20 минут гээд гардаг. Заримдаа автобусанд унтаад буудлаасаа єнгєрчихсєн байдаг юм. Эндээс Шархадны автобусанд суугаад, эх нялхас дээрээс Баянхошуу хойгуур суугаад харьдаг.
-Аав ээж хоёр нь ямар ажил хийдэг вэ?
Аав машин барьдаг, ээж дэлгvvр ажиллуулдаг.Ах наймдугаар ангид сурдаг, дvv цэцэрлэгт явж байгаа.
Яв цав, илvv дутуу vггvй цэргийн хvний хариулт нэг иймэрхvv. Сурагчид хооллож байх зуур тvрvvч Г.Пvрэвдоржтой чимээгvйхэн ярилцаад авлаа.

-Амрыг эрье. Миний дvv єєрийгєє танилцуулаач?
-Амрыг эрье. Намайг Гантєгсийн Пvрэвдорж гэдэг. 84 дvгээр сургуулийн тавдугаар ангийг тєгсєєд 2010 оны наймдугаар сарын сvvлчээр элсэлтийн шалгалт єгч тэнцээд энэ сургуульдаа орсон. Одоо 13 настай. Тvрvvч цолтой, гучтын дарга гэсэн албан тушаалтай. Гэр Хужирбуланд байдаг. Аав маань АА-ын 232 дугаар ангийн мал эмнэлгийн салбарын дарга ахмад цолтой хvн бий. Тэгээд аавынхаа мэргэжлийг євлєж ирээдvйд офицер болохоор энэ сургуульд орсон юм. Сэтгэл их єндєр явдаг.