Ганц гэрээр бэлчээр хөөн нутаглах малчид оргодол босуул, хулгайч, дээрэмчдийн ажиллах "таатай орчин" болсон гэнэ. Тийм учраас малчид худаг бараадан гаднаас ирэх гэмт халдлагаас хамгаалахын тулд ийнхүү бөөгнөрөн суугаа аж.

Сүүлийн жилүүдэд хуучны эдлэл үнэд орсон. Овоон дээр хог болоод хэвтэж байдаг гуулин бурхан, цөгц хүртэл тамтаггүй үнэтэй болжээ. Үнэтэй болохын хэрээр эрэлт нэмэгдэж, сүм хийдийн лам хуврагууд, орон нутгийн музейн ажилтнууд хуучны эдлэл, бурхан тахил тэсгээхээ байсан. Санаатай, санамсаргүйгээр музей дээрэмдэх явдал хэрээс хэтэрч орон нутгийн үзмэрүүдийг хуучны эдлэлийн дэлгүүрүүдээс харж болно.

Музей дэлгүүр хоёр байраа сольсноос хойш Хэнтий аймагт буутай дээрэм хоёр ч гарлаа. Нэг бүлэг дээрэмчдийнх нь хохирол гэхэд тэрбум гаруй төгрөгийн хохиролтой. "Алмас" Баатар гэгчийн толгойлсон 15 дээрэмчин буу шийдэм барин малчдын гэрт дайран орж "Алтан бурхнаа гарга" хэмээн айлын эзэгтэйн ам руу алтан бөгж чихсэн байдаг. Энэ хэрэг таван жил гаруй мөрдөгдөж байна. Зарим нэг холбогдогчид нас барж, зарим нь морь мал уяад, зарим нэг нь ноолуур аваад зогсч байх жишээтэй.

Харин хохирогчид шударга ёсыг хүлээж цөхөөд хэвлэлд хандаж байна. Энэ хоёр хэрэг шударгаар шүүгдэнэ гэдэгт эргэлзэж байгаа бололтой. Ингээд Багануур дүүргийн шүүх хуралдааны нарийн бичгийн дарга ажилтай Агула овгийн Б.Тэмүүлэнгэнгэсийн толгойлсон бүлэг дээрмийн хэргийг дэлгэрэнгүйгээр өгүүлэхээр шийдлээ. Түүнийг шүүх хуралдаан энэ сарын 24-ний өдөр хийгдэх байсан ч өмгөөлөгч ирээгүй гэсэн шалтгаанаар хойшилжээ. Энэ мэт шалтгаанаар хоёр жилийн нүүрийг үзэж байгаа хэрэг.

Б.ТЭМҮҮЛЭНГЭНГЭС ГЭЖ ХЭН БЭ

Түүнийг дунд сургуульд байхад нь Лхагваа гэдэг байсан аж. Хэрэг хийхээсээ өмнө нэр усаа ийнхүү сольжээ. Зарим нэг хүн гадаад руу гарах зорилгоор нэрээ сольсон гэж харддаг аж. Тэрээр "Их Засаг" их сургуулийг хууль эрхзүйчээр мэргэжлээр амжилттай төгсч сураад Багануур дүүргийн шүүхэд нарийн бичгийн даргаар ажилласан байна. Эхнэр хүүхэдтэй, байр, машинтай. Гурван сарын дараа шүүгч болох байжээ. Ямаршуу шүүгч болох байсан нь дараахь хэргээс харагдах болно. Түүний авсан шагнал, өргөмжлөл дархан аварга Б.Бат-Эрдэнээс ч дутахааргүй урт.

Б.Тэмүүлэнгэнгэсийн ээж нь Монгол Улсын нэртэй шүүгч. Одоо хүртэл ажиллаж байгаа юм билээ. Төрсөн аав нь цагдаагийн дэд хурандаа цолтой хүн. Төрд хоёргүй сэтгэлээр зүтгэсэн энэ хоёр хүн хүүгээ дээрэм, хулгай хий гэж өсгөөгүй нь ойлгомжтой. Б.Тэмүүлэнгэнгэс ажлынхаа хажуугаар хуучны эдлэл, зоос, медаль зардаг байсан. Сүүлийн жилүүдэд олигтой бараа олдохгүй байсан учир гэмт хэрэг хийх сэдэл төрсөн бололтой.

Б.Тэмүүлэнгэнгэс гэмт хэрэг хийхдээ ганцаараа хийгээгүй. Түүний багт М.Батбаяр, Д.Хуягбаатар, А.Ганболд, Д.Элбэг гэсэн нөхөд ажилласан. М.Батбаяр Б.Лхагва хоёр нэг гудамжинд тоглож өссөн. Б.Лхагва буюу Тэмүүлэнгэнгэс сайн сурдаг байхад М.Батбаяр арай гэж наймдугаар анги төгсчээ. Сургуулиа төгсөөд гэр авч, гэргийтэй болсон ч ажил олдсонгүй. Тийм учраас малын хулгайгаар амьдрах аргыг сонгожээ.

Хэнтий аймаг ажилгүйдэл, ядуурал, авлигатай учраас гэмт хэргийн гаралтаараа улсад тэргүүлдэг гэсэн дүгнэлт олон жил яригдсан. Д.Хуягбаатар л гэхэд бага боловсролтой. Дөрөвдүгээр анги л төгссөн юмдаг уу даа. Аймгийнхаа хүнсний зах дээр хоол хийж зардаг ажилтай. А.Ганболд, Д.Элбэг нарын хувьд бага боловсролтой, ажил төрөлгүй хүмүүс аж.

М.Батбаяр хэрэг гарахаас өмнө хэдэн сарын өмнө Багануур дүүрэгт ирж төрийн том албан тушаалтан, багын найз Б.Тэмүүлэнгэнгэстэй уулзжээ. Цаадах нь түүнээс хуучны эдлэл, гайгүй бурхан байна уу хэмээн сурагласан аж. М.Батбаяр "Би хэдэн жилийн өмнө Дорноговь аймгийн

Дэлгэрэх сумын нутагт Д.Алтангэрэл гэдэг айлаар орсон. Тэдний авдар дээр хоёр алтадмал бурхан байна лээ" гэсэн аж. Төө хэртэй хуучны алтан шармал бурхан өдгөө дор хаяж 150 сая төгрөг хүрнэ. Ур хийц, хэдэн жилийн өмнө хийгдсэн гэдгээрээ үнэ өртөг нь талийж өгдөг аж.

Энэ бурхны сургийг дуулаад Б.Тэмүүлэнгэнгэсийн нойр хүрсэнгүй. Тэр ч бүү хэл М.Батбаярт тэр бурхныг аваад өгчих юм бол "Марк-2" машин өгье гэсэн захиа хүртэл явуулж байсан гэнэ. Энэ үед М.Батбаяр, Д.Хуягбаатар нар хулгайн хэрэгт орж өр ширэнд баригдсан байв. Тийм учраас хэрэг хийхийг зөвшөөрчээ. Нөгөөтэйгүүр Б.Тэмүүлэнгэнгэст М.Батбаяраас өөр дээрэм хийчихээр "хоншоортой" нөхөр тааралдаагүй бололтой.

Яаж ч бодсон хуулийн байгууллагад ажилладаг хүн хулгай, дээрэм хийе гээд ирэхэд гайхна биз. Ингээд 2009 оны гуравдугаар сарын 20-ны өдөр Б.Тэмүүлэнгэнгэс Багануур дүүргээс гаран Хэнтий аймагт хүрэлцэн ирсэн байна. М.Батбаяр өөрийн калибр буугаа авч А.Ганболд, Д.Элбэг, Д.Хуягбаатар нарыг гэрээс нь аваад хөдөлжээ. Б.Тэмүүлэнгэнгэс аян замын ерөөл өргөж нөгөө хэдэд архи задлан зоригийг нь чангалаад цааш явжээ.

БУУТАЙ ДЭЭРЭМЧИД-1

Дорноговь аймгийн Дэлгэрэх сумын хоёрдугаар багийн иргэн Д.Алтангэрэл 2009 оны гуравдугаар сарын 20-ны орой гэр бүлийнхээ хамт зурагт үзээд сууж байлаа. Машин дуугарахаар нь гарвал нэг жижиг тэрэг баруун урдуур өнгөрч байв. Төдөлгүй өнөөх машин эргэн ирж гэрийн үүдэнд гэрлээ тусган зогсчээ. Гэрийн эзэн гарвал машин дотроос "Ахаа зам асууя" гэсэн байна.

Д.Алтангэрэл "Гэрт орж ирээд асуу" гээд дотогш оржээ. Нэгэн залуу араас нь шалмагхан гүйн орж ирээд "Гэрлээ унтраа" гэсэн байна. Алтангэрэл хэн нэгэн даажигнаж байна гэж бодоод "Яах гэж байна" гэтэл буу тасхийгээд явчихжээ. Байдал биш болсныг ойлгосон учир гэрлээ унтраавал гаднаас нүүрэндээ баг зүүсэн гурван хүн орж ирсэн байна. Тэд зурагтын гэрэл асаалган гэрт байсан хүмүүсийг буруу харуулан хүлжээ.

Энэ үед дээрэмчид "Бид хилс хэрэгт гүтгэгдээд шоронгоос оргож явна. Машин тэрэг хулгайлаад явж байна. Идэх юм, тамхиа гарга" гээд авдар савыг нь онгичиж гарчээ. Тэгснээ "Алт, мөнгөн эдлэл, ноолуур чинь хаана байна. Гарга. Гаргахгүй бол бүгдийг чинь ална. Алтан ээмэг байна уу" гэсэн аж. Тэгснээ гэргийнх нь чихэнд байсан мөнгөн ээмгийг мулт татан авчээ. Талийгаачийн зурагны өмнөх мянган төгрөг, дүнсэн тамхи, 25 кг өөх зэргийг дээрэмдэв.

Хохирогч А.Хишигбаяр "Нэг залуу нь бурхны өмнө очоод бурхан руу хараад л байсан. Ээжийн мөнгөн ээмгийг аваад өшиглөсөн. Бид нар их айсан. Амь өршөө л гэж гуйсан. Харин нэг нь та нарыг алахгүй. Биднийг явсны дараа хүлгээ тайлаарай" гэсэн аж. Гэрт байсан хүмүүс дээрэмчид явсны дараа хүлэг уяагаа тайлжээ. Тэгээд цагдаа дуудах гэтэл мотоциклио асаах папришка зэргийг нь аль хэдийнэ эвдэн сүйтгэсэн байв. Д.Алтангэрэл гэр бүлээ дагуулан шөнөжин явсаар айлд очин утсаар цагдаад мэдэгдсэн байна. Тэрээр "Гэрийн дээвэр лүү гурван удаа буудсан. Машин дотор нэг хүн асааж унтраагаад байсан" гэж мэдүүлжээ.

Б.Тэмүүлэнгэнгэсийн зорьсон хэрэг бүтсэнгүй. Тэр нь хуучны бус хулхи бурхан болохыг харангуутаа л мэдсэн байна. Тэгээд гар ч хүрэлгүй гэрээс гарчээ. Дээрэмчид өөхөн тос, тамхи, мянган төгрөг авснаа зам дагуу чулуудаж орхив. Эдгээр зүйлийг цагдаагийнхныг хуурахын тулд дээрэмдсэн аж. Нөгөө хэд нь ч сэтгэл гонсгор байв. Б.Тэмүүлэнгэнгэс "Хэдүүлээ энэ бурхныг авчих л юм бол 30 сая төгрөгтэй болно" гэсэн учраас.

Машин дотор дахиад алтан бурхан эрж айл дээрэмдэх яриа өрнөсөн байна. Тэд нарт хоёр ч хувилбар байжээ. Хэнтий аймгийн Мөрөн сумын гуравдугаар багт оршин суух Ч.Ган-Эрдэнийнх хуучны эд хөрөнгө, бурхан тахил сайтай aйл гэж тэд ярилцжээ. Гэхдээ яг гэрийг нь олох уу, үгүй юу гэдэг яриа гарсан байна. Гэтэл Б.Тэмүүлэнгэнгэс гэрийг аль хэдийнэ заалгаад авчихсан байжээ.

Үргэлжлэл бий.

ЭРЭН СУРВАЛЖЛАХ ТОЙМЧДЫН АЛБА

"Мэдээ мн"

Шүүхийн ажилтны буутай дээрэм буюу алтан бурхны эрэлд
Tweet
Bolod.mn

Сэтгэгдэл (1)

Уншигчдын оруулсан сэтгэгдлийн талаар манай сайт хариуцлага хvлээхгvй болохыг анхаарна уу.
Үгийн санд шүүлтүүр хийсэн болно

Зочин
хурдан хэргийг ни шийдэж шоронд ни хатаа ааү ээж 2ни гэж хунээс хахуули авсан 2баагий байгаадаа борчуулийн хуухэд байсан бол али хэдийн шоронд орсон доо

2011-03-28 | 14:48:45 | 203.232.40.205 |

Мэдээ
Гадаад мэдээ
Видео