Хайр даана шүү, Д.Дагвадорж оо

2011-04-05

- С.Ламбаа сайд самбаатай байсан бол нутгийнхаа хэдэн голыг ширгэхээс хамгаалж чадах л байсан-

Толгойтой бүхэн мөнгөнд үхэж

“Торготой нэгэн нь хоргой зүүдэлдэг орчлон...” хэмээн Д.Цоодол гуай нэгэнтэй уулга алдсан удаатай. Үүнийг энгийн үгээр тайлбарлавал нүд улаан мөнгө цагаан гэдэгтэй дүйцэх болов уу. Мөнгөний өмнө хэн ч өвдөг сөхөрдөг гэдэг. Хязгааргүй баян хүн ч гэсэн байгаагаасаа илүү ихийг хүсдэг гэдэг шүү дээ. Учир нь хүмүүний шунал хязгааргүй...

Монголдоо нэг ч төгрөгийн өргүй баян гэгддэг их аварга Д.Дагвадорж уул уурхайн салбарт хүч сойж байгаа. Яах вэ, харийнханд хэдэн арван тэрбумаар нь алдаж, өөрсдөө алгаа тосон сууж байхаар хайрт аваргадаа өгсөн нь дээр гэж юуны өмнө өмөөрчихье, түүнийг. Боро гоулд зэрэг алтыг нь аваад авдрыг нь хаясан бэлхэн жишээ бий шүү дээ, бидэнд.

За гол сэдэв рүүгээ орьё. Арлын оронд ааг омог, хүч тэнхээгээ гайхуулж, элэг нэгт ахан дүүсээ олон жил баярлуулж, бас тэднээр хайрлуулж явсан их аварга Асашёорюү элэг нэгт ахан дүүсээ дарангуйлж байна гэх юм. Яав ийв гэтэл их аваргын мэдлийн компани Архангай аймгийн Өндөр-Улаан сумын нутагт ураны хайгуул хийж байгаа юм байх. Олборлолт нь эхлээчгүй байхад Номгон, Хатавчийн гол амь тасрахын даваан дээр ирчихээд байгаа гэнэ. Одоо Шаргачины гол амь тавих өдрөө хүлээж байгаа талаар нутгийн иргэд халаглаж сууна. Орон нутгийнхаа удирдлагуудад хэлээд үг авахгүй болохоор аргаа барахдаа тэд нийслэлд ирж мэдээлэл хийсэн.

Уг хайгуул нь анх 2003 онд олгогдсон 59.53 тоот лицензүүдийн эрхийн дагуу явагдаж буй ажил юм байх. Уг нь, 2007 онд Өндөр-Улаан сумын ИТХ-аар тус газрын эргэн тойрон дахь 18 мянган га талбайг орон нутгийн хамгаалалтад авах шийдвэр гаргасан байна. Гэтэл 2009 онд Их аваргын компани техник хэрэгслээ авч ирээд өрөмдлөг хийж эхэлж. Ингэхдээ бүр Шаргачин голын эх орчимд 27 га талбайг хамгаалалтад авч, эргээс нь 1-2 метр хүрэхгүй газарт өрөмдлөг хийж эхэлсэн гэнэ. Үүнээс үүдэн Шаргачины хөндийгөөр урсдаг байсан Номгон, Хатавчийн гол ширгэж, Шаргачин гол тасалдан, хоолой чийглэх усгүй болох өдөр хаянд ирчихээд байгаа гэнэ.

Хамаг гол нь ширгэж буйд харууссан малчид арга буюу тус компанийхантай уулзахаар очсон ч компанийн хамгаалалтын албаны залуус зодож, ойролцоо сумын цагдааг дуудаж, баривчлуулсан хэрэг нэг бус удаа гарчээ. Тэр бүү хэл хамгаалалтын албаныхан зарим хөгшин хөвөө хүмүүсийг дарамталж “Хонь өгөхгүй бол аймгийн төвөөс цагдаа дуудаж ачуулна” гэж сүрдүүлэн хонь авч байсан тохиолдол Их аваргын түрүүлсэн амжилтаас давсан гэдэг шүү. Өнгөрсөн намар Их аварга өөрийн биеэр очиж, компанийнхаа хайгуулын үйл ажиллагаатай танилцсан гэнэ. Түүнийг ирэхэд нь орон нутгийн иргэд учир байдлаа хэлсэнд мань хүн “Би Монгол Улсад алгын чинээхэн газар эзэмшиж болдоггүй юм уу? Энд тэнд олон долоон юм яриад яваад үзээрэй, та нар” хэмээн омогдсон сурагтай. Монголын ард түмэн түүнийг хайралсаныхаа хариуд дарамтлууна гэж зүүдлээч үгүй биз. Хайр дааж амьдармаар юм.

Аймгийн засаг ноёноос авхуулаад сумын Засаг дарга нь хүртэл уг үйл ажиллагааг зогсоох мэдэлгүй харин ч үйл ажиллагаанд нь саад учируулахгүй байх лүндэн буулгаж байгааг бодоход их л эрх мэдэлтэй, басхүү их хэмжээний мөнгө ам руу нь “чихсэн” байж ч болох юм. Гэтэл байдал өөр байжээ. Уг хайгуул нь Цөмийн энергийн тухай хуулийн дагуу явагдаж байгаа бөгөөд Засгийн газрын хуралдаанаар дээрх газарт хайгуул хийх шийдвэр гаргасан юм байна. Нэг ёсны Засгийн газар дээрх компанид шууд эрх олгосон гэсэн үг. Дээрх компанийн үйл ажиллагааг зогсоохоор нутгийн иргэд өнгөрсөн зун Ерөнхий сайдыг баруун аймгуудад ажиллаж байхад нь замыг нь тосон шаардах бичиг өгөх гэсэн боловч өгч чадаагүй байна. Харин С.Ламбаа сайд дээрх бичгийг нь авч уг асуудлыг Засгийн гарзын хуралдаанд танилцуулна хэмээн ам мөчгөө өгсөнийг нутгийн иргэд “хошигруулж” байна гэж яаж бодох билээ. С.Ламбаа сайд самбаатай байсан бол нутгийнхаа хэдэн голыг ширгэхээс хамгаалж чадах л байсан. Самбаатай ч гэж дээ жаахан ч гэсэн хүнийг хайрлах сэтгэл, эх оронч үзэл сайдад байсан бол яах ч байсан юм билээ. Гэвч түүнд сэтгэл дутсан юмдаг. Хэрэв тухайн ордын хайгуул нь бүрэн хийгдээд нөөц нь тогтоогдож үйл ажиллагаагаа явуулж эхэлбэл тухайн ордоос дор хаяж 30 км-ын зайд айл байлгахыг хориглоно. Учир нь уран цацраг идэвхит хорт бодис ялгаруулдаг учраас тэр. Мөн дээрх орд нь Архангай аймгийн Өндөр-Улаан сумын нутагт 60, Жаргалантад 35, Тариатын Мөрөнд 15 хувь нь харьяалагддаг байна. Тариатын Мөрөнд харьялагддаг энэхүү хэсэг нь Чулуут голд ойрхон оршдог. Шарагчины гол нь Чулуут голд цутгадаг учир бас нэгэн гол удахгүй бохирдож амь тавих магадлал маш өндөртэй. Мөн ундны ус бохирдож, хүн малын биеэр идээ бээр гарч, нэг нүдтэй хурга, таван хөлтэй тугал гарсан тохиолдол бий ажээ. Үүнийг аймгийн хүн эмнэлэг болоод мал эмнэлэгт жинжлүүлэхэд тодорхой хариу өгөөгүй гэнэ.
Тиймээс Их аварга болон Засгийн газарт хандан хэдэн асуулт тавимаар байна. Үүнд заавал хариулаарай.

Их аварга Асашёорюү Д.Дагвадоржид:

Энд дарна уу

Хайр даана шүү, Д.Дагвадорж оо
Tweet
Bolod.mn

Сэтгэгдэл (4)

Уншигчдын оруулсан сэтгэгдлийн талаар манай сайт хариуцлага хvлээхгvй болохыг анхаарна уу.
Үгийн санд шүүлтүүр хийсэн болно

Зочин
албал таарна

2012-03-08 | 20:37:53 | 49.0.150.56 |

Зочин
хутцаараа хулгаачуудаа архангай эндэр улаан сум хаана байдаг юм гэдэгийг ч мэдэхгүй тэр ламбаа хулгайч ээрээ ухаж байгаад баригдахдаа аврага гэж солиорчээдээ уунийг худал мэдээлэл бичуулээд бичээд байгаатай ни ухсан нухэнд ни амидаар ни бул эвэрхангайн ахан дуус ни

2011-04-05 | 20:01:38 | 202.170.84.15 |

Зочин
яг унэн

2011-04-05 | 19:56:19 | 119.40.39.99 |

Зочин
лалар онгироо бацаан зүгээр гудамжны гаруудыг ахаа гээд л явж байдаг юм баина лээ энэ лалар хэзээ тийм ухамсартай бсан юм бэ үндэсний бөхөөр барилдвал начингаас дээш гарахгүй л дээ даваажаргалыг дийлэхээ болиод л ухайн тас сумогоос гарсан шүү дээ яг үнэндээ

2011-04-05 | 19:55:25 | 119.40.39.99 |

Мэдээ
Гадаад мэдээ
Видео

Архив ангилал

Хайр даана шүү, Д.Дагвадорж оо

Сэтгэгдэл (4)