МАН, АН хоёр баг, хэсэг, сум, хороо, дvvргээс савраа тат

2011-05-06

Коммунист тогтолцооноос салах vнэхээр хэцvv байсан. Гэвч аажим аажмаар салж л байна. 1990 оноос ємнє албан

газраас авахуулаад цэргийн ангийн дэргэд хvртэл улс тєрийн нам /МАХН/ ажиллаж байв. Шинэ залуу ардчилагчид ядаж тєрийн байгууллага, аж ахуйн нэгж, албан газрын дэргэдээс улс тєрийн намыг зайлуулах шаардлага хvчтэй тавилаа. Тэр vед намаар євчилсєн коммунист дарга нар яаж байсан гэж санана.

Байгууллагуудын дэргэдээс нам гэдэг юм алга болбол тэр газар нь хэд хоногийн дотор дампуурах юм шиг бодож байв. Зарим байгууллага єрхийн тэргvvн намын дарга нарыг алга болгох гэлээ гээд жагсаж хvртэл vзэж нам байхгvй болговол таван давхраас унаж vхнэ гэж айлгаж байв.

Гэвч хуулиар тєрийн байгууллага, аж ахуйн нэгжийн дэргэдэх намыг татан буулгасан. Дээрх газруудаас улс тєрийн намыг зайлуулснаар нэг ч байгууллага єрхийн тэргvvнгvй болж дампуураагvйгээр барахгvй, намынхаа тєлєє нэг ч хvн амиа егvvтгээгvй болно. Хєгийн юм их болж байсан. Манай Тєв аймгийн Мєнгєнморьт сумын намын дарга, Засаг дарга хоёр дундаа нэг машинтай байв.

Машинаа булаалдаж vргэлж хэрэлдэнэ. Би том дарга учраас машиныхаа урд суудалд сууна, би урд нь сууна гээд согтуу зодолдов. Тэгээд нэгнийхээ толгойг хага цохиж машиныхаа цонхыг яйруулаад эрvvгийн хэрэг vvсэв ээ. Шvvх, прокурортоо очоод ч хэн нь том дарга болохыг тогтоож чадсангvй. Харин аймгийн намын хороо хоёуланг нь унаа машинтай болгож байж шийдсэн юмдаг.

Тэр vед албан байгууллага, аж ахуйн нэгжvvдээс намыг хєєсєн боловч засаг захиргааны анхан шатны нэгж болгонд намын байгууллага байх эрхтэйгээр vлдсэн юм. Гэтэл цаг vеийн шаардлагаар засаг захиргааны анхан шатанд тодруулбал баг, хэсэг, сум, дvvрэг дэх улс тєрийн намууд одоо дараа болоод байна. Тєрийн ажилд ч иргэдийн улстєржихгvй амар тайван амьдрахад ч улс тєрийн намуудыг холдуулах цаг нь иржээ. Ялангуяа шинэ залуу улс тєрчид vvнийг ойлгосон нь vнэхээр сайшаалтай.

УИХ-ын гишvvн тєрийн байгуулалтын байнгын хороон дарга Ж.Сvхбаатар, УИХ-ын гишvvн АН-ын бvлгийн дэд дарга Лу.Гантємєр нар улс тєрийн намуудыг засаг захиргааны анхан шатны нэгжээс хєєн зайлуулах цаг болсон, улс тєрийн намуудыг гишvvнчлэлгvй болгоё гэж орон даяар зарласан нь гайхам сонсогдсон.

1990 оныг бодвол иргэдийн дунд ойлгоц бодол нь бас єєр болчихож ямар ч байсан намын минь батлах байхгvй бол амиа егvvтгэнэ. Хэсэг, баг, сум, хороо дvvргийн нам минь байхгvй бол амьдрал сvйрлээ гэх хvн ховор байна. Харин гай болсон энэ сонгууль, лай болсон хэсэг, хороо, дvvргийн намын дарга сонгуультнууд зайлаасай, амар тайван бизнесээ эрхлээд явах минь, амар тайван нам тєрєєс хараат биш амьдрах минь гэж бодож явах хvн олширсон нь бас сайхан.

Дvvргvvдийн МАН-ын хороо гэж дvнхийсэн хоёр давхар байшин байх. Хэрвээ бусад намууд МАН-ын дайны хєрєнгєтэй бол намуудын байшингуудын бvхэл бvтэн хороолол баригдах байх шvv. Намууд битгий хэл намын гишvvн нэртэй хэнхэг євгєд хєгшид хvртэл сонгууль гэж солиорч явах нь ад vзэгдэм.

Vvнээс гарах арга зам нь ердєє л улс тєрийн намыг гишvvнчлэлгvй болгох, хэсэг, баг, сум хороо, дvvрэгт улс тєрийн нам vйл ажиллагаа явуулахыг хуулиар хориглох явдал юм. Нийслэлийн Иргэдийн тєлєєлєгчдийн хуралд суудал авсан улс тєрийн намууд нийслэлийн Засаг дарга бєгєєд Улаанбаатар хотын захирагчид нэр дэвшvvлж иргэд шууд “хотын мэрээ” сонгоно. Нийслэлийн иргэдийн ихэнх саналыг авч гарч ирж чадсан “мэр”-ийг ямар ч нам, Засгийн газар, ямар ч сайд дарамталж чадахгvй.

Ард иргэд тэр болгон мэддэггvй болохоос биш хотыг маань хєгжvvлэхгvй гол бодлогыг Засгийн газар хийгээд байдаг юм. Жил болгон Засгийн газар ил далд дарамталж байгаад хэдэн арван тэрбум тєгрєгийг нийслэлээс Засгийн газар руу татаад, Засгийн газар нь хєдєє сум руу хуваарилаад суудаг юм.

Ганцхан жишээ дурдахад хєдєєгийн 110000 мянган оюутнуудын нийслэлийн автобусаар зорчих унааны мєнгийг нийслэл маань гаргадаг юм шvv дээ. Хэрвээ хотын мэр эрх мэдэлтэй байсан бол би хотынхоо оюутнуудын автобусны vнийг даана. Хотынхоо толгой сайтай оюутнуудад cap бvр 500 000 мянган тєгрєгийн тэтгэмж олгоно гээд ёстой нэг тєсвийн ерєнхийлєн захирагч эрхээ эдлэн ханхалзана биз дээ. Хєдєє аймгууд хотод суугаа оюутнуудынхаа автобусны мєнгийг даана уу, явган таваргуулна уу, ёстой хамаа алга даа.

Гэвч нийслэл хотынхон маань дандаа УИХ-ын хєдєєгєєс сонгогдсон олонхи гишvvд, хєдєєний депутат Сангийн сайд хоёрт хvчиндvvлж байдаг. Дvvргvvдийн намын байрыг дvvргvvдтэй нь хамт татан буулгаад /”Дvvргvvдийг татан буулгая” гэсэн тvрvvчийн нийтлэлд тодорхой єгvvлсэн Г.Д/ тєсєв, эрх мэдэл, хєрєнгє оруулалтын мєнгийг намаар бус оршин суугчид, иргэдэд нь єгчих юм ёстой нэг хєгжинє гэдгийг vзvvлж єгнє биз дээ.

Энд юу тээр болоод байгаа юм бэ гэвэл дvvрэг хороо хэсэг болгонд байгаа улс тєрийн намууд хатуу гишvvнчлэл, хэтэрхий нvсэр засаг захиргааны утгагvй социализмын vеийн бvтэц саад болж байна. Орон даяар сvлжээтэй хоёрхон нам байдаг. Энэ бол МАН, АН хоёр. Энэ хоёр л зоримог алхам хийдэг цаг болсон.

Баг, Хэсэг, сум хороо дvvргийн иргэд хуралдаад энэ онд ямар барилга барих, хаана зам тавих, ямар компаниар гvйцэтгvvлэхийг хvртэл шийдэж чадна даа. Иргэдийн гаргасан ийм шийдвэрийг хотын даргын томилсон Засаг дарга гvйцэтгээд л болоо. Єєр юу хэрэгтэй юм бэ. Тэгэхээр МАН, АН хоёр засаг захиргааны анхан дунд шатнаас савраа татвал яасан юм бэ.

Г.Дашрэнцэн

Эх сурвалж: “Нийслэл таймс”