Д.Лүндээжанцан нүүрээ хийх газар олдохгүй байх нь аргагүй

2011-06-24

УИХ-ын өчигдрийн чуулганы нэгдсэн хуралдаан дээр МАН-ын бүлгийн дарга Д.Лүндээжанцан өчигдөр бүлгийн

даргаас татгалзаж буйгаа албан ёсоор мэдэгдлээ. Бүлгийн дарга нь тухайн нам болон УИХ-ын гишүүдийнхээ байр суурийг илэрхийлэгч, тусгал нь байдаг. Түүний ийнхүү ажлаа өгсөн нь УИХ-ын сонгуулийн тухай хуулийн талаар хийсэн олон өнгийн мэдэгдлээс улбаатай.
Жил тойрон нэг хуулийн төслийг олон янзаар, олон өнцгөөс тайлбарлахдаа ёстой ширэн нүүрлэсэн. Өдгөө сул гишүүн гэгдэх Д.Лүндээжанцан УИХ-ын сонгуулийн хуулийн талаар урд,нь ямар тайлбар өгч байсныг тоймлон хүргэж байна.

Ажлын хэсгийнхэн порпоруиональ системийг сонгож намын бүлгүүддээ оруулав
2010.1.14

Тухайн үөд МАН МАХН байв. Д.Лүндээжанцан УИХ дахь МАХН-ын бүлгийн ахлагч, Сонгуулийн хуулийн ажлын хэсгийн ахлагчаар ажиллаж байхдаа “УИХ-ын даргын захирамжаар 2008 оны намар байгуулагдсан сонгуулийн хуулийн ажлын хэсгийнхэн жил гаруйн хугацаанд ажлын хэсгийнхэн олон удаа уулзаж ярилцсан, бусдын туршлагыг судалсан, олон улсын сургалт зөвлөгөөн, ярилцлага зохион байгуулсан, оролцсон, улстөрийн намуудаас санал авсан зэрэг байдлаар ажлаа хийж байна.
Сонгуулийн хууль их ярвигтай. Ажлын хэсгийнхэн порпорциональ системийг сонгож намын бүлгүүддээ оруулсан. Эхлээд сонгуулийн тогтолцоог тодорхой болгосны дараа сонгуулийн явцад гардаг элдэв маргаан будлиан, зөрчлийг шийдвэрлэх арга замыг заасан заалтыг оруулан. Сонгуулийн хуулийн асуудлаар АН-ын бүлэг ч ажлын хэсэг гаргасан. Асуудал цаашлаад МАХН-ын Удирдах зөвлөл, Бага хурлаар хэлэлцэгдэхийг үгүйсгэхгүй” хэмээжээ.

Сонгуулийн хуулийн төслийг өргөн барилаа
2010.4. 9
Энэ өдөр УИХ-ын гишүүн Д.Лүндээжанцан, З.Энхболд, С.Оюун, Э.Бат-Үүл, Д. Одбаяр нар УИХ-ын сонгуулийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг УИХ-ын даргад өргөн барив. Хуулийн төсөлд тусгаснаар УИХ-ын сонгууль пропорциональ системээр явагдана. Тодруубал, Монгол улс нэг тойрог болж, сонгуульд өрсөлдөх нам бүр 76 нэр дэвшигчийг дэвшүүлэхээр болов. Тэрээр ийм тогтолцоотой хуулийн төслийг боловсруулж, өргөн барьж байлаа.

Хуулийн төсөлд Монгол улс нэг тойрог гэсэн байв
2010.4.27
Энэ өдөр Д.Лүндээжанцан хэвлэлд өгсөн ярилцлагадаа “Хуулийн төсөлд зааснаар Монгол Улс нэг тойрог. Энэ тойрогт улстөрийн намууд 76 хүртэл хүний нэрийг дэвшүүлж, дээр нь бие даан нэр дэвшиж өрсөлдөх боломж нээлттэй. Нэг үгээр иргэд сонгогчид сонгохыг хүссэн хүндээ санал өгөх боломж бүрэн дүүрэн бүрдсэн гэж хэлж болно. Зөвхөн нэг тойрог, аймаг, бүсийн хэмжээнд хашигдахгүй улс даяар сонголтоо хийнэ гэсэн үг. Жижиг 76 гэдэг юм уу, бүсчилсэн эсвэл аймаг нэг тойрог болж тэнд нэр дэвшиж өрсөлдлөө гэхэд одоо яригддаг булхай луйвар, хардалт сэрдэлт зэрэг асуудал арилахгүй.
Харин улс нэг тойрог болсноор иймэрхүү зүй бус үйлдлийг хязгаарлана. Иймээс улсыг нэг тойрог болгосон. Гол онцлог нь энэ. Хуулийн төслийг хоёр намын бүлэг болоод Төрийн байгуулалтын байнгын хороо хэлэлцээд дэмжсэн. Одоо УИХ хэлэлцэх эсэхийг шийднэ. Түүний дараа ажлын хэсэг гарч ажиллаад, асуудлыг УИХ эцэслэн шийдэх ёстой. Сонгуулийн хуулийн төсөл ямар ч байсан хоёрын даваагаа давчихлаа. Гурвын даваа нь хэлэлцэх эсэх, дөрвийн даваа нь ажлын хэсэг байгуулах, тавын даваа нь байнгын хороо дахин авч үзнэ. Тэгээд зургаа, долоогийн даваа хүрч байж хууль батлагдана даа” гэжээ.

МАН-ын бага хурал, их хурлаас тодорхой чиглэлүүд өгөгдөв
2010.12.17
МАХН нэрээ өөрчилсөн XXVI их хурлаас УИХ-ын сонгуулийн тухай хуульд ямар өөрчлөлт оруулах талаар чиглэл өгсөн талаар Д.Лүндээжанцан мэдээлжээ. Тэрээр “Сонгуулийн хууль гэдэг өөрөө улс төрийн шийдвэр гаргадаг болохоор МАН-ын бага хурал, XXVI их хурлаас тодорхой чиглэлүүд өгөгдсөн. Гэхдээ зарчмын хувьд шүү дээ. Түүнээс биш хууль тогтоох байгууллагын үйл ажиллагаанд шууд нөлөөлөхгүй. “Ард түмний төлөөллийг хангасан, ойлгомжтой, сонгогчдын санал хаягдахгүй байх, сонгуулийн боловсронгуй тогтолцоог намын бүлэг авч ажилла” гэсэн байгаа.
Энэ дагуу л намын бүлэг ажиллана. Тэгэхээр бид яаж ард түмний төлөөллийг хангасан, тэгсэн мөртлөө сонгогчдын санал хаягдахгүй байдаг. Үндсэн хуульдаа зөрчилгүй тогтолцоог сонгож авах вэ гэж бодоод бодоод бодын шийр дөрөв гэдэг шиг ярьж ярьж холимог тогтолцоотой сонгуулийн хуулийг өргөн барьсан. Энэ дотор ард түмний хаягдаад байна гэдгийг нөгөө тогтолцооноос авахаар болж байгаа юм.

Д.Лүндээжанцан: Олон түмэн хүнээ сонгодог нь мажоритари тогтолцооны давуу тал
2011.6.23
Үүнээс хойш зургаан сарын дараа Д.Лүндээжанцан гишүүний “өнгө” бүрэн хувирч, нүүрээ хийх газраа олохгүй аргаа барсан байдалд орсон байв. Тэрээр “УИХ дахь Ардын намын бүлэг олон түмнийхээ санаа бодлыг хүндэтгэж, холимог тогтолцоог сонгон авч байгаа. Намын Удирдах зөвлөл “Мажоритари давамгайлсан холимог тогтолцоог сонгох нь зүйтэй” гэдэг чиглэл өгсөн. Ер нь мажоритари тогтолцоог илт үгүйсгэх шаардлагагүй. Учир нь монголчууд энэ тогтолцоогоор олон удаа санал өгсөн.
Тиймээс хүн болгонд энгийн ойлгомжтой, тухайн тойрог дээр хэнийг сонгох вэ гэдгээ иргэд чөлөөтэй шийдэх боломжтой. Тэгээд ч иргэд “Хэнийг сонгохоо бид өөрсдөө шийдье” гэдэг хүсэлт их тавьдаг. Тийм учраас ард түмэнд мажоритари тогтолцоо л тун ойлгомжтой хэлбэр юм. Ард түмний санаа бодлыг байнга судалж, сонсон хууль тогтоох үйл ажиллагаандаа тусгахад ч энэ нь давуу талтай. Намын нэрсийн жагсаалтаар санал хураахад олон түмэнд таалагдаагүй, сонгохыг хүсээгүй хүмүүс нэлээд их орж ирдэг учраас сонгогчид “Хүнээ сонгоё” гэсэн байр суурьтай байгаа.
Ийм учраас бид хүн сонгох гэдэгт гол анхаарлаа хандуулж байна. Учир нь Ардын нам бол олон түмний нам. Тиймээс мажоритари давамгайлсан тогтолцоог сонголоо. Тэгээд ч өрнөдийн ихэнх орон мажоритари тогтолцоогоор сонгууль явуулдаг. Сүүлийн үед зарим улс пропорциональ тогтолцооноос мажо-ритари тогтолцоонд шилжих болсон” гэсэн тайлбарыг хийв. УИХ-ын сонгуулийн тогтолцооны талаар нам болоод бүлгийн гишүүдийнхээ байр суурийг ийнхүү олон янзаар илэрхийл-сэн УИХ дахь намын бүлгийн дарга Д.Лүндээжанцанд ширэн нүүрээ цэвэрлэхийн тулд бүлгийн даргаасаа татгалзахаас өөр гарц үлдээгүй бололтой.

Д.Уран

"Нийслэл таймс"