О.Чулуунбат: Сэлэнгэ аймаг эдийн засгийн арслан болох нь хамгийн чухал

2011-07-26

УИХ-ын гишүүн 0. Чулуунбаттай ярилцлаа. -Та сайхан наадсан уу. Улсын баяр наадмаар Сэлэнгэ нутгаас арслан

цолтон төрсөн нь аймаг байгуулагдсаны 80 жилийн ойн босгон дээр тун сайхан үйл явдал болж байх шиг байна.

-Баярлаж байна. Сэлэнгэ аймгийн бөх улсын наадамд одтой сайхан барилдлаа. Гэхдээ Сэлэнгэ аймаг эдийн засгийн арслан, аварга болох нь хамгийн чухал. Нэг бөх нь арслан цолонд хүрэхээс илүү тэр нутгийн бүх иргэд арслан, аварга шиг амьдрах нь чухал.

-Энэ чуулганы завсарлагын хугацаанд Та юу хийхээр төлөвлөж байна вэ?

-Тойрогтоо ажиллана. Нөгөөдөр / маргааш/ аймаг байгуулагдсаны 80 жилийн ойн баяр наадмын ёслолын үйл ажиллагаанд оролцоно. Энэ үеэр иргэд, сонгогчидтой уулзана. Ер нь Сэлэнгэ аймаг бусад аймгуудыг бодвол харьцангуй амьжиргаатай шүү дээ. Өрх болгон өөрсдийн аж ахуйтай. Сар бүрийн 21 мянган төгрөгийг алга тосон суудаг хүн тэнд цөөхөн. Өөрсдийн хөдөлмөрөөр амьдралаа авч явдаг ард түмэн.

-Та сэлэнгэчүүдэд юу амлаж УИХ-д сонгогдсон бэ. Амлалт тань хэр ажил хэрэг болж байна даа?

-Би тэдэнд бизнесийн таатай орчин бий болгох зорилгоор л УИХ-д сууж байгаа. Байгаль,газар шороотойгоо хүйн холбоотой сэлэнгэчүүдийн бизнес эрхлэх орчинг сайжруулах ёстой. Гэхдээ мэргэжлийн хяналт, шалгалт, торгууль гэхэд энгийн иргэдийн амьдралд ачаа болох нь олон юм. Энэ нь иргэдийн гарыг хүлж, хөлийг нь түшиж байна. Хоёрдугаарт, Монголыг мөнгөжүүлэх хэрэгтэй.Тэгвэл Сэлэнгэ аймаг хамгийн түргэн хөгжих бололцоотой.

-Эргээд харахад нөхцөл байдал гурван жилийн өмнөхөөс хэр дээрдсэн бэ?

-Дээрдсэн. Саяхны мэдээллээр 1000 орчим жижиг, дунд бизнес өнгөрсөн гурван жилийн хугацаанд Монголд бий болж. Тэдний 400 нь Сэлэнгэд бий болсон нь өндөр үзүүлэлт. Энэ утгаараа сэлэнгэчүүд хамгийн хурдан амьдралаа дээшлүүлж чадсан, хамгийн өндөр орлоготой загвар аймаг болж чадна.

-Ээлжит бус чуулган хуралдуулах талаар сураг сонсогдоно уу?

-Ээлжит бус чуулган зарлавал хуралдаанд оролцоход бэлэн. Ер нь УИХ-ын сонгуулийн хууль, Тавантолгойн асуудал, төсвийн тодотгол гэхчлэн хойшлуулшгүй асуудлууд бий шүү дээ.

-Таван толгойн хөрөнгө оруулагчид шалгарлаа. Тэдгээрийн тухайд Та юу хэлэх вэ?

-Засгийн газар тодорхой, дэлгэрэнгүй мэдээлэл, тайланг УИХ-д өргөн бариагүй байгаа. Бидний хувьд сонин, хэвлэлээр гарч байгаа мэдээллийг л авч байна. Сонгогдсон хөрөнгө оруулагчид үнэхээр дэлхийд нэр хүндтэй, салбартаа тэргүүлэгч компаниуд. Гэхдээ бидний хувьд хамгийн чухал нь нэр хүндтэй, дэлхийн зах зээлийн хэдэн хувийг эзэмшдэг, ямар технологи хэрэглэдэг, хөдөлмөрийн бүтээмж өндөр гэдгээс илүү Монголчуудад хэр их ашиг өгөх вэ гэдгийг л сонирхох ёстой. Дэлгэрэнгүй мэдээлэл орж ирсний дараа тодорхой ярих хэрэгтэй.

-Шалгарсан хөрөнгө оруулагчдаас Солонгосын багийг хассан талаар мэдээлэх боллоо. Үүнийг юу гэж бодож байна вэ?

-Дэлгэрэнгүй мэдээлэл орж ирээгүй учраас сайн мэдэхгүй байна. Хоёрдугаарт, энэ бол Монголын бөгөөд орон нутгийн чанартай төсөл биш. Дэлхийн хэмжээний том төсөл. Коксжих нүүрсний хэмжээгээр дэлхийд тэргүүлэх том орд шүү дээ. Тиймээс ийм том ордод бид гадны сонирхол оруулахдаа өөрсдийн геополитик, хөгжлийн сонирхлыг хамгийн ихээр тусгасан байх ёстой. Тийм шийдвэр л гарсан байх гэж бодож байна.

-Сүүлийн үед эдийн засгийн гол үзүүлэлтүүд тун нааштай гарч байгаа.Үүнийг Та хэрхэн харж байна?

-Дэлхийн эдийн засаг тэр тусмаа Хятадын эдийн засаг манай эдийн засгийг чирэх гол хөшүүрэг. Хятадын эдийн засаг дээшилж байна. Хятадын эдийн засагт хэрэгтэй түүхий эд нь Монголд их байгаа учраас манай эдийн засаг Хятадын хөгжилд чирэгдэн сайн үзүүлэлттэй гарч байна. Түүнээс биш бид мундаг байгаа юм биш. Өмнө нь дал, наян жил хөгжих гэж оролдоод бүтээгүй. Энэ таатай боломжийг эрчимтэй ашиглах хэрэгтэй.

-Боломжийг ашиглаж чадахгүй байна гэж хэлэх гээд байна уу?

-Бид Хятадын зах зээлд байр сууриа эзэлсэн байх ёстой. Хятадуудыг үргээж, тэднээс үргэх хэрэггүй. Тэдэнд бид юмаа зүгээр өгөөгүй. Аль алиндаа ашигтай байдлаар ярилцаж байгаа. Хятадын зах зээлд Америк, Япон, Австрали, Европ гэхчлэн бүгд л ажиллах сонирхолтой байна. Эдгээр орны хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр цацагдаж байгаа мэдээллийг харж байхад Хятадтай яаж ажиллах вэ, хэрхэн эдийн засаг, санхүүгийн том хамтын ажиллагаа өрнүүлэх вэ гэдгийг л хэлж, бичиж байна. Монгол шиг хятадуудыг хөөх гэж оролдож байгаа улс орон байхгүй байна. Бидэнд сэтгэлгээ дутаж байна. Өнөөдрийн Хятад 100 жилийн өмнөх Хятад биш, дэлхийн хөгжлийг чирэгч.

-Тэгэхээр Таны хувьд яах ёстой гэж?

-Хятадтай эв найрамдалтай, харилцан ашигтай эдийн засаг, санхүүгийн хамтын ажиллагааг өргөн хүрээнд бий болгох хэрэгтэй.

-Иргэдийг орон сууцаар хангахын тулд зургаан хувийн хүүтэй зээл гаргах тухай нэг хэсэг хүчтэй ярьж байснаа нам гүм болчихлоо. Хөрөнгийн зах зээл, моргейжийн талаар дуугардаг хүний байр суурийг сонирхъё?

-"100 мянган айлын орон сууц" хөтөлбөрийг баталснаас хойш хийх зүйл зөндөө байсан. Хайран цаг хугацааг алдаж байна. Хөгжлийн банк байгуулж, түүгээр дамжуулан санхүүжилт хийхийн оронд 2008 оны сонгуулийн дараа л Засгийн газар зээллэг хийн санхүүжилт босгох хэрэгтэй байсан юм. ОУВС Засгийн газрыг өр тавихад дургүй байдаг. Гэхдээ Монголын Засгийн газар өрөө бүрэн төлөх чадвартай. Арай хийж Хөгжлийн банкаа байгуулсан ч баланс нээж чадахгүй жил болж байна шүү дээ.

-Шалтгааныг нь Та юу гэж харж байна вэ?

-Чадахгүй л байхгүй юу. Засгийн газар банк нээж байгаа бол түүгээрээ дамжуулан баланс нээж, том мөнгөнүүдийг оруулах ёстой. Нөөц хангалттай байхад түүнийгээ ч хийж чадахгүй байна.

Б.Номин