Засгийн газар 24 тэрбум ам.долларын өрөнд унах вий дээ

2011-09-16

Саяхан Өвөрмонголын “Чандмань эрдэнэ” хэмээх дууг зохиосон хөгжийн зохиолч нь энэ уран бүтээлээсээ олсон ашгаар л тэрбумтан болж байгаа тухай мэдээлэл гарч байсан.

Хамгийн ойрын жишээ л энэ. Түүнээс биш тэр өндөр хөгжилтэй орнуудад энэ мэт ганц хоёрхон уран бүтээлээрээ задартлаа баяжиж байгаа хүн олон л байна. Гэтэл манай улсад уран бүтээлээсээ ашиг олж, тэрбумтан битгий хэл саятан болсон ч хүн байхгүй шүү дээ. Оюуны өмчийн хууль хэрэгждэггүй учраас хүний бүтээлийг ашиглачихаад жишим ч хийлгүй тэнгэр хараад алхаж яваа хүмүүс дүүрэн л байна. За тэр дотоодын уран бүтээлчдийн бүтээлийг ашиглах нь ч дүүрч. Нутаг нэгтнүүд юм байна учраа олж болох л байлгүй. Харин гадаадын нэртэй компаниудын дуураймал бүтээгдэхүүнийг зарах, барааны тэмдэгтийг нь ашиглах, эрх аваагүй байж дэлхийн шилдэг киног телевизээр гаргах зэргээр оюуны өмчийн хуулийг ноцтой зөрчиж байгаа нь нэг л өдөр Монгол Улсын төр олон улсын шүүхэд дуудагдах, их хэмжээний өрөнд унах магадлалыг бий болгоод байгаа юм.

Өнгөрсөн долоо хоногт гэхэд Оюуны өмчийн газраас гурван дэлгүүрт шалгалт хийж, дэлхийн нэртэй брэнд LV-гийн бүтээдэхүүнийг дуурайлган хийсэн хуурамч барааг хураасан. Ийнхүү шалгасан шалтгаан нь “Жи Эн Энд Ко” оюуны өмчийн итгэмжлэгдсэн товчоо, LV компанийн Монгол дахь оюуны өмчийн асуудал компаниас гомдол гаргасан аж. Франц улсын LV компани барааны тэмдэгтийн олон улсын бүртгэлийн тухай Мадридын хэлэлцээрийн дагуу Олон улсын бүртгэлийн 843151, 843152, 855511 гэх мэт дугаарууд бүхий бараа бүтээгдэхүүний 09, 14, 18, 25 гэсэн дугаар ангилалд хамаарах бүтээгдэхүүнийг нэр заан Монгол Улсад бүртгүүлсэн аж. Тиймээс дээрх оюуны өмчийн итгэмжлэгдсэн товчооны төлөөлөгч Д.Ганхуяг “Улаанбаатар” их дэлгүүрийн хоёрдугаар давхарт байрлах “Битма”, “Meisslie” павильон, Сөүлийн гудамжинд байрлах T.G.L.F үйлчилгээний төвийн гоёлын цүнх, түрийвчний лангууг шалгах өргөдлийг ирүүлсний дагуу Оюуны өмчийн газраас шалгалт хийжээ. Юуны түрүүнд Сөүлийн гудамжинд байрлах T.G.L.F үйлчилгээний төвийн гоёлын цүнх, түрийвчний лангууг шалгаж, хуурамчаар үйлдвэрлэсэн 37 ширхэг цүнхийг хураан авсан аж. Харин “Улаанбаатар” их дэлгүүрт байрлах хоёр лангууны эзэд шалгалт хийж буйг мэдээд бараагаа хураан арилж өгч. Ингээд л шалгалт дуусчээ. Гэтэл зарим нэг хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр үүний цаана MCS компанийн эрх ашиг нуугдаж байгаа гэх мэтээр мэдээлсэн. LV-гийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Д.Ганхуяг, MCS компанийн хооронд юу болсныг хэн мэдлээ. Харин Оюуны өмчийн газарт ямар ч хамаагүй гэдэг нь тодорхой байгаа юм. Тэгээд ч манайх Мадридын гэрээнд нэгдсэн учраас дэлхийн аль нэг нэртэй компаниас гомдол ирвэл шалгалт хийх ёстой аж.

Мадридын гэрээ гэдэг нь оюуны өмчийг хил хязгаар тогтоохгүй хамгаалах тухай л хэлэлцээр юм. Товчхондоо ойлговол шүү дээ. Тиймээс Монголд үйлдвэрлээгүй, хилээр оруулж ирсэн энэ тэр нь хамаагүй аж. Тэр ч утгаараа барааны тэмдэгт, газар зүйн тухай хуулийн 13 дугаар зүйлийн 13.1.1, 13.1.2, 13.1.3 дахь заалтын дагуу л шалгах ёстой аж. Энэ хуулийн 13.1.1-т барааны тэмдэгтийг бараа, түүний сав, баглаа боодол, үйчилгээнд хэрэглэсэн. 13.1.2-т барааны тэмдэгт бүхий барааг нийлүүлсэн, худалдаанд гаргасан буюу энэ зорилгоор хадгалсан, үйлчилгээ үзүүлсэн бол. 13.1.3-т барааны тэмдэгт бүхий барааг хилээр нэвтрүүлсэн бол хуулийн дагуу хариуцлага хүлээлгэх ёстой аж. Энэхүү хууль 2010 онд шинэчлэгдэж гарсан аж. Гэтэл манайхан энэ хуулийг огт тоолгүй хуурамч бараа, бүтээгдэхүүнийг Хятад, Хонконг, Солонгос гээд хэд хэдэн улсаас оруулж ирж зарж байгаа нь хилээр нууцаар нэвтрүүлсэн, хадгалсан, борлуулсан гээд янз бүрээр хууль зөрчиж байгаа юм. Тийм байхад хэдэн цүнх хураагаад өнгөрч байгаа нь харин ч аз. Манайхаас өөр улсад бол шоронд хорих байсан биз. Тэгээд ч эдгээр хүмүүс иргэдийг онц ноцтойгоор хохироож байгаа юм. Хүмүүс нэртэй брэндийн цүнх л бол хуурамч ч байсан хамаагүй барих хүсэлтэй. Энэ хүслийг нь ашиглаж бизнес хийж байгаа юм.

LV гэсэн бичигтэй цүнх хар зах дээр 20 мянга, өмдний тэлээ 10 мянган төгрөгөөр зарагдаж байхад “Улаанбаатар” их дэлгүүрт яг адилхан хуурамч бараа 300 мянга, тэлээ нь 180 төгрөгөөр зарагдаж байгаа юм. Хүмүүс зах дээрээс хуурамчийг нь мэдсээр байж авдаг бол нэртэй дэлгүүрээс мэдэлгүй авдагт учир нь оршино. Өөрөөр хэлбэл тухайн үйлдвэрийн жинхэнэ бүтээгдэхүүн мөн гэж итгэж авдаг гэж байгаа. Тиймээс тухайн байгууллагын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч том дэлгүүрүүдийг шалгуулах өргөдөл гаргасан юм билээ. Нэг талаараа иргэдийг онц ноцтойгоор хохирохоос сэргийлж байна гэсэн үг. 30 мянган төгрөгийн үнэтэй чанаргүй, хуурамч бүтээгдэхүүнийг 10 дахин илүү үнээр худалдаж авна гэдэг ноцтой хохирол биш үү. Энэ мэт шалгалт байнга л гардаг юм билээ. Тэгээд ч манай улс цөөн хүн амтай, жижигхэн орон учраас дэлхийд нэртэй компаниуд авч хэлэлцдэггүй юм билээ. Хэрвээ LV компани Монгол дахь Франц Улсын элчингээр дамжуулж, гомдол гаргавал манай улсын Засгийн газрыг хөнгөхөн “тонгорчихоод” явчихаж болохоор байгаа юм. Хэсэг хүмүүс л сая хүрэхгүй хуурамч цүнх зарснаас болж шүү дээ. Хэрвээ тийм зүйл болбол LV компани манай улсын Засгийн газраас 24 тэрбум ам.доллар нэхэх бүрэн эрхтэй аж. Учир нь ердөө л барааны тэмдэгтийн үнэлгээ нь ийм хэмжээний үнэ хүрч байгаа юм байна.

Энэ жил дэлхийд барааны тэмдэгтийн үнэлгээгээрээ Apple тэргүүлж байгаа бол удаах байруудад Google, IBM, Макдональдс, Microsoft, Коко Кола компаниуд орж байна. Харин LV 26 дугаар байрт орсон байгаа юм. Тиймээс барааны тэмдэгтийн үнэлгээ болох 24 тэрбум 312 сая ам.долларыг нэхэх бүрэн эрхтэй гэсэн үг. Гэтэл манай улсын жилийн төсөв одоо л дөрвөн тэрбум ам.долларт хүрч байгаа. Хэрвээ LV барааны тэмдэгтийн мөнгөө нэхвэл зургаан жилийн төсвөө тэр чигт нь өгч байж өрнөөс салах нь. Инээдтэй мөртлөө эмгэнэлтэй байгаа биз. Тийм байтал барааны тэмдэгтийн үнэлгээгээрээ тэргүүлж байгаа Apple компани гомдол гаргавал яана. Манайд энэ компанийн барааны тэмдэгтийг ашигласан хуурамч гар утас, комьютер дүүрэн л байгаа. Тэрнээс гадна дэлхийд нэртэй компаниудын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч болох 20 орчим хүн байдаг гэсэн. Тэд олон улсад гомдол гаргаж, эх орноо шүүхэд дуудахгүй нь лав байх.

Гэхдээ л олон хавар нэгэндээ гэдэг шиг юм болж, Засгийн газар өрөнд унах вий дээ. Тэгэхгүйн тулд ядаж оюуны өмчийн тухай хуулиа л яс мөрдүүлдэг болмоор байна.