ярилцаж суухад дунд сургуулийн сурагч биш хэн нэгэн алдартай зохиолч, эсвэл гүн ухаантантай хөөрөлдөж суугаа мэт сэтгэгдэл төрж байсныг нуух юун. Үеийнхэнтэй нь харьцуулах аргагүй гэгээлэг, ухаантай ярих түүний ирээдүй гэрэлтэй, дардан байх болтугай.

-Сайн байна уу. Хоёулаа чиний мөрөөдлийн тухай яриагаар ярилцлагаа эхэлье?
-Юуны өмнө та бүхэнд болон уншигч хүүхдүүддээ энэ өдрийн мэнд хүргэе. Хүний мөрөөдөл гэдэг хамгийн агуу зүйл. Тийм болохоор амьдралдаа бүтээж болох маш том зүйл мөрөөдөж, төлөвлөх хэрэгтэй.
Гэхдээ асар том мөрөөдөл маш жижиг зүйлээс эхэлдэг. Тийм болохоор маргааш биелүүлэх мөрөөдөл гэж байх ёстой. Олон мар гаашийн биелсэн мөрөөдөл нэг бүтэн мөрөөдөл бол дог учраас өдөр бүр ямар нэг бүтэмжтэй ажил хийх хэрэгтэй. Энэ л миний мөрөөдөл юм уу даа.

-Чи хэдэн настай вэ. Үе тэнгийн чинь хүүхдүүдийн мөрөөдөл чиний ярьж байгаагаас арай өөр байдаг. Жүжигчин болно ч гэдэг юм уу, эсвэл онц сурна гээд л...

-Би энэ жил нийслэлийн Сүхбаатар дүүргийн 45 дугаар дунд сургуулийн 10-а ангид элсэнэ. Миний хэлж, ярьж байгааг гайхах хүн олон байдаг. Энэ нь миний ном их уншсантай холбоотой байх. Ном уншихаар үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлж, юмыг арай өөрөөр харж, сэтгэдэг болдог юм.

-Хэдэн настайдаа ном уншиж эхэлсэн бэ? Ширээний чинь ном хэний, ямар зохиол вэ?

- Ном бол манай гэр бүлийн үнэт өв. Сургуульд орохоос өмнө аав, ээж хоёр надад орой болгон үлгэр, домог, туульс уншиж, ярьж өгдөг байсан. Нэгдүгээр ангид ороод өөрөө унших үлгэрийн номоо сонгож эхэлсэн. Цаашлаад дэлхийн сонгодог зохиол, бүтээлүүдийг шимтэн уншдаг болсон. Харин одоо бол зохиол гэхээсээ илүүтэй түүх, нийгмийн амьдралтай холбогдолтой ном, далд ухамсрын тухай бүтээлүүдийг уншиж, судалж байна. Хоёр жилийн өмнө бил үү, уншсан номынхоо тоог гаргах гэж оролдоход 400 орчим болж байсан. Үүнээс 100 хүрэхгүй нь надад үр өгөөжөө илүүтэй өгч, үлгэр дуурайл, ухаарал авахаар ном байсан. Хүн ер нь нэг номыг гурван удаа уншвал илүү үр дүнтэй гэж боддог. Эхэлж уншихдаа хэрэгтэй зүйлүүдээ, бас ойлгохг үй байгаагаа тэмдэглэх хэрэгтэй. Дараагийн удаа уншихад түрүүн ойлгоогүй зүйлээ ойлгож авна. Харин хамгийн сүүлд нь уншихад тэр ном үнэхээр амттай, эрдэнэ болохыг ухаарах болно. Гэхдээ бүх номыг ингэж уншиж болохгүй шүү. Зөвх өн өөрт хэрэгтэй, эерэг мэдээлэл өгөх, дуртай номоо л дахин унших хэрэгтэй. Зөвхөн ном л хүний ертөнцөд байгаа хийгээд байхгүй зүйлсийг хүнд мэдрүүлж, ойлгуулж чадна.

-Тухайлбал?

-Миний хувьд кино үзсэнээс зохиолыг нь унших нь илүү амттай байдаг. Яагаад гэхээр кино дүрсэнд цас бударч, тоос босох нь харагдаад л өнгөрдөг. Харин номноос ширхэг тоос босохыг ч, тухайн зохиолын орчин, цаг агаар, нийгмийн амьдралыг нь нүдээр харж, биеэр мэдэрч болох тийм нарийн нандин зүйл хадгалагдаж байдаг. Хүн төрөлхтний оройдоо дээдлэн шүтэх ганц зүйл бол ном. Яагаад гэхээр ном хүний сэтгэлийг уян зөөлөн, сайн сайхан болгож чаддаг. Миний бодлоор гавьяа байгуулсан хүмүүст одон тэмдэг өгдөг шиг ном уншдаг хүний цээжинд хэнд ч харагддаггүй одон үргэлж гялалзаж байдаг юм.

-Аав, ээжийнхээ талаар яриач?

-Юун түрүүнд би өвөөгийнхөө талаар яримаар байна. Ээжийн минь аавыг Нансал гэдэг байсан юм. Завхан аймгийн харьяат, гүн ухааны доктор, профессор хүн л дээ. Өвөө маань бидэнд ном уншихын сайхныг мэдрүүлсэн хүн. Бас гэр бүлийн номын санг бий болгосон. Та бод л доо. Англиас дэлхийн шилдэг 100 эрдэмтнийг шалгаруулахад өвөөгийн маань нэр тэнд орсон гэхээр гоё байгаа биз дээ. Харин миний аав нийгэм судлаач Б.Хишигбат гэж хүн бий. Ардчиллын 13-ын нэг. Ээж минь надад “Боловсрол бол хүний хамгийн үнэтэй, хүчтэй, чухал зүйл” гэж захидаг юм. Бахархал болсон гэр бүлийнхнийхээ итгэлийг алдахгүй юмсан л гэж боддог.

-Ямар мэргэжилтэй болох вэ?

-Далай лам “Хүн хэчнээн ч мэргэжилтэй болж болно. Гагцхүү сурах л хэрэгтэй” гэж хэлсэн байдаг. Үүнтэй би санал нийлдэг. Тийм болохоор заавал нэг мэргэжил эзэмшээд, түүнийгээ дагаад, хаа нэг газар ажиллана гэж боддоггүй. Надад сонирхолтой санагдсан, хэрэгтэй мэргэжлийг бүгдийг судална. Гэхдээ үндсэн мэргэжлээрээ мэдээлэл технологийн салбарыг сонгох бодолтой байгаа.

-Цогтбилгүүндарийн нэг өдөр хэрхэн өнгөрдөг вэ?

-Хүүхдүүд намайг ном уншаад л орон дээр хэвтээд байдаг гэж боддог шиг байгаа юм. Би бусадтай л адил хүн. Тийм болохоор гадуур гарна, зүгээр сууна, зурагт үзнэ, найзуудтайгаа уулзана, спортоор хичээллэнэ. Би номноос гадна амьд хөгжим тоглодог. Бас цахим техник сонирхдог. Сонирхлынхоо дагуу вэб сайт ажиллуулж байгаа. Хамтлагийн маань хоёр гишүүн Сингапурт суралцах болсон учраас одоохондоо хамтлаг маань тарчихсан. Гэхдээ 2012 оноос уран бүтээлээ хийх байх.

-Цахим хуудсаа өөрөө ажиллуулдаг хэрэг үү. Ямар чиглэлийн мэдээлэл хүмүүст өгөхийг зорьж байгаа юм бэ?

-Вэб сайтын удирдах зөвлөлд 11 хүүхэд бий. Тэдэнтэйгээ хамтраад цахим төрлийн бүх мэдээллийг хүмүүст хүргэхийг зорьж байна. Зөвхөн нэг сэдвийн дор олон төрлийн мэдээлэл багтаах нь тухайн сэдвийг сонирхогчдод их хэрэг болдог юм. Би дөнгөж сая “Samsung”- ийн албан ёсны нээлтийн мэдээг авчихаад явж байна. Гэртээ очоод мэдээллийг нь сайтдаа оруулна.

-Ном унших сонирхолтой, мөн уншихыг хүсэж буй хүүхдүүдэд зөвлөгөө өгөөч?

-Олон ном унших нь чухал биш. Харин чиний оюун санаанд, бодолд, амьдралд өөрчлөлт, дэвшил авчрах номыг л сонгож унших нь зөв юм. Хүмүүсийн ихэнх нь хүүхдэдээ “Чи ном унших ёстой” гэсэн байдлаар ханддаг. Энэ нь маш буруу. Зөв нь хүүхдийн уншихыг хүссэн, сонгосон номыг нь л уншуулах хэрэгтэй. Номын амтанд орчихвол гарна гэж бараг байдаггүй юм. Уншмаар, уншаад л баймаар санагддаг юм. Тэгэхээр сонирхолд нь тулгуурлаж, уншуулж сургах хэрэгтэй. Миний баримталдаг өөр нэг зарчим гэвэл бүх зүйл цагийн хуваарийн дагуу байх ёстой. Ном уншихад ч тусдаа цаг гаргах хэрэгтэй. Уншдаг цагаа болохоор аяндаа унших гээд, уншаад суучихдаг болдог юм. Өөр нэг зүйл гэвэл номын оршлыг нь түрүүлж уншаад, өөрт хэрэгтэй зүйл мөн үү, биш үү гэдгийг нь тунгааж болно. Ном бол оюуны цэнгэл. Тиймээс унших гэж биш цэнгэх гэж унших хэрэгтэй.

-Чи шүлэг бичдэг үү?

-Би хааяа шүлэг бичдэг л дээ. Сэтгэл зүрхний гүнд байгаа тэр нандин зүйлийг уран яруугаар гаргаж, өөрийнх өө гараар бичнэ гэдэг үнэлж баршгүй зүйл. Яруу найраг гэдэг маш гайхамшигтай. Сэтгэлийн гүнд нуугдаж байдаг зүйлийг ил гаргана гэдэг үнэхээр гайхалтай санагддаг.

-Чамд үеийнхнээ голох үе гардаг уу?

-Аль ч улсад, нийгэмд сайн, муу зүйл байдаг. Бидний үеийнхэн дунд залхуу, хойрго, нийгмийн идэвх муутай хүүхэд давамгайлж байгаа нь үнэн. Сургууль бол Тавантолгой, Оюутолгойгоос ч илүү үнэтэй эрдэс баялгийг бүтээх газар. Тэндээс л бид боловсорч гарч ирэх ёстой. Гэтэл ихэнх нь бүрэг, үзэл бодлоо илэрхийлж чаддагг үй, зорилго, мөрөөдөлгүй төгсдөг. Гэхдээ ийм байдал удаан үргэлжлэхгүй байх гэж боддог юм. Учир нь хүмүүсийн оюун санааны төвшин маш өндөр болж байгаа. “Дэлхийн боловсролыг Монголд биш, Монголын боловсролыг дэлхийд гаргая” гэж электрон жаал гэгддэг Энхпүрэв ах маш үнэн үг хэлсэн байдаг. Энэ цаг удахгүй ирэх байх.

-Эцэст нь танай номын сангийн талаар асуумаар байна. Хэр олон ном номын сандаа нэмсэн бэ?

-Өвөөгийн маань бидэнд үлдээсэн үнэлж баршгүй зүйл бол Гэр бүлийн номын сан. Ойролцоогоор 18000 гаруй номтой гэж тооцоолж байгаа. Миний хувьд би ихэнх номыг бусад номын санд сууж уншдаг. Харин номын санд байхгүй, надад хэрэгтэй номоо худалдаж авдаг.

Б.МАРТ

mongolnews.mn

Х.Цогтбилгүүндарь: Ном уншдаг хүний цээжинд хэнд ч харагддаггүй одон үргэлж гялалзаж байдаг
Tweet
Bolod.mn