Их хотын баасан гаригийн vдэш хэрхэн єнгєрдгийг уншигчдад тольдон хvргэхээр манай сонин нэгэн шинэ булан

нээсэн билээ. Энэ удаагийн "Хотын гудамжинд шєнє болдоггvй" булангаа нийслэлийн Сvхбаатар дvvргийн Цагдаагийн хэлтсийнхэнтэй хамтарч бэлтгэлээ. Шєнийн хот vзэсгэлэнтэй гэж жигтэйхэн. Гэхдээ биеэ vнэлэгчид болоод архичид энэ бvгдийн сvр жавхланг дарах нь гунигтай.

Баасан гаригийн шєнє олон зєрчил гарсан. Бvртгэгдсэн хэрэг болгоны хойноос гvйж цагаа vрэхийг хvссэнгvй.

Гагцхvv биеэ vнэлэгч хэр олон байгаа хийгээд мєрийтэй тоглоомчид илрэхийг хvлээж суулаа. Мєн архи борлуулах тvvгээр vйлчлэх тусгай зєвшєєрєлгvй аж ахуйн нэгжvvдэд цагдаагийнхантай хамт хяналт тавьж vзлээ.

20 минут болоод л хашгирч, гуугачсан биеэ vнэлэгчдийг Цагдаагийн хэлтэст авчрах аж. Дуугvй
зогсох нэгэн байхад дураараа авирлан орилох хэсэг ч байх юм. Биеэ vнэлэгчид "Яадаг юм, эрчvvд нь архи ууж, авгай хvvхэн эргvvлж байна шvv дээ. Би хvvхдvvдээ єсгєх гэж биеэ vнэлсэн", "Эгчийгээ явуулчих. Мэдрэл муутай болохоороо яриаг чинь ойлгохгvй байна", "Хєєш, би бие засмаар байна", "Хvvхдээ цоожлоод гарсан, тэд минь уйлж байгаа" гэж омогдох хийгээд гуйх нь энгийн vзэгдэл. Лав 30 орчим биеэ vнэлэгч тэнд байсан. Залуу сайхан нэгэн ч байх юм. Бvр яана даа гэмээр халтар охид ч харагдсан. Нас тогтсон эгч нар ч цєєнгvй. Тэдний зарим нь зажилж буй бохио хэнэг ч vгvй гараараа татан сунгаад эргvvлж амандаа хийгээд санаа зовсон шинжгvй зогсож байлаа. Цагдаагийнхан тэднийг цагдаж хориод ч нэмэргvй. Vдэш болгон цуглуулж биеийг нь vнэлvvлэхгvй гэж зvгээр л хорьж байхаар сайн сайхан амьдралын тухай хичээл заагаасай.

Тэр олон хvн дундаас нэг хvн ч атугай амьдрал ямар сайхан болохыг ухамсарлаад биеэ vнэлэхээс. сайн, дураараа татгалзах ч юм билvv. Цагдаагийн ахлах дэслэгч биеэ vнэлэгчдийг бvртгэх зуураа тэдэнд гэртээ харьж унтахыг зєвлєх аж. Биеэ vнэлэгчдийн дєрєв тав нь траншей буюу дулааны худгийнх. Тэдний араас хар саравчтай малгайтай, хир тортог болсон хvрэмтэй нэг залуу ирэв. Хєєрхий, тэр хэддээ л "атаман" юм. "Зугтаахгvй яасан юм" гэж ирээд л тэрvvхэндээ сэм загнах аж.

Энэ бол Сvхбаатар дvvргийн Цагдаагийн хэлтсийн vvдний хvлээлгийн танхимд болсон явдал. Биеэ vнэлэгчдийг хоёр, хоёроор нь дуудан нэг єрєєнд оруулж "загнах" аж. Энэ vед нэг эмэгтэйн хэтэвчнээс гэр бvлийн зураг уналаа. Нєхєртэйгээ эсвэл найз залуутайгаа авахуулсан болов уу гэмээр тэр зургийг тонгойн авч их л нандигнан буцааж далд хийж энгэртээ наана билээ. Тvvний хэтэвчинд багагvй мєнгє байгаа харагдсан. Магадгvй биеэ vнэлж олсон мєнгє нь байх. Биеэ vнэлж мєнгє олох нь хэтэвчиндээ нандигнан хадгалсан зургийн эзнээс илvv чухал байсан уу гэдгийг хэлж мэдэхгvй юм. Ямартаа ч нандигнах зvйлтэй тэр эмэгтэйд амьдралын утга учрын талаар хичээл заалгахсан гэж бодсон шvv. Биеэ vнэлэхийг таслан зогсоох нь ганц цагдаагийнхний ажил биш. Тиймээс эмэгтэйчvvдийн тєлєє, ариун гэр бvлийн тєлєє vйл ажиллагаа явуулдаг гэх хувийн хэвшлийн олон байгууллага єдєр бур биш юм аа гэхэд долоо хоногт нэг удаа ирж биеэ vнэлэхийн хор хєнєєл, эрvvл мэндээрээ хохирох, удмын санд нєлєєлєх сєрєг vр дагаварын талаар мэдээлэл єгч байвал зvгээр сэн.

Нийслэлдтусгай зєвшєєрєлгvйгээр архи худалдаалах нь хэрээс хэтэрсэн юм билээ. Бид цагдаагийнхантай эргvvлд гарсан шєнє 425 шил архи, 120 шар айраг хураасан. НИТХ-ын 123 тоот тогтоол гарсны дагуу шєнийн цэнгээний газрууд 00.00-06.00 цаг хvртэл архи согтууруулах ундаагаар vйлчлэхгvйгээр vйл ажиллагаа явуулах эрхтэй болсон. Гэхдээ иргэд 23.45
цагаас ємнє архи согтууруулах ундааг авчихдаг гэнэ. Vvнийг хэзээ ууж дуусгах нь хэрэглэгчийн эрх юм байх. Ингээд л агсам тавьж, хэрэг зєрчил єдvvлж эхэлдэг. Мєн энэ vеэр тусгай зєвшєєрлєє vзvvлэхийг шаардахад "Уянга" кафены эзэн эмэгтэй агсарч гарлаа. Бvр ажлаа хийж байгаа цагдаагийн албан хаагч уруу шилтэй шар айраг аваад шидчихсэн шvv. Тvvнийхээр бол архи зарж ашиг олж л байвал хууль дvрэм зєрчигдєж байгаа нь асуудал биш аж. Уг нь "Олны нvдэнд харагдахуйц газарт тусгай зєвшєєрлийг байрлуулна" гэх єгvvлбэр тусгай зєвшєєрєл дээр байдаг. Харамсалтай нь, аж ахуйн нэгжvvд vvнийг мєрддєггvй. Зарим нэгнийх нь тусгай зєвшєєрлийн хугацаа дууссан байхад "Эзэнд байгаа" гэж хэлээд тас гvрийдэг юм билээ. Энэ мэтчилэн хууль сахиулах явцад гарах саад бэрхшээл жижиг гэлтгvй олон аж.

Манай сурвалжлах хэсгийг зєрчлийн дуудлагад авч явсан цагдаагийн хошууч Б.Батцэнгэл "Мєрийтэй тоглоом гэдэг чинь єдєр бvр илэрдэг хэрэг биш. Сvхбаатар дvvргийн Цагдаагийн хэлтсийнхэн энэ сарын 5-наас "Эрчимжvvлэлт-Хяналт" нэгдсэн шалгалтыг хийж эхэлсэн. Тиймээс бид илvv цагаар ажиллаж хэрэг зєрчлийг илрvvлж байна. Дvvргийн нутаг дэвсгэрт эрvvгийн болон хэв журмын нєхцєл байдапд илvv их хяналт тавиад эхлэхээр хэрэг хумигдаж далд хэлбэрт ордог. Зарим газар нь бvр ажиллахаа болиод эргvvл хяналт, шалгалт багасахыг хvлээдэг" гэв. Баасан гаригийн орой гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, таслан зогсоох, илрvvлэх чиг vvрэг бvхий долоон хэсэг эргvvл ажилласан. Нэг эргvvлийн баг таван ажилтантай. Эдгээрийн хоёр нь энгийн хувцастайгаар ажилласан.

"Агсам тавилаа" хэмээн хадам аавыгаа эрvvлжvvлэхэд тушаах бэрээс эхлээд архи дарстай холбоотой зєрчил их аж. Ингэсээр 23.30 цаг боллоо. Бидний илрvvлэхийг хvссэн мєрийтэй тоглоомын сураг гарсангvй. Дуудлага хvлээх зуур хошууч Б.Батцэнгэлтэй яриа єдєж мєрийтэй тоглоомын тухай асуулаа.

-Танай цагдаагийн хэлтсийн хариуцсан нутаг дэвсгэрт мєрийтэй тоглоом тоглох явдал хэр гардаг вэ?
-Ер нь гарна шvv. Єчигдєр гэхэд манай байцаагч мєрийтэй тоглогчдыг vйлдэл дээр нь орж хэргийг илрvvлсэн.

-Ямар хэрэг байсан юм бэ?
-"Эрчимжvvлэлт-Хяналт" нэгдсэн шалгалтын хvрээнд нэг биш хэд хэдэн хэрэг илрvvлсэн. Сvхбаатар дvvргийн IV хороонд мєрийтэй тоглож байсан иргэдийг vйлдэл дээр таслан зогсоолоо.

IV хорооны 68 дугаар байрны 17 тоотод зургаан хvн мєрийтэй тоглож байсан. Цагдаагийнхан очиход байрны эзэн Б гарч зугтаахыг оролдсон. Гэвч бид саатуулж мэдvvлэг тайлбар авсан. Мєн V хорооны 21 дvгээр байрны 40 тоотод мєрийтэй тоглож байсныг манай хэсгийн байцаагч илрvvлсэн. Хэргийн газраас 247 ширхэг хясаа, гурван хєзєр хураасан. Эдгээр хэрэгт эрvvгийн хэрэг vvсгэн шалгаж байна.

Ийн ярих зуур нэгэн дуудлага ирэв. Дуудлагад явахаар дэвтэр, балаа шvvрэн гvйж цагдаагийн алаг тэргэнд суулаа. Сvхбаатар дvvргийн I хорооны 58 дугаар байрны 25 тоотод хэрэг гарсан гэх дуудлагын дагуу ийн яарсан юм. Хэргийн газарт очлоо. Эргvvлийнхэн мєрийтэй тоглоомчдыг илрvvлсэн бололтой. Тусгайлан зассан мєрийтэй тоглоомын зориулалтын ширээг зургаан залуу тойроод суучихсан "Болор" архи задлаад, тамхи баагиулж сууна. Магадгvй, цагдаагийнхан тэдний vйлдлийг таслан зогсоогоогvй бол мєрийтэй тоглоомд донтон vдшийг єнгєрvvлэх байсан биз. Мєрийтэй тоглоомд донтсон хvн орон байраа мєрийнд тавьж тоглоод эхнэр, хvvхдvvдээ гудамжинд гаргах нь энvvхэнд байдаг. Хоёр єрєє байранд хvн байнга амьдардаг шинж алга. Зугаа, цэнгээний газар маягтай засч тохижуулсан бєгєєд ;Гунтаж амрах ор харагдсангvй. Байрны тvрээслэгч гэх залуу нэгэн томоохон байгууллагад тєслийн удирдагчаар ажилладаг гэсэн. Энэ хэрэг цагдаагийнхний анхааралд орсон учраас ажил албыг нь сониноор дэлгэхийг хvссэнгvй. Цагдаагийнхан хуулийн дагуу шалгаж зохих арга хэмжээг авна гэж найдаж байна. Мєрийтэй тоглохоор иргэдийг цуглуулсан тvvнд цєєн асуулт тавилаа.

-Покерийн ширээг ямар зорилгоор гэртээ байрлуулсан юм бэ?
-Зvгээр л гэртээ авч тавьсан. Илvv, дутуу зорилго байгаагvй. Зєвєєр ойлгоорой.

-Мєрийтэй тоглодог юм биш vv?
-Vгvй ээ, яалаа гэж. Тийм зvйл байхгvй.

-Байраа хэдэн тєгрєгєєр тvрээслэдэг юм бэ?
-Сард 600 мянган тєгрєгийн хєлс тєлдєг.

-Гэрт чинь зургаан хvн байсан. Хvн тус бvр сард 100 мянган тєгрєгєєр гаргаж байр хєлслєєд, мєрийтэй тоглуулдаг юм биш vv.
-Тийм зvйл байхгvй. Би гэртээ дvvтэйгээ амьдардаг.

-Сая энэ хvмvvс тоглоомын ширээ тойроод суучихсан байсан биз дээ?
-Найз нєхдєєрєє хааяадаа нийлж тоглодог. Гэхдээ мєрийтэй биш. Зvгээр л алжаалаа тайлж тоглодог.

Vvний дараа тэрбээр цагдаагийнханд тайлбар єгєєд даваа гаригт эргэн ирэхээр болж гэр лvvгээ буцсан. Энэ мэтээр мєрийтэй тоглох явдал єдєр бvр л гардаг юм байна. Гэмт хэрэг бол нийгмийн vзэгдэл гэж ярих нь бий. Нийгэм байгаа цагт гэмт хэрэг гарсаар л байх болно гэсэн vг. Гэхдээ улс орон хэдий чинээ хєгжилтэй байна, гэмт хэрэг бага гардаг. Монголын хvн амын долоон хувь нь баян чинээлэг, vлдсэн нь ядуу буурай амьдарч байгаа гэх судалгаанд єєрчлєлт ороогvй цагт гэмт хэрэг буурахгvй нь тодорхой.

Татварын мєнгєєр цалинждаг гэдгээрээ цагдаагийнхан гэмт хэрэгтэнтэй тэмцэж дангаараа зvтгээд ч нэмэргvй. Энэ орой гарсан гэмт хэргийн дийлэнх нь архидалттай холбоотой байсан. Хэрэг зєрчил єдvvлж байгаа хvмvvс нь ч гэсэн амьдарлын тєвшин доогуур иргэд. Нєгєє талаасаа ажилгvйдэл гэмт хэргийн єсєлтєд багагvй нєлєєлж байна. "Хаана, ямар ажил эрхэлдэг вэ" гэх асуултад бvгд л "ажилгvй" хэмээн толгой сэгсэрч хариулсан. Ажлын зарын дагуу аливаа албан байгууллагад хандахад 35-аас доош насны, дээд боловсролтой, англи хэл, комьпютерийн мэдлэгтэй хvнийг авна хэмээдэг нь амьдралын бодит vнэн шvv дээ.

Д.Мягмаржаргал

mongoliin unen