ТЭЦ-4 дулааны цахилгаан станцын нүүрсний 50 хувийг хангадаг Шивээ-Овоогийн уурхайн нүүрс өмнөхөөсөө илчлэг илүү байх баяртай мэдээг хүргэж байна. Цахилгаан станцын хүссэнээр илчлэгийг нэмж болох аж. Чийгшил ихтэй нүүрсийг өндөр халуунд хатааж илчлэгийг нэмдэг үйлдвэрийг монгол инженерүүд бүтээжээ.

Хориодхон жилийн тэртээ Шивээгийн хөндий шинэ нүүрс хүлээн авах гэж хэн хүнгүй догдолж байсан мөч саяхан мэт санагдаж байна хэмээн нүүрэндээ инээмсэглэл цацруулан ярих ахмад уурхайчид Шивээ руу явах машинд яаран сууцгаана. Шивээ-Овоогийн уурхай хөлд дарагдаж дахин нэгэн шинэ бүтээл хүлээн авч баярын хөгжим эгшиглэж шивээгийн хөвдийг цочрооно.

Говийн зэрэглээт тал нутагт Монгол инженерүүдийн ур ухаанаар бий болсон хар алтыг хатаах үйлдвэрийг эх барьж авах гэж байгаа нь энэ. Манай орны уул уурхайн салбар дэлхийн сонирхлыг татаж гадныхан хөрөнгөө хаяж шинэ дэвшилтэт техник, технологи нэвтрэх болсон. Гадны юм гэхээр хөл алддаг манайхны бодлыг үргээсэн үйл явдал бол Монгол инженерүүдийн бүтээсэн хатаах үйлдвэр.

Энэ нь Монголдоо хамгийн урт дамжлагын тээврийн иж бүрдэл юм. Алсаас харахад халаалтын хоолой мэт харагдах энэхүү нүүрс тээвэрлэх "гүүр"-ийн ачаар угалз мэт босох тоос шороо багасч, машинаар хэд дахин нүүрс ачиж, буулгадаг байдал үгүй болж байгаа ажээ. Ингэснээр Шивээ-Овоогийн нүүрсний чанар сайжирч ард иргэд халаалтанд ам сайтай болж улмаар дэлхийд нүүрсээрээ гайхуулах цаг ойртжээ.

Мөн байгаль орчинд халгүйгээр нүүрсээ олборлоход хатаах үйлдвэрийн ач тус хамгийн их. Стратегийн чухал ач холбогдолтой орд болох Шивээ-Овоогийн нүүрсний уурхай нь дотоодын зах зээлд бүтээгдэхүүнээ нийлүүлдэг улсын үйлдвэрийн нэг билээ. Тус үйлдвэр жилд 1.4 сая гаруй тонн нүүрс олборлодог. Эндхийн нүүрс чийгшил ихтэй учраас борлуулалтад нөлөөлдөг байсан байна.

Иймээс нүүрсний чийгийг бууруулах, конвейерийн тээврийн систем нэвтрүүлэхэд 7.2 тэрбум төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийх нээлттэй тендер зарлаж "Таван Талст" компани шалгарч энэхүү үйлдвэрийг ашиглалтад хүлээлгэн өгсөн. Тус хатаах үйлдвэр 600-950 хэмд цагт 200 тонн чийгтэй нүүрс хатаана. Үйлдвэрээс гарах тоосонцорыг барих. 8 циклонтой мөн утаа тоос бүрэн дарах боржуулагчтай аж.

Боржуулагчын ус дахин ашиглагддаг бүрэн эргэлттэй тул хаягдал ус гарахгүй, байгаль орчинд ээлтэй технологи юм. Дөрвөн хэсгээс бүрдэх конвейерийн нийт урт хоёр км. Олборлолтоос ирсэн нүүрсийг шууд хатаагаад цааш нь галт тэргэнд ачих бүх ажиллагааг хийнэ. Бусад тээврийн хэрэгсэлтэй харьцуулахад бүтээмж өндөр, ашиглалтын зардал бага, дуу чимээгүй, байгаль орчинд хор хөнөөлгүй, тоосжилтгүй гээд давуу тал ихтэй.

Хатаах үйлдвэрийн түлхүүр хүлээн авах ёслолын ажиллагаанд Төрийн өмчийн хорооны дарга Д.Сугар, ЭБЭХЯ-ны Төрийн нарийн бичгийн дарга Д.Хүрэлбаатар, АМГ-ын газрын дарга Д.Батхуяг, Дулааны цахилгаан станцын дарга Цэвээн, "Шивээ-Овоо" компанийн зөвлөх, гавьяат уурхайчин Шагдаржав, гавьяат эдийн засагч Хаянхярваа, "Таван талст" компанийн захирал Батхишиг, болон Шивээ-Овоогийн уурхайн ажилчид, үе үеийн ахмад уурхайчид, инженерүүд, Уул уурхайн хүрээлэн, инженерийн сургууль, ТУЗ-ийн гишүүд зэрэг тус уурхайтай холбоотой олон хүн оролцсон.

"Шивээ-Овоо" компанийн гүйцэтгэх захирал, Х.Балсандоржид "Таван талст" компанийн захирал Батхишиг хатаах үйлдвэрийн түлхүүрийг, гардуулан өгсөн. Энэ үер тэдний сэтгэгдлээс хуваалцлаа.

“Шивээ-Овоо” ХК-ийн захирал Х.Балсандорж: Бид өрсөлдөөнд ялагч нь байх болно

-Хатаах үйлдвэрийн энэхүү томоохон төслийг хэрэгжүүлэхэд төслийн ТЭЗҮ-ийг боловсруулсан Уул уурхайн хүрээлэн, ТЭЗҮ-ийг баталж хэрэгжүүлэх зөвшөөрөл олгосон. Энэ бол Монгол инженерүүдийн алдрыг харуулсан том үйл явдал боллоо. Энэ бүхэнд зөвхөн монгол компаниуд болоод монгол ажилчид хийж гүйцэтгэсэн юм. "Таван талст" компани болон бусад бүх компанидаа энэ том нүсэр ажлын ард гарч, улс эх орноо дэлхийд дуурсгаж байгаад баяр хүргэе. Тэр бүх хүнд ажлын амжилт сайн сайхныг хүсэн ерөөе. Энэ бол манай компанийн хувьд маш өндөр үр ашигтай төсөл. Манай уурхайн нүүрсний чийгшил харьцангуй өндөр байдаг учраас зах зээлийн борлуулалтад энэ удаагийн төсөл ихээхэн үр ашгаа өгнө гэдэгт итгэлтэй байна.

Ингэснээр манай нүүрсний чанар Багануурын нүүрсний чанараас дутахааргүй төвшинд хүрэх юм. Нөгөө талаар энэ нь дотооддоо нүүрс тээвэрлэх зардлыг 60-70 хувиар хэмнэж байна. Энэ бүхний дүнд манай компанийн нүүрсний борлуулалт сайжирч, зах зээлийн өрсөлдөөнд манай компани ихээхэн амжилттай явахад их үүрэгтэй юм. Энэ бүхнийг та нөхөддөө амлахад таатай байна. Ингээд энэ төслийг амжилттай босгоход гар бие оролцсон бүх хүнд эрүүл энх, аз жаргал, ажлын өндөр амжилтыг хүсэн ерөөе.

Төрийн өмчийн хорооны дарга Д.Сугар: Эдийн засагт хувьсал хийнэ

-Өнөөдөр энэ чухал ажлын ард гарч, амжилттай яваа энэ уурхайн хамт олон, сэтгэлээ хуваалцсан Төрийн өмчийн хороо, эрдэс баялаг эрчим хүчний салбарын хамт олон, энэ ажлыг мэдээ ч үгүй сууж байгаа, удахгүй үр ашгийг нь хүртэх Монгол Улсын иргэдийн хувьд баярын өдөр. Энэ сайхан завшааныг бий болгосон та бүхэндээ баярын мэнд хүргэж, хамгийн сайн сайхныг хүсэн ерөөе. 7.2 тэрбум төгрөгийн төсөвт өртөгтэй энэ төсөл Монголдоо томд орох төсөл.

Энэ чухал төслийг зоригтой барьж аваад үр дүнг нь хүртэж байгаа Шивээ-Овоогийн хамт олон, энэ бүхнийг хэрэгжүүлсэн ажилчид та бүхэнд баярлаж байгаагаа илэрхийлье. Төслийн үр ашиг нь эдийн засгийн талаасаа ч өндөр ач холбогдолтой. Тиймээс ч энэ нь хөрөнгө оруулалтаа хоёр жил гаруйхан хугацаанд нөхөөд, цаашдаа ашиг нь цэвэр ашиг болж ирэх юм. Энэ төсөл бол дэлхийд дээгүүрт орох бөгөөд байгаль дэлхийгээ хамгаалахад чиглэсэн ихээхэн чухал ажил юм. Бас ажилчин та бүхний хөдөлмөрийг үнэлсэн, шинжлэх ухааны томоохон ололттой хөдөлмөр юм.

Бид өөрсдийнхөө гараар барьж, өөрийнхөө толгойгоор сэтгэж, өөрийн гар дээрээ ашгаа авах гэж байна. Энэ төслийг боловсруулж, ажилласан хамт олондоо, энэ төслийг гардан ажилласан монгол инженерүүд бол бидний бахархал юм. "Таван талст" компанийн хамт олонд онцгойлон баяр хүргэе.

АМГ-ын дарга Д.Батхуяг: Энэ бол Монгол улсын хамгийн том бүтээн байгуулалт

-Ард түмнийхээ өмнө бид найдвартай эрчим хүчээр хэрэглэгчдээ хангах эрхэм үүрэгтэй. Энэ зорилгыг хэрэгжүүлэх том төсөл бол энэ төсөл. Энэ бол дотоод өөрийн зардлаа хоёр жил гаруйн хугацаанд нөхөх томоохон төсөл. Үүний цаана маш олон эдийн засгийн үр ашиг байгаа. Чийг багатай нүүрс тээвэрлэлтийн зардал багасна. Монгол Улсын эрчим хүчний ихэнх хэсгийг хангаж байгаа ДЦС-4-ийн ачааллыг багасгах гээд маш олон үр дүн бий.

Энэ том зорилтын эхлэлийг тавьж байгаа энэ том төслийн нээлт болж байгаад ихээхэн баяртай байна. Бид нүүрсээ тээвэрлэх ажлыг өөрсдөө гардан хийж байгаа нь цаашид олон нүүрсний уурхайд энэ төслийг хэрэгжих нээлт нь болж байна. "Таван талст" компанийн хамт олондоо баяр хүргэе. Монголчууд бид геологи уул уурхайн салбарыг шинэ шатанд гарч байна хэмээн тодорхойлж байгаа. Хамгийн гол нь энэ үед энэ том төслийг санаачилсан нь монгол, ажилласан нь монгол, гардан хэрэгжүүлсэн нь монгол.

Би "Таван талст" компанийн захирал Батхишигт талархал илэрхийлж, ажлын амжилт хүсье. Монголчууд бид л эх орноо өнгөтэй өөдтэй авч явах учиртай. Энэ бүхний илэрхийлэл нь энэ төсөл. "Шивээ-Овоо" компани нь нийт нүүрсний 50 хувийг хангаж байгаа. Энэ төсөлд оролцсон хүмүүс, тус компанид ажиллаж байгаа хүмүүст хэчнээн их хариуцлага хүлээгдэж байгааг харахад илт. Иймд энэ төсөлд оролцсон бүх хүнд талархал илэрхийлье.

Ц.Мягмарбаяр