-Он гараад тєрийн албан хаагчдын цалин 53 хувиар нэмэгдэх нь. Тэгэхээр єндєр цалинтай хvнийх хэт єндєр, бага цалинтай бол vл мэдэг єсдєг. Vvнийг тэнцвэржvvлэх арга байна уу. Цалин нэмэгдсэний дараа дундаж цалин хэд болох вэ. Цалин, тэтгэвэр 53 хувь нэмэгдэхээр vvнийг дагаад бусад халамжууд ижил хувиар нэмэгдэх vv?
-Цалин нэмэхээр єндєр цалинтай хvнийх их, бага цалинтай хvнийх бага нэмэгддэгтэй санал нэг байна. Тиймээс аль алинд нь ашигтай байх хувилбарыг бид сонгосон.

Эхний ээлжинд ирэх оны гуравдугаар сарын 1-нээс тєрийн албан хаагчдын цалин 80 мянган тєгрєгєєр нэмэгдэнэ. Энэ нь бага тушаалын албан хаагчдад ашигтай хувилбар. Ингэж бvх тєрийн албан хаагчдын цалинг ижил дvнгээр нэмчихээд дараагийн алхам нь тавдугаар сарын 1-нээс хийгдэх юм. 80 мянган тєгрєгєє нэмснийхээ дараа дахин 23 хувиар нэмнэ гэсэн vг. Ингэхээр албан тушаалын зэрэглэлээс хамаарсан цалингийн шатлалыг алдагдуулалгvй барих бололцоотой. Одоо бол тєрийн албан хаагчдын цалингийн доод хэмжээ нь 180 мянган тєгрєг байгаа. Энэ нь гуравдугаар сарын 1-нээс 260 мянган тєгрєг болно. Харин тавдугаар сарын 1-нээс 320 мянган тєгрєг болох юм л даа. Ингэхээр цалин 77,7 хувиар єснє гэсэн vг. Тєрийн захиргааны албан хаагчдын цалин 611 мянган тєгрєгєєс 850 мянга болж 39 хувиар єснє. Харин тєрийн албан хаагчдын дундаж цалин єнєєдєр 408 мянган тєгрєг байдаг бол 630 мянгад хvрнэ гэсэн vг юм.

-Эх орны хишиг хэмээн авах нэг сая тєгрєгєє эрvvл мэндийн vйлчилгээнд зарцуулж болно гэсэн. Тєсєвт тусгаад байгаа 5000 хvн гэдэг хэр хангалттай тоо вэ. Vvнээс илvv хvн эрvvл мэндийн vйлчилгээ авна гэвэл яах вэ. Дээрх тоо хєдлєх боломжтой юу?
-НХХЯ гаргасан тоо биш шvv. 5000 хvнд л эрvvл мэндийн vйлчилгээ авахаар тєсєвт суулгасан. Гэхдээ нэг сая 20 мянгаас дээш тєгрєгийн эрvvл мэндийн vйлчилгээ авах хvмvvст л хамаатай. 5000 гэдэг тоог Эрvvл мэндийн яамнаас гаргасан. Тэд тодорхой судалгаа хийж энэ тоог гаргасан байх гэж бодож байна.

-”Хvний хєгжил сан”-гийн нэг сая тєгрєгєє ээж, аав, эмээгийнхээ эмчилгээний зар-далд шилжvvлж болно гээд байгаа. Ямар тохиолдолд ийнхvv шилжvvлж болох вэ. Ингэхийн тулд ямар бичиг баримт бvрдvvлж, хаана, хэнд хандах ёстой вэ?
-Vvнийг Хєдєлмєр, халамж, vйлчилгээний газар зохицуулдаг юм. Журам нь гарчихсан. Иргэддээ дуулгахад, “Хvний хєгжил сан”-гийн мєнгєтэй холбоотой бvх асуудлаа харьяа дvvргийнхээ хєдєлмєр халамжийн хэлтсээс асууж болно шvv.
-Зуун мянган айл хєтєлбєрийн хvрээнд орон сууц худалдан авах бол урьдчилгаа тєлбєртєє нэг сая тєгрєгєє зарцуулж болно гэсэн. Ингэхдээ бас их олон шаард-лага хангах ёстой. Жишээлбэл, эхнэр нєхєр гэрлээд тэдэн жил болсон байх ёстой, хvvхэд нь тэдэн нас хvрсэн байх ёстой гэх мэтээр шаардлага тавьсан. Vvнээс єєр ямар шалгуурыг давах ёстой вэ?
-Яг энэ талаар Засгийн газраас журам гаргасан байгаа. Vvнийг бас л Хєдєлмєр, халамж vйлчилгээний хэлтсээс лавлаад, хvссэн бvх мэдээллээ авах боломжтой.

-Аливаа газрын халамжийн ажилтнууд vнэхээр хvнд сурталтай. Єєрийнхєє халаас-наас мєнгє гаргаж тараах гэж байгаа юм шиг аашилж, бусдыг чирэгдvvлдэг. Халамжийн ажилтнуудын хvнд суртлыг дарах ямар алхам яамны зvгээс хийж байна?
-Тийм зvйл байхыг vгvйсгэхгvй ээ. Халамжийн ажилтнууд гэдэг бол иргэн бvрт vйлчлэхээр тєрд тангараг єргєсєн тєрийн албан хаагчид. Товчхондоо, vйлчилгээний ажилтнууд. Хvнд суртал гаргаж хvмvvсийг чирэгдvvлсэн халамжийн ажилчдыг бидэнд баримттайгаар мэдээ-лээрэй. Тэгвэл бид шуурхай арга хэмжээ авна. Гэхдээ нєгєє талаас халамжийн ажилчид 2,7 сая хvнд vйлчилж байна. Маш их ачаалал vvрдэг гэдгийг иргэд маань ойлгоорой. Энэ их ачаалал халамжийн ажилтнуудын ааш араншинд нєлєєлдєг байхыг бид vгvйсгэхгvй.

-НХХЯ-наас солонгос улсад ажиллаж, амьдардаг монголчууддаа зориулаад нэг цонхны vйлчилгээ нэвтрvvлнэ гэсэн. Эндээс хvмvvс ямар vйлчилгээ авч болох вэ?
-Засгийн газрын хуралдаанаар БНСУ-д ажиллаж амьдарч буй монголчууддаа зориулж нэг цонхны тєв нээхээр шийдвэрлэсэн нь харин ч нvдээ олсон алхам болсон гэж бодоод байгаа шvv. Эндээс Солонгост ажиллаж, амьдардаг монголчууд даатгалын, халамжийн, ер нь НХХ-ийн салбарын бvх vйлчилгээг авч болно. Гадаадад байгаа монголчуудад “Хvний хєгжлийн сан”-гийн мєнгєє авахаас эхлээд даатгалын мєнгєє буцаан авах гэх мэт маш олон vйлчилгээ хэрэгтэй болдог. Хvмvvс бусад оронд ажиллаж, амьдардаг монголчууд яах вэ гэж асуудаг даа. Уг нь боломжтой бол бид бусад орнуудад ч бас нэг цонхны vйлчилгээг нэвтрvvлэх эрхтэй.
-Бусад оронд буй монгол хvмvvс дээрх нийгмийн халамжид одоогоор хэрхэн хамрагдаж байна вэ?
-Тухайн орондоо суугаа ЭСЯ–аар тодорхойлолт гаргуулаад Монголд байгаа итгэмжлэгдсэн хvнээрээ авахуулж болно.
-1995 оноос ємнє тэтгэвэрт гарсан хvмvvс тэтгэврийн зєрvvг арилгаж єгєєч гэж олон жил ярилаа. Тэтгэврийн зєрvvг арилгах боломж vнэхээр байдаггvй юм уу. Хэзээ vvнийг шийдэж єгєх вэ?
-Тэтгэврийн зєрvv гэдгийг бид бол єєрєєр ойлгож байна. Vvнийг хэн нэгэнд шууд мєнгє нэмэх механик аргаар шийдвэрлэх боломжгvй. Тэтгэврийн тогтолцоог шинэчилж байж л энэ асуудал шийдэгдэнэ. Эхний ээлжинд тэтгэврийн тогтолцоог шинэчлэхээр бид тєлєвлєж, боловсруулж л байна. Энэ тєлєвлєгєє ажил хэрэг болохоос наана боломжгvй гэсэн vг шvv дээ. Тэтгэвэр тэтгэмжийг тоон дvнгээр, эсвэл тодорхой хувиар нэмэх замаар шийдэхээр хичээж л байна. Мєн суурь тэтгэврийн хуулийг єєрчилж, тэтгэвэр авч буй бvх хvнд ялгаатай тэтгэвэр єгєх тухай УИХ–аар хэлэлцэж байгаа. Vvнийг бид 2012 оны тєсвийн тухай хуулийн тєсєлд єргєн барьсан.

-Даатгал єв залгамжилдаг болохоор яригдаж байгаа гэсэн. Энэ тухай дэлгэрэнгvй мэдээлэл єгєхгvй юу. Хэрхэн єв залгамжлах вэ?
-Энэ бас л тэтгэврийн тогтолцоог єєрчлєхєєс нааш нийгмийн даатгалыг єв залгамжлах боломжгvй зvйлийн нэг. Єнєєдєр эв санааны нэгдлийн зарчмаар тэтгэврийн тогтолцоог барь-даг. Харин бид тэтгэврийн тогтолцоог 2-3 давхаргад хуваахаар асуудлаа єргєн барьчихсан. Энэ хэрвээ шийдэгдчихвэл даатгалыг єв залгамжилдаг болгохоор дараагийн алхмууд хийгдэх байх. -2012 оны эхний хагас жилд эрх баригч намууд амлалтаа биелvvлэхийн тулд энэ удаагийн тєсвийг гаргаж ирлээ.

Vнэхээр ч vрэлгэн тєсєв гарлаа гэж л байна. НХХ-ийн дэд сайдынхаа хувьд та энэ vрэлгэн тєсвийг юу гэж хvлээж авсан бэ?
-Миний албан тушаал НХХ–ийн дэд сайд. Дэд сайдын хувьд УИХ–аар баталсан мєрийн хєтєлбєрийг хэрэгжvvлэх, гаргасан шийдвэрийг ажил хэрэг болгох vvрэг хvлээдэг. Єєрєєр хэлбэл, Засгийн газрын мєрийн хєтєлбєрт тусгасан арга хэмжээг хэрэгжvvлэх нь миний vvрэг гэсэн vг. Тиймээс нэгэнт гарчихсан улс тєрийн шийдвэрийн эсрэг би саналаа хэлэх эрхгvй.

-Таны бодлоор ингэж бэлэн мєнгє тараах нь яг хvн амаа дэмжих бодлого мєн vv?
-Миний хувьд бэлэн мєнгє тараах нь хvн амыг дэмжиж буй бодлого гэж vздэггvй. Харин олон оронд тєрєєс хvvхдийн мєнгє єгєхийг их дэмждэг. Энэ бол жинхэнэ хvн амаа дэмжсэн бодлого. Ємнє нь Монголд ч бас ийм бодлого байсан. Харамсалтай нь, vvнийг алга болгочихсон л болохоос. Хvvхдийн мєнгєний хєтєлбєр эргэж сэргэнэ гэдэгт хувьдаа найдаж байгаа шvv.

-Зарим хvн 21 мянга хэрэггvй ээ, vvнийгээ нийлvvлээд бvгдээрээ ажлын байр бий болгоё гэдэг. Иймэрхvv санаачилгыг НХХЯ хэрхэн хvлээж авдаг вэ?
-Ийм санаачилгатай хvмvvс ирдэг. Зєвхєн одоогийн байдлаар 82 орчим тєсєл бидэнд ирээд байна. Vvн дээр нийт 6800 орчим хvн “Хvний хєгжлийн сан”-гийн мєнгєє нийлvvлээд шинээр ажлын байр бий болгож, vйлдвэрлэл эрхлэх тоног тєхєєрємж авах зэргээр мєнгєє урьдчилж аваад байна. 21000 тєгрєгийг энэ мэт зориулалтаар ашиглахыг НХХЯ бvрэн дэмждэг.

-Сая яагаад ХААН банкнаас халамжийн бvх vйлчилгээгээ татаад Хадгаламж банк руу татчихав. Vvнийг гадаадын хєрєнгє оруулалттай ХААН банкийг адлаж, до-тоодын Хадгаламж банкийг дэмжих бодлого мэтээр ярих юм. Энэ vнэн vv. Ер нь, НХХЯ-ны зvгээс арилжааны банкуудад ямар шаардлага тавьдаг вэ?
-НХХЯ-ны зvгээс бол гадаад, эсвэл дотоод хєрєнгє оруулалттай банк гэж ялгадаггvй. Бидэнд тийм эрх ч байхгvй. ХААН банк нь зарим газруудад vйлчилгээ vзvvлэхээс татгалзсан учраас ингэж шийдсэн. ХААН банкийг татгалзсан даруйд бид яаралтай арга хэмжээ авах ёстой л доо. Ингээд л, Хадгаламж банк руу халамжийн бvх vйлчилгээг татсан. Харин ирэх долоо хоногт дахин тендер зарлаж иргэдэд халамжийн мєнгє тараах банкуудыг сонгон шалгаруулахаар зэхэж байна. Vvнийг хийх ажлын хэсгийг НХХЯ болон Сангийн яамны хамтарсан тушаалаар батлаад байгаа.

-”Хvний хєгжил сан”-гийн мєнгийг олгохын тулд ирээдvйгээс зээлсэн нь хэр эрсдэлтэй вэ?
-”Хvний хєгжил сан”-гийн мєнгєний эх vvсвэрийг бvрдvvлэх нь бидний хийх ажил биш л дээ. Шийдвэр зєв, буруугийн хувьд би дээр хэлсэн. Нэгэнт гарсан шийдвэрийн эсрэг vзэл бодлоо илэрхийлэх эрх надад байхгvй. Би даалгавар биелvvлэх vvрэгтэй хvн. “Хvний хєгжил сан”-гийн эх vvсвэрийг яаж, хаанаас бvрдvvлэх нь манай яамны асуудал биш юм. Vvнийг Сангийн яамнаас асуух хэрэгтэй. Бид “Хvний хєгжил сан”-гийн мєнгийг иргэдэд зохих журмын дагуу хvргэх л vvрэгтэй шvv дээ.

ardchilal