Ингэлээ хө. Өнөөдөр миний ханилсан ханийн минь төрсөн өдөр.

Алтан дэлхийд
Алаг хорвоод
Хүмүүний орчлонд
Хүж дэлхийдээ төрсөн, айлчилан, зочилон, ирсэн тэр л өдөр

Бөөн шалтаг. Уух ёстой өдөр яахын аргагүй мөн ажгуу
Цагийн юм цагтаа гэдэг энэ л ажгуу. Өөр өдөр санах нь яасан юм бэ? Цагийн юм цагтаа л байдаг ажгуу.
Ингээд л ханилсан ханьдаа жил бүрийн энэ өдрийн өглөө болгон утасдаж, нетээр уулзан баяр хүргэдэг тэр л уламжлалаа уландаа гишгэж орхисоноо санахаас л өөрийгөө хий дэмий хараан зүхэж ахуйд ямар нэгэн байдлаар сюрприз барьж алдаагаа засаач эргүү толгой минь гэж өөртөө команд буулгасанаар ямар нэг юм хийх ёстойгоо ухаарав даа. Харин юу хийх вэ???

Хань минь харин надаасаа алсад гэхэд дэндүү ойрхон, хайртай муу сайн гурван бахиалтайгаа хамтдаа, онлайн гэх цахим ертөнцөөр мөнхийн холбоотой байдаг л болохоор сэтгэлийн хөөрлөөр ийнхүү нэгэн дуу хийчихлээ байна цаадахад чинь. Ямар ч байсан цаадах чинь сайхан Монгол вальс, өөрт бол сэтгэлд хадагдсан “ТӨРСӨН ӨДРИЙН ВАЛЬС” хэмээх нэгэн Монгол аялгуу аялгуулж орхилоо. Гэвч ингэхэд өөр хэн нэгний бичсэн, зохиосон “ТӨРСӨН ӨДРИЙН ВАЛЬС” байдаг л байж таарнаа даа? Магад ч үгүй”ТӨРСӨН ӨДРИЙН ТАНКО”  ч байж мэдэх юм. Санаж байнаа, санаж байна. Сараа, Даашкаа хоёрын нэг вальс байдаг. Гэхдээ вальс биш яс юман дээрээ “Залхуу вальс” буюу сэнсэртэл сэтгэлээсээ эргэж болдоггүй вальс-бостон талдаа байдаг байх шүү. Ямартай ч болтугай тэр аян дээр нь вальс эргэж болдоггүйг би мэдэх юм байна.

За тэгээд сэтгэлийн хөөрлийн Монгол вальс нэгээр нэмэгдэв. За тэр ч яах вэ бас нэгийн зэрэг сэтгэлийн вальс нэмэгдэж л байгаа юм болов уу даа.  Сэтгэлийн хөөрөл гэгээч эд үнэнээр их хэцүү эд ажгуу. Миний найз нар, хамаатан садангууд ярьдаг юмаа. Тэр нь ердөө л “Чи их романтик” гэсэн гуравхан үг. Тийм ч байх, үгүй ч байх. Хэн мэдлээ дээ. Олны үг ортой л юм болов уу даа.

Уг нь бол Чинбаагийн “Миний хайртын төрсөн өдөр”

хэмээх дуугаар энэ олон жилд ханилсан ханьдаа ТӨМ хүргэж ирсэн ч энэ жил юм, юм хийгээд сурчихсан, сайн ч муу ч эвлүүлэгч буюу монтажчин болчихсон болохоороо тэр дуун дээр ажиллахаар санаа аван суусан боловч гэнэт гэдэн хөдлөн муу гармоноо шүүрэн аваад “Өнөөдөр чиний минь төрсөн өдөр” гэсэн нэгэн самас Самас- Шүлгийн эхлэл юм уу  төгсгөлийн мөр орж ирэхийг хэлнэ орж ирсэнээр нэг иймэрхүү вальс төрчихлөө. Чинбаадаа баярлахгүй байхын аргагүй, баярлалаа, бас дахин баярлалаа!

Оорж хөгжмийн зохиолч, оорж буюу мэргэжлийн хөгжимчин чамд үнэнээр талархсуу! Учир нь энэ олон жилд би биш чи л миний ханьд ТӨМ хүргээд байж. Би бол зүгээр хуучныхаар бол “Бөөн дурын уран сайханч” буюу “Сайн дурын уран сайханч”, өнөө цагийнхаар бол “Чөлөөт уран бүтээлч” ангилалд хамрагддаг байдаг л нэгэн Баагий шүү дээ.

Чиний тэр л дуун дээр дөрөөлөн ханилсан ханидаа ТӨМ хүргэж ирсэн бас нэгэн бяцхан парзийт ажгуу.

Чинбаа чамд ханийхаа өмнөөс баярлалаа!

Бодвол Чинбаа чи тэр жил Сарнайдаа зориулж тэр гоё уянгалаг дуугаа  бичээ байлгүй дээ? Тийм үү?

Аяыг эхлээд бэлэн болгов. Үг нь арай хожуу бэлэн болсон ч энэ хоёрыгоо нийлүүлж чаддаггүй дээ. Хэдийвээр сэтгэлийн юм боловч шахам цагт бачимдан туушиндахад хүмүүний хир хэмжээ хүрэхгүй юм байдаг л ажгуу. Нэгэн цагт алдарт хөгжмийн зохиолч Жанцанноров гуай “Мандухай Цэцэн Хатан” киноныхоо хөгжмийн тухай ТВ-ээр ярилцлага өгөхдөө “Энэ чинь л Жанцанноров байхгүй юу. Өөр хэн ч ингэж чадахгүй!!!” хэмээн ам бардам өгүүлж байсантай эгээ л адилхан юмдаг уу даа.

Ямар боловч бачим цагт их олныг амжуулахаар туушиндах хэрэг байсных эхлээд бүтсэн аязаа диктафондоо оорж микрофон залган тун ч нэг цэвэрхэн дуутай бичлэг бичих гэсэн боловч туучий чинь асаад л шууд унтарсанаар асуудал эхлэв. Дэлгүүр орж шинэ батерей авсан ч шууд л унтрах нь эвдэрсэний шинж тэмдэг аж. Хясдаг гэнэ. Хуцваа. Надад дахиад өөр нэг бичлэг хийчэх эд бий. Нөгөө нэг муу “Никон Ди 5000” байгаа л. Муулахын учир нь “би одоо” бичлэг хийж болдог никоны хамгийн хямд камер. Гэхдээ одоогоос гурван жилийн өмнө шүү дээ. Ямар ч байсан Ди 5100,  Ди 3000, бас 3100 гэгээд хямд камерууд гарчихсан гэж байгаа. Харин миний мөрөөдлийн камер бол “Ди 300”, үгүй ядаж л “Ди 90”.

Өөрийн барьж буй “Ди 5000”- ыг голохын учир нь ердөө л дууг их паржигнаантай, их бохир, шуумтай бичдэгт л орших ажгуу. За тэгээд ажлын заваар амжуулчих гэгээд ухнадан гүйж, ТӨМ аль хэдийнээ бага үд хэвийх мөчид төрж буй дууг хэлэх үү, аягүй л бол цаадах чинь үдээс хойш шууд л амраад, тэмдэглээд явчих учир одоо л гялалзуулах ёстой. Миний утасгүй агаарын неттэйг хэлэх үү. Би ажлаа хийгээд байна уу, ТӨМ хийгээд байна уу, бүү мэд. Аяаа эхлээд биччихээд, араас нь үгээ бэлэн болгоод, түүнийгээ аяндаа тааруулж бичих гэгээд наян юм болон бас “Саак.мн”- ээс Халхын хацар гоо, үзэсгэлэнт Монголжингоонуудын патиарыг бэлэнчилж хуулж авах гэгээд төлөвлөгөөнд ороогүй асуудлууд дор дороо ундрах аж.

Уг нь бол анхандаа ханилсан ханийнхаа зургуудаар л Чинбаагын “Миний хайртын төрсөн өдөр” дуун дээр ажиллах л гэж суусан хүн шүү дээ.

Хоёр ч удаа муу хавтсан хомпүүтрээ сугавчлан ойролцоо байх “Хикари” буюу шилэн кабелийн неттэй андынх руугаа “би одоо” аплөүд хийхээр гарч чавхадсан гэж байгаа. Цагийн юм цагтаа л сайхан. Ултай, суурьтай, баттай, ноттой юм хийлээ гэгээд цагаас нь оройтож хүргэлээ гэгээд хүний сэтгэлд хүрдэггүй л байхгүй юу.

Уг нь бол диктафон туучий асуудалгүй байсан бол нэг л удаа гүйх байлаа. Дуугаа шууд ээм пий гурваар бичээд хомпүүтрэндээ паасалчихаад түүнээсээ авч эвлүүлгэндээ тавих байсан боловч аяаа заавал юүтюби-д аплөүд хийж, түүнийгээ ээм пий гурав болгож ашиглах шаардлага гарсан болохоор л тэр шүү дээ.

Хм, хомпүүтэр мэддэг хүмүүнүүдийн хөх инээд нь хүрэх буйзаа. Ердөө л миний мэдлэгийн хэмжээ нь энэ зэрэгтэй байгаа нь их юм. Хамгийн гол нь цаадах чинь “А” хэлгүйн гай нь энэ юм.

Ая бэлэн болчихсон. Үг нь ч бэлэн болчихсон. Аль аль нь миний сэтгэлээс урган гарсан, сэтгэлийн минь юм хирнээ хоорондоо авцалдаж, сайхан зодолдож чаддаггүй дээ. Сонирхолтой драм нэгийн зэрэг үүсэв. Хөгжмөө тоглохоор дуугаа дуулж чаддаггүй, дуугаа дуулахаар хөгжмөө тоглож чаддаггүй. Үнэхээр гайхалтай!

Өнөөдөр чинь миний ханилсан ханийн минь төрсөн өдөр. Энэ л өдөр амжиж би сэтгэлийнхээ хөөрлийг ханилсан ханидаа хүргэх учиртай.

Мөн энэ өдөрт л амжиж төрсөн, азтай аавын охин, ээжийн энхрийхэн, өөрийн танихгүй үй олон Халхын хацар гоо, үзэсгэлэнт Монголжингоонуудад энэ дуугаа хүргэх учиртай!

Цаг давчуу, бачим. Орой ажил тарлаа бол цаадах чинь тэмдэглээд эхлэх учраас ажлын цагтаа л багтаж үүнийгээ амжуулах учиртай.

Цаадах чинь хэзээ ч өнөөдөр хийж болох ажлыг маргааш гэж хойш нь тавьдаггүй, ямар нэгэн юм сэдлээ л бол түүнийгээ шууд л ажил, хэрэг болгодог уулгамч туучий хирнээ энэ удаа цалин, пүнлүү олгодог ажлаа яалт ч үгүй хойш нь тавьж, заавал хийгдэх ёстой ажлуудаа ч маргааш, нөгөөдөр гэж төлөвлөн пялсан гэж байгаа. Цагийн юм цагтаа л сайхан болохоор тэр шүү дээ!

Ингээд эхний ээлжинд хөгжмөө бичив. Түүнийгээ хомпүүтэртээн хуулав. Дараа нь хөгжмөө сонсонгоо өөрөө дуугаа дуулж үзэв. Одоо л болох нь. Хөгжмийг хомпүүтэр тоглоно. Дууг Баагий дуулна. Сценари нь энэ. Ийнхүү нэгэн “ТӨРСӨН ӨДРИЙН ВАЛЬС” жирэн год хийн төрлөө дөө. Уг нь бол яалт ч үгүй миний сэтгэлээс урган гарсан хөг аялгуу, үг боловч маш богино хугацаанд “өөрийн болгох” завгүйгээр туушиндаж амжуулсан болохоор хөгжим дуу хоёр нэг л шаардлага хангахгүй болсонд хань минь болон бусад энэ л өдөр л амжиж төрсөн, азтай аавын охин, ээжийн энхрийхэн, өөрийн танихгүй үй олон Халхын хацар гоо, үзэсгэлэнт Монголжингоонуудаасаа чин сэтгэлээсээ хүлцэл өчсүү!

Хамгийн гол нь сэтгэлийн юм сэтгэлийнх, цагийн юм цагтаа л байх нь сайхан даа.

-Баагий ая зохиосон уу?
-Зохиосон!
-Баагий үг бичсэн үү?
-Бичсэн!

Түүнийгээ цагт нь амжуулж та бүхэнд хүргэсэн үү? Амжуулаад хүргэж чадаж байгаа бол энэ миний гавъяа мөнөөсөө мөн. Миний сэтгэлээс урган гарав, цагийн юмыг цагт нь амжуулав. Жанцанноров гуайн ам бардам хэлсэнээр “Энэ чинь л Баагий байхгүй юу...”

Уг нь бол цаадах чинь хэзээ ч өдрийн цагаар текст бичдэггүй, оройноос өглөө сэргэлэн байдаг, тэр л цаг үед амжуулан зөвхөн үүрээр, өглөөгүүр л бичдэг  хирнээ үүнийг ч бас ажлын цагаараа амжуулаад биччихсэн гээд нэг бодоорой доо.

Эцсийн эцэст хэлэхэд байнаа:

СЭТГЭЛИЙН ЮМ СЭТГЭЛИЙНХ

ЦАГИЙН ЮМ ЦАГТАА Л САЙХАН ДАА, ум ба ба, ум ба ба... Сайхан вальсдаарай, миний хань болон мөн энэ өдөрт л амжиж төрсөн, азтай аавын охин, ээжийн энхрийхэн, өөрийн танихгүй үй олон Халхын хацар гоо, үзэсгэлэнт Монголжингоонууд минь сайхан вальсдаарай, урт наслаарай, удаан жаргаарай!

ТӨРСӨН ӨДРИЙН ВАЛЬС
Үг, ая Сартуул Б.Бат-Эрдэнэ

Өнөөдөр чиний минь төрсөн өдөр
Өнгөт орчлонд ирсэн тэр  өдөр
Хань минь чиний минь мэндэлсэн өдөр
Халх Монгол бүсгүйн төрсөн өдөр

Амраг минь чиний минь төрсөн өдөр
Алтан дэлхийд айлчилсан тэр  өдөр
Алаг үрсийн чинь ч баярын өдөр
Амьдрал жаргалтай учирсан тэр өдөр

Ижил минь чиний минь төрсөн өдөр
Энэхэн хорвоод зочилсон тэр  өдөр
Ижилгүй үрсийн чинь баярын өдөр
Эгэл нэгэн ээжийн төрсөн өдөр



Сартуул Б.Бат-Эрдэнэ. Ниппон, Унаками 2011-11-18



Давхар нэмчихье.

Сэтгэлийн юм сэтгэлийнх гэсэн байгаа биз?

Тэгвэл:

ЗОВЛОО, БИ ЗОВЛОО... Хайку

Зовлоо, би зовлоо
Зовнилдоон би зовж
Зөндөөн тарчиллаа

Жаргалаа, би жаргалаа
Жаргалдаан би ташуурч
Дэндүү ихээр жаргалаа

Бузартлаа, би бузартлаа
Булай ихээр би бузартлаа
Бузар минь харин хаанаас вэ?

Ариуслаа, би ариуслаа
Арц, хүж уйгуулан байж ариуслаа
Ариусал минь харин хаанаас вэ?

Зовох, жаргах
Бузартах, ариусах...
Хммм, үнэндээ сэтгэлийнх л ажгуу...

Сартуул Б.Бат-Эрдэнэ. Ниппон, Ивай 2011-11-10