Аль Ассадын дэглэмийг эсэргvvцсэн тэмцлийн хөлд өдгөө 5000 гаруй хvн амь насаа алдаад байгаа билээ. Энэ бvхэнд Ерөнхийлөгч Башар Аль Ассадыг буруутгаж, дэлхий даяар дарангуйлагч хэмээн цоллон, даруйхан суудлаасаа огцрохыг шаардаж буй. Гэвч өдий хvртэл суудалдаа тогтож vлдэж чадсан Сирийн Ерөнхийлөгч улс оронд нь чухам ямар нөхцөл байдал vvсээд байгаа талаар АНУ-ын нэрт сэтгvvлч Барбара Уолтерст дараахь ярилцлагыг өгчээ. -Ноён Ерөнхийлөгч өө, та анх удаа Америкийн хэвлэлд ярилцлага өгөхийг зөвшөөрлөө. Энэ ярилцлагаараа та дэлхий дахинд юу хэлэхийг хvсч байна?

-Далайн чанадад чухам юу болоод байгааг мэдээсэй гэж хvсч байна. Утсан хvvхэлдэйнvvдийн vгийг бvv анхаар. -Тэгвэл танай оронд яг юу болоод байгаа юм бэ. Бидэнд бодит байдлыг ярьж өгөөч? -Тэр бvхнийг ярина гэдэг маш төвөгтэй. Хэдэн цаг vргэлжилнэ. Тэгэхээр илvv тодорхой зvйл ярья. -Хvний амь нас авардаг эмч хvн Сирийн удирдагч боллоо гээд л олон улс даяар таныг магтан сайшааж байсан цаг саяхан. Харин одоо таныг дарангуйлагч, харгис удирдагч л гэж хардаг болж.

Энэ тухай та юу хэлэх вэ? -Олон улсаас илvvтэй Сирийн ард тvмэн намайг хэн гэж харах нь хамгийн чухал. Нэгдvгээрт энэ. Хоёрдугаарт, тогтолцооны тухай ярих хэрэгтэй. Дарангуйлагч удирдагч, дарангуйлагч дэглэмийн хооронд асар том ялгаа бий. Дарангуйлагч дэглэм бол тогтолцоо. Би Сирийг ардчилсан орон гэж хэлэхгvй. Гэхдээ бид алхам алхмаар өөрчлөлт шинэчлэлт хийж, урагшилж яваа, ялангуяа өнгөрсөн 11 сарын хугацаанд. Гэвч ардчилсан орон болж төлөвшихөд урт удаан хугацаа шаардагдана. Ард тvмний дэмжлэг хvлээсэн хvний хувьд би дарангуйллын эсрэг байдаг. Та ард тvмний дэмжлэг хvлээсэн гэж дөнгөж сая хэллээ.

Гэвч танаар энэ улс орныг удирдуула-хыг хvсэхгvй хvмvvс гадаа гудамжинд тасралтгvй тэмцэл хөдөлгөөн хийж байна. Хvмvvс таныг дэмжихгvй байна шvv дээ? -Бvх хvний дэмжлэг хvлээсэн удирдагч гэж хэзээ ч байдаггvй. Харин олонхи чамайг дэмжиж байна уу, vгvй юу гэдэг л гол нь. Хэрэв ард тvмний олонхи нь дэмжихгvй байгаа тохиолдолд энэ суудалд vлдэх боломж угаасаа байхгvй. -Гэхдээ Сирийн ард иргэд эрх чөлөөнийхөө төлөө өдөр бvр тэмцэж байна. Тэд таныг дэмжихгvй байгааг харахгvй байна гэж vv? -Тийм ээ. Би харж байна. Тийм учраас л шинэчлэл хийж эхэлсэн юм.

Бид улс төрийн намын тухай хуулиа шинэчиллээ. Хэвлэл мэдээлэл, сонгууль, орон нутгийн засаг захиргаа, тэр ч бvv хэл Үндсэн хуулиа өөрчилж, шинэ хуультай болсон шvv дээ. Хэн нэгэн Засгийн газар, Ерөнхийлөгчдөө дуртай байгаа эсэхээс vл хамааран бvх шийдвэр сонгуулиар, саналын хуудсаар л шийдэгдэх ёстой. Энэ л цорын ганц арга зам. -Тэгвэл та Ерөнхийлөгчийн сонгууль хийхийг зөвшөөрч байгаа хэрэг vv? -Үгvй, бид эхлээд орон нутгийн сонгуулиа хийж, дараа нь парламентаа сонгосны дараа Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай ярина. 2014 онд. -Гэхдээ хvмvvс тэр хvртэл хvлээхийг хvсэхгvй байна? -Ямар хvмvvс. -Тэмцэл хийж байгаа хvмvvс -Гэхдээ тэд хvн амын олонхи мөн vv, биш vv. -Тэгвэл 2014 оны сонгуульд сөрөг хvчний намаас нэр дэвшихийг та зөвшөөрөх vv? -Тэгэх гэж л Үндсэн хуулиа өөрчилсөн. -Хэрэв өрсөлдөгч тань сонгуульд ялбал та суудлаа тавьж өгөх vv? -Хэн сонгуульд ялна тэр хvн Ерөнхийлөгч болно. Тэгэхээр би суудлаа тавьж өгөх vv, vгvй юу гэдэг асуудал ярих боломжгvй.

Мэдээж, ялсан хvн миний оронд очих нь тодорхой. -Та АНУ-ын Ерөнхийлөгч Обамаг дэмжсэн мэдэгдэл цөөнгvй удаа хийж байсан. Харин Б.Обама таныг “Ерөнхийлөгч байх хууль ёсны эрхээ алдсан учраас огцрох ёстой” хэмээн vзэж буй. Энэ тухайд та юу хэлэх вэ? -Би улс төрийн тоймч биш. Хэн нэгний хэлсэн vгнээс хийсэн vйлдэлд нь тайлбар хийхийг илvvд vзнэ. Гэхдээ энд нэг зvйл хэлэхэд хэрэв хэн нэгний санаа бодлыг сонсох ёстой бол Сирийн ард тvмэн юу хvсч байна, тэр л надад чухал. Харин Сирийн газрын зурагт vл багтах, хилийн чанадад орших хэн нэгэн бидний тухай юу ярих нь чухал биш. Тvvний Ерөнхийлөгч байна уу, жирийн иргэн байна уу хамаагvй.

-Тэгэхээр олон нийтийн санаа бодол танд хамаагvй гэсэн vг vv? -Сирийн гаднах уу? -Тийм. -Энэ бол Сирийн дотоод хэрэг. -Гэхдээ Сири дэлхийн тавцанд ганцаардмал байдалд орчихлоо. Нэгэн цагт таны холбоотон байсан Туркийн Ерөнхий сайд хэлэхдээ “Аллага хvчирхийллийн хvчээр ямар ч дэглэм оршин тогтнож чадахгvй” гэсэн бол Иордан таныг огцрох ёстой гэж мэдэгдлээ. Сирийн vндэслэн байгуулсан Арабын лиг ч таныг удирдагч байх эрхгvй гэж vзэж байна. Та хөршvvдийнхээ бас тvншvvдийнхээ дэмжлэгийг алдчихлаа. Энэ асуудал биш vv?

-Ганцаардмал байдал, дэмжлэг гэдгийг юу гэж ойлгохоос л хамаарна. Тэд намайг яаж дэмжиж байсан юм, бас яаж намайг ганцаардуулсан юм. Ганцаардмал байдал гэдэг зочид ирэхээ болихоор хэмжигддэг юм биш. Дэмжлэг гэдэг зөвхөн vгээр илэрхийлдэг зvйл биш. Энэ бvхэлдээ чи ямар vvрэг роль, байр суурьтай байна, тvvгээр хэмжигддэг зvйл.

Хэн ч Сирийг ганцаардуулж чадахгvй. 2005 онд Буш, Ширак, Блэйр гурав Сирийг ганцаардуулах гэж оролдоод чадаагvй. Яагаад гэвэл олон улсад Сирийн vvрэг роль гэж бий. Хэрэв тэд Сирийг ганцаардуулах юм бол, энэ улс задарч, vр дvнд нь тэд өөрсдөө ч хохирох болно. -Гэхдээ олон улс эдийн засгийн хориг тавих замаар таныг ганцаардуулж байгаа шvv дээ. Хөрш орнууд ч эсрэг байр суурьтай байгаа? -Сvvлийн 30, 35 жилийн турш тэд Сирид хориг тавьсан. Энэ шинэ юм биш. Таны яриад байгаа орнууд ч Сирид нөлөөлж чадахгvй.

-Сирид хөрш орнууд нь ямар ч нөлөө vзvvлж чадахгvй гэж vv? -Үгvй, бид хөрш орнуудтайгаа одоо ч сайн харилцаатай байгаа. Хvмvvс ирж л байдаг, буцаж л байдаг. Худалдаа арилжаа хийж, ажил хэргээ явуулсаар байгаа. Ганцаардуулах гэдэг бол зvгээр л нэр томъёо. Бодит байдал дээр бид гадаад улс орнуудтай харилцсаар байна.

-Та мэдэж байгаа. Арабын хувьсгалаар цөөнгvй удирдагч суудлаасаа унасан. Х.Мубарак шоронд орлоо. М.Каддафи амиа алдлаа. Та дараагийнх нь болох вий гэж айж байна уу? -Үгvй, Сирийн ард тvмэн намайг дэмжихгvй байх вий гэхээс л эмээж байна. Төрийн тэргvvн хvний хувьд шоронд орох, амиа алдахаас илvv иргэдийнхээ итгэлийг алдах гэдэг хамгийн эмээж явах ёстой зvйл. -Хvмvvс таныг одоо хvртэл дэмжиж байгаа гэж бодож байна уу?

-Тэдний дэмжлэггvйгээр би энэ суудалд тогтож чадахгvй шvv дээ. Энэ бол Сири. Энэ орныг ард тvмнийх нь дэмжлэггvйгээр удирдаж чадахгvй. Маш хэцvv улс. -Гэхдээ таны сууж буй энэ ордноос ердөө цаг шахам явах зайд л хvмvvс эсэргvvцлийн хөдөлгөөн хийж, амь насаа алдаж байна. Бодит байдал ийм байхад ч хvмvvс таныг дэмждэг гэж хэлэх vv?

-Үгvй ээ, та жагсагч, террористуудыг хооронд нь хольж хутгаад байна. Одоо манай улсад газар сайгvй террористууд нvvрлэчихээд байна. Жагсаал эхэлсэн анхны долоо хоногоос л тэд аллага хядлага хийж эхэлсэн. Өнгөрсөн хугацаанд манай цагдаа цэргийн 1000 гаруй албан хаагч амь насаа алдсан. Тайван жагсаал цуглааны vеэр ийм олон цагдаа амь vрэгдэнэ гэдэг байх боломжтой зvйл vv. -Тvрvvчийн асуултаа дахин тавимаар байна. Хvмvvс таны эсрэг тэмцсээр байхад та өөрийгөө ард тvмний дэмжлэгийг хангалттай хvлээсэн гэж хэлэх vv?

-Олонхи уу, цөөнх vv гэдэг чухал гэж би тvрvvн хэлсэн. Ард тvмний олонхи гэдэг дундаж давхаргынхан бай-даг. Сирийн ард тvмний олонхи нь дундаж давхаргынхан. Тэд намайг дэмжиж байгаа. Тиймээс хангалттай дэмжлэг хvлээсэн гэж хэлж болно. -Таныг огцрохыг шаардсан нэгэн хvv цэргийнхний харгис эрvv шvvлтэд орсны дараа Сирид эсэргvvцлийн хөдөлгөөн идэвхижсэн. Яагаад эрх баригчдыг эсэргvvцсэний төлөө тийм харгис хэрцгий шийтгэл хvлээх ёстой юм бэ? -Юу болсон гэнэ ээ. -Өнгөрсөн оны дөрөвдvгээр сард 13 настай нэг хvv таныг огцрохыг шаардсан граффит зураг зурсныхаа төлөө баригдаж, бvтэн сарын турш эрvvл шvvлт амсч, хоёр гараа хугалуулсны дараа гэртээ ирсэн байна. Бас таны эсрэг дуу зохиосон нэртэй дуучны хоолойг хэрчсэн явдал ч гарсан.

Тэр хvмvvсийн зургийг би харсан. Та энэ тухай огт мэдээгvй хэрэг vv? -Үгvй ээ, мэднэ. Тэр хvvхдийг vнэхээр эрvvдэн шvvсэн эсэхийг тусгай хороо гаргаж шалгуулсан. Аавтай нь ч уулзсан. Гэхдээ гадаадын хэвлэлээр тарсан шиг тийм зvйл болоогvй гэдгийг эцэг нь надад батлан хэлсэн. Иймэрхvv худал мэдээллийн улмаас амь vрэгдсэн, хохирсон хvн бvрийн өмнө эрх баригчид л буруутай гэсэн ойлголт хvмvvст төрж байгаа юм. Гэвч бодит байдал дээр хэн нь хэнийгээ хөнөөгөөд байна гэхээр эсрэгээрээ байгаа. -Тэгвэл амиа алдсан дуучны тухайд? -Би тvvний тухай мэдэхгvй. -Тэр Сирийн нэртэй дуучин байсан шvv дээ. Зураг нь энэ байна. -Тэр АНУ-д л нэртэй юм байгаа биз. Сирид биш. Тэгээд ч энэ засварласан зураг байна. Би ярилцлагынхаа эхэнд хэлсэн. Цуурхалд бvv итгэ.

-Тэгвэл хvvхдээ тэврэн жагсч байсан эхчvvдийн цуглааныг танай арми балмад хvчээр тараас-ныг юу гэж тайлбарлах вэ? -Тэр чинь миний арми биш. Засгийн газрын удирдлага дор байдаг. -Гэхдээ Засгийн газар гэдэг чинь та биш vv? -Арми миний өмч биш. Би бол сонгуулиар гарч ирсэн төрийн тэргvvн. Би энэ улсыг өмчилж аваагvй. Тиймээс арми бол миний мэдлийн институт биш. -Гэхдээ та тэдэнд тушаал өгдөг шvv дээ? -Үгvй ээ. Би тэдэнд тийм тушаал өгөөгvй.

-Тэгэхээр тэд таны зөвшөөрөлгvйгээр жагсагчдад хvч хэрэглэсэн болж таарах нь ээ? -Хvч хэрэглэх гэдгийг та ямар утгаар хэлж байна. -Жагсагчдын амь нас, эрvvл мэндийг хохироосныг хэлж байна л даа? -Сирийн төрд жагсагчдын эсрэг хvч хэрэглэх бодлого байхгvй. Гуантанамод хоригдлуудыг эрvvдэн шvvх тусгай бодлого барьдаг шиг тийм зvйл манайд байхгvй. Харин бидэнд алдсан зvйл бий. Яагаад гэвэл бид өмнө нь ийм нөхцөл байдалд орж vзээгvй учраас хариу арга хэмжээ авахдаа алдсан зvйл байгаа гэдгийг хvлээн зөвшөөрнө. -Сири иргэний дайны ирмэг дээр байна гэж ажиглагчид vзэж байгаа. Харин та юу гэж бодож байна? -Үгvй, тийм зvйл болохгvй. Яагаад гэвэл дайн хийж болохгvй гэдгийг манай ард тvмэн сайн мэддэг. Өнөөдөр манай улсын ихэнх хэсэгт байдал тогтвортой байна.

-Энэ бvхэн эцэстээ яаж төгсөх бол. Энхтайван байдлыг яаж тогтоох вэ? -Реформ хийж, террористуудтай нvvр тулж. -Реформ хийхэд хэтэрхий оройтсон биш vv?

-Үгvй, яагаад гэвэл реформ хийхийг шаардаж буй жагсагчид бол vнэн хэрэгтээ террористууд. Тэдэнд реформ хийх мэтийн улс төрийн зорилго огт хамаагvй. Тэд 15 минут, хагас цаг жагссаныхаа төлөө гадаадын байгууллагаас мөнгө авдаг, эсвэл хvний аминд хvрдэг хvмvvс. Бидний хийх реформ тэдэнд бус, жирийн дундаж давхаргын иргэдэд зориулагдсан юм. -Тэгвэл Сири чөлөөт хэвлэлтэй болох уу? -Бид угаасаа чөлөөт хэвлэлтэй. -Гэхдээ тэд таныг шvvмжилж чаддаггvй шvv дээ? -Ямар ч зvйлд хязгаар гэж байдаг. -Барууныхны хувьд таны тухай хамгийн буруу ойлголт юу вэ?

-Тэд маш олон зvйлийн талаар буруу ойлголттой явдаг. Үvнээс хамгийн ноцтой нь, Сирийн төр өөрийн иргэдээ хөнөөх тушаал өгсөн гэдэг нь. Галзуу солиотой хvнээр л удирдуулаагvй бол ямар ч улсын төр засаг иргэдийнхээ эсрэг амь насыг нь хөнөөх тушаал өгөхгvй. Ялангуяа над шиг ард тvмний дэмжлэгээр Ерөнхийлөгч болсон хvн. Барууны хэвлэлvvд Сирид төр засгийг эсэргvvцсэн жирийн иргэд цэргvvдийн гарт амь vрэгдэж байгаа мэтээр мэдээлдэг. Гэтэл vнэн хэрэгтээ Засгийн газрыг дэмждэг энгийн иргэд террорис-туудын бууны суманд өртсөөр байна.

-Танд ард тvмнийхээ өмнө буруутай юм уу эсвэл харамсах сэтгэл төрдөг vv? -Үгvй. Хvн алдаа гаргаж, буруу зvйл хийсэн vедээ л харамсдаг. Харин би ард тvмнээ хамгаалах гэж хичээж байна. Яагаад vvний төлөө харамсана гэж.