ХЗДХийн сайд Ц.Нямдорж "2011 оны арванхоёрдугаар сараас эхлээд төмөр зам бас 100 мянган айлын орон сууц

барихад Ц.Нямдорж садаа болж байна, ажил хийлгэхгүй байна гэсэн яриаг тэр үеийн ЗТБХБ-ын сайд Х.Баттулга удаа дараа хэлж байсан.

Би тэр үед хамтарч нэг Засгийн газарт ажиллаж байж дэмий яриагаар хөөцөлдөөд яахав гээд дуугуй өнгөрсөн. Засгаас гараад явсных нь дараа хойноос нь чулуу шидэхгүй байхыг бас хичээсэн. Ерөнхийдөө дөрвөн cap тэвчлээ, өнөөдөр бодит мэдээлэл өгье" хэмээгээд өчигдөр сэтгүүлчдэд мэдээлэл хийсэн юм. Тэрбээр "Төмөр зам барих асуудлын тухайд, Х.Баттулга нь Зам тээвэр барилга хот байгуулалтын сайд байхдаа ОХУ-ын Төмөр замын нийгэмлэгтэй удаа дараа ил далд хэлэлцээр хийсэн.

Дараа оросуудаас холдсон. Дараа нь нууцаар Солонгос, Хятадын хамтарсан "Мон корей" гэдэг групптэй төмөр зам байгуулах гэрээ гэдэг нууц гэрээ байгуулсан. Энэхүү гэрээнд Монголын төмөр зам компанийн захирал Н.Батзаяа гарын үсэг зурж, Солонгост тэр гэрээнд гарын үсэг зурж байсан зураг нь интернэтэд тавигдсан байсан гэв. Энэ асуудалтай холбоотой асуудлаар болон долдугаар сарын 1-ний хэргийн эргэн тойрон дахь асуудлаар Ц.Нямдорж сайд сэтгүүлчдийн сонирхсон асуултад хариуллаа. -Та энэ тухайгаа тухай бүрт нь хэлж байсан юм уу?

-Олон удаа би ,3ам тээвэр, барилга хот байгуулалтын яамныханд сануулж байсан. Олон удаа танайх хууль зөрчиж байна шүү, боловсруулалт чинь шаардлага хангахгүй байна, хувийн сонирхол орж байна шүү, хулгай зэлгий болох гэж байна, энийгээ та нар болиорой, бид мөнх биш, төр, хууль хоёр мөнх. Хожмын нэг өдөр хариуцлага ирнэ, би та бүхнийг дагаад шоронд орж чадахгүй, шударга ажилла гэдэг ганцхан зарчим ярьж байсан. Хэлээд байхад л ийм юм хийсэн. Одоо төмөр замын төсөл гэгчийг "Маккейнзи" гэдэг компаниар хийлгээд зардалд нь 15 орчим сая ам.доллар төлнө гэдэг бичиг баримт бүрдүүлээд Хөгжлийн банкинд өгсөн байгаа.

Тэр 15 сая ам.доллар дотор 2.5 сая ам.долларыг Х.Баттулгын, Н.Ганбат гэдэг хуулийн зөвлөхөд өгнө гэдэг юм явж байгаа. Би үүнийг болохгүй гэж байгаа. Яахлаараа заавал сайд хүний зөвлөх нэртэй хүн энэ мөнгийг тендергүйгээр авч байдаг юм бэ. Өөр хуулийн зөвлөх өгөх компани байгаагүй юм уу гэж... Мөн тэр "Шинэ яармаг" хорооллын тоон дотор маш сонин сонин юм бий. Эхлээд 6500 орон сууцны асуудал яригдаж байсан, тэгж байснаа Хөгжлийн банкинд очоод баталгаа гаргуулах болтол 3995 болж буурсан.

Сая Сангийн сайд урд хөршид айлчлах болтол UB группийнх нь нэр өөрчлөгдөөд "Нью проектор" нэртэй групп маягийн юм болоод нөгөө орон сууцны тoo нь 3660 болчихсон, дахиад 300 айлын орон сууц алга болсон. Ийм ийм шалтгааны улмаас ажил гацаад байгаа. -Таны энэ яриад байгаа чинь тэгээд үнэхээр баталгаатай юм уу, та юуг үндэслэж яриад байгаа юм бэ? -Жишээ татъя л даа, Энэ Сангийн сайд С.Баярцогтод Хөгжлийн банкны ТУЗ-ийн дарга Б.Батжаргалаас гэсэн танилцуулга дотор 2,5 сая ам.долларыг Н.Ганбатад өгнө гэдэг юм явж байгаа байхгүй юу.

Хөгжлийн банк нь энэнд нь баталгаа гаргаж өгөх гээд санхүүгийнхээ гурван жилийн тайланг гаргаад өгчих, хуульд ийм заалттай юм уу гэсэн чинь тэр тайланг гаргаж өгөлгүй байж байгаад сүүлд нь нэрээ өөрчлөөд орон сууцныхаа тоог багасгаад нэг эзэнтэй, өөр нэртэй компани болоод орж ирж байгаа. Би олон хамтарсан Засгийн газарт ажиллаж байгаа, ийм дайны луйвар гаргахгүй гэж л би тэнд сууж байгаа, яг үнэнийг хэлэх юм бол. Ядаж л Засаг нь луйвар хийдэггүй байх ёстой гэж би хатуу боддог хүн. Ийм хууль бус үйлдлүүд хийгдэж байсан учраас би байр сууриа илэрхийлж байна. -Өмнө нь та Ухаа худагт авто зам тавихыг эсэргүүцээд Х.Баттулга гишүүнтэй нэлээд юм болж байсан санагдана. Гэтэл Гашуун сухайт, Нарийн сухайт руу эхлээд төмөр зам тавих ёстой гэдэг юм яриад байр суурь тань эрс өөрчлөгдчихөж? -Зүгээр л эрүүл ухаанаар бодоод үз. Шороон замыг бужигнасан шороогоор нь буцааж булаад зам засна гэж юу байх вэ. Угаасаа ийм асуудал байхгүй. "MCS" гэдэг группт Засгийн газар тэр чигтээ, түүний дотор МАН, Ардчилсан намынхан бүгдээрээ үйлчилдэг гэсэн үгийг Х.Баттулга гишүүн яриад байгаа.

Ийм юм байхгүй. Хэн нь баян байх вэ гэдэг компаниудын хоорондын өрсөлдөөн нь Засгийн ордноос хол байж, өөрсдөө шийдэх асуудал. Асуудлын зовлон нь өрсөлдөгчөө өөрийн гарт байгаа эрх мэдлээрээ дарж унагах гэсэн оролдлогыг ил далд хийгээд байна. -Долдугаар сарын 1-ний хэргээс болж цагдаагийн дарга нарыг баривчиллаа. Та салбарын сайдын хувьд байр сууриа илэрхийлэхгүй байна. Шалтгаан юунд байгаа юм бэ? -Зарим хэвлэлээр Ц.Нямдорж оролцохгүй байна. Нямдоржоос ял асуу, хариуцлага, дэг журам асуух талаар бичээд яриад байгаа. СБД-ийн шүүх дээр болсон асуудлаар Улсын Ерөнхий прокурор, Дээд шүүх, Хот, дүүргийн шүүх, ХЗДХ-ийн яамтай ямар нэгэн байдлаар хүсэлт тавьж, харилцаа үүсгээгүй. Өнөөдрийг хүртэл шүү. Хэрвээ албан ёсоор асуудал тавьсан бол би анхаарал хандуулах хууль зүйн үндэслэлтэй болох байсан.

Мэдээллийн хэрэгслээр гарч байгааг нь хараад гүйж очоод оролцоод явдаг, сайд нь би биш. Ном журмаар нь хандах байсан. Ажилд ингэж хандаж болохгүй. Долдугаар сарын 1-нд нас барсан хүмүүсийн ар гэр 2008 онд намайг сайд болох үед уулзсан. Өмгөөлөгч гаргаж өгөөд өмгөөлөгч нь асуудлыг зохицуулна гээд нас барсан хүмүүсийн ар гэрт 50 сая төгрөг нийт дүнгээр 250 сая төгрөгийн хохирлын хэмжээг тогтоож өгсөн. Сая цагдаагийн ар гэрийнхэн надад өргөдөл гаргасан. Иргэдийн гаргасан өргөдөлд хариу өгөх хугацаа нь 30 хоног байна гэсэн хуулийн дагуу хариу өгсөн. Улсын Ерөнхий прокурорын дэргэдэх мөрдөн байцаах алба. Хотын прокурорт бичиг явуулсан. Тэр бичигт шүүхийн ишйдвэр гүйцэтгэх байгууллагын албан хаагчдыг цэргийн гэмт хэргийн бүлгээр шийтгэдэг хууль нь 2008 оны хоёрдугаар сарын 1-нд хүчингүй болсон. Энэ асуудлаа хууль зүйн талаас нь авч үзэх ёстой гэсэн утгатай бичиг. -Тэгэхээр хуулийн дагуу шийдвэрлэж байгаа асуудал биш гэсэн үг үү?

-1961 оны Эрүүгийн хууль гэж байдаг. Мөн 1987 оны Эрүүгийн хууль байдаг. 2002 онд миний оруулж батлуулсан Эрүүгийн хуулийн 274 дугаар зүйлийн 1-д "Монгол Улсын иргэн зэвсэгт хүчинд цэргийн үүрэгтэн байдалтай цугласан үед цэргийн албан хаагчийн болон хуулиар тогтоосон журмыг зөрчсөн бол цэргийн гэмт хэрэгтэн гэнэ" гэж тодорхойлоод 274 дүгээр зүйлийн 3-т "Цагдаа, тагнуул, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх, гал түймэртэй тэмцэх байгууллагын офицер, ахлагч, гал сөнөөгч, хорих байгууллагын алба хаагч энэ бүлэгт заасан гэмт хэрэг үйлдсэн бол эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэнэ" гэж заалт байсан. Энэ заалтыг хүчингүй болгосон. Өөрөөр хэлбэл 1960-аас 2011 он хүртэл 40, 50 жил цэргийн гэмт хэрэгтэн гэж үзнэ гэж байсан заалтыг 2008 оноос эхлэн жирийн албан хаагч болгосон. Тэгээд 2009 онд Ерөнхийлөгч Өршөөлийн хууль оруулж ирэхдээ энгийн албан хаагчдын үйлдсэн албан тушаалын гэмт хэрэгтнийг өршөөлд хамруулах хууль оруулж ирсэн. Тэр хуулийг нь саяхан баталсан. Энгийн албан хаагчийн үйлдсэн гэмт хэрэг гэдэг нь албан тушаалаа хэтрүүлсэн, урвуулах, ашиглах гэсэн дөрвөн бүлгээр л зүйлчилдэг. Хууль ийм байна гэдгийг хэлсэн. Өөр надад энэ хэрэгтэй холбогдох зүйл алга.

-МАН-аас нэр дэвшиж байсан хүний эмнэлэгт хэвтсэн гэх мэтээр МАН-ын нөмөр нөөлөгт байгаа гэж харж байна. Тэднийг өрөөндөө хүмүүс тойруулаад сууж байсан гэсэн? -Хэтэрхий улс төржүүлж байна. Чи буруутай, би буруутай, цагдаа буруутай гээд л. Ер нь сүүлийн үед Үндсэн хуулийн агуулга, зарчим алдагдаж байна. Асар их алдагдсан. Байнгын хороо хуралдуулах нэрийдлээр Мөрдөн байцаах байгууллага дээр яригдаж байгаа хэргийг авч ирээд хэлэлцдэг ёс энэ Их хуралд тогтлоо. Цагдаа буудсан гэдгийг аль хэдийнэ тогтоочихсон. Шүүх хурлаа хийчихсэн. Хэрэг нь прокурорт шалгагдаж байхад энд ирээд шүүх хурал хийж байна гэж хэлсэн. Үндсэн хууль чинь байхгүй боллоо гэж хэлсэн. Шүүх, прокурорт гаргасан шийдвэрийг ёсоор болгох ганц алхам үлдсэн. Аймшигтай юм болж байна. Би гурван үеийн төрд зүтгэсэн. Цэргийн шүүхийн байгууллагад яг энэ цэргийн гэмт хэрэг гэдгээр бүтэн 10 жилийн турш ажилласан хүн. Эрүүгийн хуулийг нь ч санаачилсан. Их хурлыг шүүх, цагдаа, прокурор болчихсон юм уу гэдгийг ялгахаа байлаа. Ерөнхийлөгчийн 194 дүгээр зарлиг гэж байдаг. Тэр нь онц байдал тогтоосон зарлиг.

Түүнд хуульд заасан бүх арга хэрэгслийг ашиглаж, албадан тараа гэсэн үг байдаг. Онц байдлын тухай хууль, Цагдаагийн байгууллагын тухай хуулинд зааснаар бүх арга хэрэгслийг хэрэглэ гээд заачихсан. -Цагдаагийн ар гэрийнхний бухимдал хэрээс хэтрээд байна. Ямар арга хэмжээ авах вэ? -Ар гэрийнхэн нь хуулийн илэрхий юм байгаа учраас л бухимдаж байна. Цэргийн хэргийн зүйлчлэлтэй гэдгийг мэдэж байна. Энэ хуулийг хэрэглэж байсан хүмүүс нь холбогдсон, ар гэрийнхэн нь мэдэж байгаа. Та нар буруу ярьж байна. Чимээгүй бай. Цагдаагийн албан хаагч амиа алдана" гээд суулгаж болохгүй. 2008 онд намайг очиход прокурор, шүүхийн хооронд зарлаагүй дайн эхэлчихсэн байсан. Цагдаагийн ар гэрийнхэн нь суулт зарлачихсан, прокурорын мөрдөн байцаах албаны гадаа олон хүн суулт хийсэн байсан. Тэр үеийн Ерөнхий прокурор, цагдаагийн ар гэрийнхэнтэй уулзаж, прокурорын ажилд хөндлөнгөөс оролцож байж шийдвэрлэсэн. Олон хүсэлтээ боль, учир зүйг нь олох биз гээд дуугүй болгосон. Яг хэн гэдэг цагдаа, ямар маркийн буугаар буудсан гэдгийг тогтоо гэсэн шаардлага байна. Гэтэл хоёр талаас бухимдсан хүмүүс цуглачихаад байна. Ерөөсөө л улс төрийн зорилгоор ашиглах гэж ингээд байна. Ингэж болохгүй. Их хурал нь давхиад орчихсон. Хууль бус шүүхтэй болчихсон зүйл социализмийн үед байгаагүй.

Цэргийн гэмт хэрэг гэдгээс үүдэлтэй асар их маргаан цаашаа явна. Энгийн албан тушаалын гэмт хэрэг юм бол наад хэрэг чинь аль хэдийнэ хэрэгсэхгүй болчихсон гэмт хэрэг гэдгийг би хэлмээр байна. Хөнгөн хүндэвтэр хэргийг хэрэгсэхгүй болгоно гээд Ерөнхийлөгчийн санаачилсан Өршөөлийн тухай хуулинд заачихсан байдаг юм. -Яагаад хуулийн заалтыг нь аваад хаячихсан юм. Та хуулийг өөрчлөхөд оролцоогүй юм уу? -Намайг Хууль зүйн яамнаас 2005 оны долдугаар сарын 1-нд явснаас хойш миний дараагийн сайд нарын үед боловсруулагдаж орж ирээд хоёр жил УИХ дээр гацаад ажлын хэсэг удаан хугацаанд суусны хүчинд 2008 оны хоёрдугаар сарын 1-нд батлагдсан. Цэргийн гэмт хэрэгт цэргийн ахлагч, офицер энэ хуулиар, харин цагдаа, тагнуул нь өөр хууль, дүрэмтэй байна гэдэгт маргаан гарсан.

Өөрөөр хэлбэл энэ хуулийг хүчингүй болгоход би оролцоогүй. -Өчигдөр Х.Баттулга гишүүн шууд нэвтрүүлэгт оролцох үеэрээ таныт таван сая төгрөгийн түрээсийн байранд амьдардаг. Хэрвээ би худлаа хэлсэн бол шүүхэд дуудсан ч очно гэж хэлсэн. Та тийм үнэтэй хөлсний байранд амьдардаг юм уу? -Авлигатай тэмцэх газарт нь мэдэгдчихсэн. Хөрөнгө орлогын мэдүүлэгтээ бичсэн. Хүн нь манай хажууд байгаа. Сургуулиа төгсөөд гэр бүлтэй болчихоод байрандаа орчихно. Тэр чинь худлаа. Би байрныхаа ашиглалтын зардлыг л төлж байгаа. 300-гаад мянган төгрөг байдаг. Төлбөрийнх нь баримт байна. Хэзээ ч худал хэлэхгүй. Муу нуухаар сайн илчил гэдэг. Дөрөв, таван саяар мөнгө төлөөд хөлсний байранд амьдардаг баяжчихсан "дурак" хаана байдаг юм. Жилийн 60 сая төгрөг. Тэр мөнгөөрөө хоёр давхар байр барьсан нь хамаагүй хямд, амар.

Б.ӨНӨРТОГТОХ

duulian.mn