өнгөрсөн хавраас хойш цөмийн хаягдлыг магтан дуулсаар ирсэн. Харин долоо хоногийн өмнө нөхөр гэнэтхэн ухаан орж, “би цөмийн хаягдал Монголд булшлах гээгүй, буруу орчуулсан байна“ гэх маягийн мэдээг нийтлүүлжээ (http://www.inet.mn/?vfile=36&vmet_id=53253&vmet_main=71)

Түүнд таарсан хариуг бичгээр болоод бичлэгээр барьсаныг үзэж сонирхоно уу?

Таны хүссэний дагуу ярилцлагын ахин сайн харлаа… сонслоо. Орчуулга буруу байна гэж та хэлжээ. Гэтэл үнэндээ та монгол хэлээр ярьж байгаа болохоор орчуулгын хэрэг алга.

Та “цөмийн хаягдал“ гэдэг үгийг хэрэглэмээргүй байгаа бололтой. Цөмийн хаягдал гэдэг бол маш тодорхой бөгөөд 3 ангилагддаг талаар хүн бүр интернэтээр google, wikipedia ашиглан мэдээлэл авч болно. Цөмийн хаягдлыг бага, дунд түвшний аюултай ба маш аюултай гэж 3 хуваадаг. Жишээлбэл, цацраг туяа эмчилгээнд ашигласан эд материал, багаж төхөөрөмж зэрэг нь бага аюултайд орно. Атомын цахилгаан станцын (АЦС) эд анги, ажилчдын хамгаалалтын хувцас гэх мэт нь дунд түвшний цацраг идэвхт цөмийн хаягдал юм. Харин хамгийн аюултай цөмийн хаягдал нь таны яриад байгаа ашиглагдсан цөмийн түлш буюу АЦС-ад шатаад дууссан ураны саваануудыг хэлдэг. Ашигласан цөмийн түлш нь дангаараа хамгийн дээд түвшний асар аюултай цөмийн хаягдлын ангиллыг бүрдүүлдэг. Аюул заналхийллээрээ түүнийг гүйцэх цөмийн хог хаягдал гэж өөр байхгүй.

Цөмийн реакторт эрчимхүч үйлдвэрлэх зорилгоор ашигласан ураны түлшний саваа гэгч гайтай зүйлийг үнгийн аргаар хаяж, устгах арга байдаггүй. Энэ бол хэдэн зуун мянган жилээр далд оруулах шаардлагатай, маш ноцтой асуудал. Герман, Америк, Япон зэрэг гүрнүүд хүртэл ашигласан түлшнийхээ хаягдлыг хадгалах газраа олохгүй, толгойгоо гашилгасаар аргаа барж суугаа гэдгийг Монголын олон нийт сүүлийн нэг жилд сайтар ойлгосон.

Та “Монголд ураны шатсан түлшийг дахин боловсруулах үйлдвэр барина” гэж ярьжээ. Энэ үйлдвэрийг чинь Япончууд, Германууд бариагүй үйлдвэр шүү дээ. Европт Францын далайн эрэг дээр La Hague гэдэг газар Аревагийн дахин боловсруулах үйлдвэр бий. Энэ үйлдвэр нь асар их усны хэрэглээтэй, хордсон усаа далай руу шахдаг. Ла Хаагийн үйлдвэр лүү Япон, Герман болон Европын АЦС-уудаас гарсан ураны ашигласан түлшийг зөөдөг. Тэнд цөмийн хаягдлыг элемэнтээр нь ялгаж, 4% плутони гаргаж аваад үлдсэн 90 хувийг нь Оросын Томск руу дахин боловсруулах түүхий эд нэрээр тээвэрлэж, тэр цөмийн хаягдал нь ОХУ-ын өмч болдог. Энэ тухай тодорхой өгүүлсэн ” Цөмийн хаягдал – Хар дарсан зүүд“ киног Монголчууд үзсэн.

Та “тэртээ тэргүй Монгол улс уранаар баян улс“ гэжээ. Баян гэдэг үг бол харьцангуй ойлголт юм. Бодит байдал дээр бол дэлхийн ураны нөөцийн зөвхөн 1% Монголд байдаг гэсэн судалгаа байна. Уран гэгч нь асар аюултай бодис тул улс орнууд тэр болгон газар нутагтаа олборлолт хийхийх хүсдэггүй, зөвшөөрдөггүй. Ихэвчлэн Африк мэтийн ядуу буурай орнуудад ураныг нь олборлож, үр шимийг нь том гүрнүүд амсдаг. Тухайлбал, өнөөдөр Дорноговийн Дулаан Уул орчимд уран олборлож буй Арева компани өмнө нь Нигерид уран олборлож байсан. Тэндэхийн ураны уурхайн улмаас газар нутаг, гол ус нь хордож, олон хүн өвчилсөн төдийгүй Франц улсыг эрчим хүчээр хангаж буй хэрнээ уран олборлодог тосгоныхон өөрсдөө гэрэл цахилгаангүй амьдардаг нь нэгийг бодогдуулах буй заа.

Өнөөдөр дэлхийн хамгийн өндөр хөгжилтэй орнууд ураны бизнес эрхэлдэг гэдэг бол ердөө л толгой эргүүлэх гэсэн оролдлого юм. Ураны бизнес гэдгэ бол Монголын засгийн газар болоод МонАтомын хийж чадах бизнес биш. Энэ бол ердөө Арева мэтийн хэдэн цөөхөн том корпорациудын бизнес. Харин тэдний хөл гар бологсод дорой буурай авилгалд идэгдсэн орнуудад улс төрч гэдэг нэрээр зангиа зүүгээд хүмүүсийн тархи угаагаад явж байгаа нь Африкт ч, Монголд ч тохиолддог зүйл.

Урантай холбогдуулан Монгол улс техникийн том дэвшил хийж болно гэж ярьжээ.

Өнөөдөр Дорноговь аймгийн Улаанбадрах суманд Арева газрын гүн руу хүчил шахаж газар доор нь ураныг хайлуулан олборлох ажил хэрэгжээд эхэлжээ. Ингэхдээ уран болон бусад газрын гүн дэх олон янзын бодисыг хүчлээр хайлуулчихаад, тэр усыг эргүүлэн соруулж авч ураныг нь ялгадаг. Мэдээж хэрэг газрын гүнд шахсан бүх усыг буцаан соруулж чаддагүй, тодорхой хэмжээний ус тэндээ үлддэг бөгөөд гүний усыг хордуулах эрсдэлтэй.

Ураныг нь ялгасныхаа хойно өнөөх олон янзын хорын найрлагатай хүчилтэй усаа цөөрөмд юулж, ууршихыг нь хүлээнэ. Үлдсэн шаварыг газар ухаж булдаг гэж байгаа. Энэ хооронд агаарт ямар их хор ууршин түгэж байгаа болоод газрын хөрс, гүний ус хэрхэн хордох үр дагавартайг та төсөөлөөд үзээрэй.

Усыг газарт нэвчихээс хамгаалж, цөөрмийн ханыг бүрсэн гялгар уут нь зориулалтын бус, жинхэнэ нүглийн нүгдийг гурилаар хуурсан байгааг та доорх зурагнуудаас үзэж болно. Эдгээр зургийг Анти Нуклеар Мүвментийн гишүүд өнгөрсөн 5 сарын дундуур Дорноговь аймагт очиж авсан юм.

Энэ таны нөгөө хэлээд байгаа техникийн дэвшил гэгч мөн үү?

А. Булган, Амарлин

Эх сурвалж : golomt.org

Цөмийн магтyy дууч: О. Чулуунбат
Tweet
Bolod.mn

Сэтгэгдэл (11)

Уншигчдын оруулсан сэтгэгдлийн талаар манай сайт хариуцлага хvлээхгvй болохыг анхаарна уу.
Үгийн санд шүүлтүүр хийсэн болно

Зочин
намын тухай бус монголын тухай ярилцах цаг болжээ монголчуудаа бид дотроо бодолтой дороо суурьтай хандаж байх нь зөв Чулуунбат хойд төрөлдөө өөрөө цөмийн хаягдалтай газар төрх нь лав байхаа.

2012-09-20 | 22:19:16 | 202.179.11.42 |

Зочин
Ардчиллын залууст өгөөд үзье гэсэн ард түмний их итгэлийг хөсөрдүүлсэн 1996-2000 онд сангийн сайдаар багахан хугацаанд ажиллаж байсан , "Монгол надаар дутна уу гэхээс би Монголоор дутахгүй" хэмээн нэгэнтээ цээжээ дэлдэж байсан Баабар "Ялагдах эрхгүй сонгууль" гэсэн улс орныг тогтворгүй байдал, жагсаал цуглаанд уриалсан бодит ажил биш, бухимдал цөхрөл, хий хоосон улс төржилтийг дэвэргэсэн, "7 сарын 1-нээс гадна "8 сарын 1", "9 сарын 1" болно, нулимс урсана гэсэн утгатай юм бичжээ. АН гэсэн барууны үзэлтэй хэрнээ зүүний үзэлтнүүд толгойд нь гарсан, Монголын гэсэн тодотголгүй энэ намд ард түмэн саналаа өгөх итгэл, сэтгэлгүй болсныг ардчилал гэсэн брэндийг сүүлийн 20 жил өмчилж, хамаг өрөм дээжийг нь хүртэж яваа олигархиуд одоо хүртэл ойлгоогүй явж байгаа юм шиг байна.Тэд яагаад "Ялагдах эрхгүй сонгууль" хэмээн айж сандран сонгогч олон түмнийг айлган дарамтлана вэ? АН бол энэ удаагийн сонгуульд эрх ямба ярьдаг тэр л сэтгэлгээгээрээ, муу ёр зөгнөн "ялагдах эрх" гэж ярьж байхад, харин Монгол Ардын Нам үүрэг хариуцлагаа ухамсарлан "ялах үүрэг"-тэй сонгууль гэж томъёолж буйн хооронд ямар их ялгаа, сэтгэлгээний зөрүү оршиж буйд дүгнэлт хийцгээе. Эрэгцүүлэн бодоцгооё. Ард түмнийхээ ой санамжийг эргэн сэргээцгээе. Тэр цагт Баабарын өөрийнх нь бичсэн "Бүү март мартвал сөнөнө" гэсэн үг санаанд ороод болж өгдөггүй. Бид юуг мартах ёсгүй вэ? Хамтдаа хариулцгаая. 1. Ардчиллын залуус(тэд одоо ардчиллыг өмчлөгч цөөн тоотой олигархууд болсон)-т ард түмэн өгөөд үзсэн 1996-2000 онд 4 засгийн газар огцорч, улс орны хөгжил удааширч, эдийн засаг уруудан доройтсон гашуун түүхийг БҮҮ МАРТ, МАРТВАЛ УЛС ОРОН ХОХИРНО, АРД ТҮМЭН ХОХИРНО. 2. Ардчиллын залуус(тэд одоо ардчиллын билэг тэмдэг биш ардчиллыг дотроос нь ялзруулсан нян болсон)-т ард түмэн өгөөд үзсэн 1996-2000 онд тэтгэврийн хөгшчүүл маань тэтгэвэрээ авч чадахгүй хэдэн сараар гадаа гандан, хөдөө хөхрөн, банкнуудын үүд сахиж суусныг БҮҮ МАРТ, МАРТВАЛ ӨВГӨД ХӨГШИД, АХМАД БУУРЛУУД МААНЬ ХОХИРНО.

2012-06-22 | 13:01:35 | 202.55.184.173 |

Зочин
МАН-ийг дэмжиж байна.Миний монголын ухаантай залуус дээрх мэдээллийг уншаад нэг бодож хоёрыг тунгаан бодох хэрэгтэй АН-ийн залуухан гишүүд нь ийтэрхүү үйлдэл гаргаад нам нам хэсүүчлэн яваж байгаа юм чинь настайчууд нь үүнээс айхтар зал мэхтэй байгаа нь дамжиггүй Монгол ардын намаа дэмжие залуусаа МАН-ийг дэмжиж байна

2012-06-22 | 12:55:10 | 202.55.184.173 |

Зочин
Ардчиллын залуус(тэд одоо ардчиллыг санаачлан, гардан хийлцсэн анхдагч партизануудаа золигт гарган мартаж, МоАХ-ны жирийн гишүүд, дэмжигчдээсээ айж байгаа нь Баабарын нийтлэлээс ойлгогдоно)-т ард түмэн өгөөд үзсэн 1996-2000 онд ардчиллын алтан хараацай С.Зориг алагдаж, М.Энхсайхан, Ц.Элбэгдорж, Наранцацралт(талийгаач), Р.Амаржаргал нар ээлж дараалан нэг нэгнээ унагааж Ерөнхий сайд болцгоож, бусад УИХ-ын гишүүд нь бараг бүгд засгийн газрын гишүүн, сайдын сэнтийд заларцгааж , төрийн ажил албыг залгуулахыг урьтал болголгүй, албан тушаал, эрх мэдэл, зөөлөн сэнтийд тачаадан дурлаж, төр засгийн ажлыг яаж самарсаныг БҮҮ МАРТ, МАРТВАЛ ТӨР САМУУРНА. Хэрэв АН-д ард түмэн итгэл үзүүлэх аваас ирэх 4 жилд Ерөнхий сайд болохыг тачаадан мөрөөдөж буй АН доторхи том, жижиг фракцийн толгойлогч нар (Н.Алтанхуяг, Женко Х.Баттулга, 3.Энхболд, Фортун Н.Батбаяр, С.Эрдэнэ, Лу.Гантөмөр, Лу.Болд, С.Батхүү, С.Баярцогт г.м) буйг БҮҮ МАРТ, МАРТВАП засгийн газар дор хаяж 5-6 удаа огцорч, фракцууд хоорондоо алалцаж, албан тушаалын бялуу хуваалт, хий хоосон улс төржилт улс орныг минь улс төр, эдийн засгийн тогтворгүй байдал руу түлхэж, үндэсний аюулгүй байдалд сөргөөр нөлөөлж болзошгүйг БҮҮ МАРТ, МАРТВАЛ АРД ТҮМЭН Ч ХОХИРНО, АН Ч ХОХИРНО, Баабарын хэлсэнчлэн ёстой ардчиллынхан дараа дараагийн сонгуулиар юу ч горьдолтгүй болох юм. Ардчиллыг дэмжигч жирийн ард иргэдийн өмнө ардчиллыг зайдагнагч, ардчиллыг муухай харагдуулж удаа дараа сонгуульд ялагдуулж байгаа одоогийн хэдхэн олигархиуд хариуцлага хүлээнэ, тэд л улс төрийн орон зайгүй болно. Тэгж байж АН цэвэршинэ, ардчилал цаашид цэвэр ариунаар оршин тогтноно гэдгийг бүү март.

2012-06-22 | 12:44:13 | 202.55.184.173 |

Зочин
МАН, АН - ынхан ИХ БУТЭЭН БАЙГУУЛАЛТ НЭРИЙН ДООР ХУЖАА НАРААР МОНГОЛ УЛСЫГ ДУУРГЭЖ, МОНГОЛ УЛСЫН ТУСГААР ТОГТНОЛЫГ УГУЙ ХИЙХ ГЭЖ БАЙНА????? ХУЖААГИЙН ЭРЛИЙЗУУДЭЭР ДУУРСЭН ЭНЭ ХОЁР НАМ ЮУ Ч ХИЙХЭЭС БУЦАХАА БОЛЬСОН БАЙНА??? ЭНЭ СОНГУУЛИАР БУРМӨСӨН УГУЙ ХИЙЦГЭЭЕ??????

2012-06-22 | 11:08:29 | 124.158.73.17 |

Зочин
МАН - ын ДАРГА ЛУЙВАРЧИН, АЛУУРЧИН, ГАДНЫ ХУЛГАЙЧ НАРЫН ГАР ХӨЛ БОЛСОН С БАТБОЛД ХАМСААТАНГУУДТАЙГАА ЭРДЭНЭТ ХОТООС ХӨӨГДӨӨД ЯВСАН БАЙНА ШУУ ДЭЭ???? МАН - ын НЭР ХУНД ЯМАР БАЙГААГ ХАРУУЛСАН ТОМ БАРИМТ?????? ЭНЭ СОНГУУЛИАР МАН - ыг ГАЗАРТАЙ ТЭГШЛЭХ ХЭРЭГТЭЙ??????

2012-06-22 | 10:30:46 | 124.158.73.17 |

Мэдээ
Гадаад мэдээ
Видео