Хөдөөгийн залуус яагаад хаус мөрөөдөж болохгүй гэж

2012-07-30

Улсын хөгжил гэр бүлээс эхэлдэг гэдэг. Гэр бүл хүсэл мөрөөдөлтэй, хөдөлмөрч, нэг сэтгэлтэй бол аз жаргалтай,

сэтгэл тайван амьдарна гэсэн үг. Ийм гэр бүл олон болох аваас улс орон хөгжиж, дэвжих нь дамжиггүй билээ. Тэгвэл энэ удаагийн “Эгэл амьдрал” булангаараа хөдөөгийн эгэл жирийн залуу, малчин гэр бүлтэй та бүхнийг уулзуулж байна. Энэ гэр бүл бол Ч.Анхбаярынх. Түүний эхнэрийг Н.Хонгорзул, тoм хүүг А.Энхбаяр, бага хүүг нь А.Энх-Амгалан гэдэг. Тэднийг Булган аймгийн Могод сумаас хотод тур зуур орж ирээд байх үеэр нь уулзсан юм. Нөхөр нь өнөө жил 29, эхнэр нь 23 настай, хоёр хүүгийн том нь дөрөв, бага нь найман сартай ажээ. Гэрийн эзэн олон үггүй ч шулуун шударга, аливаад үнэн сэтгэлээсээ ханддаг нь хоёр цаг гаруй хөөрөлдөхөд мэдэгдэж байсан. “Эгэл амьдрал” буландаа зочлохыг урихад эхнэр нь “болохгүй гэх юу байх вэ дээ”хэмээн илүү дутуу таяггүй, нээлттэй, шулуухан эхнэрийн ёсоор хэлсэн бол гэрийн эзэн хэсэг чимээгүй суулаа. Түүнийг зөвшөөрөхгүй байх вий гэж дотроо айж байснаа нуух юун. Учир нь хэн нэгэн алдартантай ярилцахаас илүү өнөө үеийн малчин залуусын зүрхэнд юу байдаг нь сонин байсан болоод тэр. Гэтэл ашгүй Анхаа маань “за” гэсэн ганцхан үг дуугарснаар бидний яриа эхэлсэн юм. Дашрамд сонирхуулахад 2007 онд Францын хоёр жуулчин Монгол гэр бүлийн тухай баримтат кино хийсэн нь телевизүүдээр цөөнгүй гарч байсныг уншигчид маань санаж буй бизээ. Тэгвэл тус кинонд Хонгорзул гэдэг охины тухай өгүүлсэн ба тэр охин нь эдүгээ энэ гэрийн эзэгтэй, хоёр хүүгийн ээж Н.Хонгорзул ажээ. Ингээд энэхүү жирийн нэгэн гэр бүлийг та бүхэнтэй уулзуулж байна.

-Хотод орж ирээд хэд хонож байгаа вэ. Зүг орж ирсэн үү?
Ч.А: Бид дөрөв хотод хоёр хоносон. Одоо гурав хоноод буцна даа. Яахав хоёр хүүдээ юм үзүүлье, тэр далимаар хоёул зун цагийн хотод жаахан амарч зугаалах санаатай л ирлээ дээ.

Н.Х: Том хүүд маань л сонин содон байх шиг байна. Бид хоёр жил болгон хот руу орж ирдэг. Бага хүүг маань түнхний суналттай гэж оношилж, гурван сарын өмнө дөрөөвч гэдэг зүйл хийсэн. Гурван сарын дараа үзүүлээрэй гэсэн. Орж ирсэн дээрээ үзүүлээд буцах санаатай байна.

-Та хоёр гэр бүл болоод хэр удаж байна?
Ч.А: Бид хоёр 2008 оны намар гэр бүл болсон.

-Нууц биш бол анх танилцсан түүхээ яриач?
Н.Х: Манай хоёр саахалт болохоор нэг нэгнээ харж л явдаг байлаа. Гэтэл манай айлын нэг залуу эхнэр авч, найран дээр нь Анхаа маань ирсэн юм. Тэгээд үеийн залуус нэг дор цугларан энэ тэрийг ярилцаж байтал Анхаа миний мөрөн дээр гараа тавихад би учиргүй их ичсэнээ санадаг юм. Түүнээс л хойш бусдаас арай өөр харагдах болсон доо. Анхаагийн маань эмээ нь намайг “манай хүүтэй суу” гэж хэлдэг байсан юм. Тэгээд л нэг мэдсэн бид хоёр гэрлэх болсон байлаа.

Ч.А: Манай хүн чинь хоёр Франц хүний хийсэн баримтат кинонд тоглосон юм. Тэр үед би жуулчидтай зураг авахуулах нэрээр эдний хотонд очиж Хонгорзулаа хардаг байлаа. Тэр киноны гол дүрийн Батбаяр гэдэг залуу Хонгорзулын ээжийнх нь эгчийн хүүхэд. Бид сайхан хурим хийж гэрлэсэн. Биднийг гэрлэхэд том хүү маань төрчихсөн байсан.

-Би санаж байна. Чи тэгэхэд Батбаяр ахындаа байдаг гэж байсан санагдана. Ээж аавынхаа тухай яриач?
Н.Х: Миний аав намайг бага байхад ээж, ах бид гурвыг орхиод явсан гэдэг. Өнгөрсөн жил ээж маань бурхан болсон. Ах харин Эрдэнэтэд гэр бүлтэй, хоёр хүүтэй болсон.

Ч.А: Миний аав ээж жирийн нэгэн малчин хүмүүс. Аав минь ажилсаг, залуустаа тус дэмтэй сайхан монгол малчин хүн бий. Энэ завшаанд ижий, аавдаа талархал дэвшүүлмээр байна. Хүүхдүүд нь та нарынхаа итгэлийг алдахгүй, сайн сайхан амьдарна гэж санааг нь амраамаар санагдлаа.

-Хоёр хүүгийнхээ тухай яриач?
Н.Х: Том хүүгээ дуучин болгох юмсан гэж боддог юм. Хүү маань дуу дуулж, бүжиглэн тэр хавийнхнаа хөгжөөдөг. Аавтайгаа морь, мотоцикл дээр өдрийг өнгөрөөдөг дөө. Айлын хүүхдүүд дуурайж дугуй нэхээд байхаар нь авч өгсөн. Бага хүү жаахан байна. Багыгаа бөх болгохсон гэж мөрөөддөг.

-Хөдөө та хоёр шиг малчин залуус олон уу?
Ч.А: Сүүлийн үед хөдөө гарах залуус ховордсон. Хот газар сургууль соёлд суралц- сан хүмүүс хөдөө сэтгэл санаа нь тогтохгүй л байдаг шиг байна лээ. Харин амьдарч сурсан бидэнд санаа сэтгэл амгалан, тайван, сайхан шүү дээ.

Н.Х: Хотод дуу чимээ нь хүртэл хэцүү санагдаад байх юм. Хөдөө бол бодож санах зүйлгүй, хэрнээ хотоос нэг их ялгараад байхааргүй амьдарч байна. Дандаа ажил гээд байна гэхгүй, айл хотлоороо гар бөмбөг, сагс тоглоно. Баяр ёслолоор айл саахалтаараа хэрэндээ хөөрхөн тэмдэглэчихнэ. Үнээ малын ашиг шимийг хэрэглээндээ тааруулж авчхаад чөлөөт цаг гэж гарна шүү дээ.

-Малчин гэрийн эзэн хүний нэг өдрийн амьдрал хэрхэн өнгөрөх вэ?
Ч.А: Өглөө дөрвөн цаг өнгөрөөгөөд босч адуундаа явна. Адуугаа бариад, морио хөлсөлнө. Зуны цагт ер нь морь уяад завгүй шүү.

-Энэ жил морь сайн давхисан уу?
-Айрагдаж чадаагүй ч нэг нь зургаад, нөгөө нь долоод давхисан. Харин овооны наадамд гурав, дөрөвт давхиж медаль авчирсан.

-Хэдэн гүү барьсан бэ?
Ч.А: Айл хотлоороо нийлүүлж 20 гаруй гүү уясан.

-Хөдөөгийн монгол эзэгтэйн нэг өдрийн амьдрал хэрхэн өнгөрдөг вэ?
Н.Х: Өглөө таван цаг өнгөрөөж босоод үнээгээ сааж орж ирээд, өрмөө авч таргаа бүрнэ. Тэгээд л цайгаа чанах зуураа сав суулгаа угааж, орон гэрээ цэвэрлэнэ дээ. Гүүгээ нэг цагийн зайтай саадаг болохоор завгүй. Хажуугаар нь хоёр хүүгээ хооллож ундлах, хувцас хунарыг нь угааж арчих гээд завгүй өдөр өнгөрнө.

-Баримтат киноноос харж байхад Батбаяр ах чинь их л хөдөлмөрч хүн шиг байсан?
-Батбаяр ах өглөө гурав өнгөрөөж босоод л биднийг сэрээнэ. Хэцүү санагддаг ч ажил амьдралд сургаж байгаад нь баярладаг юм. Түүний хүчинд одоо айлын эхнэр шиг эхнэр яваа гэж би боддог.

-Өвөлжөө, хаваржааныхаа талаар яриач. Манай хөдөөгийнхөн нутагладаг газар орноо сайхан сонсголонтой нэрээр хэлдэг дээ?
Ч.А: Манайх Хулжийн голд зусч, Дулаан хаан уулынхаа баруун хормойд өвөлждөг. Хулжийн гол гээд нэг сайхан дуу байдгийг хүмүүс андахгүй.

Аан. Хулжийн цэнхэр ижий гол минь
Хургаж юундаа урсна вэ хө
Орхон түшээ гүн мөрөндөө

Очиж уулзахаар яараа юу даа, яараа юу даа гэдэг дууг хэлж байна уу?
ЧА: Тиймээ. Тэр сайхан голын чинь эрэг

Ч.Батмаа