Нийслэл хотод үйл ажиллагаа явуулдаг 11 зах бий. Эдгээр худалдааны төвд нийслэлийн

удирдлагууд шалгалт хийхээр шийдвэрлэсэн юм. Хэдийгээр хүмүүсийн хэрэгцээг хангаж, олон хүнийг ажлын байртай болгож байгаа хэдий ч дээрх зах буюу худалдааны төвүүд нийслэл хотын хөгжилд огтхон ч хувь нэмэр оруулдаггүй гэдгийг хотын Ерөнхий менежер нийслэлийн Засаг даргын зөвлөлийн хурлын үеэр онцолсон. Тийм ч учраас дээрх шалгалтыг хийхээр болсон юм. Өнөөдрийн байдлаар эдгээр 11 захын нэг нь хосолсон буюу битүү гэсэн хоёр хэлбэрээр үйл ажиллагаа явуулдаг бол харин үлдсэн 10 нь задгай хэлбэрээр иргэдэд үйлчилдэг юм байна. Нөгөө талаар хүн ихээр үйлчлүүлдэг томоохон захууд болох "Нарантуул" ОУХТөв, "Хар хорин", "Да хүрээ" гэх мэтийг хотоос гадагш шилжүүлэн байршуулах талаар ч энэ үеэр хөндөгдсөн юм.

Гэхдээ нэлээд хэдэн жилийн өмнө арьс ширний худалдаа үйлчилгээ явуулдаг байсан "Цайз", "Судалт" зэрэг захуудыг хотоос гадагш гаргаж байна хэмээгээд замхруулсан шиг зүйл болохгүй байх тухай мөн энэ үеэр хөндөгдөж байсан юм. Ерөөсөө хотыг төвийн А,Б бүсүүдэд худалдааны төв болон зах ажиллуулах зөвшөөрөл нэмж олгохгүй байх, шинээр ашиглалтад орж үйл ажиллагаагаа эхлүүлэх худалдааны төвүүд нь заавал нийслэлийн Засаг даргын захирамжаар зөвшөөрөл олгодог журмыг бий болгох нь зүйтэй гэдэгт зөвлөлийн гишүүд санал нэгдсэн. Түүнчлэн хотын дарга "Өнөөдрийн байдлаар нийслэлд үйл ажиллагаа эрхэлж байгаа захуудын, түрээслэгчдийн эрх ашиг ноцтойгоор зөрчигддөг.

Зах бол төрийн өмчийн газрыг түрээсээр эзэмшиж байгаа, иргэддээ үйлчлэх зориулалттай аж ахуйн нэгж. Гэвч одоогоор түрээслэгчдийн эрүүл мэндийн асуудал ноцтой зөрчигдөж байна. Тиймээс шинээр байгуулагдаж байгаа ажлын хэсэг цаашид захын барилга болон үйл ажиллагааны тодорхой стандартыг бий болгож, стандарт мөрдөхийг шаардах, хэрэв стандартыг биелүүлээгүй бол газар эзэмших гэрээг нь цуцлах арга хэмжээ авах талаар анхаарлаа хандуулан ажиллах ёстой" гэв. Үнэхээр ч хотын даргын хэлсэнчлэн энэ бүхний хамгийн тод жишээ болсон газар бол "Нарантуул" Олон улсын худалдааны төв юм. Бас болоогүй ээ, олон улсын худалдааны төв гэсэн их том нэртэй хэрнээ ёстой нөгөө сүржин нэртэй даржин байгууллага гэдэг шиг л эд дээ. Тиймээс дээр хэлсэнчлэн нийслэлд үйл ажиллагаа явуулж байгаа бүх төрлийн захын үйл ажиллагаатай танилцан, холбогдох гэрээний биелэлтийг шалган, цаашид авах арга хэмжээний тухай санал боловсруулах ажлын хэсгийг Улаанбаатар хотын Ерөнхий менежер бөгөөд Захирагчийн Ажлын Албаны дарга Ч.Батаар ахлуулахаар шийдвэрлэсэн юм.

ЭЗЭМШИГЧ НЬ ТОДОРХОЙГҮЙ 60 ГАРУЙ БАРИЛГА БАЙНА
Энэ удаагийн нийслэлийн Засаг даргын зөвлөлийн хурлаар нийслэл хотын хувьд маш чухал олон асуудлыг хэлэлцэн шийдвэрлэсэн гэж хэлж болно. Засаг даргын зөвлөлийн гишүүдийн хэлэлцсэн хоёр дахь асуудал бол нийслэлийн Мэргэжлийн хяналтын газрын үйл ажиллагаанд хийсэн хяналт, шалгалтын дүнгийн тухай байлаа. Шалгалтын дүнгийн талаар нийслэлийн Засаг даргын Барилга хот байгуулалт, дэд бүтцийн асуудал хариуцсан орлогч дарга Н.Гантөмөр танилцууллаа. Нийслэлийн Засаг даргын энэ оны "Зөвшөөрөлгүй эхэлсэн барилгын ажлыг зогсоох тухай" захирамжийн хэрэгжилтийн явц 62,5 хувийн биелэлттэй байгааг дуулгаад улсын байцаагчид хяналт шалгалт хийгээд нөхөн төлбөр торгууль шийтгэвэр тогтоодог боловч түүнийхээ мөрөөр ажиллахгүй нөхөн төлбөр, торгууль шийтгэврийн үлдэгдэл ихтэй байгааг шүүмжилсэн юм. Хяналт шалгалтын явцад 35 989 зөрчил илрүүлж, илрүүлсэн зөрчлийг арилгуулахаар улсын байцаагчийн 3144 акт, 5520 дүгнэлт, 7037 албан шаардлага үйлдэж, нийт зөрчлийн 69,3 хувийг арилгуулж ажилласан нь зөрчил арилгалтанд анхаарах шаардлагатай байгааг ч хэлсэн юм.

Улсын Мэргэжлийн хяналтын газрын даргын тушаалаар нийслэлийн Мэргэжлийн Хяналтын газрын бүтэц орон тоог 567 хүртэл, үүнээс улсын байцаагчийн орон тооны дээд хязгаарыг 440 хүртэл байхаар баталсан байдаг байна. Одоогоор нийт ажиллагсдын орон тоо батлагдсан хязгаарт байгаа хэдий ч чиглэлийн хэлтсийн улсын байцаагч нар дутуу, харин бусад төрийн үйлчилгээ, захиргааны ажилтнууд илүү орон тоогоор ажиллаж байгаа аж. Иймд цаашид хууль эрх зүйн болон бүтэц зохион байгуулалтын хувьд бүрэн өөрчлөх зайлшгүй шаардлага байна гэсэн дүгнэлтийг ажлын хэсэг гаргажээ. Харин зөвшөөрөлгүй баригдаж байгаа барилгын тоо, ноогдуулсан хариуцлага шийдвэрийг дахин нарийн гаргаж мэдээлэх нь чухал байгаа бөгөөд ажлын хэсгийн танилцуулж байгаа мэдээлэлд зөвшөөрөлгүй баригдаж байгаа барилгын тoo зөрүүтэй байгаа учраас энэ удаагийн хуралдаанаар цаашид авах арга хэмжээний тухай хэлэлцэхийг түр хугацаагаар хойшлуулъя гэсэн шийдвэрт хүрсэн юм. Энэ удаагийн хуралдааны үеэр нийслэлийн Мэргэжлийн хяналтын газрын даргыг түр орлон гүйцэтгэгч хяналт шалгалт хийсэн 596 барилгын 172 нь барилга эхлүүлэх зөвшөөрөл аваагүй бол эзэмшигч нь тодорхойгүй 60 гаруй барилга байгааг хэллээ.

"Улаанбаатар дулааны сүлжээ, "Улаанбаатар цахилгаан түгээх сүлжээ" ТӨХК-ийн төрийн мэдлийн хувьцааг нийслэлийн өмчид шилжүүлэх тухай хэлэцэнэ. Нийслэлийн хэмжээнд инженерийн хангамжийн нэгдмэл харилцан уялдсан бодлого хэрэгжүүлэх дулаан, цахилгаан хангамжийн байгууллагын бүтэц, зохион байгуулалтыг боловсронгуй болгох харьяаллын асуудлыг шийдвэрлэх нь нийслэлийн иргэдийн тав тухтай ажиллаж амьдрах, хотын инженерийн дэд бүтцийг цогцоор төлөвлөж хөгжүүлэхэд чухал ач холбогдолтой юм. Тиймээс төрийн өмчит дулаан, цахилгааны байгууллагыг орон нутгийн өмчлөлд шилжүүлснээр хэд хэдэн чухал асуудлыг шийдвэрлэнэ гэдгийг нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газрын дарга Ё.Гэрэлчулуун хуралдааны үеэр мэдээллээ. Орон нутгийн өмчид шилжүүлснээр үйлчилгээний байгууллагууд нь хэрэглэгчидтэйгээ илүү ойр ажиллах нөхцөл бүрдэхээс гадна, иргэдийн өмнө хүлээх хариуцлага дээшилнэ гэж үзэж байгаа юм.

Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газрын Шуурхай мэдээллийн төв, Захирагчийн Ажлын Албанд дулаан, цахилгаан хангамжийн тасалдал, доголдлын талаар санал гомдол байнга ирдэг бөгөөд нийт дуудлагын 12 хувийг дулаан хангамж, 45 хувь нь цахилгаан доголдол, сааталтай холбоотой санал гомдол эзэлжээ. Дулаан, ус, цахилгаан дамжуулах, түгээх байгууллагуудын үйл ажиллагаа нэг гарт төвлөрч ажиллахгүй байгаагаас иргэд, албан байгууллагуудын ус, дулаан, цахилгаан хангамж тодорхой хугацаагаар доголдох, хязгаарлагдах, гарсан гэмтэл доголдлыг бие биеэсээ нуун дарагдуулах, хугацаа алдах зэргээс болж оршин суугчид, иргэдийг зутраах явдал тасрахгүй байна гэдгийг ч тэрээр онцлон хэлсэн юм. Улаанбаатар хотыг 2020 он хүртэл хөгжүүлэх ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу нийслэл хот өргөжин тэлэхийн хэрээр тэнд хүрэх инженерийн шугам сүлжээ, барилга байгууламжийг өргөтгөн сайжруулах, инженерийн хангамжийн асуудлыг шийдэх, өсөн нэмэгдэж хэрэгцээ шаардлагыг хангах хөрөнгө санхүүгийн нөөц бололцоог бүрдүүлэх, техник зохион байгуулалтын арга хэмжээ авах, дулаан, цахилгаан хангамжийн түгээх байгууллагуудыг нэг гарт төвлөрүүлэн уялдуулан зохицуулах, иргэдийн тохь тухтай амьдрахад энэ бүтэц зохион байгуулалтын асуудлыг оновчтой шийдэх нь юу юунаас чухал юм.

Иймээс "Улаанбаатар дулаан сүлжээ" ТӨХК, "Улаанбаатар цахилгаан түгээх сүлжээ" ТӨХК-ийн харьяа шугам сүлжээ, барилга байгууламжууд нь зөвхөн хотын хэрэглэгчдэд дулааны эрчим хүчийг хангах, түгээх, үйл ажиллагаа явуулдаг, орон нутгийн байгууллага тул хотын харьяалалд байх ёстой гэж үзэж байгаа аж. Танилцуулгын дараа нийслэлийн Засаг дарга, зөвхөн зам засварын ажилд дулааны шугамаас болж тооцоолоогүй хөрөнгө ихээр үрэгддэг. Тиймээс зам засвартай холбоотой гардаг дулааны шугамын асуудлыг цэгцлэхэд цаашид анхаарч нарийн төлөвлөн, нягт уялдаатай ажиллах нь зүйтэй гэв. Улаанбаатар хотын ерөнхий менежер Ч.Бат, тохижилт ногоон байгууламжийг сүйтгэн дулааны шугам тавих явдал их байгаа юм. Үүнийг ч гэсэн цаашид нарийн төлөвлөн, энэ асуудалд оруулах нь зөв гэж хэллээ.
Харин НИТХ-аар "Улаанбаатар дулааны сүлжээ ТӨХК, "Улаанбаатар цахилгаан түгээх сүлжээ" ТӨХК-ийн төрийн мэдлийн хувьцааг нийслэлийн өмчид шилжүүлэн авах тухай асуудлыг хэлэлцүүлэхээр тогтлоо.

ГЭРЭЭГЭЭ ЗӨРЧӨӨГҮЙ ТҮРЭЭСЛЭГЧДИЙН ЭРХ АШГИЙГ ХҮНДЭТГЭНЭ
Энэ удаагийн Засаг даргын зөвлөлийн хурлаар хэлэлцсэн дөрөв дэх чухал асуудал нь нийслэлийн төр захиргааны байруудын ашиглалт байсан юм. Уг нь, хуулиараа төрийн байгууллагын байрлаж буй байранд түүний үйлчилгээг эрхэлдгээс бусад аж ахуйн нэгж байгууллага байрлахыг хориглоно гэж заасан байдаг хэдий ч өнөөдөр энэ хуулийн заалт амьдрал дээр хэрэгжсэн нь үгүй билээ. Тиймээс энэ удаагийн хуралдаан дээр нийслэлийн Өмчийн харилцааны газрын дарга Ш.Төмөрбаатар "Нийслэлийн төр, захиргааны байруудын ашиглалтын талаар болон цаашид авах арга хэмжээний тухай" товч мэдээлэл хийсэн. Нийслэлийн өмчийн байруудад түрээсээр эзэмшиж буй байруудыг суллаж нийслэлийн нутгийн захиргааны байгууллагуудыг байршуулах, нийслэлийн Төр захиргааны байгууллагууд зохион байгуулалтад орж нэг дор төвлөрөх, нэгдсэн данс бүртгэлтэй болох, барилга байгууламжуудын ашиглалт үйлчилгээг нэмэгдүүлэх, сайжруулах, ажлын орчин нөхцөлийг сайжруулах, төрийн үйлчилгээг иргэдэд шуурхай хүргэх зорилгоор нийслэлийн төр захиргааны байруудын нэрийг өөрчлөх шаардлагатай болсныг энэ үеэр Өмчийн харилцааны газрын дарга онцоллоо.

Тодруулбал, нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газрын байрлаж буй байр буюу төв ордонг, Нийслэлийн Засаг захиргааны нэгдүгээр байр, 'Хангарьд ордонг хоёрдугаар байр, Чингэлтэй дүүргийн Засаг даргын Тамгын газрын байрыг гуравдугаар байр, "Улаанбаатар бизнес хөгжлийн төв"-ийн байрлаж буй байрыг дөрөвдүгээр байр, нийслэлийн Хүүхдийн төлөө газрын байрлаж буй байрыг тавдугаар байр гэж тус тус нэрлэе гэсэн саналыг оруулан хэлэлцүүлэв. Нийслэлийн Засаг дарга, засаг захиргааны байранд түрээсийн гэрээгээр ажиллаж байгаа аж ахуйн нэгжүүдийг нүүлгэн шилжүүлэх тухай хуулийн заалттай ч түрээсийн гэрээгээ зөрчөөгүй, ямар нэг алдаа дутагдал гаргаагүй албан байгууллагыг бид хохироож болохгүй, тэдний эрх ашгийг хүндэтгэн үзэх ёстой гэв.

Нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газрын дарга Ё.Гэрэлчулуун “Хэдийгээр бид түрээслэгчдийг хүндэтгэн үзэх ёстой ч төрийн ажлыг иргэддээ илүү хүртээмжтэй болгохын тулд, үйлчилгээний цар хүрээг нэмэгдүүлэх шаардлага байгаа. Тиймээс нийслэлийн төр захиргааны байруудыг зориулалтаар нь ашиглах нь зөв юм. Бид анхан шатны мэдүүлгээ түрээслэгч байгууллагуудад өгсөн. Одоо хуулийн дагуу бүх асуудлыг шийдвэрлэнэ" хэмээн нэлээд хатуухан хэлсэн юм. Үнэндээ ч өнөөдөр нийслэлийн өмчийн газрууд эзэнгүй юм шиг л өнгө зүс нь мэдэгдэхээ байчихаад байгаа нь нууц биш. Тамгын газрын даргын энэ хатуухан үгний дараа Засаг даргын зөвлөлийн гишүүд түрээсийн гэрээний хугацаанд ямар нэг байдлаар зөрчил дутагдал гаргаагүй аж ахуйн нэгж, албан байгууллагуудад нөхөн олговор олгох хэрэгтэйг хэлсэн юм.

Гэхдээ шаардлагатай гэж гэж үзвэл тэдэнд нөхөн олговор олгох асуудлаар УИХ-д хандах нь зүйтэй гэдэг дээр санал нэгдсэн. Хэдийгээр хуулиараа хориглосон ч гэлээ болно бүтнэ гээд иргэдэд түрээслэчихээд эргээд болохоо бүтэхээ байлаа гэвэл мэдээж иргэд эсэргүүцэх нь тодорхой. Тийм учраас төр захиргааны байранд түрээсээр үйл ажиллагаа явуулж байгаа иргэдийг хугацаанаас нь өмнө гаргах бол нөхөн олговор өгөх нь зайлшгүй биз ээ.

Б.Болорчимэг

ulaanbaatar