Сэлэнгэ аймгийн Зүүнбүрэн сумын харьяат Н.Саранчимэг бүсгүй найман сартай Г.Шинэбаяр хүүгийнхээ хамт ширээн чинээ мөсөн дээр дэнжигнэсээр ОХУ-ын хил давж одсон гэх харамсалтай хэрэг гарсан билээ.

Үүнтэй зэрэгцэн, эх хүү хоёрыг аймгийн Онцгой байдлын албаны аврагчид хараад зогсч байсан гэсэн өр өвтгөм мэдээлэл ч мөн цацагдсан юм.

Онцгой байдлын алба. Монголчууд бид жирийн үед цагдаа, онцгой байдлын албан хаагчдыг муулж муулчихаад аюул осолд орж, гэмт халдлагад өртөхөөрөө “Цагдаа, авраарай туслаарай” гэж хашхирдаг муухай зантай хүмүүс. Одоо ч гэсэн муулцгааж л байна. “Ус руу орсонгүй”, “Оросууд эрлийн ажиллагааг эхлүүлж байхад манайхан дээрээс буух тушаал ирсэн гээд буусан” гэх мэтчилэнгийн яриа өвсөнд ассан түймэр шиг “дүрэлзсээр”. Нэг талаас нь бодоход, бүсгүй хүүхэдтэйгээ хил давсан нь тодорхой болсон, аврагчид зөвшөөрөлгүй хил давах эрх байхгүй тул эрлийг зогсоосонд буруу зүйл үгүй. Гэхдээ л хүмүүсийн уурлаад байгаад учир бий. “Онцгой байдлын албаны аврагчид аврах л ёстой, туслах л ёстой” гэсэн тэдний түмэн зөв. Гэтэл нөгөө талд, онцгойгийнхон олны анхааралд өртөх бүрт л аврагч нь амь насаа алдсан байдгийг марчихсан байна. Шууд аврагчдыг муулж болохгүй.

Онцгойгийнхон дүрмээрээ л тоглосон

Батлан хамгаалахын сайд Ж.Энхбаяр нэгэнтээ “Нэг генералыг бэлдэхийн тулд улс ямар хөрөнгө зарлагаддагийг мэдэх үү” хэмээн хэлж байсан билээ. Энэ үг онцгой байдлын албанд ч хамаатай. Уулчдын баримталдаг гурван дүрэм бий. Нэгдүгээрт, “өөрийгөө”, хоёрдугаарт “өөрийгөө, тус болох чадвартай хэн нэгнийг”, гуравдугаарт, “өөрийгөө, амьд үлдэх бололцоотой нэгнийг” авар гэж. Гэхдээ “үхлийн бүс” буюу 8000 метрээс дээш өндөрт эхний дүрмийг баримтлахаас өөр аргагүй болдог гэдгийг уулчид бүгд хүлээн зөвшөөрдөг. Аврагчдын баримталдаг зарчим ч үүнээс ялгаагүй. Хэдийгээр тангараг өргөсөн албан хаагч ч аврах ажиллагааг гүйцэтгэхдээ эхлээд өөрийнхөө аюулгүй байдлыг хангасан байх ёстой. Хүн аврах гэж байна гээд өөрсдөө үхэж болохгүй. Аврагчийг бэлтгэх гэж улс бас багагүй хэмжээний зардал гаргасан. Аврагч амьд байх юм бол тэр удаад биш ч гэсэн дараа өөр олон хүний амь насыг аврах учиртай. Энэ бол яах аргагүй үнэн юм. Тэгэхээр аврагчид дүрмээрээ л тоглосон болж таарлаа. Гар хоосон аврагчдын хувьд Сэлэнгэ мөрөн цаазын ял л гэсэн үг. Ийм тохиолдолд нэг аврагч ус руу үсрэн орж үхэнгээ алдаад буцаж гарч ирэх, эс бол тэр чигээрээ үхэх гэсэн хоёр зам харагдаж байна. Аан, бас голын эрэг дээр очсон аврагчид бүгд орж бултаараа үхэх гэсэн бас нэг зам байсан юм байна.

Энэ тохиолдолд бид “Онцгойгийнхон үнэхээр зоригтой хүмүүс юм хөөрхий “улаанаараа эргэлдсэн” тэр их ус руу улс орондоо өргөсөн тангаргаа биелүүлэх гэж яваад алтан амиа алдлаа” гэлцэн халаглаж байх байсан биз. Тэдэнд үүргээ биелүүлэх боломж байсангүй. Гар нүцгэн аюулын өөдөөс очоод амь үрэгдсэн тохиолдол хангалттай л олон гарлаа шүү дээ. Аврах тусгай хэрэгсэл, багажгүй бол аврагчид зүгээр л жирийн иргэнээс ялгаагүй. Харин эхнэр хүүхдээ алдчихсан хүмүүсийн хажууд элгийг нь эмтлэх үг өгүүлбэр хэлсэн аврагч сэтгэл зүйн хувьд бэлтгэгдээгүй, сургалт дутуу байгаа гэдгийг харуулсан хэрэг. Тэгэхээр муулж байгаа хүмүүс “Ядаж нэг нь ус руу орчихоод болохгүй бол гараад ирэхгүй” гэх буюу эхний замыг сонгосонгүй гэж л бухимдаад байгаа бололтой юм. Үнэндээ бол аврагчид дүрмээрээ л тоглосон.

Тэгээд хэн буруутай юм бэ

Магадгүй дээрхийг уншаад “тэгээд хэн буруутай юм бэ, мөсөн дээр урссан бүсгүй буруутай юм уу” гэж хэлэх хүн гарч магадгүй. Аврагчдыг ажил үүргээ гүйцэтгэхэд шаардлагатай багаж зэвсгээр хангаагүй төр л үүнд хамгийн их буруутай. Өмнө нь Онцгой байдлын албаныхан олны анхааралд хэд хэдэн удаа өртөж байсан. Жишээлбэл, 2007 оны зургадугаар сарын 14-ний өдөр Сэлэнгэ аймгийн Мандал суманд гарсан гал түймрийг унтраахаар явж байгаад эгнээнээсээ 17 хүнээ алдахад анх иргэд энэ байгууллагын аврагчид ямар хүнд нөхцөлд үүргээ гүйцэтгэдгийг мэдэрч байв. Сүйрсэн нисдэг тэрэг нь хүртэл БХЯ-наас түрээсэлсэн байсан нь олны сэтгэлийг ихэд гонсойлгож байсан юм даг. Үүнээс хойш ОБЕГ-ын дарга, генерал П.Даш, Нөөцийн газрын дарга Л.Алтангэрэл нарыг арав гаруй тэрбум төгрөгийн өмч хөрөнгийг хувьдаа завшсан хэмээн шүүхээс ял оноосон. Тэдний хэрэг шүүхээр таслагдаж, өршөөгдөж, давж заалдан сунжирч байх үед Дорнод аймгийн Баяндун сумын нутагт гарсан гал түймрийг унтрааж яваад дөрвөн сайхан залуу амь үрэгдсэн билээ. “Буруу гараар орсон” тэр 10 тэрбум төгрөгөөр хэчнээн гал унтраах машин, хэчнээн моторт завь худалдаж авах байсан билээ дээ. Улсаас төсөвлөж өгсөн хөрөнгийг дарга нар нь хувьдаа завшч, жирийн аврагчид нь байгууллагынхаа төсөвт хэдэн төгрөг нэмэрлэхийн тулд барилга дээр ажилладаг энэ байдлыг одоо өөрчлөх болсон. Онцгой байдлын албыг чадваржуулах цаг нь иржээ. Онцгой байдлын албанд төсөвлөсөн мөнгөний ихэнх нь цалин, урсгал зардалд “явдаг”. Цалин, урсгал зардлаас гадна гээд тооцоход л бага мөнгө, юу ч өгдөггүй юм шиг байгаа болохоос биш энэ салбарт бас ч гэж багагүй хэмжээний зардал гаргадаг. Улсын төсвийнхөө дор хаяж нэг хувийг онцгой байдлын албандаа зарцуулдаг дэлхий нийтийн жишиг байдаг юм билээ. Манайх нэгэнт тэгж чадахгүй, сэхээрвэл сэхээрэхээр болчихоод байхад тоохгүй байгаа юм чинь одоо онцгой байдлын албан хаагчдын тоог цомхотгох хэрэгтэй.

“Хүн хэлэхээс нааш ухаардаггүй, цаас чичихээс нааш цоордоггүй” гэж үг бий. Онцгой байдлын албаныханд бол энэ үг тохирохгүй, харин ч бүр “Гамшиг болсон ч, хүн үхсэн ч ухаардаггүй” гэж харааж зүхэхэд болохоор болж. Нэгэнт гамшиг тохиолдсон ч багаж техникгүй, хүн аварч чадахгүй байгаа юм чинь аймаг болгон 100 шахам аврагчийг цалинжуулж яана. Тэрний оронд орон тоог нь цомхотгоод, хэмнэсэн мөнгөөрөө багаж зэвсгээ базааж авах нь буруу биш. "Шүдээ хүртэл зэвсэглэсэн” шижигнэсэн 20 аврагч гар хоосон 100 хүнээс хавьгүй дээр. Нэгэнт мөнгө төгрөг хуваарилж чадахгүй байгаа юм бол ингэсэн нь шулуун. Нэг их олон хүнтэй, нүсэр бүтэц барьж байгаа мэт харагдуулаад, ардуур нь улсын хөрөнгийг “цохиж” байсан бэлээхэн жишээ байна шүү дээ. Монголчууд "Гал, усны гашуун зовлон” гэж ярьдаг. Тэгвэл өмнө нь галын аюултай гар хоосон тэмцдэг гэдэг нь мэдэгдсэн бол одоо усанд ч ажиллах техник тоног төхөөрөмжгүй гэдгээ харууллаа шүү дээ. Эрх баригч нам өөрчлөгдөж, шинэчлэлийг салбар бүрт хийж байна. Энэ шинэчлэлийн үр нөлөөг хамгийн түрүүнд мэдрүүлэх ёстой газар нь Онцгой байдлын алба болжээ. Тэгэхгүй бол “Бийд нэмэргүй, байхгүйд гарзгүй” гэдэг үг л энэ салбарт тохироод байна, одоогийн байдлаар.

Бийд нэмэргүй, байхгүйд гарзгүй онцгой байдлын алба
Tweet
Bolod.mn

Сэтгэгдэл (7)

Уншигчдын оруулсан сэтгэгдлийн талаар манай сайт хариуцлага хvлээхгvй болохыг анхаарна уу.
Үгийн санд шүүлтүүр хийсэн болно

Зочин
ХӨӨЕ ИЛҮҮ ЛҮГТНЙ АМЬТАН ЧИ ТИЙМ СҮРХИЙ ЮМ БОЛ ӨӨРӨӨ ОЧООД АВРАХГҮЙ ЯААСАН ЮМ. ЮУН ДУРТАЙ ДОНГОСДОГ МАЛ ВЭ. ЯС ЮМАН ДЭЭРЭЭ ЧАДАХГҮЙ ЮМ БАЙЖ. ЭЛДЭВ ДОЛООН ЮМ ДОНГОСХОО БОЛЬ. ТЭД ЧИНЬ ЧАМАЙГ Л БОДВОЛ ОЛОН ХҮНИЙ АМЬ НАС ЭД ХӨРӨНГИЙГ АВРАН ХАМГААЛДАГ ЭРЭЛХЭГ ХӨВГҮҮД ШҮҮ

2012-11-21 | 13:38:50 | 103.10.22.58 |

Зочин
Монолчуудиин. Хэнэггуи зан буруутаи. Донгож 11 сард голын мосон жээгуур бооноороо явж баигаа хумуусииг эруул гэх уу, бур нялх хуухдээ тэврээд. Онцгои баидлиин албанииханд баингын бэлтгэл. Багаж хээгсэл маш дутмаг баина. Монго дутаад баигаа бол. Менежментиин хувьчлал нэрээр. Хэдэн луиварчдад огсон. Обьектуудииг юун туруунд буцаан авч. Дуудлага худалдаанд оруулж монго олох.

2012-11-16 | 21:11:41 | 24.254.9.107 |

Зочин
Мэрэгжилийн аврагч хүн энэ байтугай усанд сэлж чаддаг байх ёстой юун цаазын тавцан би ч мөстэй усанд зөндөө л сэлж байсан сэлэнгэ мөрний эрэг дээр өссөн хүүхэд арчаагүй новшнуудыг бүгдийг нь халах хэрэгтэй маргааш та бидний хэн нэгний эхнэр хүүхэд усанд осолдвол тэд бас л ингээд уснаас айгаад зогсж байна Сэлж чаддаг залуус зөндөө байгаашдээ сэлэнгэд арчаагүй

2012-11-16 | 18:24:22 | 203.194.115.147 |

Зочин
2007 оны зургадугаар сарын 14-ний өдөр Сэлэнгэ аймгийн Мандал суманд гарсан гал түймрийг унтраахаар явж байгаад эгнээнээсээ 17 хүнээ алдахад анх иргэд энэ байгууллагын аврагчид ямар хүнд нөхцөлд үүргээ гүйцэтгэдгийг мэдэрч байв. Сүйрсэн нисдэг тэрэг нь хүртэл БХЯ-наас түрээсэлсэн байсан нь олны сэтгэлийг ихэд гонсойлгож байсан юм даг... Энэ нь шиг худлаа зүйл байхгүй. Энэ нисдэг тэрэг Хил хамгаалах ерөнхий газрын нисдэг тэрэг байсан шүү.

2012-11-16 | 13:35:21 | 202.131.233.187 |

Зочин
xэлэx уг алга,чааваас даа..арайч дээ,онцгойгыхон

2012-11-15 | 18:20:51 | 122.254.126.54 |

Зочин
ДЭЭРЭЭ ЗАЙРМАГТСАН ГОЛ ТИЙМ Ч ХУРДАН УРСДАГГҮЙ Л ЮМ ДАА. ЯДАЖ УС РУУ НЬ БУУЛГААД Ч БОЛСОН АВЧИХГҮЙ ДЭЭ. ХӨӨРХИЙ ЭХ ЯМАР ИХ ЗОВСОН БОЛОО ХАРАНХУЙ ШӨНӨ НЯЛХ ҮРЭЭ ТЭВРЭЭД ХИЛ ХҮРТЭЛ 6 ЦАГ МӨСӨН ДЭЭР УРССАН ОРОЙДОО ГАДАА 22 ХЭМИЙН ХҮТЭН БАЙСАН ГЭЖ БОДХООР ЯМАР ИХ ТЭВЧСЭН БОЛ ХӨӨРХИЙ ЭХ ОРОНТОЙ ТӨР ЗАСАГТАЙ ТӨР НЬ АВРАГЧТАЙ ЮМ ЧИНЬ АВРАНА Л ГЭЖ БОДООД БАЙСАН БАЙХ ДАА ХӨӨРХИЙ АМТД МЭНД ХАА НЭГТЭЙГЭЭС ГЭРТЭЭ ИРЭХ БОЛТУГАЙ Л ГЭЖ ЗАЛБИРЪЯА

2012-11-15 | 15:54:21 | 122.201.18.128 |

Зочин
МЭДЭЭЖ ЭХЛЭЭД ТӨР БУРУУТАЙ ЯАГААД ГЭВЭЛ УДИРДАГЧААР НЬ ДАНДАА ХУЛГАЙЧУУДЫГ ТОМИЛЖ БАЙСАН. ОДОО Ч БАС Л ХУЛГАЙЧ УДИРДАЖ БАЙНА. ХАРИН ТУХАЙН ҮЕД АЖИЛЛАЖ БАЙСАН АВРАГЧИД БУРУУТАЙ БАЙЛГҮ ЯАХАВ ДЭЭ ХАРСААР БАЙГААД НЯЛХ ҮРЭЭ ТЭВРЭЭД ҮХЭЛТЭЙ ТЭМЦЭЖ БАЙГАА ЭМЭГТЭЙГ АВАРЧ ЧАДАЛГҮЙ УРСГАЖ БАЙДАГ ДАНДАА ЭРЧҮҮД БАЙЖ АРАЙЧ ДЭЭ АВРАГЧ Ч БАЙ БИШ Ч БАЙ ТУХАЙН ҮЕД ХАЖУУД НЬ ТИЙМ ОЛОН ЭРЧҮҮД БАЙСАН МӨРТЛӨӨ ТЭР 2 ӨР ӨВДӨМ АМЬТНЫГ УРСГААД ЯВУУЛЧДАГ МОНГОЛ ЭРЧҮҮДИЙН ХҮН ЧАНАР ХОШНОГОНДОО ОРЖЭЭ ЧААВААС

2012-11-15 | 15:47:30 | 122.201.18.159 |

Мэдээ
Гадаад мэдээ
Видео