газраас нийгмийн өмнө тулгараад байгаа ажилгүйдэл, ядуурлыг бууруулах, иргэдийг ажилтай, орлоготой болгох бодлогын хүрээнд хөдөлмөрийн зах зээл, хөдөлмөр эрхлэлт, ажиллах хүч гадаадад гаргах, гадаадаас ажиллах хүч, мэргэжилтэн авах,мэргэжлийн боловсрол, сургалт, жижиг, дунд үйлдвэрлэлийг дэмжих асуудлуудыг хамруулан Хөдөлмөрийн яамыг шинээр зохион байгуулсан.

Засгийн газар байгууллагдсанаас хойших100 хоногт манай яам Хөдөлмөрийн салбарын хууль, эрх зүй, бүтэц зохион байгуулалт, бодлогын хэрэгжилтийн талаар тодорхойүр дүнтэй ажлуудыг авч хэрэгжүүлсэн байна.

Хөдөлмөрийн салбарын хууль тогтоомжийг боловсронгуй болгох чиглэлээр

- Хөдөлмөрийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай,

- Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай,

- Мэргэжлийн боловсрол, сургалтын тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай,

- хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай,

- Боловсролын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслүүдийг тус тус боловсруулан Засгийн газрын хуралдаанаар дэмжүүлж УИХ-д өргөн мэдүүлэхээр болсон.

Мөн Хөдөлмөрийн яамны үйл ажиллагааны стратеги, бүтцийн өөрчлөлтийн хөтөлбөрийн төслийг боловсруулж Засгийн газрын 2012 оны 63 дугаар тогтоолоор батлуулан ажиллаж байна.

Бид төрөөс хөдөлмөр эрхлэлтийг нэмэгдүүлэх, ажилгүйдлийг бууруулах, ажлын байр бий болгох талаар дунд хугацааны зорилт, зорилгоо тодорхойлж, түүний дагуу Засгийн газрын бүрэн эрхийн хугацаанд хийж гүйцэтгэх арга хэмжээний төлөвлөгөөг боловсруулан ажиллаж байна.

Иргэдээ ажилтай, орлоготой болгох зорилтыг хэрэгжүүлэх, бүтцийг шинэчлэх ажлыг үе шаттайгаар зохион байгуулж төрийн үйлчилгээг иргэдэд ойртуулах, нэг цэгээс олон төрлийн үйлчилгээ хүртэх боломжийг бүрдүүлэх, хөдөлмөр эрхлэлт, хөдөлмөрийн зах зээлийн мэргэжлийн өндөр түвшний судалгаа, дүн шинжилгээний мэдээллээр хэрэглэгчдийг хангах чиг үүрэг бүхий Хөдөлмөр эрхлэлтийн үйлчилгээний төв, Хөдөлмөрийн судалгааны институтыг шинээр байгууллаа. Мөн аймаг, нийслэлийн дүүргүүдэд хөдөлмөрийн хэлтэсүүдийг шинэчлэн зохион байгуулан ажиллаж байна.

Хөдөлмөр эрхлэлт, хөдөлмөрийн зах зээл, мэргэжлийн боловсрол, сургалт, жижиг, дунд үйлдвэрлэлийг дэмжих үйл ажиллагааг цогц байдлаар зохион байгуулахдаа Үндэсний дунд хугацааны хөтөлбөр болох “Ажилтай, орлоготой Монгол хүн” хөтөлбөрийг шинээр боловсруулах ажлыг, Сум хороонд цахим хайлтын биет системийг нэвтрүүлж хөдөлмөр эрхлэлт зуучлалын үйлчилгээг харьяалал харгалзахгүй, хүнд сурталгүй хүргэх нэгдсэн сүлжээг бий болгох ажлыг зохион байгуулсны үр дүнд ажлын байр хайх Е-биржийг 21 аймаг, нийслэлийн 6 дүүргийн 134 хороонд байршуулан ашиглалтанд оруулсан.

Ажлын шинэ байранд орсон иргэдийн тоо

Хөдөлмөрийн зах зээлийн бүртгэл, мэдээллийн шинэчлэн батлагдсан тайлангийн маягтаар гаргасан ажлын шинэ байранд орсон иргэдийн тоог оны эхний 10 сарын байдлаар авч үзэхэд 2012 оны 1 дүгээр сард 339, 2 дугаар сард 1171, 3 дугаар сард 3792, 4 дүгээр сард 8176, 5 дугаар сард 11987, 6 дугаар сард 19131, 7 дугаар сард 24655, 8 дугаар сард 26452, 9 дүгээр сард 30931, 10 дугаар сард 35387 болж нэмэгдсэн байна (График №1).

Бүртгэлтэй ажилгүй иргэн:

Аймаг, нийслэлийн хөдөлмөрийн хэлтэс /ХХ/-т бүртгэлтэй, ажил идэвхитэй хайж байгаа ажилгүй иргэдийн тоо 2012оны 10дугаар сарын байдлаар 40.1мянгаболж өмнөх сараас 4.0мянган хүнээр буюу буурсан байна. /График №2/.

Засгийн газрын 2012-2016 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрт тусгагдсан “Ажилтай, орлоготой Монгол хүн” зорилтын хүрээнд “Ахимаг насны иргэдийн хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих”, “Эзэнтэй Монгол”, “Хувиараа болон нөхөрлөл хоршоо эрхлэгчдийг дэмжих”, “Малчдын хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих”, “Ажил олоход хүндрэлтэй иргэдийг ажлын байраар хангасан ажил олгогчийг дэмжих”, “Хөдөлмөрт бэлтгэх”, “Хөдөлмөр эрхлэлтийн сургалт”-ын гэсэн дэд хөтөлбөрүүдийг шинээр болон шинэчлэн боловсруулж Хөдөлмөр эрхлэлтийн үндэсний зөвлөлөөр батлуулахаар ажиллаж байгаагаас гадна Олон улсын ядуурлыг бууруулах өдрийг тохиолдуулан Нэгдсэн үндэсний байгууллагын хөгжлийн хөтөлбөр, “Монголд үйлдвэрлэл хөгжүүлъе-2” төсөлтэй хамтран “Ажилтай Монгол хүн өдөрлөг”-ийг 2012 оны 10 сарын 17-ны өдөр Сүхбаатарын тайлбайд зохион байгуулсан ба өдөрлөгт 14 Мэргэжил сургалт үйлдвэрлэлийн төв болон Коллежийн 45 багш 560 гаруй суралцагчид оролцож олон нийтэд зөвлөмж зөвлөгөө өгч ажилласан. Мөн Олон улсын Хөдөлмөрийн Байгууллагын “Бизнесээ эхэл, бизнемсээ хөгжүүл” хөтөлбөрийн багш бэлтгэх сургалтыг 8 аймаг, 5 дүүргийн ЖДҮ-ийн асуудал хариуцсан мэргэжилтнүүд, бизнес инкубатор төвүүдийн багш нар болох 16 суралцагчийг хамруулан зохион байгуулсан.

Хөдөлмөр, нийгмийн зөвшлийн гурван талт 2013-2014 оны Улсын хэлэлцээр байгуулах Засгийн газрын төлөөлөгчдийн бүрэлдэхүүнийг Ерөнхий сайдын 2012 оны 53 тоот захирамжаар батлуулж, Үндэсний хорооны анхдугаар хурлыг зохион байгуулж дор дурьдсан арга хэмжээг авч ажилласан.

- Засгийн газрын 2012-2016 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрт тусгагдсан “Ажилтай, орлоготой монгол хүн” хөтөлбөрийг нийгмийн түншүүдтэй хамтран хэрэгжүүлэх;

- Ажил, мэргэжлийн туршлагатай ахмад мэргэжилтнүүдийн зөвлөх багуудыг дэмжих хөдөлгөөнийг өрнүүлэх, тэдний туршлага, чадварыг залуучуудад эзэмшүүлэх, ахмадуудын оролцоог урамшуулах дэд хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх, татвар буцаалтын бодлогоор иргэд, аж ахуйн нэгжийг урамшуулах, эрх зүйн шинэ орчинг бүрдүүлэх, цалин хөлсний талаар үндэсний хэмжээнд баримтлах бодлогын баримт бичгийг гурван тал хамтран хэрэгжүүлэх;

- Барилга, уул уурхай зэрэг салбарт хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн асуудал тулгамдсан асуудал болж байгаатай холбогдуулан Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн асуудлаар улсын хэлэлцээрт шинээр бүлэг нэмж оруулан, дээрх салбаруудад мөрдөгдөж байгаа хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн стандарт, журмыг шинэчлэхэд нийгмийн түншүүд онцгой анхаарал хандуулах;

- Цалин хөлсийг инфляцийн түвшин, эдийн засгийн өсөлттэй уялдуулан нэмэгдүүлэх асуудлыг тухайн жилийн улсын төсөв батлагдахаас өмнө нийгмийн зөвшлийн талууд саналаа боловсруулж УИХ-д хүргүүлэх;

- Иргэдийн бодит орлогыг хамгаалах зорилгоор автобензин, нефть, шатахуун, өргөн хэрэглээний болон хүнсний бараа, бүтээгдэхүүний үнийг тогтвортой байлгах чиглэлээр нийгмийн түншлэгч талууд Засгийн газраас гаргаж буй санал, санаачилгад дэмжлэг үзүүлэхээр тогтов.

Хөдөлмөр, нийгмийн зөвшлийн гурван талт Үндэсний хорооны анхдугаар хуралдааныг зохион байгуулж, хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн үндэсний хорооны болон цалин хөлсний асуудлаарх зөвлөлдөх салбар хорооны бүрэлдэхүүнийг тус тус шинэчилж, эдгээр хороодын дүрэмд өөрчлөлт оруулан шинээр баталсан.

Монгол Улсын Засгийн газрын 2012-2016 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөрт дэвшүүлсэн зорилтыг хэрэгжүүлэх зорилгоор “Цалин хөлсний талаар Үндэсний хэмжээнд баримтлах бодлого”-ын төслийг Хөдөлмөр, нийгмийн зөвшлийн гурван талт Үндэсний хорооны хуралдаанаар хэлэлцүүлэн батлууллаа. Бодлогын баримт бичигт аж ахуйн нэгж, байгууллагууд хамтын хэлэлцээр байгуулах зарчмаар ажиллагчдынхаа цалин хөлсийг аливаа ялгаварлалгүй бодитой, шударга тогтоох, цалинг инфляцийн түвшин, бүтээмжийн өсөлттэй уялдуулан нэмэгдүүлж байх, салбарын түвшинд тарифын хэлэлцээрийн зарчмаар цалин хөлсний тогтолцоо, зохицуулалтын зохистой механизмыг бүрдүүлэх журамд дэс дараатай шилжсэнээр иргэдийн хөдөлмөрийн үнэлэмж дээшилж, цалин хөлсний хэмжээ нь амьдрал, ахуйн хэрэгцээг хангахуйц түвшинд хүрэх нөхцөл бололцоо бүрдсэн.

Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн өнөөгийн нөхцөл байдалд дүгнэлт өгч, салбарын яамд, нутгийн өөрийн удирдлагын болон захиргааны байгууллагаас Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн тухай хууль, үндэсний хөтөлбөр, холбогдох журам, дүрмийг мөрдөж ажиллах, ажлын уялдааг сайжруулах, аж ахуйн нэгж, байгууллагын хүлээх үүрэг хариуцлагыг дээшлүүлэх зорилгоор “Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн талаар авах зарим арга хэмжээний тухай” Хөдөлмөрийн сайдын 32 тоот тушаалыг батлуулан хэрэгжүүлж байна. Энэ ажлын хүрээнд Уул уурхай яам, Барилга, хот байгуулалтын яам, Зам тээврийн яам болон Монголын барилгачдын холбоо, Монголын авто замчдын холбоо, Монголын уул уурхайн үндэсний ассоциаци зэрэг мэргэжлийн холбоод, МАОЭНХ, МҮЭ-ийн холбооны төлөөллийг оролцуулсан санал солилцох уулзалтыг Төрийн ордонд зохион байгууллаа.

Мэргэжлийн боловсрол, сургалтын талаар

Швейцарийн хөгжлийн агентлагийн 3.6 сая швейцарь франкийн санхүүжилтээр “Баруун бүсийн мэргэжлийн боловсрол сургалт” төслийн нээлтийн арга хэмжээг зохион байгуулсан ба уг төсөл нь 2012 оны 9 сараас 2014 оны 12 сар хүртлэх хугацаанд хэрэгжих бөгөөд 6 сонгосон мэргэжлээр чадамжид суурилсан сургалтын хөтөлбөр боловсруулагдаж, техникийн дэмжлэг үзүүлнэ.

Монголын мянганы сорилтын сангийн Мэргэжлийн боловсрол сургалтын төсөлтэй хамтарч Баян-Өлгий, Говь-Алтай, Завхан, Төв, Сэлэнгэ, Увс аймгууд болон ШУТИС-ийн харъяа Улаанбаатар хот дахь Политехник коллежид дадлагын шинэ байр барих, засвар хийх, орчин үеийн тоног төхөөөрөмж нийлүүлэхэд нийт 8 тэрбум 651 сая төгрөгийн хөрөнгө оруулалт хийгдлээ. Үүнд:

- Төв аймаг дахь МСҮТ-д 685,3 сая төгрөгийн өртөг бүхий гагнуур, сантехник, цахилгаан электроникийн мэргэжлийн дадлагын газрын барилгыг шинээр барьж, 448,5 сая төгрөгийн өртөг бүхий сургалтын тоног төхөөрөмж

- Сэлэнгэ аймаг дахь МСҮТ-д 490,6 сая төгрөгийн өртөг бүхийгагнуур, сантехник, цахилгаан электроникийн мэргэжлийн дадлагын газрын барилгыг шинээр барьж, 685,3 сая гаруй төгрөгийн өртөг бүхий орчин үеийн сургалтын тоног төхөөрөмж

- ШУТИС-ийн харъяа Улаанбаатар хот дахь Политехник коллежид 405,6 сая төгрөгийн өртөг бүхий гагнуур, сантехник, токарь, халаалт хөргөлтийн тоног төхөөрөмжийн угсралт-засварчны мэргэжлийн дадлагын газарт барилгын засвар хийж, 1 тэрбум 89,6 сая төгрөгийн өртөг бүхий хамгийн орчин үеийн сургалтын тоног төхөөрөмж

- Увс аймаг дахь Улаангом Политехник Коллежид1,3 тэрбум төгрөгийн өртөг бүхий токарь, гагнуур, сантехник, цахилгаан электроникийн мэргэжлийн дадлагын өрөөг шинэчлэн байгуулж, тухайн мэргэжлүүдээр орчин үеийн сургалтын тоног төхөөрөмж

- Завхан аймаг дахь МСҮТ-д 1,2 тэрбум төгрөгийн гагнуур, сантехникийн мэргэжлийн дадлагын өрөөг шинэчлэн байгуулж, орчин үеийн сургалтын тоног төхөөрөмж

- Говь-АлтайаймагдахьМСҮТ-д 1.3тэрбум төгрөгийн өртөг бүхий гагнуур, сантехник, хүнд машин механизмын операторын мэргэжлийн дадлагын өрөөг шинэчлэн байгуулж тухайн мэргэжлүүдээр орчин үеийн сургалтын тоног төхөөрөмж

Баян-Өлгийаймагдахь МСҮТ-д 924.4 сая төгрөгийн өртөг бүхийцахилгаан электроник, гагнуур ба сантехникийн мэргэжлийн дадлагын өрөөг шинэчлэн байгуулж тухайн мэргэжлүүдээр хамгийн орчин үеийн сургалтын тоног төхөөрөмжүүдийг тус тус хүлээлгэн өгсөн.

Жижиг, дунд үйлдвэрлэл эрхлэгчдийг дэмжих чиглэлээр

Засгийн газрын 2011 оны 100 дугаар тогтоолоор батлагдсан жижиг, дунд үйлдвэрийн зориулалттай тоног төхөөрөмж, сэлбэг хэрэгслийг Гааль болон НӨАТ-аас чөлөөлөх тухай хуулийн үйлчлэх хугацаа 2012 оны 12 дугаар сарын 31 нд дуусч байгаатай холбогдуулан чөлөөлөх хугацааг сунгах асуудлаар санал боловсруулан ЗГХЭГазарт хүргүүлсэн.

Жижиг, дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх сан хөдөлмөрийн сайдын эрхлэх асуудлын хүрээнд шилжин ирсэнтэй холбогдуулан сангийн бүтэц, зохион байгуулалт, дүрмийг, ЖДҮ-лэл эрхлэгчдэд олгодог хөнгөлөлттэй зээлийн журмыг, санхүүгийн түрээс /лизинг/ -ийн үйлчилгээ үзүүлэгч хуулийн этгээдтэй хамтран ажиллахад мөрдөх журмыг тус тус шинэчлэн боловсруулан батлуулсан ба 2012 оны 11 дүгээр сарын 05-наас эхлэн орон даяар хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр нээлттэй зарлан хөнгөлөлттэй зээлийн төслийг хүлээн авч байна.