“Шинжлэх ухаан наашаа, луйварчид цаашаа”

2012-12-12

Хэрвээ “Онцгой гажиг товарищтай оройн зоог барьсан нь” гэдэг нэртэй тв шоу гардаг байсансан бол оролцогчдын тоо Монголд лав татрахгүй байсан биз ээ. Социализмын үед Монголд нэг хүнд оногдох чөтгөрийн тоо эрс буурсан гэдэгчлэн 90-ээд оноос өнөөх чөтгөр, шулам, шидтэн, илбэ жатгач, этгээд яриатнууд эрс нэмэгдсэн гэдэг. Түүнийг нь хэвлэн нийтэлж, эшлэн зарлаж явсан гол самбарууд нь тухайн үеийн шар сонинууд байв. Ерөөс 90-ээд онд яагаад тийм их атаман, рекетчин нөхөд олноороо бий болсон нь шар сонингуудын л буян. Зарим шоронгийн баагий нар бүр шар сонинд захиалгаар өөрийнхөө тухай бичүүлж, хүн зодож, хүрээ хотыг түйвээхдээ гаргуун нэгэн болцгоож байсан түүхтэй.

Энэ үед л “идтэн шидтэн” гэгдэгчид болон тэднийг дууриах залилаач мэхлээчдийн бүхэл бүтэн арми ядуу ард түмнийхээ халаасыг тэмтэрч байв. Болгарын Ванга, Кашпировский, Монголын Ч.Дашцэрэн нарын тухай сонины хайчилбар ах дүү нарынхаар минь дүүрч байлаа. Хөвсгөлийн бүсгүй үл таних нисдэг биетэд сууж, Ч.Дашцэрэн үзмэрч Ромбу гаригийнхантай холбоо тогтоож, харь гаригийнхны алтан цөгцийг хэн нэгэн Төмөрбаатар олж, гал гаргадаг Өнөрмаа, хуруун чинээ хүмүүсийн тухай одоо дурсахад үнэхээр сонихон агаад гэнэхэн санагдана. Гэвч судлаач Д.Ганхуягийн хэлсэнчлэн “Шинжлэх ухаан наашаа, луйварчид цаашаа” гэж хэлэх дуртай болоод удаж байна аа, Чаак би.

Үнэхээр Ромбу гаригийнхан монголчуудыг цэнгэлийн манлайд хүрнэ гэдгийг Ч.Дашцэрэн гуайгаар хэлүүлсэн юм бол хөгжих нь яасан юм. Харин ч одоо дэлхийтэй хамт сөнөх гээд байгаа юм биш үү. Сөнөх гэснээс загвар зохион бүтээгч Н.Соёлмаа эгч нэгэнтээ Монголын нийгмийн хар бараан бүхнээс залхахдаа “Монгол ингэж далжиганаж байхаар сөнөчихөөсэй” гэж билээ. Үнэхээр ч болж өгөхгүй нийгмээрээ далжигнасан, нийтээрээ даажигнуулсан зүйл зөндөө байна аа.

Нийтээр маань даажигнаж байгаа нэг хэсэг хүмүүсийн тухай одоо яръя. Ярих ч юу байхав.Юу ярьж байгаа нь ойлгогдохоо байсан гайхлуудын тухай нэгбүрчлэн дурдахыг минь зөвшөөрнө үү.

АРГО БАГШ АЛАГ СҮЛДТЭЙГЭЭ АЛЗАХГҮЙ

Арго багш зурагтаар ярьж байна. Би ер нь яваандаа улс төрд орно. Би бол сонгуульд нэрээ дэвшүүлбэл шууд 1 биш юм гэхэд 2 дугаарт гараад л ирнэ. Ард түмэн намайг мэднэ. Би чинь 21 аймагт туг тахиж, цэнгүүлсэн хүн шүү дээ гэж байгаа юм.

Ингээд дуусахгүй, цаадах чинь бүх л зүйлийг өөрөө сурах боломжоор хангаж өгсөн буянтай хүн. Сүүлд бүр “Цөмийн зэвсэг өөрөө хийж сурах бичиг” гэсэн ном гаргана гэх шог шуум фэйсбүүкээр тарж байлаа шүү дээ.

Саяхан даа, нэг сургуулийн зааланд баахан хүн цуглуулчихаж, сүлдэндээ мөргүүлээд, бурхны баримал зараад л. Бичлэгээс нь харах нь ээ, ингэж байна. Улаан панзчины диалог гэж энэ байх даа.

Арго: Манай энэ Даахий бол одоо тийм амар жанлав нь арилахгүй. Бурхан чинь одоо бүтээгээд нэг ганц хоёр жил болоод ерөнхийдөө жанлав нь арилчихдаг байхгүй юу. Хүч нь муудчихдаг юм.

Бишрэгч: Эмээдээ хоёрыг өгчих.

Арго: Жанрайсиг бол 1996 онд бүтээсэн, 2002 он хүртэл л барьсан. Манайх бол тахил нь ар талдаа байнга байж байдаг, хүчтэй. Одоо энийг …………….. болно, Дөрвөн Ойрадын нутагт.
Дээшээгээ сүлдэнд найдах хэрэггүй, амь амиа бодоцгоо.

Бишрэгч: Тэр ч үнэн шүү.

Арго: Хүнд битгий найд, өөр өөрийгөө л аргал.

Бишрэгч. Энэ Даахий бурхнаа аваагүй ч гэсэн Даахий бурхандаа залбираад байж байж болно биз дээ?

Арго: Болно ш дээ, болно. Яваандаа тэгээд гайгүй болохоороо авахгүй юу.

Бишрэгч: Энийгээ тэгээд яаж авах вэ, би?

Арго: Яаж авахыг би одоо сайн мэдэхгүй болчихоод байна. Яахав, худалдаад л авчихгүй юу даа.

Бишрэгч: Ямар үнэтэй байдаг юм?

Арго: Энэ чинь 33 500.

Бишрэгч: Дэлгүүрт байгаа юу?

Арго: Дэлгүүрт байхгүй
.
Өөр нэг бишрэгч: Бор шувуу нь хамт ирэх үү? Бор шувуугаа дангаар нь авч болох уу?

Арго: Дангаараа 15500 гээд авчихаж байгаа юм.

ОЮУНГЭРЭЛ АХАЙТАН ОДОО ХААНА БАЙНА ВЭ?

“Орифлэйм” Г.Оюунгэрэл хатагтай саяхан гэнэт газар доороос гараад ирсэн мэт юм ярьчихаад алга болчихож. Магадгүй газар дор, хорогдох байр барьсан, одоо тэндээ байгаа ч юм уу хэн мэдэх вэ. Мань эгч тэгсэн харин “Сүйрэлд бэлдэцгээ, би хувьдаа бэлтгэлээ базаачихсаан. Англи, Австралид байдаг ах дүүгээ дуудчихсан байгаа. Гэр мэрээ авчихсан” гэв. Тэгснээ “-Тэнэгийн дотор уужуу гэж ямар үнэн үг вэ! Юу болохыг мэдэхгүй амгалан яваа хүмүүст атаархах ч шиг. Асар их юм судалж мэдээд, сэхээрч гэгээрсэн хүний зовлон их байдаг юм байна. Хэлээд, анхааруулаад байхаар “Мэдрэл гацаа, галзуу солиотой” гэж дуудуулах юм” хэмээн ярив. Тэгснээ бас ном зараад байна аа. Өнөөх нь бодвол овоо зарагдаа биз.

Ай даа, түүнийхээр бол алтан аяганаас ус уух нь ээ, ирж яваа Алтан бумбын эринд нь. Энэ эринийг хүн төрөлхтөн 26 мянган жил хүлээжээ. Г.Оюунгэрэл хатагтай энэ талаараа “Коммунизм гэж нэрлэмээр эрин. Жишээ нь, би цай ууя гэж хүсэхэд л хүсэл өөрөө биелэх нь байна шүү дээ” гэж байна. Харанхуй олныг үймрүүлж, эмзэг сэдэв дээр нь дөрөөлнө гэгчээр “гэгээрсэн” хатагтай одоо хаана яваа бол оо?

Хунтайж П.Давааням, Монгол суу ухааны "Манукол" академийн ерөнхийлөгч, физикч, философич, доктор З.Бат-Отгоныг, “Сэтгэшгүй” эмнэлгийн С.Хүрэлбаатар эмч гээд нийгмийг сэтгэлгээний хувьд урагш хөтлөөд байгаа ч юм шиг, арагш чангаагаад ч байгаа мэт эрхмүүд байна аа байна. Тэдэн дээр дуучин С.Жавхлан нарыг нэмвэл замбараагаа алдах байх. Энэ хүмүүстэй хэт их цэц булаацалдах гээд үзвэл би ч тэдний нэг болж мэднэ. Больё больё, яршиг. Менежмент сайтай л нөхөд байгаа биз. Энэ зуур овоо ч хит болж авлаа тэд, бид ч бас рекламдахаа мартсангүй. Би хүртэл ингэж бичсэнээр гайхлуудыг эргэн санахад хүргэж байна.