сонгуулийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга бол хоёр дахь нь Монгол Улсын иргэнд газар өмчлүүлэх тухай хуулийн төсөл юм. Мөн саяхан борлуулсан “Чингис бонд”-ын талаар Ерөнхий сайдаас мэдээлэл авчээ. Энэ талаар бүлгийн дарга Д.Эрдэнэбат, дэд дарга С.Одонтуяа нар мэдээлсэн юм.

Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай хуульд гадаадад байгаа иргэдийн саналыг хэрхэн авах талаар нарийн зохицуулалт хэрэгтэй гэж бүлгийн гишүүд үзсэн байна. УИХ-ын сонгуулийн явцаас харахад, гадаадад амьдарч байгаа 100 гаруй мянган иргэнээс 2000 гаруй нь саналаа өгснөөс үзэхэд тэдний санал авах хугацаа, нөхцөл зэргийг тусгасан журам амьдралд төдийлөн нийцээгүй байж болох юм гэсэн дүгнэлт хийхээр байгаа аж.

Тиймээс гадаадад байгаа иргэдийн саналыг авах хугацаа, санал өгөх механизмыг хөнгөвчлөх тал дээр гишүүд нэлээн санал хэлж, үүнийгээ байнгын хорооны анхны хэлэлцүүлгийн үеэр гаргаж тавихаар болжээ. ГХЯ, СЕХ-той хамтарч гадаадад байгаа иргэдээс санал авдаг журмаа өөрчлөх, ингэхдээ санал өгөх өргөн боломжоор хангах нөхцлийг бүрдүүлэх ёстой гэсэн шаардлагыг АН-аас тавьж байгаа юм. Мөн хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийг бүрэн хамруулах ямар бололцоо байгаа эсэх асуудлыг ч бүлэг дээр ярилцжээ. Энэ талаар хуулийн төсөлд орсон хөнгөвчилсөн заалтуудыг дэмжих нь зүйтэй гэж гишүүд үзсэн байна.

Саяхан Засгийн газраас гаргасан “Чингис бонд”-ын талаар Ерөнхий сайдын мэдээллийг сонсоод бондын хүүнд өдөр бүр баригдаж, хүүгийн дарамтад орохгүй байх боломж нээгдсэн гэсэн ойлголттой болсон хэмээн бүлгийн дарга мэдээллээ. Ерөнхий сайд АН-ын бүлэгт хийсэн мэдээлэлдээ Монголбанктай менежментийн гэрээ байгуулж, бондын хүүг арилжааны банк, Монголбанкаар дамжуулан тогтмол хэмжээнд барьж төлбөрт орохгүйн тулд санхүүгийн эргэлтэд хэрхэн оруулах мененжмент хийж байгаагаа танилцуулсан бөгөөд үүнийг нь ч АН –ын бүлэг сайшаажээ. Их ажлын жилээ ирэх хавраас эрт эхлүүлэхийн тулд төсөл хөтөлбөр, түүнтэй холбоотой асуудлуудыг тодорхой болгосон байх ёстой. Үүний тулд Бодлогын зөвлөл байгуулсан. Энэ зөвлөлөөр хэд хэдэн чухал асуудлыг шийдэх ёстой гэж үзсэний эхнийх нь зургаан аймгийн төвийг автозамаар холбох, нефтийн үйлдвэр байгуулах, иргэдийн орон сууцны эрэлт нийлүүлэлтийг тэнцвэржүүлэх талаар шуурхай ажиллах, мэргэжийн зах зээлийг хөгжүүлэх, хавраас барилгын материалыг нийлүүлэх талаар шуурхай ажиллахад ямар бодлого баримтлах чиг гаргасан байна. ТЭЦ-5-ийг Улаанбаатарт барих, бусад үйлдвэрүүдийг уурхайнуудыг дагалдуулж барих нь зүйтэй гэж шийдсэнээ Ерөнхий сайд мэдээлжээ.

Монгол Улсын иргэнд газар өмчлүүлэх тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгатай холбоотой хууль санаачлагч Л.Болд, Ц.Оюунгэрэл нарын хуулийн төслийн танилцуулгыг бүлгийн хурал дээр сонсчээ. Энэ талаар бүлгийн дэд дарга С.Одонтуяа мэдээллээ. Тэрбээр, “АН-ын сонгуулийн мөрийн хөтөлбөрт иргэний газар өмчлөлийн асуудлыг бүрэн шийдвэрлэнэ гэж орсон. Энэ дагуу газрын хуулийг санаачилсан гишүүд бүлэг дээр мэдээлэл хийсэн юм. АН-ын 7 гишүүн энэ хуулийг санаачилж УИХ-ын даргад өргөн бариад байна. 2003 оноос мөрдөгдсөн газрын тухай хууль болон газар өмчлүүлэх талаарх одоогийн тогтолцоогоор явбал 295 жил шаардлагатай байгаа. Энэ хуулийг хэрэгжүүлж байгаа механизм болохгүй байна гэж үзэж хуулийн төсөл санаачилсан. Газраар баталгаажсан үнэт цаас бий болгох, үнэт цаасыг зах зээлийн эргэлтэд оруулах чухал. Хотын ерөнхий төлөвлөгөө хийгдэж байгаа. Энэ бүхэнтэй уялдуулах, маш том эдийн засгийн харилцааг хуульчлах учир маш нухацтай ярилцах нь зүйтэй гэж бүлэг дээр үзлээ. Өнгөрсөн хугацаанд өмч хувьчлалын цэнхэр ягаан тасалбарыг цөөхөн хүн үр шимийг нь үэзж, маш олон иргэн эдийн засгийн эргэлтэд оруулж чадаагүй. Энэ алдааг давтахгүйн төлөө газрын сертификатыг бий болонгуут ард иргэд санхүүгийн хүндрэлээсээ шалтгаалаад худалдчих вий, энэ нь хэсэг бүлэг хүний гарт орчих вий, гадаадын иргэн олноор нь авчих вий болгоомжлон асуудлыг олон талаас нь ярьж шийдэхээр боллоо.

Дээрх мэдээллийг хийсний дараа сэтгүүлчид УИХ дахь Ардчилсан намын бүлгийн дарга Д.Эрдэнэбатаас дараах асуултад хариулт авсан юм.

-Ерөнхийлөгчийн сонгууль яг хэдэнд болох вэ? Гадаадад байгаа иргэдээ ямар хувилбараар саналыг нь авъя гэж бодож байна вэ?

-Санал авах өдөр Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай хуульд зургадугаар сарын сүүлийн долоо хоногийн ажлын өдөр гэсэн байгаа. Хэрвээ бид хуулийг энэ долоо хоногт баталж чадвал зургадугаар сарын 20-доор Ерөнхийлөгчийн сонгууль болно гэсэн тооцоолж байна. УИХ-ын сонгуулийн хуулиар гадаадад байгаа иргэдийн саналыг авахаар өдөр тогтоож өгсөн юм билээ. Энэ нь иргэд санал өгөх хүсэл байгаа ч том оронд байгаа ганцхан Элчин сайдын яаман дээр өнцөг булан бүрт байгаа хотоос очиж саналаа өгөх боломж хязгаарлагдмал. Тиймээс тодорхой хугацаа товлож өгвөл үр дүнтэй юм биш үү гэж үзэж байгаа. Хугацаа гэдэг маань долоо хоногийн аль нэг бололцоотой өдрийг сонгоод саналаа өгөх хувилбар байж болох юм. Хоёр дахь хувилбар нь дугтуйгаар саналаа өгч болох асуудал. Өөрөөр хэлбэл, шуудангаар дамжуулж саналаа илгээх бололцоо байх нь уу гэдгийг судалж үзье гэсэн. Гадаадад бол ийм арга байдаг юм байна.

-Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн саналыг гараар тоолъё гэсэн байр суурийг МАН-ын гишүүд тавьж байна. Энэ талаар ямар байр суурьтай байна вэ?

-Улстөрийн намуудад Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай хуулийн төслийн шинэчилсэн найруулга бүгд очсон. Хэрвээ үнэхээр энэ хуулийг өөрчилье гэсэн чин хүсэл байгаа бол бүх улстөрийн намууд бүгдээрээ оролцоно гэж найдаж байгаа. Хоёрдугаарт, зарчмын зөрүүтэй олон санал гарна гэдэгт би огт эргэлзэхгүй байна. Үүнийг нь хүндэтгэж ажиллах ёстой гэдэгтэй бид санал нэг байгаа. Ер нь олсон ололтоосоо ухрах зарчим дээр бид хэзээ ч зогсож болохгүй. Шуудхан хэлэхэд техник технологийн дэвшлийг ашиглах ёстой байтал гараар тоолох нь найдвартай гээд ухрах үйлдэл хийнэ гэдэгтэй АН хэзээ ч санал нэгдэхгүй. Үүнтэй нэгэн адил ард түмэн ч санал нэгдэх нь юу л болдоо.

- Бондын тухайд ТЭЦ-5-ын байршил тодорхойгүй байна гэж ярьж байсан. Үүнийг хэрхэн шийдээд байгаа юм бол?

-Бондын асуудлаар ТЭЦ- 5 дулааны алдагдлыг нөхөхийн тулд зайлшгүй Улаанбаатар хотод байрлуулах нь зөв юм гэж үзсэн. Налайх, Улаанбаатар хотын дундах Хонхорын станцын дэргэд баръя гэж үзсэн, судалгаа хийж байна. Ямар аймгуудыг автозамтай холбох вэ гэдэг дээр холбогдох яамнаас нь бүх тооцоо судалгааг гаргаж байна. Аймгуудыг бүлгийн хурал дээр нэрлээгүй.

-УИХ-ын гишүүн Д.Арвин Ардчилсан намын бүлэгт оржээ гэсэн мэдээлэл өнгөрсөн өдрүүдэд цацагдлаа. Үнэхээр танай намын бүлэгт орохоор саналаа албан ёсоор хүргүүлээд байгаа юу?

-Өнөөдөр Д.Арвин гишүүн МАН-ын гишүүн. Бусад намын гишүүдийн өмнөөс Ардчилсан намын гишүүн юм ярьж болохгүй. Д.Арвин гишүүнийг УИХ-ын гишүүний тангараг өргөснийх нь дараа би бүлгийн даргын хувиар баяр хүргэсэн.

-Д.Арвин гишүүн танай намын бүлэгт элсэх саналыг албан ёсоор тавибал та бүхэн хүлээж авах уу?

-Манай нам өөрийнхөө үндсэн дүрэмд яаж гишүүн элсүүлэх, яаж гишүүнээс чөлөөлөх талаар заасан. Тэр журмынхаа дагуу л асуудлыг шийднэ.

- Өмнө нь Л.Гүндалай гишүүн асан нам байгуулж яваад, эргээд ороод ирсэн. Ц.Шинэбаяр гишүүн намаасаа гараад л явсан, одоо Ц.Цолмон гишүүн МАХН-д элслээ. Д.Арвин гишүүн Ардчилсан намд элсэх нь гэсэн мэдээлэл бас цацагдаад эхэллээ. Дэгийн тухай хуулиар энэ асуудлыг зайлшгүй зохицуулах шаардлагатай гэж харж байгаа юу?

-Дэгийн тухай хуулиар зайлшгүй зохицуулах нэг зүйл бий. Энэ нь тухайн нам эвсэл сонгуульд ямар субьектээр орсон, ороод задрах юм бол нэрсийн жагсаалтаар сонгогдсон гишүүдийн бүрэн эрхийг ямар нэг байдлаар хуульчлах ёстой гэдэг дээр олон гишүүн санал нэгдэж байгаа. Шаардлагатай гэвэл энэ талаар хуулийн төсөл өргөн барихад бэлэн байна.