ЗХУ 1939-1940 оны өвөл стратегийн түшиц газар эзлэн авахаар Финланд руу түрэмгий дайн хийн довтолж, үндэстнүүдийн Лиг буюу тэр үеийн НҮБ-аас хөөгдөж байв. Урьд Хаант Орос Финландыг эзэлж аваад, Лениний үед тусгаар тогтнолыг нь зөвшөөрөхдөө тал нутгийг нь буюу, Карьяла гэгддэг Дорнод Финландыг мэдэлдээ аргалж авч үлдсэн.ЗХУ Польш, Финланд, Латви, Литов, Эстони таван улсын тусгаар тогтнолыг зөвшөөрөхдөө асар их өс хонзон агуулж, хүч тамир суугаад бүгдтэй нь байлдсан.

1920 онд Польштой байлдаж, улмаар Европыг эзэлж авах санаа агуулан довтлоод, Варшавын орчим аугаа маршал Пилсудскийн цэрэгт бүслэгдэн бут ниргүүлж, харин ч польшууд давшсаар Киевийг эзэлж авч байсан, зөвлөлтийнхний гутамшигт ялагдал бий. Латви, Литов, Эстони гурвыг Гитлертэй хуйвалдсан, Дорнод Европыг хувааж эзлэх Риббентроп-Молотовын гэрээний дагуу булаан эзэлж, өөртөө нэгтгэсэн. 1939 онд Японд бууж өгч, Халхголын байлдаанаа ялагдалтай орхиод, Гитлертэй нийлж, Польшийг хувааж эзэлж, хамтарсан баярын парадыг Брестэд хийж байсан.

Ингээд Финландтай байлдаад нарим цохиулж, хагас сая хүнтэй бүлэглэлээ бүслүүлж, Финланд сөрөг довтолгоонд орохын даваан дээр Хельсинки зэрэг хотуудыг нь хамаг хүчээ дайчлан, хайр найргүй бөмбөгдөж байж, найрамдлын гэрээ байгуулахад хүргэж байв. Ленинград Финландын хилээс 32 км зайтай байсныг өөрчлөн, Финландын хилийг 100 км цаашлуулж, Ханко арлыг нь болон хойд зүгийн нэг хошууг нь цэргийн баазын зориулалтаар авч, хариуд нь зуйран өөрийн нэлээд нутгийг өгч байлаа.

ЗХУ хожим Финландыг эзлэн авч, дээр нь нийлүүлэн Фин ССР болгох зорилгоор Карел-Фин ССР гэдэг 16 дахь ССР-тэй болов. Карел-Финий ССР-ийг Сталин татан буулгаагүй байсан бөгөөд, Хрущев АССР болгоогүй бол тэр нь тусгаар тогтнож, өдгөө Карел гэх шинэ улс байх буюу, Финландтай нэгдэх байлаа. 1939-1940 оны дайны үед Дорнод буюу Зөвлөлтийн Финландад сая орчим финчүүд байв. Октябрийн хувьсгалын дараа олон фин хүн Карелаас Финланд руу дүрвэсэн бол, энэ дайны үед 400 мянган фин мөн дүрвэсэн.Энэ дайн, дэлхийн хоёрдугаар дайны үед хэдэн буман фин хүнийг тараан цөлж байсан.Ингээд Дорнод Финланд фин хүн багатай болж оросжсон, ОХУ-д бүрмөсөн үлдсэн болой.

Дорнод Европоос Гитлертэй нийлэн нэлээд нутгийг эзлэн авч, олзонд амташсан ЗХУ, Маннергеймийн шугам гэж алдаршсан Финийн бэхлэлт рүү өргөн фронтоор давшсан юм. Польшид байлдсан Украин, Белорусын дивизүүдийг татан аваачжээ. Ядаж тэд энгийн шинель, савхин гуталтай ирсэн аж.Финийн хүйтэн санаатай юм шиг 40 хэмд хүрч байв. Цанагүй явах аргагүй их цас орж, дайчид амьдралдаа анх удаа цана углаж үзэв.

Финчүүд хуурмаг ухралт хийж, балгаснаас өөр оромжгүй, амьдралгүй хүйтэн нутагт оросуудыг оруулан осгоох тактик баримтлав. Улаан армийнхан шилмүүст моддын мөчрөөр овоохой барин хоноглож байжээ. Вологда, Ленинградын эмнэлгүүдэд шархадсанаас илүү, хөлдсөн дайчид мянга мянгаараа ирэн дүүргэж байв. Дулаан хувцас нийлүүлэх ажил урагш муутайхан, нэхий дээл, эсгий гутал маш их дутагдаж байв. Зөвлөлтийн цэргийн удирдлагын өмнө хүйтнийг давах найдвартай хэрэглүүр олох зорилго тавигдлаа.

ЗХУ-ын Ардын комиссаруудын зөвлөлийн Эдийн засгийн зөвлөгөөний тогтоолоос: "Карел, Туйлын бүсийн нам температурын нөхцөлд байлдаж байгаа Улаан армийн анги нэгтгэлүүдийг хүйтний хор холбогдлоос сэргийлэхийн тулд дарга, дайчин бүрд өдөрт 100 грамм спирт, 100 грамм гахайн өөхийг олгохоор тогтогтун" гэжээ.

Энэ тогтоолын дараахан 20-р танкийн бригадын дайчин С.Гавриловын илэрхийлэл сонинд нийтлэгджээ. "Жанжин Сталин, манай нам засаг биднийг ингэж анхаарч халамжилсны хариуд бид Хельсинкийн хэнээтнүүд, маннергүйчүүд, таннерчууд, цагаан финүүд, бусад бүх новшнуудыг гурав дахин сөнөөгөөд зогсохгүй, хамсаатан нь болох Норвеги, Шведийг ч хашраах болно гэдгээ илэрхийлье" гэсэн байв.

Маннергейм-Финландын армийн ерөнхий командлагч, Таннер гадаад явдлын сайд нь юм. Швед төвийг сахисан орон агаад, Гитлер ч Төвийг сахисан Швед, Швейцарьулсуудыгтойрон өнгөрч байсан атал, зөвлөлтийнхөнд ямар ч ёс ёмбо байсангүй.

Гаврилов мөн: "Улаан армийн дайчин Паламарчук манай дарга урвасан байх, хөрөнгөтний хэвлэл улаан армийнхан архидаж байна гэж бичнэ шүү дээ гэж эргэлзсэн явдал бий. Гэвч нам засгийн мэргэн шийдвэр мөн гэдгийг сэхээрүүлсний эцэст нөхөр Паламарчук улс төрийн удирдагчтай аягаа тулган хөнтөрлөө" гэж бичсэн байв.

1940 оны нэгдүгээр сарын арванд Финландын эсрэг 700.000 улаан армийн дайчин байлдаж байсан бол, хоёрдугаар сарын арванд нэг сая, гуравдугаар сарын арванд нэг сая 200 мянга гэхчилэн өссөөр байлаа. Спиртийг 250 вагоноор зөөж байв. Байлдагч өдөрт мөн 1.2 кг талх, 200 грамм мах, 100 грамм загасны мах, нэг лааз өтгөрүүлсэн сүү, нэг хавтгай шоколад хүртэж байлаа. Гэхдээ спирт байгаагүй бол дайчид тэсгим хүйтэнд давшихаас зүрхшээж байсан юм.

Ленинград хот Финий дайнд хүнс, сав суулгаа ихэд дайчлан хоосорсон болой. Ерөөсөө энэ дайны үед Ленинград өлсгөлөнд орж эхэлсэн амуй. Тиймээс ч Гитлер Ленинградыг бүслэх санал тавьж байсан.

ЗХУ Финландын суурин газруудыг бүх агаарын цэргийн хүчээ дайчлан бөмбөгдөх болсон тул, тус улсын парламент ард түмнээ аймаглан устгахаас аврахын тулд дайныг зогсоох шийдвэрт хүрсэн. Дэлхийн хоёрдугаар дайны үед Финланд Карелийг эзэлж, Ленинградыг бүсэлж байсан. Гэхдээ Ленинградад Зөвлөлтийн тусламжийн цувааг нэвтрүүлж, энэрэнгүй хандан, Гитлерийн төлөвлөгөөг баллаж асан. Хариуд нь Сталин дэлхийн дайны үед Финландыг эзлэлгүй, дайны дараа зөөлөн хандаж байв. Финүүд Ленинградыг авраагүй бол, Москва бүслэгдэн цохиулж, ЗХУ гарцаагүй ялагдах байв. Үүнийг Сталин мэдэж байв. ЗХУ ялах боломжтой гэдгийг байлдаж үзсэн Финланд ч мэдэж байлаа.

Финландад олсон туршлага дээрээ суурилан ЗХУ фронтын 100 грамм гээчийг санаачлав. Зөөвөрлөхөд хялбарыг бодож. спиртээр олгоно. Торгуулийн батальоныхонд 200 грамм спирт балгуулаад, мийнтэй талбайгаар давшуулдаг байлаа шүү дээ. 200 грамм спирт балгачихсан тэд яаж нам унтаад өгдөггүй байсан юм.

Зөвлөлтийн согтуу толгойнууд улаан галзуу мэт дайрч, үхэхийг уухын дайтай бодон улангасч ялсан нь үнээн.Германчууд ухарвал ахиад архи, бас олз, хүүхэн. Согтуу толгойнууд эр бүрийг алж, эм бүрийг хүчиндэн тамлаж, эд бүрийг дээрэмдэж, лонх бүрийг хоосолж байлаа.

Финий дайн байгаагүй бол фронтын 100 грамм нэвтрэхгүй байв. ЗХУ ч хялбар ялагдах байлаа. Гитлер бүхнийг тооцоолсон ч, 100 граммын хүчийг тооцоолоогүй юм. Амсдаггүй тэр, тулалдааны үед амсахгүй байхыг зарлигддаг байв.

ЭХ СУРВАЛЖ: ДАЛД АМЬДРАЛ СОНИН