Шинэчлэлийн Засгийн газар эрүүл мэнддээ хэрхэн анхаарч юу хийж байна гэх иргэд ч олон байна. Эмнэлгийн байгууллагын чанар, аюулгүй байдлыг сайжруулах гэсэн Эрүүл мэндийн сайдын 375 тоот тушаал өнгөрсөн оны аравдугаар сард гарч байсан. Гэсэн хэдий ч эмнэлгүүдэд эмч мэргэжилтнүүд алдаа дутагдал гаргасаар байгаа. Тиймээс энэ долоо хоногт Монгол Улсын ерөнхий сайд эмнэлгүүдийн үйл ажиллагаатай танилцахаар болов.

Шинэчлэлийн Засгийн газрын тэргүүн Н.Алтанхуяг өчигдөр Улсын нэгдүгээр төв эмнэлгийн эмч ажилчидтай уулзаж эрүүл мэндийн салбарт хийх шинэчлэлийн талаар харилцан санал солилцлоо. Нэгдүгээр эмнэлгийн хувьд улсын хэмжээнд төрөлжсөн нарийн мэргэжлийн, гуравдугаар шатлалын үйлчилгээг үзүүлдэг. Тиймээс ачаалал их тэр дундаа хөдөө орон нутгаас ирсэн үйлчүүлэгчид ачааллыг хэт ихэсгэдэг байна. Нэг болон хоёрдугаар шатлалын эмнэлгийн тоног төхөөрөмж хангалтгүй байдгаас иргэд манай эмнэлэгт ирж үйлчлүүлдэг хэмээн тус эмнэлгийн даргын үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч Н.Лхажий ярьлаа. Мөн тус эмнэлгээр үйлчлүүлэгчдийн 60-70 хувь нь заавал гуравдугаар шатлалын эмнэлэгт үзүүлэх шаардлагагүй байдаг ажээ. Нэг үйлчлүүлэгчийг дагаад дагалдан ирэгчид нь мөн зохиомол ачааллыг үүсгэдэг байна. Тиймээс улсын төв эмнэлгүүдийн ачааллыг хэрхэн бууруулах, дүүргийн болон орон нутгийн эмнэлгийн чанар хүртээмжийг хэрхэн шийдэж болох талаар эмнэлгийн мэргэжилтнүүд өөрсдийн санал бодлоо илэрхийлсэн юм. Тухайлбал, тархинд цус харвалтын эмчилгээг сүүлийн жилүүдэд орхигдуулсан. Тиймээс цус харвалт их болсон байна. Жилд дунджаар 100 гаруй хүн энэ өвчнөөр нас бардаг. Эмч бэлтгэдэг сургалтын хугацаа нь урт, чанаргүй, сурах орчин нөхцөл муу, нийгмийн даатгалын тогтолцоо нь буруу байдгаас үүдсэн асуудал байдаг. Өвчтөнг хариуцсан эзэн гэж байдаггүй. Өвчтөн нэг газраас нөгөө газарт шилжих явцдаа ямар нэгэн байдлаар хохирдог. Түүнийг нь зохицуулсан хариуцлага гэж байхгүй. Иргэдийн өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх мэдээ мэдээлэл, ухамсар дутмаг. Өрхийн эмнэлэг болон бусад эмнэлгүүдтэйгээ улсын эмнэлэг уялдаа холбоогүй ажилладаг. Багц оношлогоог хөгжүүлэх, эрүүл мэндийн даатгалын тогтолцоо нь буруу байдаг зэрэг асуудлыг эмч нар хөндөж байлаа. Эдгээр асуудлыг хэрхэн шийдэж болох талаар ерөнхий сайд эмч нарын саналыг сонссон юм. Улсаас эрүүл мэндийн даатгалд нь мөнгө төлдөг учраас иргэд эрүүл мэнддээ анхаардаггүй. Эрүүл мэндийн салбарыг зах зээлийн системд шилжүүлэх хэрэгтэй. Хувь хүн өөрийхөө эрүүл мэндийн төлөө тодорхой хэмжээний мөнгө төлдөг байх ёстой гэдэг саналыг тус эмнэлгийн Зүрх судасны эмгэг судлалын клиникийн эрхлэгч Б.Батболд Засгийн газрын тэргүүнд хэлж байлаа.

Нэгдүгээр эмнэлэг нь 160 гаруй эмчтэй жилд 22 мянга гаруй хүнд үйлчилдэг байна. 260 хүн хэвтэн эмчлүүлэх стандарттай боловч өнөөдрийн байдлаар 540 хүн хэвтэн эмчлүүлж байгаа ажээ. Мөн эмч нар хоёр ээлжээр буюу орой найман цаг хүртэл ажилладаг болсон гэнэ. Яаралтай тусламжыг чанартай түргэн шуурхай болгох үүднээс эрэмблэн ангилж эхэлжээ. Хүлээн авахаар ирж байгаа үйлчлүүлэгчдийг улаан, шар, ногоон, цагаан зэрэг кодоор ангилж 2-60 минутын хугацаанд үйлчилдэг байна. Мөн яаралтай тусламжийн тасгаас ирсэн үйлчлүүлэгч нараа ажиглалтын тасагт шилжүүлж онош нь гартал тухайн тасагтаа эмчилдэг болжээ. Эдгээр нь эрүүл мэндийн салбарын суурь шинэчлэлийн хүрээнд хийж эхэлсэн томоохон ажлууд юм байна.

Ерөнхий сайд нэгдүгээр эмнэлгийн эмч нартай уулзсан уулзалтынхаа төгсгөлд өндөр хөгжилтэй орнуудын даатгалын тогтолцоо хэрхэн хөгжсөн талаар судлах хэрэгтэй. Солонгост тухайн эмнэлэгт ирсэн үйлчлүүлэгчийг эмчилж чадах эсэх, тийм хэмжээний үйлчилгээг үзүүлж чадах зэргийг нь тогтоодог үнэлгээний байгууллага байдаг. Манайд ийм тогтолцоо байхгүйгээс эрүүл мэндийн салбарт олон асуудал тулгамдаж байна. Мөн эрүүл мэндийн даатгалын сангаас гарч байгаа санхүүжилтийг зөв зүйлд зарцуулдаг байх хэрэгтэй. Эрүүл мэндийн байгууллага гарсан алдаа дутагдалтайгаа зууралдаж биш алдаанаасаа сургамж авч бай. Тиймээс шүүмжлэлд эмзэглэх шаардлагагүй. Болохгүй байгаа зүйлээ ярилцаад саналаа нэгтгэ. Ирэх долоо хоногоос гарсан саналуудад дүгнэлт хийнэ гэлээ. Мөн Солонгосын Засгийн газраас 55 сая ам.долларын оношлогооны төвийг авахаар болж байгаа тухайгаа энэ үеэр дуулгасан юм. Ингээд сайд Зүрх судас, Цус сэлбэлт, Ажиглалт, Дуран яаралтай тусламжийн тасгуудаар орж ажил байдалтай нь танилцлаа.

Энэ үеэр тус эмнэлгийн даргын үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч Н.Лхажийгаас зарим зүйлийг тодрууллаа.

Н.Лхажий:

ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭ АВАХ ГЭЖ БАЙГАА ИРГЭН ТОДОРХОЙ ХУВИЙГ НЬ ӨӨРӨӨ ТӨЛДӨГ СИСТЕМ РҮҮ ШИЛЖИХ ХЭРЭГТЭЙ

-Эрүүл мэндийн салбарын суурь шинэчлэлийн ажил эхлээд нэлээд хугацаа өнгөрлөө. Энэ хугацаанд танай эмнэлэг ямар ажил хийв. Ямар үр дүнтэй байна вэ?

-Эрүүл мэндийн сайдын 375 тоот тушаал өнгөрсөн онд гарсан. Энэхүү тушаал нь иргэдэд эрүүл мэндийн үйлчилгээг хүлээгдэл, чирэгдэлгүй үзүүлэх гэсэн утга санаатай байсан. Тиймээс манай эмнэлэг энэ хугацаанд олон ажлуудыг хийж эхэлсэн. Манай эмнэлгийн хувьд хүчин чадал ачаалал хоёрын тэнцвэртэй байдал алдагдсанаас ачаалал маш их байдаг. Гэсэн хэдий ч бид тусламж үйлчилгээг өөрсдийн бололцооны хэрээр үзүүлж байна.Эмч нар оройн найман цаг хүртэл хоёр ээлжээр ажиллаж байна. Ингэснээр жилд 220 мянган хүнд үйлчилдэг болсон. Энэ нь хуучин үеэсээ 30 мянган хүнээр нэмэгдсэн үзүүлэлттэй байна. Мөн цахим бүртгэлээ анхан болон давтан үйлчлүүлж байгаагаар нь ангилан ялгаж үйлчилж байгаа. Иргэдээс санал хүсэлтийг нь авч түүнийхээ дагуу ажил зохион байгуулах. Хөтөч болон арга зүйч гэсэн ажлын байрыг шинээр болгосон. Энэ ажлын байр нь хүмүүсийг төөрч андуурч явахаас нь сэргийлж чиглүүлж өгдөг. Мөн арга зүйч сувилагч буюу иргэдэд эрүүл мэндийн мэдээлэл сургалт явуулах, эмийн танилцуулга хийх юм. Энэ нь эмчийн ажлаас хөнгөвчлөх ач холбогдолтой.

-Чанар аюулгүй байдал тал дээрээ хэрхэн анхаарч ажиллаж байна. Ямар ажил хийхээр төлөвлөж байна вэ?

-Эмнэлгийн тусламж үйлчилгээг стандартын дагуу зөв хүргэхэд нэг хэсэг нь ажилладаг бол нөгөө хэсэг нь эмнэлгийн тусламж үйлчилгээг аюулгүй хүргэх гэж ажилладаг. Үүний хүрээнд гар ариутгалын тухай бүрт нь хийсэн. Мөн бүх багаж хэрэгсэл нэг удаагийн болгож хамгаалалын хэрэгсэл болох бээлий зэргийг байнга хангаж байна. Бүх тасаг болон хонгилд гар ариутгалын цэнхэр спиртийг байрлуулсан. Хог хаягдлаа зөв ангилж аюулгүй байдлаар устгалд оруулах зэрэг ажлууд хийж байна.

-Танай эмнэлгээр үйлчлүүлж байгаа иргэдийн 60-70 хувь нь заавал ирэх шаардлагагүй үйлчлүүлэгч нар байна гэсэн. Тиймээс ачаалал их байна. Үүнийг хэрхэн зохицуулж байна вэ?

-Ерөнхий сайд өнөөдөр манай эмнэлэг дээр ирсэн гол асуудал энэ. Тэгэхээр нэг доор төвлөрч байгаа ачааллыг сааруулах буюу шат шатанд нь хуваан байрлуулах юм. Манай эмнэлгээр үйлчлүүлж байгаа иргэдийн ихэнх нь шатлал алгасч ирдэг. Аймгийн төвдөө тусламж авах бололцоотой иргэд наашаа ирж байна. Тиймээс эрүүл мэндийн системийн тогтолцооны өөрчлөлтийг хамгийн түрүүнд хийх шаардлагатай. Үүнийг хийхийн тулд төлбөр тусламж үйлчилгээгээр нь зохицуулж өгөх юм. Яагаад гэхээр нэг, хоёр, гуравдугаар шатлалын эмнэлэгт үзүүлж иргэдэд өгдөг даатгалын мөнгө ижил учраас иргэд аль болох сайн нарийн мэргэжлийн эмнэлэг рүү нь явдаг. Манай улсын эрүүл мэндийн систем нь социалист нийгмийн үеийнхээр байгаа нь хамгийн том алдаа болж байна. Эрүүл мэндийн үйлчилгээ иргэдэд үнэгүй байх ёстой гэсэн ойлголттой байдаг учраас иргэн өөрийн эрүүл мэндийн хариуцлагаа үүрдэггүй. Улсад тохдог. Тиймээс тухайн хүн өвдөхгүй тулд өөрт нь хариуцлагыг нь өгөх хэрэгтэй юм. Олон улсад эрүүл мэндийн үйлчилгээ авах гэж байгаа бол тодорхой хувийг нь иргэн өөрөө төлдөг систем байдаг. Тиймээс энэ систем рүү манайх орох хэрэгтэй байна. Ингэж байж л энэ их хүний наашаа яваад байгаа урсгалыг зохицуулах юм. Мөн анхан болон хоёр дахь шатны эмнэлгийн эмчийн чадвар муу байгаатай холбоотой. Хүн очиж үйлчлүүлдэггүй учраас шинэ төгсөөд очсон эмч нь дадлагждаггүй. Эмч мэргэжлийн онцлог нь дадлагажиж туршлагажиж мэргэжилтэн болдог.

POLIT.MN /ЗУУНЫ МЭДЭЭ/